<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Brahmapurāṇa [a machine-readable transcription]</title>
        <author>Vyāsa</author>
        <editor>P. Schreiner</editor>
        <editor>R. Söhnen</editor>
        <funder>The British Association for South Asian Studies</funder>
        <funder>The British Academy</funder>
        <principal><persName>Peter Schreiner</persName> and <persName>Renate Söhnen</persName>,
            <orgName>Tübingen Purāṇa Project</orgName></principal>
        <respStmt>
          <persName xml:id="rm"><persName>Richard Mahoney</persName>, Indica et Buddhica</persName>
          <resp>Editing and conversion to Text Encoding Initiative (TEI) markup</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <persName xml:id="pma">Patrick Mc Allister (pma@rdorte.org)</persName>
          <resp>Maintenance of file for SARIT. </resp>
          <resp><persName xml:id="dw">Dominik Wujastyk</persName> Editing the TEI header</resp>
        </respStmt>
      </titleStmt>

      <publicationStmt>
        <idno>2012-12-11</idno>
        <authority>SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts</authority>
        <availability status="restricted">
          <p>Copyright Notice</p>
          <p>
            <ref target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/" type="licence">Distributed
              by <ref target="http://sarit.indology.info" type="url">SARIT</ref> under a Creative
              Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported License. </ref>
          </p>
          <p>Under this licence, you are free <list>
              <item>to Share — to copy, distribute and transmit the work</item>
              <item>to Remix — to adapt the work </item>
            </list></p>
          <p>Under the following conditions:</p>
          <p>
            <list>
              <item>Attribution — You must attribute the work in the manner specified by the author
                or licensor (but not in any way that suggests that they endorse you or your use of
                the work).</item>
              <item>Share Alike — If you alter, transform, or build upon this work, you may
                distribute the resulting work only under the same or similar license to this
                one.</item>
            </list>
          </p>
          <p>More information and fuller details of this license are given on the Creative Commons
            website.</p>
          <p>SARIT assumes no responsibility for unauthorised use that infringes the rights of any
            copyright owners, known or unknown.</p>
        </availability>
        <date>2012-12-11</date>
      </publicationStmt>

      <notesStmt>
        <note>Base e-text: Peter Schreiner and Renate Söhnen, Tübingen Purâna Project. Base edn:
          Peter Schreiner and Renate Söhnen. Editing and conversion to TEI markup: Richard Mahoney,
          Indica et Buddhica.</note>
      </notesStmt>

      <sourceDesc>
        <bibl>
          <title>Brahmapurāṇa - Tübingen Purâna Project Version</title>
          <note>Born digital.</note>
          <editor>Peter Schreiner and Renate Söhnen</editor>
          <extent>ASCII text file ; approx. 2040000 bytes</extent>
          <pubPlace>Tübingen</pubPlace>
          <publisher>Tübingen Purâna Project, Seminar for Indology and Comparative History of
            Religions of the University of Tübingen</publisher>
          <date>1982-1988</date>
          <note>The publishers would like to express their gratitude to Peter Schreiner for kindly
            making the base e-text of the Schreiner and Söhnen edition available.</note>
          <note>The Tübingen Purâna Project transliteration based on: <list>
              <item>1.) <bibl>
                  <title xml:lang="sa-Latn">Mahāmuniśrīmadvyāsapraṇītaṃ Brahmapurāṇam</title>
                  <author>Vyāsa</author>
                  <editor>Hari Nārāyana Āpte</editor>
                  <extent>17, 595 p. ; 26 cm</extent>
                  <pubPlace>Puṇyākhyapattane</pubPlace>
                  <publisher xml:lang="sa-Latn">Ānandāśramamudraṇālaye</publisher>
                  <date>1895</date>
                  <series xml:lang="sa-Latn">Ānandāśramasaṃskṛtagranthāvaliḥ Granthāṅkaḥ 28</series>
                  <note>Language code of text: san</note>
                </bibl>; and</item>
              <item>2.) <bibl>
                  <title xml:lang="sa-Latn">Atha Brahmamahāpurāṇaṃ prārabhyate</title>
                  <author>Vyāsa</author>
                  <editor>Ranganāthaśāstrī Vaidya</editor>
                  <extent>10 [i.e. 18], 279 [i.e. 558] p. ; 19 x 37 cm</extent>
                  <pubPlace>Mumbī (Bombay)</pubPlace>
                  <publisher xml:lang="sa-Latn">Śrīveṅkaṭeśvara Sṭīm-Yantrāgāra (Shrivenkateshwar
                    Steam Press)</publisher>
                  <date>1963 (1906 or 1907)</date>
                  <note>Language code of text: san</note>
                  <note>Summary: Hindu mythological text about Gaṅgā</note>
                </bibl>; when needed, checked against </item>
              <item>3.) <bibl>
                  <title xml:lang="sa-Latn">Brahmapurāṇam: Hindīanuvādasahitam / anuvādaka Tāraṇīśa
                    Jhā</title>
                  <author>Vyāsa</author>
                  <editor>Tarinish Jha</editor>
                  <extent>1369, [59] p. ; 26 cm</extent>
                  <pubPlace>Prayāga</pubPlace>
                  <publisher>Hindī Sāhithya Sammelana</publisher>
                  <date>1976</date>
                  <note>Edition statement: 1. saṃskaraṇa</note>
                  <note>Language code of text: hin</note>
                  <note>Language code of text: san</note>
                  <note>Description: Introductory matter in Hindi</note>
                  <note>Description: Bibliography: 5th prelim. page</note>
                </bibl>.</item>
            </list>
          </note>
          <note>SARIT transcript correlated with: <list>
              <item>1.) <bibl>
                  <title>Sanskrit indices and text of the Brahmapurāṇa / by Peter Schreiner and
                    Renate Söhnen</title>
                  <author>Vyāsa</author>
                  <editor>P. Schreiner and R. Söhnen</editor>
                  <extent>xxiii, 826 p. ; 25 cm. + 26 microfiches</extent>
                  <pubPlace>Wiesbaden</pubPlace>
                  <publisher>O. Harrassowitz</publisher>
                  <date>1987</date>
                  <series>Purāṇa research publications, Tübingen / edited by Heinrich von
                    Stietencron, v.1</series>
                  <note>Language code of text: eng</note>
                  <note>Language code of text: san</note>
                  <note>Description: Indices on microfiches in pocket on back cover</note>
                </bibl>; and </item>
              <item>2.) <bibl>
                  <title>Brahmapurāṇa: summary of contents, with index of names and motifs / by
                    Renate Söhnen and Peter Schreiner</title>
                  <author>P. Schreiner and R. Söhnen</author>
                  <extent>xli, 596 p. ; 25 cm</extent>
                  <pubPlace>Wiesbaden</pubPlace>
                  <publisher>O. Harrassowitz</publisher>
                  <date>1989</date>
                  <series>Purāṇa research publications, Tübingen / edited by Heinrich von
                    Stietencron, v. 2</series>
                  <note>Language code of text: eng</note>
                  <note>Description:Includes index</note>
                </bibl>.</item>
            </list></note>
        </bibl>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>

    <encodingDesc>
      <p>The published edition from which this e-text was transcribed is printed in the Devanāgarī
        script. The electronic text below is in a lossless transliteration using the Latin alphabet.
        The transliteration scheme used is the IAST (<ref
          target="http://en.wikipedia.org/wiki/International_Alphabet_of_Sanskrit_Transliteration"
          >The International Alphabet of Sanskrit Transliteration</ref>). IAST differs in small ways
        from ISO 15919, but is preferred by most working Sanskrit scholars. Conversion of this file
        to ISO 15919 can be achieved by performing the following replacements throughout the file:
          <code> ṛ -&gt; r̥ and ṃ -&gt; ṁ </code>
      </p>
      <p>Text divison is with spaces between words ("ity evam" not "ityevam") except when words are
        joined by sandhi Devanāgarī ("atheyam" not "atha+iyam").</p>
      <p>Initial vowel elision for avagraha is marked with a " '": e.g., "prathamo 'dhyāyaḥ"</p>
      <p>External sandhis are not undone or marked: "yathāmara" not "yathā+amarā"</p>
      <editorialDecl>
        <correction>
          <p>The text was typed, analyzed and proofread by Peter Schreiner and Renate Söhnen,
            1982-1988.</p>
        </correction>
      </editorialDecl>
      <refsDecl>
        <p>References to each portion of the Sanskrit text have been placed at the start of each
          line: e.g., BRP001.009.1/ refers to the Schreiner and Söhnen edition of the Brahmapurāṇa,
          Chapter 1, Verse 9, Line 1 - Schreiner P. and Söhnen, R., edition, op. cit..</p>
        <p>Chapter and section headings are from: Schreiner P. and Söhnen, R., summary, op.
          cit..</p>
        <p>Page references to the Schreiner and Söhnen edition of the Sanskrit text have been placed
          in the body of the text: e.g., -- 55 -- refers to the Schreiner and Söhnen 1987 edition,
          page 55 - Schreiner P. and Söhnen, R., edition, op. cit..</p>
        <p>Page references to the Schreiner and Söhnen English summary have been placed below and to
          the right of the section headings: e.g., [&#160;SS 290-291 refers to the Schreiner and
          Söhnen 1989 summary, pages 290 to 291 - Schreiner P. and Söhnen, R., summary, op.
          cit..</p>
      </refsDecl>
    </encodingDesc>

    <revisionDesc>
      <change when="2009-08-13" who="#rm">Established initial revision.</change>
      <change when="2009-08-24" who="#rm">Transliteration of anusvāra documented.</change>
      <change who="#pma" when="2011-04-23">Cleaned header so it conforms to current tei p5.</change>
      <change who="#dw" when="2012-12-11">Restructured and rewrote the TEI header; changed the
        availability terms to CC; changed anusvāra encoding to IAST (ṃ); removed front and back
        sections.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>

  <text>


    <body>
      <div1 n="1" type="chapter">
        <pb n="1"/>
        <head>Chapter 1 :: Setting of the recitation of the Purāṇa; creation of the world</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 1-2</note>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.001.1/ yasmāt sarvam idaṃ prapañcaracitaṃ māyājagaj jāyate |</l>
          <l>BRP001.001.2/ yasmiṃs tiṣṭhati yāti cāntasamaye kalpānukalpe punaḥ |</l>
          <l>BRP001.001.3/ yaṃ dhyātvā munayaḥ prapañcarahitaṃ vindanti mokṣaṃ dhruvaṃ |</l>
          <l>BRP001.001.4/ taṃ vande puruṣottamākhyam amalaṃ nityaṃ vibhuṃ niścalam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.002.1/ yaṃ dhyāyanti budhāḥ samādhisamaye śuddhaṃ viyatsannibham |</l>
          <l>BRP001.002.2/ nityānandamayaṃ prasannam amalaṃ sarveśvaraṃ nirguṇam |</l>
          <l>BRP001.002.3/ vyaktāvyaktaparaṃ prapañcarahitaṃ dhyānaikagamyaṃ vibhum |</l>
          <l>BRP001.002.4/ taṃ saṃsāravināśahetum ajaraṃ vande hariṃ muktidam || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.003.1/ supuṇye naimiṣāraṇye pavitre sumanohare |</l>
          <l>BRP001.003.2/ nānāmunijanākīrṇe nānāpuṣpopaśobhite || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.004.1/ saralaiḥ karṇikāraiś ca panasair dhavakhādiraiḥ |</l>
          <l>BRP001.004.2/ āmrajambūkapitthaiś ca nyagrodhair devadārubhiḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.005.1/ aśvatthaiḥ pārijātaiś ca candanāgurupāṭalaiḥ |</l>
          <l>BRP001.005.2/ bakulaiḥ saptaparṇaiś ca punnāgair nāgakesaraiḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.006.1/ śālais tālais tamālaiś ca nārikelais tathārjunaiḥ |</l>
          <l>BRP001.006.2/ anyaiś ca bahubhir vṛkṣaiś campakādyaiś ca śobhite || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.007.1/ nānāpakṣigaṇākīrṇe nānāmṛgagaṇair yute |</l>
          <l>BRP001.007.2/ nānājalāśayaiḥ puṇyair dīrghikādyair alaṅkṛte || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.008.1/ brāhmaṇaiḥ kṣatriyair vaiśyaiḥ śūdraiś cānyaiś ca jātibhiḥ |</l>
          <l>BRP001.008.2/ vānaprasthair gṛhasthaiś ca yatibhir brahmacāribhiḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.009.1/ sampannair gokulaiś caiva sarvatra samalaṅkṛte |</l>
          <l>BRP001.009.2/ yavagodhūmacaṇakair māṣamudgatilekṣubhiḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.010.1/ cīnakādyais tathā medhyaiḥ sasyaiś cānyaiś ca śobhite |</l>
          <l>BRP001.010.2/ tatra dīpte hutavahe hūyamāne mahāmakhe || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.011.1/ yajatāṃ naimiṣeyāṇāṃ sattre dvādaśavārṣike |</l>
          <l>BRP001.011.2/ ājagmus tatra munayas tathānye 'pi dvijātayaḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.012.1/ tān āgatān dvijāṃs te tu pūjāṃ cakrur yathocitām |</l>
          <l>BRP001.012.2/ teṣu tatropaviṣṭeṣu ṛtvigbhiḥ sahiteṣu ca || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.013.1/ tatrājagāma sūtas tu matimāṃl lomaharṣaṇaḥ |</l>
          <l>BRP001.013.2/ taṃ dṛṣṭvā te munivarāḥ pūjāṃ cakrur mudānvitāḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.014.1/ so 'pi tān pratipūjyaiva saṃviveśa varāsane |</l>
          <l>BRP001.014.2/ kathāṃ cakrus tadānyonyaṃ sūtena sahitā dvijāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.015.1/ kathānte vyāsaśiṣyaṃ te papracchuḥ saṃśayaṃ mudā |</l>
          <l>BRP001.015.2/ ṛtvigbhiḥ sahitāḥ sarve sadasyaiḥ saha dīkṣitāḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <pb n="2"/>
        <p>BRP001.016.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.016.1/ purāṇāgamaśāstrāṇi setihāsāni sattama |</l>
          <l>BRP001.016.2/ jānāsi devadaityānāṃ caritaṃ janma karma ca || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.017.1/ na te 'sty aviditaṃ kiñcid vede śāstre ca bhārate |</l>
          <l>BRP001.017.2/ purāṇe mokṣaśāstre ca sarvajño 'si mahāmate || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.018.1/ yathāpūrvam idaṃ sarvam utpannaṃ sacarācaram |</l>
          <l>BRP001.018.2/ sasurāsuragandharvaṃ sayakṣoragarākṣasam || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.019.1/ śrotum icchāmahe sūta brūhi sarvaṃ yathā jagat |</l>
          <l>BRP001.019.2/ babhūva bhūyaś ca yathā mahābhāga bhaviṣyati || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.020.1/ yataś caiva jagat sūta yataś caiva carācaram |</l>
          <l>BRP001.020.2/ līnam āsīt tathā yatra layam eṣyati yatra ca || 20 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP001.021.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.021.1/ avikārāya śuddhāya nityāya paramātmane |</l>
          <l>BRP001.021.2/ sadaikarūparūpāya viṣṇave sarvajiṣṇave || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.022.1/ namo hiraṇyagarbhāya haraye śaṅkarāya ca |</l>
          <l>BRP001.022.2/ vāsudevāya tārāya sargasthityantakarmaṇe || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.023.1/ ekānekasvarūpāya sthūlasūkṣmātmane namaḥ |</l>
          <l>BRP001.023.2/ avyaktavyaktabhūtāya viṣṇave muktihetave || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.024.1/ sargasthitivināśāya jagato yo 'jarāmaraḥ |</l>
          <l>BRP001.024.2/ mūlabhūto namas tasmai viṣṇave paramātmane || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.025.1/ ādhārabhūtaṃ viśvasyāpy aṇīyāṃsam aṇīyasām |</l>
          <l>BRP001.025.2/ praṇamya sarvabhūtastham acyutaṃ puruṣottamam || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.026.1/ jñānasvarūpam atyantaṃ nirmalaṃ paramārthataḥ |</l>
          <l>BRP001.026.2/ tam evārthasvarūpeṇa bhrāntidarśanataḥ sthitam || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.027.1/ viṣṇuṃ grasiṣṇuṃ viśvasya sthitau sarge tathā prabhum |</l>
          <l>BRP001.027.2/ sarvajñaṃ jagatām īśam ajam akṣayam avyayam || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.028.1/ ādyaṃ susūkṣmaṃ viśveśaṃ brahmādīn praṇipatya ca |</l>
          <l>BRP001.028.2/ itihāsapurāṇajñaṃ vedavedāṅgapāragam || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.029.1/ sarvaśāstrārthatattvajñaṃ parāśarasutaṃ prabhum |</l>
          <l>BRP001.029.2/ guruṃ praṇamya vakṣyāmi purāṇaṃ vedasammitam || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.030.1/ kathayāmi yathā pūrvaṃ dakṣādyair munisattamaiḥ |</l>
          <l>BRP001.030.2/ pṛṣṭaḥ provāca bhagavān abjayoniḥ pitāmahaḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.031.1/ śṛṇudhvaṃ sampravakṣyāmi kathāṃ pāpapraṇāśinīm |</l>
          <l>BRP001.031.2/ kathyamānāṃ mayā citrāṃ bahvarthāṃ śrutivistarām || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.032.1/ yas tv imāṃ dhārayen nityaṃ śṛṇuyād vāpy abhīkṣṇaśaḥ |</l>
          <l>BRP001.032.2/ svavaṃśadhāraṇaṃ kṛtvā svargaloke mahīyate || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.033.1/ avyaktaṃ kāraṇaṃ yat tan nityaṃ sadasadātmakam |</l>
          <l>BRP001.033.2/ pradhānaṃ puruṣas tasmān nirmame viśvam īśvaraḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <pb n="3"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.034.1/ taṃ budhyadhvaṃ muniśreṣṭhā brahmāṇam amitaujasam |</l>
          <l>BRP001.034.2/ sraṣṭāraṃ sarvabhūtānāṃ nārāyaṇaparāyaṇam || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.035.1/ ahaṅkāras tu mahatas tasmād bhūtāni jajñire |</l>
          <l>BRP001.035.2/ bhūtabhedāś ca bhūtebhya iti sargaḥ sanātanaḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.036.1/ vistarāvayavaṃ caiva yathāprajñaṃ yathāśruti |</l>
          <l>BRP001.036.2/ kīrtyamānaṃ śṛṇudhvaṃ vaḥ sarveṣāṃ kīrtivardhanam || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.037.1/ kīrtitaṃ sthirakīrtīnāṃ sarveṣāṃ puṇyavardhanam |</l>
          <l>BRP001.037.2/ tataḥ svayambhūr bhagavān sisṛkṣur vividhāḥ prajāḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.038.1/ apa eva sasarjādau tāsu vīryam athāsṛjat |</l>
          <l>BRP001.038.2/ āpo nārā iti proktā āpo vai narasūnavaḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.039.1/ ayanaṃ tasya tāḥ pūrvaṃ tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP001.039.2/ hiraṇyavarṇam abhavat tad aṇḍam udakeśayam || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.040.1/ tatra jajñe svayaṃ brahmā svayambhūr iti naḥ śrutam |</l>
          <l>BRP001.040.2/ hiraṇyavarṇo bhagavān uṣitvā parivatsaram || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.041.1/ tad aṇḍam akarod dvaidhaṃ divaṃ bhuvam athāpi ca |</l>
          <l>BRP001.041.2/ tayoḥ śakalayor madhya ākāśam akarot prabhuḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.042.1/ apsu pāriplavāṃ pṛthvīṃ diśaś ca daśadhā dadhe |</l>
          <l>BRP001.042.2/ tatra kālaṃ mano vācaṃ kāmaṃ krodham atho ratim || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.043.1/ sasarja sṛṣṭiṃ tadrūpāṃ sraṣṭum icchan prajāpatīn |</l>
          <l>BRP001.043.2/ marīcim atryaṅgirasau pulastyaṃ pulahaṃ kratum || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.044.1/ vasiṣṭhaṃ ca mahātejāḥ so 'sṛjat sapta mānasān |</l>
          <l>BRP001.044.2/ sapta brahmāṇa ity ete purāṇe niścayaṃ gatāḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.045.1/ nārāyaṇātmakānāṃ tu saptānāṃ brahmajanmanām |</l>
          <l>BRP001.045.2/ tato 'sṛjat purā brahmā rudraṃ roṣātmasambhavam || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.046.1/ sanatkumāraṃ ca vibhuṃ pūrveṣām api pūrvajam |</l>
          <l>BRP001.046.2/ saptasv etā ajāyanta prajā rudrāś ca bho dvijāḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.047.1/ skandaḥ sanatkumāraś ca tejaḥ saṅkṣipya tiṣṭhataḥ |</l>
          <l>BRP001.047.2/ teṣāṃ sapta mahāvaṃśā divyā devagaṇānvitāḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.048.1/ kriyāvantaḥ prajāvanto maharṣibhir alaṅkṛtāḥ |</l>
          <l>BRP001.048.2/ vidyuto 'śanimeghāṃś ca rohitendradhanūṃṣi ca || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.049.1/ vayāṃsi ca sasarjādau parjanyaṃ ca sasarja ha |</l>
          <l>BRP001.049.2/ ṛco yajūṃṣi sāmāni nirmame yajñasiddhaye || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.050.1/ sādhyān ajanayad devān ity evam anusañjaguḥ |</l>
          <l>BRP001.050.2/ uccāvacāni bhūtāni gātrebhyas tasya jajñire || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.051.1/ āpavasya prajāsargaṃ sṛjato hi prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP001.051.2/ sṛjyamānāḥ prajā naiva vivardhante yadā tadā || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.052.1/ dvidhā kṛtvātmano deham ardhena puruṣo 'bhavat |</l>
          <l>BRP001.052.2/ ardhena nārī tasyāṃ tu so 'sṛjad dvividhāḥ prajāḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.053.1/ divaṃ ca pṛthivīṃ caiva mahimnā vyāpya tiṣṭhati |</l>
          <l>BRP001.053.2/ virājam asṛjad viṣṇuḥ so 'sṛjat puruṣaṃ virāṭ || 53 ||</l>
        </lg>
        <pb n="4"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.054.1/ puruṣaṃ taṃ manuṃ vidyāt tasya manvantaraṃ smṛtam |</l>
          <l>BRP001.054.2/ dvitīyaṃ mānasasyaitan manor antaram ucyate || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.055.1/ sa vairājaḥ prajāsargaṃ sasarja puruṣaḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP001.055.2/ nārāyaṇavisargasya prajās tasyāpy ayonijāḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.056.1/ āyuṣmān kīrtimān puṇyaprajāvāṃś ca bhaven naraḥ |</l>
          <l>BRP001.056.2/ ādisargaṃ viditvemaṃ yatheṣṭāṃ cāpnuyād gatim || 56 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="2" type="chapter">
        <head>Chapter 2 :: Descendants of Manu Svāyambhuva; creation by Dakṣa</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 2-4</note>
        <p>BRP002.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.001.1/ sa sṛṣṭvā tu prajās tv evam āpavo vai prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP002.001.2/ lebhe vai puruṣaḥ patnīṃ śatarūpām ayonijām || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.002.1/ āpavasya mahimnā tu divam āvṛtya tiṣṭhataḥ |</l>
          <l>BRP002.002.2/ dharmeṇaiva muniśreṣṭhāḥ śatarūpā vyajāyata || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.003.1/ sā tu varṣāyutaṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram |</l>
          <l>BRP002.003.2/ bhartāraṃ dīptatapasaṃ puruṣaṃ pratyapadyata || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.004.1/ sa vai svāyambhuvo viprāḥ puruṣo manur ucyate |</l>
          <l>BRP002.004.2/ tasyaikasaptatiyugaṃ manvantaram ihocyate || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.005.1/ vairājāt puruṣād vīraṃ śatarūpā vyajāyata |</l>
          <l>BRP002.005.2/ priyavratottānapādau vīrāt kāmyā vyajāyata || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.006.1/ kāmyā nāma sutā śreṣṭhā kardamasya prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP002.006.2/ kāmyāputrās tu catvāraḥ samrāṭ kukṣir virāṭ prabhuḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.007.1/ uttānapādaṃ jagrāha putram atriḥ prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP002.007.2/ uttānapādāc caturaḥ sūnṛtā suṣuve sutān || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.008.1/ dharmasya kanyā suśroṇī sūnṛtā nāma viśrutā |</l>
          <l>BRP002.008.2/ utpannā vājimedhena dhruvasya jananī śubhā || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.009.1/ dhruvaṃ ca kīrtimantaṃ ca āyuṣmantaṃ vasuṃ tathā |</l>
          <l>BRP002.009.2/ uttānapādo 'janayat sūnṛtāyāṃ prajāpatiḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.010.1/ dhruvo varṣasahasrāṇi trīṇi divyāni bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP002.010.2/ tapas tepe mahābhāgaḥ prārthayan sumahad yaśaḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.011.1/ tasmai brahmā dadau prītaḥ sthānam ātmasamaṃ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP002.011.2/ acalaṃ caiva purataḥ saptarṣīṇāṃ prajāpatiḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.012.1/ tasyābhimānam ṛddhiṃ ca mahimānaṃ nirīkṣya ca |</l>
          <l>BRP002.012.2/ devāsurāṇām ācāryaḥ ślokaṃ prāg uśanā jagau || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.013.1/ aho 'sya tapaso vīryam aho śrutam aho 'dbhutam |</l>
          <l>BRP002.013.2/ yam adya purataḥ kṛtvā dhruvaṃ saptarṣayaḥ sthitāḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.014.1/ tasmāc chliṣṭiṃ ca bhavyaṃ ca dhruvāc chambhur vyajāyata |</l>
          <l>BRP002.014.2/ śliṣṭer ādhatta succhāyā pañca putrān akalmaṣān || 14 ||</l>
        </lg>
        <pb n="5"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.015.1/ ripuṃ ripuñjayaṃ vīraṃ vṛkalaṃ vṛkatejasam |</l>
          <l>BRP002.015.2/ ripor ādhatta bṛhatī cakṣuṣaṃ sarvatejasam || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.016.1/ ajījanat puṣkariṇyāṃ vairiṇyāṃ cākṣuṣaṃ manum |</l>
          <l>BRP002.016.2/ prajāpater ātmajāyāṃ vīraṇyasya mahātmanaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.017.1/ manor ajāyanta daśa naḍvalāyāṃ mahaujasaḥ |</l>
          <l>BRP002.017.2/ kanyāyāṃ muniśārdūlā vairājasya prajāpateḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.018.1/ kutsaḥ puruḥ śatadyumnas tapasvī satyavāk kaviḥ |</l>
          <l>BRP002.018.2/ agniṣṭud atirātraś ca sudyumnaś ceti te nava || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.019.1/ abhimanyuś ca daśamo naḍvalāyāṃ mahaujasaḥ |</l>
          <l>BRP002.019.2/ puror ajanayat putrān ṣaḍ āgneyī mahāprabhān || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.020.1/ aṅgaṃ sumanasaṃ svātiṃ kratum aṅgirasaṃ mayam |</l>
          <l>BRP002.020.2/ aṅgāt sunīthāpatyaṃ vai veṇam ekaṃ vyajāyata || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.021.1/ apacāreṇa veṇasya prakopaḥ sumahān abhūt |</l>
          <l>BRP002.021.2/ prajārtham ṛṣayo yasya mamanthur dakṣiṇaṃ karam || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.022.1/ veṇasya mathite pāṇau sambabhūva mahān nṛpaḥ |</l>
          <l>BRP002.022.2/ taṃ dṛṣṭvā munayaḥ prāhur eṣa vai muditāḥ prajāḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.023.1/ kariṣyati mahātejā yaśaś ca prāpsyate mahat |</l>
          <l>BRP002.023.2/ sa dhanvī kavacī jāto jvalajjvalanasannibhaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.024.1/ pṛthur vaiṇyas tathā cemāṃ rarakṣa kṣatrapūrvajaḥ |</l>
          <l>BRP002.024.2/ rājasūyābhiṣiktānām ādyaḥ sa vasudhāpatiḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.025.1/ tasmāc caiva samutpannau nipuṇau sūtamāgadhau |</l>
          <l>BRP002.025.2/ teneyaṃ gaur muniśreṣṭhā dugdhā sasyāni bhūbhṛtā || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.026.1/ prajānāṃ vṛttikāmena devaiḥ sarṣigaṇaiḥ saha |</l>
          <l>BRP002.026.2/ pitṛbhir dānavaiś caiva gandharvair apsarogaṇaiḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.027.1/ sarpaiḥ puṇyajanaiś caiva vīrudbhiḥ parvatais tathā |</l>
          <l>BRP002.027.2/ teṣu teṣu ca pātreṣu duhyamānā vasundharā || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.028.1/ prādād yathepsitaṃ kṣīraṃ tena prāṇān adhārayan |</l>
          <l>BRP002.028.2/ pṛthos tu putrau dharmajñau yajñānte 'ntardhipātinau || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.029.1/ śikhaṇḍinī havirdhānam antardhānād vyajāyata |</l>
          <l>BRP002.029.2/ havirdhānāt ṣaḍ āgneyī dhiṣaṇājanayat sutān || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.030.1/ prācīnabarhiṣaṃ śukraṃ gayaṃ kṛṣṇaṃ vrajājinau |</l>
          <l>BRP002.030.2/ prācīnabarhir bhagavān mahān āsīt prajāpatiḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.031.1/ havirdhānān muniśreṣṭhā yena saṃvardhitāḥ prajāḥ |</l>
          <l>BRP002.031.2/ prācīnabarhir bhagavān pṛthivītalacāriṇīḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <pb n="6"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.032.1/ samudratanayāyāṃ tu kṛtadāro 'bhavat prabhuḥ |</l>
          <l>BRP002.032.2/ mahatas tapasaḥ pāre savarṇāyāṃ prajāpatiḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.033.1/ savarṇādhatta sāmudrī daśa prācīnabarhiṣaḥ |</l>
          <l>BRP002.033.2/ sarvān pracetaso nāma dhanurvedasya pāragān || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.034.1/ apṛthagdharmacaraṇās te 'tapyanta mahat tapaḥ |</l>
          <l>BRP002.034.2/ daśa varṣasahasrāṇi samudrasalileśayāḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.035.1/ tapaś caratsu pṛthivīṃ pracetaḥsu mahīruhāḥ |</l>
          <l>BRP002.035.2/ arakṣamāṇām āvavrur babhūvātha prajākṣayaḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.036.1/ nāśakan māruto vātuṃ vṛtaṃ kham abhavad drumaiḥ |</l>
          <l>BRP002.036.2/ daśa varṣasahasrāṇi na śekuś ceṣṭituṃ prajāḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.037.1/ tad upaśrutya tapasā yuktāḥ sarve pracetasaḥ |</l>
          <l>BRP002.037.2/ mukhebhyo vāyum agniṃ ca sasṛjur jātamanyavaḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.038.1/ unmūlān atha vṛkṣāṃs tu kṛtvā vāyur aśoṣayat |</l>
          <l>BRP002.038.2/ tān agnir adahad ghora evam āsīd drumakṣayaḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.039.1/ drumakṣayam atho buddhvā kiñcic chiṣṭeṣu śākhiṣu |</l>
          <l>BRP002.039.2/ upagamyābravīd etāṃs tadā somaḥ prajāpatīn || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.040.1/ kopaṃ yacchata rājānaḥ sarve prācīnabarhiṣaḥ |</l>
          <l>BRP002.040.2/ vṛkṣaśūnyā kṛtā pṛthvī śāmyetām agnimārutau || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.041.1/ ratnabhūtā ca kanyeyaṃ vṛkṣāṇāṃ varavarṇinī |</l>
          <l>BRP002.041.2/ bhaviṣyaṃ jānatā tāta dhṛtā garbheṇa vai mayā || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.042.1/ māriṣā nāma nāmnaiṣā vṛkṣāṇām iti nirmitā |</l>
          <l>BRP002.042.2/ bhāryā vo 'stu mahābhāgāḥ somavaṃśavivardhinī || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.043.1/ yuṣmākaṃ tejaso 'rdhena mama cārdhena tejasaḥ |</l>
          <l>BRP002.043.2/ asyām utpatsyate vidvān dakṣo nāma prajāpatiḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.044.1/ sa imāṃ dagdhabhūyiṣṭhāṃ yuṣmattejomayena vai |</l>
          <l>BRP002.044.2/ agnināgnisamo bhūyaḥ prajāḥ saṃvardhayiṣyati || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.045.1/ tataḥ somasya vacanāj jagṛhus te pracetasaḥ |</l>
          <l>BRP002.045.2/ saṃhṛtya kopaṃ vṛkṣebhyaḥ patnīṃ dharmeṇa māriṣām || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.046.1/ daśabhyas tu pracetobhyo māriṣāyāṃ prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP002.046.2/ dakṣo jajñe mahātejāḥ somasyāṃśena bho dvijāḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.047.1/ acarāṃś ca carāṃś caiva dvipado 'tha catuṣpadaḥ |</l>
          <l>BRP002.047.2/ sa sṛṣṭvā manasā dakṣaḥ paścād asṛjata striyaḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.048.1/ dadau daśa sa dharmāya kaśyapāya trayodaśa |</l>
          <l>BRP002.048.2/ śiṣṭāḥ somāya rājñe ca nakṣatrākhyā dadau prabhuḥ || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.049.1/ tāsu devāḥ khagā gāvo nāgā ditijadānavāḥ |</l>
          <l>BRP002.049.2/ gandharvāpsarasaś caiva jajñire 'nyāś ca jātayaḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.050.1/ tataḥ prabhṛti viprendrāḥ prajā maithunasambhavāḥ |</l>
          <l>BRP002.050.2/ saṅkalpād darśanāt sparśāt pūrveṣāṃ procyate prajā || 50 ||</l>
        </lg>
        <pb n="7"/>
        <p>BRP002.051.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.051.1/ devānāṃ dānavānāṃ ca gandharvoragarakṣasām |</l>
          <l>BRP002.051.2/ sambhavas tu śruto 'smābhir dakṣasya ca mahātmanaḥ || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.052.1/ aṅguṣṭhād brahmaṇo jajñe dakṣaḥ kila śubhavrataḥ |</l>
          <l>BRP002.052.2/ vāmāṅguṣṭhāt tathā caivaṃ tasya patnī vyajāyata || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.053.1/ kathaṃ prācetasatvaṃ sa punar lebhe mahātapāḥ |</l>
          <l>BRP002.053.2/ etaṃ naḥ saṃśayaṃ sūta vyākhyātuṃ tvam ihārhasi |</l>
          <l>BRP002.053.3/ dauhitraś caiva somasya kathaṃ śvaśuratāṃ gataḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP002.054.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.054.1/ utpattiś ca nirodhaś ca nityaṃ bhūteṣu bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP002.054.2/ ṛṣayo 'tra na muhyanti vidyāvantaś ca ye janāḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.055.1/ yuge yuge bhavanty ete punar dakṣādayo nṛpāḥ |</l>
          <l>BRP002.055.2/ punaś caiva nirudhyante vidvāṃs tatra na muhyati || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.056.1/ jyaiṣṭhyaṃ kāniṣṭham apy eṣāṃ pūrvaṃ nāsīd dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP002.056.2/ tapa eva garīyo 'bhūt prabhāvaś caiva kāraṇam || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.057.1/ imāṃ visṛṣṭiṃ dakṣasya yo vidyāt sacarācarām |</l>
          <l>BRP002.057.2/ prajāvān āyur uttīrṇaḥ svargaloke mahīyate || 57 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="3" type="chapter">
        <head>Chapter 3 :: Creation of beings; descendants of Dakṣa</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 4-8</note>
        <p>BRP003.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.001.1/ devānāṃ dānavānāṃ ca gandharvoragarakṣasām |</l>
          <l>BRP003.001.2/ utpattiṃ vistareṇaiva lomaharṣaṇa kīrtaya || 1 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP003.002.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.002.1/ prajāḥ sṛjeti vyādiṣṭaḥ pūrvaṃ dakṣaḥ svayambhuvā |</l>
          <l>BRP003.002.2/ yathā sasarja bhūtāni tathā śṛṇuta bho dvijāḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.003.1/ mānasāny eva bhūtāni pūrvam evāsṛjat prabhuḥ |</l>
          <l>BRP003.003.2/ ṛṣīn devān sagandharvān asurān yakṣarākṣasān || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.004.1/ yadāsya mānasī viprā na vyavardhata vai prajā |</l>
          <l>BRP003.004.2/ tadā sañcintya dharmātmā prajāhetoḥ prajāpatiḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.005.1/ sa maithunena dharmeṇa sisṛkṣur vividhāḥ prajāḥ |</l>
          <l>BRP003.005.2/ asiknīm āvahat patnīṃ vīraṇasya prajāpateḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.006.1/ sutāṃ sutapasā yuktāṃ mahatīṃ lokadhāriṇīm |</l>
          <l>BRP003.006.2/ atha putrasahasrāṇi vairaṇyāṃ pañca vīryavān || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.007.1/ asiknyāṃ janayām āsa dakṣa eva prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP003.007.2/ tāṃs tu dṛṣṭvā mahābhāgān saṃvivardhayiṣūn prajāḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <pb n="8"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.008.1/ devarṣiḥ priyasaṃvādo nāradaḥ prābravīd idam |</l>
          <l>BRP003.008.2/ nāśāya vacanaṃ teṣāṃ śāpāyaivātmanas tathā || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.009.1/ yaṃ kaśyapaḥ sutavaraṃ parameṣṭhī vyajījanat |</l>
          <l>BRP003.009.2/ dakṣasya vai duhitari dakṣaśāpabhayān muniḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.010.1/ pūrvaṃ sa hi samutpanno nāradaḥ parameṣṭhinaḥ |</l>
          <l>BRP003.010.2/ asiknyām atha vairaṇyāṃ bhūyo devarṣisattamaḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.011.1/ taṃ bhūyo janayām āsa piteva munipuṅgavam |</l>
          <l>BRP003.011.2/ tena dakṣasya vai putrā haryaśvā iti viśrutāḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.012.1/ nirmathya nāśitāḥ sarve vidhinā ca na saṃśayaḥ |</l>
          <l>BRP003.012.2/ tasyodyatas tadā dakṣo nāśāyāmitavikramaḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.013.1/ brahmarṣīn purataḥ kṛtvā yācitaḥ parameṣṭhinā |</l>
          <l>BRP003.013.2/ tato 'bhisandhiś cakre vai dakṣasya parameṣṭhinā || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.014.1/ kanyāyāṃ nārado mahyaṃ tava putro bhaved iti |</l>
          <l>BRP003.014.2/ tato dakṣaḥ sutāṃ prādāt priyāṃ vai parameṣṭhine |</l>
          <l>BRP003.014.3/ sa tasyāṃ nārado jajñe bhūyaḥ śāpabhayād ṛṣiḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP003.015.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.015.1/ kathaṃ praṇāśitāḥ putrā nāradena maharṣiṇā |</l>
          <l>BRP003.015.2/ prajāpateḥ sūtavarya śrotum icchāma tattvataḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP003.016.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.016.1/ dakṣasya putrā haryaśvā vivardhayiṣavaḥ prajāḥ |</l>
          <l>BRP003.016.2/ samāgatā mahāvīryā nāradas tān uvāca ha || 16 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP003.017.0/ nārada uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.017.1/ bāliśā bata yūyaṃ vai nāsyā jānīta vai bhuvaḥ |</l>
          <l>BRP003.017.2/ pramāṇaṃ sraṣṭukāmā vai prajāḥ prācetasātmajāḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.018.1/ antar ūrdhvam adhaś caiva kathaṃ sṛjatha vai prajāḥ |</l>
          <l>BRP003.018.2/ te tu tadvacanaṃ śrutvā prayātāḥ sarvato diśaḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.019.1/ adyāpi na nivartante samudrebhya ivāpagāḥ |</l>
          <l>BRP003.019.2/ haryaśveṣv atha naṣṭeṣu dakṣaḥ prācetasaḥ punaḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.020.1/ vairaṇyām atha putrāṇāṃ sahasram asṛjat prabhuḥ |</l>
          <l>BRP003.020.2/ vivardhayiṣavas te tu śabalāśvās tathā prajāḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.021.1/ pūrvoktaṃ vacanaṃ te tu nāradena pracoditāḥ |</l>
          <l>BRP003.021.2/ anyonyam ūcus te sarve samyag āha mahān ṛṣiḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.022.1/ bhrātṝṇāṃ padavīṃ jñātuṃ gantavyaṃ nātra saṃśayaḥ |</l>
          <l>BRP003.022.2/ jñātvā pramāṇaṃ pṛthvyāś ca sukhaṃ srakṣyāmahe prajāḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.023.1/ te 'pi tenaiva mārgeṇa prayātāḥ sarvato diśam |</l>
          <l>BRP003.023.2/ adyāpi na nivartante samudrebhya ivāpagāḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.024.1/ tadā prabhṛti vai bhrātā bhrātur anveṣaṇe dvijāḥ |</l>
          <l>BRP003.024.2/ prayāto naśyati kṣipraṃ tan na kāryaṃ vipaścitā || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.025.1/ tāṃś caiva naṣṭān vijñāya putrān dakṣaḥ prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP003.025.2/ ṣaṣṭiṃ tato 'sṛjat kanyā vairaṇyām iti naḥ śrutam || 25 ||</l>
        </lg>
        <pb n="9"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.026.1/ tās tadā pratijagrāha bhāryārthaṃ kaśyapaḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP003.026.2/ somo dharmaś ca bho viprās tathaivānye maharṣayaḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.027.1/ dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa |</l>
          <l>BRP003.027.2/ saptaviṃśati somāya catasro 'riṣṭanemine || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.028.1/ dve caiva bahuputrāya dve caivāṅgirase tathā |</l>
          <l>BRP003.028.2/ dve kṛśāśvāya viduṣe tāsāṃ nāmāni me śṛṇu || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.029.1/ arundhatī vasur yāmī lambā bhānur marutvatī |</l>
          <l>BRP003.029.2/ saṅkalpā ca muhūrtā ca sādhyā viśvā ca bho dvijāḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.030.1/ dharmapatnyo daśa tv etās tāsv apatyāni bodhata |</l>
          <l>BRP003.030.2/ viśvedevās tu viśvāyāḥ sādhyā sādhyān vyajāyata || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.031.1/ marutvatyāṃ marutvanto vasos tu vasavaḥ sutāḥ |</l>
          <l>BRP003.031.2/ bhānos tu bhānavaḥ putrā muhūrtās tu muhūrtajāḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.032.1/ lambāyāś caiva ghoṣo 'tha nāgavīthī ca yāmijā |</l>
          <l>BRP003.032.2/ pṛthivī viṣayaṃ sarvam arundhatyāṃ vyajāyata || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.033.1/ saṅkalpāyās tu viśvātmā jajñe saṅkalpa eva hi |</l>
          <l>BRP003.033.2/ nāgavīthyāṃ ca yāminyāṃ vṛṣalaś ca vyajāyata || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.034.1/ parā yāḥ somapatnīś ca dakṣaḥ prācetaso dadau |</l>
          <l>BRP003.034.2/ sarvā nakṣatranāmnyas tā jyotiṣe parikīrtitāḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.035.1/ ye tv anye khyātimanto vai devā jyotiṣpurogamāḥ |</l>
          <l>BRP003.035.2/ vasavo 'ṣṭau samākhyātās teṣāṃ vakṣyāmi vistaram || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.036.1/ āpo dhruvaś ca somaś ca dhavaś caivānilo 'nalaḥ |</l>
          <l>BRP003.036.2/ pratyūṣaś ca prabhāsaś ca vasavo nāmabhiḥ smṛtāḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.037.1/ āpasya putro vaitaṇḍyaḥ śramaḥ śrānto munis tathā |</l>
          <l>BRP003.037.2/ dhruvasya putro bhagavān kālo lokaprakālanaḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.038.1/ somasya bhagavān varcā varcasvī yena jāyate |</l>
          <l>BRP003.038.2/ dhavasya putro draviṇo hutahavyavahas tathā |</l>
          <l>BRP003.038.3/ manoharāyāḥ śiśiraḥ prāṇo 'tha ramaṇas tathā || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.039.1/ anilasya śivā bhāryā tasyāḥ putro manojavaḥ |</l>
          <l>BRP003.039.2/ avijñātagatiś caiva dvau putrāv anilasya ca || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.040.1/ agniputraḥ kumāras tu śarastambe śriyā vṛtaḥ |</l>
          <l>BRP003.040.2/ tasya śākho viśākhaś ca naigameyaś ca pṛṣṭhajaḥ || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.041.1/ apatyaṃ kṛttikānāṃ tu kārttikeya iti smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP003.041.2/ pratyūṣasya viduḥ putram ṛṣiṃ nāmnātha devalam || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.042.1/ dvau putrau devalasyāpi kṣamāvantau manīṣiṇau |</l>
          <l>BRP003.042.2/ bṛhaspates tu bhaginī varastrī brahmavādinī || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.043.1/ yogasiddhā jagat kṛtsnam asaktā vicacāra ha |</l>
          <l>BRP003.043.2/ prabhāsasya tu sā bhāryā vasūnām aṣṭamasya tu || 43 ||</l>
        </lg>
        <pb n="10"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.044.1/ viśvakarmā mahābhāgo yasyāṃ jajñe prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP003.044.2/ kartā śilpasahasrāṇāṃ tridaśānāṃ ca vārdhakiḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.045.1/ bhūṣaṇānāṃ ca sarveṣāṃ kartā śilpavatāṃ varaḥ |</l>
          <l>BRP003.045.2/ yaḥ sarveṣāṃ vimānāni daivatānāṃ cakāra ha || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.046.1/ mānuṣāś copajīvanti yasya śilpaṃ mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP003.046.2/ surabhī kaśyapād rudrān ekādaśa vinirmame || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.047.1/ mahādevaprasādena tapasā bhāvitā satī |</l>
          <l>BRP003.047.2/ ajaikapād ahirbudhnyas tvaṣṭā rudraś ca vīryavān || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.048.1/ haraś ca bahurūpaś ca tryambakaś cāparājitaḥ |</l>
          <l>BRP003.048.2/ vṛṣākapiś ca śambhuś ca kapardī raivatas tathā || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.049.1/ mṛgavyādhaś ca śarvaś ca kapālī ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP003.049.2/ ekādaśaite vikhyātā rudrās tribhuvaneśvarāḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.050.1/ śataṃ tv evaṃ samākhyātaṃ rudrāṇām amitaujasām |</l>
          <l>BRP003.050.2/ purāṇe muniśārdūlā yair vyāptaṃ sacarācaram || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.051.1/ dārāñ śṛṇudhvaṃ viprendrāḥ kaśyapasya prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP003.051.2/ aditir ditir danuś caiva ariṣṭā surasā khasā || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.052.1/ surabhir vinatā caiva tāmrā krodhavaśā irā |</l>
          <l>BRP003.052.2/ kadrur muniś ca bho viprās tāsv apatyāni bodhata || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.053.1/ pūrvamanvantare śreṣṭhā dvādaśāsan surottamāḥ |</l>
          <l>BRP003.053.2/ tuṣitā nāma te 'nyonyam ūcur vaivasvate 'ntare || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.054.1/ upasthite 'tiyaśasaś cākṣuṣasyāntare manoḥ |</l>
          <l>BRP003.054.2/ hitārthaṃ sarvalokānāṃ samāgamya parasparam || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.055.1/ āgacchata drutaṃ devā aditiṃ sampraviśya vai |</l>
          <l>BRP003.055.2/ manvantare prasūyāmas tan naḥ śreyo bhaviṣyati || 55 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP003.056.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.056.1/ evam uktvā tu te sarve cākṣuṣasyāntare manoḥ |</l>
          <l>BRP003.056.2/ mārīcāt kaśyapāj jātās tv adityā dakṣakanyayā || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.057.1/ tatra viṣṇuś ca śakraś ca jajñāte punar eva hi |</l>
          <l>BRP003.057.2/ aryamā caiva dhātā ca tvaṣṭā pūṣā tathaiva ca || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.058.1/ vivasvān savitā caiva mitro varuṇa eva ca |</l>
          <l>BRP003.058.2/ aṃśo bhagaś cātitejā ādityā dvādaśa smṛtāḥ || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.059.1/ saptaviṃśati yāḥ proktāḥ somapatnyo mahāvratāḥ |</l>
          <l>BRP003.059.2/ tāsām apatyāny abhavan dīptāny amitatejasaḥ || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.060.1/ ariṣṭanemipatnīnām apatyānīha ṣoḍaśa |</l>
          <l>BRP003.060.2/ bahuputrasya viduṣaś catasro vidyutaḥ smṛtāḥ || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.061.1/ cākṣuṣasyāntare pūrve ṛco brahmarṣisatkṛtāḥ |</l>
          <l>BRP003.061.2/ kṛśāśvasya ca devarṣer devapraharaṇāḥ smṛtāḥ || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.062.1/ ete yugasahasrānte jāyante punar eva hi |</l>
          <l>BRP003.062.2/ sarve devagaṇāś cātra trayastriṃśat tu kāmajāḥ || 62 ||</l>
        </lg>
        <pb n="11"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.063.1/ teṣām api ca bho viprā nirodhotpattir ucyate |</l>
          <l>BRP003.063.2/ yathā sūryasya gagana udayāstamayāv iha || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.064.1/ evaṃ devanikāyās te sambhavanti yuge yuge |</l>
          <l>BRP003.064.2/ dityāḥ putradvayaṃ jajñe kaśyapād iti naḥ śrutam || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.065.1/ hiraṇyakaśipuś caiva hiraṇyākṣaś ca vīryavān |</l>
          <l>BRP003.065.2/ siṃhikā cābhavat kanyā vipracitteḥ parigrahaḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.066.1/ saiṃhikeyā iti khyātā yasyāḥ putrā mahābalāḥ |</l>
          <l>BRP003.066.2/ hiraṇyakaśipoḥ putrāś catvāraḥ prathitaujasaḥ || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.067.1/ hrādaś ca anuhrādaś ca prahrādaś caiva vīryavān |</l>
          <l>BRP003.067.2/ saṃhrādaś ca caturtho 'bhūd dhrādaputro hradas tathā || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.068.1/ hradasya putrau dvau vīrau śivaḥ kālas tathaiva ca |</l>
          <l>BRP003.068.2/ virocanaś ca prāhrādir balir jajñe virocanāt || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.069.1/ baleḥ putraśatam āsīd bāṇajyeṣṭhaṃ tapodhanāḥ |</l>
          <l>BRP003.069.2/ dhṛtarāṣṭraś ca sūryaś ca candramāś candratāpanaḥ || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.070.1/ kumbhanābho gardabhākṣaḥ kukṣir ity evamādayaḥ |</l>
          <l>BRP003.070.2/ bāṇas teṣām atibalo jyeṣṭhaḥ paśupateḥ priyaḥ || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.071.1/ purā kalpe tu bāṇena prasādyomāpatiṃ prabhum |</l>
          <l>BRP003.071.2/ pārśvato vihariṣyāmi ity evaṃ yācito varaḥ || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.072.1/ hiraṇyākṣasutāś caiva vidvāṃsaś ca mahābalāḥ |</l>
          <l>BRP003.072.2/ bharbharaḥ śakuniś caiva bhūtasantāpanas tathā || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.073.1/ mahānābhaś ca vikrāntaḥ kālanābhas tathaiva ca |</l>
          <l>BRP003.073.2/ abhavan danuputrāś ca śataṃ tīvraparākramāḥ || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.074.1/ tapasvino mahāvīryāḥ prādhānyena bravīmi tān |</l>
          <l>BRP003.074.2/ dvimūrdhā śaṅkukarṇaś ca tathā hayaśirā vibhuḥ || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.075.1/ ayomukhaḥ śambaraś ca kapilo vāmanas tathā |</l>
          <l>BRP003.075.2/ mārīcir maghavāṃś caiva ilvalaḥ svasṛmas tathā || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.076.1/ vikṣobhaṇaś ca ketuś ca ketuvīryaśatahradau |</l>
          <l>BRP003.076.2/ indrajit sarvajic caiva vajranābhas tathaiva ca || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.077.1/ ekacakro mahābāhus tārakaś ca mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP003.077.2/ vaiśvānaraḥ pulomā ca vidrāvaṇamahāśirāḥ || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.078.1/ svarbhānur vṛṣaparvā ca vipracittiś ca vīryavān |</l>
          <l>BRP003.078.2/ sarva ete danoḥ putrāḥ kaśyapād abhijajñire || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.079.1/ vipracittipradhānās te dānavāḥ sumahābalāḥ |</l>
          <l>BRP003.079.2/ eteṣāṃ putrapautraṃ tu na tac chakyaṃ dvijottamāḥ || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.080.1/ prasaṅkhyātuṃ bahutvāc ca putrapautram anantakam |</l>
          <l>BRP003.080.2/ svarbhānos tu prabhā kanyā pulomnas tu śacī sutā || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.081.1/ upadīptir hayaśirāḥ śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī |</l>
          <l>BRP003.081.2/ pulomā kālikā caiva vaiśvānarasute ubhe || 81 ||</l>
        </lg>
        <pb n="12"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.082.1/ bahvapatye mahāpatye marīces tu parigrahaḥ |</l>
          <l>BRP003.082.2/ tayoḥ putrasahasrāṇi ṣaṣṭir dānavanandanāḥ || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.083.1/ caturdaśaśatān anyān hiraṇyapuravāsinaḥ |</l>
          <l>BRP003.083.2/ marīcir janayām āsa mahatā tapasānvitaḥ || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.084.1/ paulomāḥ kālakeyāś ca dānavās te mahābalāḥ |</l>
          <l>BRP003.084.2/ avadhyā devatānāṃ hi hiraṇyapuravāsinaḥ || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.085.1/ pitāmahaprasādena ye hatāḥ savyasācinā |</l>
          <l>BRP003.085.2/ tato 'pare mahāvīryā dānavās tv atidāruṇāḥ || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.086.1/ siṃhikāyām athotpannā vipracitteḥ sutās tathā |</l>
          <l>BRP003.086.2/ daityadānavasaṃyogāj jātās tīvraparākramāḥ || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.087.1/ saiṃhikeyā iti khyātās trayodaśa mahābalāḥ |</l>
          <l>BRP003.087.2/ vaṃśyaḥ śalyaś ca balinau nalaś caiva tathā balaḥ || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.088.1/ vātāpir namuciś caiva ilvalaḥ svasṛmas tathā |</l>
          <l>BRP003.088.2/ añjiko narakaś caiva kālanābhas tathaiva ca || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.089.1/ saramānas tathā caiva svarakalpaś ca vīryavān |</l>
          <l>BRP003.089.2/ ete vai dānavāḥ śreṣṭhā danor vaṃśavivardhanāḥ || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.090.1/ teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP003.090.2/ saṃhrādasya tu daityasya nivātakavacāḥ kule || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.091.1/ samutpannāḥ sumahatā tapasā bhāvitātmanaḥ |</l>
          <l>BRP003.091.2/ tisraḥ koṭyaḥ sutās teṣāṃ maṇivatyāṃ nivāsinaḥ || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.092.1/ avadhyās te 'pi devānām arjunena nipātitāḥ |</l>
          <l>BRP003.092.2/ ṣaṭ sutāḥ sumahābhāgās tāmrāyāḥ parikīrtitāḥ || 92 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.093.1/ krauñcī śyenī ca bhāsī ca sugrīvī śucigṛdhrikā |</l>
          <l>BRP003.093.2/ krauñcī tu janayām āsa ulūkapratyulūkakān || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.094.1/ śyenī śyenāṃs tathā bhāsī bhāsān gṛdhrāṃś ca gṛdhry api |</l>
          <l>BRP003.094.2/ śucir audakān pakṣigaṇān sugrīvī tu dvijottamāḥ || 94 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.095.1/ aśvān uṣṭrān gardabhāṃś ca tāmrāvaṃśaḥ prakīrtitaḥ |</l>
          <l>BRP003.095.2/ vinatāyās tu dvau putrau vikhyātau garuḍāruṇau || 95 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.096.1/ garuḍaḥ patatāṃ śreṣṭho dāruṇaḥ svena karmaṇā |</l>
          <l>BRP003.096.2/ surasāyāḥ sahasraṃ tu sarpāṇām amitaujasām || 96 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.097.1/ anekaśirasāṃ viprāḥ khacarāṇāṃ mahātmanām |</l>
          <l>BRP003.097.2/ kādraveyās tu balinaḥ sahasram amitaujasaḥ || 97 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.098.1/ suparṇavaśagā nāgā jajñire naikamastakāḥ |</l>
          <l>BRP003.098.2/ yeṣāṃ pradhānāḥ satataṃ śeṣavāsukitakṣakāḥ || 98 ||</l>
        </lg>
        <pb n="13"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.099.1/ airāvato mahāpadmaḥ kambalāśvatarāv ubhau |</l>
          <l>BRP003.099.2/ elāpattraś ca śaṅkhaś ca karkoṭakadhanañjayau || 99 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.100.1/ mahānīlamahākarṇau dhṛtarāṣṭrabalāhakau |</l>
          <l>BRP003.100.2/ kuharaḥ puṣpadaṃṣṭraś ca durmukhaḥ sumukhas tathā || 100 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.101.1/ śaṅkhaś ca śaṅkhapālaś ca kapilo vāmanas tathā |</l>
          <l>BRP003.101.2/ nahuṣaḥ śaṅkharomā ca maṇir ity evamādayaḥ || 101 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.102.1/ teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP003.102.2/ caturdaśasahasrāṇi krūrāṇām anilāśinām || 102 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.103.1/ gaṇaṃ krodhavaṃśaṃ viprās tasya sarve ca daṃṣṭriṇaḥ |</l>
          <l>BRP003.103.2/ sthalajāḥ pakṣiṇo 'bjāś ca dharāyāḥ prasavāḥ smṛtāḥ || 103 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.104.1/ gās tu vai janayām āsa surabhir mahiṣīs tathā |</l>
          <l>BRP003.104.2/ irā vṛkṣalatā vallīs tṛṇajātīś ca sarvaśaḥ || 104 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.105.1/ khasā tu yakṣarakṣāṃsi munir apsarasas tathā |</l>
          <l>BRP003.105.2/ ariṣṭā tu mahāsiddhā gandharvān amitaujasaḥ || 105 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.106.1/ ete kaśyapadāyādāḥ kīrtitāḥ sthāṇujaṅgamāḥ |</l>
          <l>BRP003.106.2/ yeṣāṃ putrāś ca pautrāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ || 106 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.107.1/ eṣa manvantare viprāḥ sargaḥ svārociṣe smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP003.107.2/ vaivasvate 'timahati vāruṇe vitate kratau || 107 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.108.1/ juhvānasya brahmaṇo vai prajāsarga ihocyate |</l>
          <l>BRP003.108.2/ pūrvaṃ yatra samutpannān brahmarṣīn sapta mānasān || 108 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.109.1/ putratve kalpayām āsa svayam eva pitāmahaḥ |</l>
          <l>BRP003.109.2/ tato virodhe devānāṃ dānavānāṃ ca bho dvijāḥ || 109 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.110.1/ ditir vinaṣṭaputrā vai toṣayām āsa kaśyapam |</l>
          <l>BRP003.110.2/ kaśyapas tu prasannātmā samyag ārādhitas tayā || 110 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.111.1/ vareṇa cchandayām āsa sā ca vavre varaṃ tadā |</l>
          <l>BRP003.111.2/ putram indravadhārthāya samartham amitaujasam || 111 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.112.1/ sa ca tasmai varaṃ prādāt prārthitaḥ sumahātapāḥ |</l>
          <l>BRP003.112.2/ dattvā ca varam atyugro mārīcaḥ samabhāṣata || 112 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.113.1/ indraṃ putro nihantā te garbhaṃ vai śaradāṃ śatam |</l>
          <l>BRP003.113.2/ yadi dhārayase śaucatatparā vratam āsthitā || 113 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.114.1/ tathety abhihito bhartā tayā devyā mahātapāḥ |</l>
          <l>BRP003.114.2/ dhārayām āsa garbhaṃ tu śuciḥ sā munisattamāḥ || 114 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.115.1/ tato 'bhyupāgamad dityāṃ garbham ādhāya kaśyapaḥ |</l>
          <l>BRP003.115.2/ rodhayan vai gaṇaṃ śreṣṭhaṃ devānām amitaujasam || 115 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.116.1/ tejaḥ saṃhṛtya durdharṣam avadhyam amarair api |</l>
          <l>BRP003.116.2/ jagāma parvatāyaiva tapase saṃśitavratā || 116 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.117.1/ tasyāś caivāntaraprepsur abhavat pākaśāsanaḥ |</l>
          <l>BRP003.117.2/ jāte varṣaśate cāsyā dadarśāntaram acyutaḥ || 117 ||</l>
        </lg>
        <pb n="14"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.118.1/ akṛtvā pādayoḥ śaucaṃ ditiḥ śayanam āviśat |</l>
          <l>BRP003.118.2/ nidrāṃ cāhārayām āsa tasyāṃ kukṣiṃ praviśya saḥ || 118 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.119.1/ vajrapāṇis tato garbhaṃ saptadhā taṃ nyakṛntayat |</l>
          <l>BRP003.119.2/ sa pāṭyamāno garbho 'tha vajreṇa praruroda ha || 119 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.120.1/ mā rodīr iti taṃ śakraḥ punaḥ punar athābravīt |</l>
          <l>BRP003.120.2/ so 'bhavat saptadhā garbhas tam indro ruṣitaḥ punaḥ || 120 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.121.1/ ekaikaṃ saptadhā cakre vajreṇaivārikarṣaṇaḥ |</l>
          <l>BRP003.121.2/ maruto nāma te devā babhūvur dvijasattamāḥ || 121 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.122.1/ yathoktaṃ vai maghavatā tathaiva maruto 'bhavan |</l>
          <l>BRP003.122.2/ devāś caikonapañcāśat sahāyā vajrapāṇinaḥ || 122 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.123.1/ teṣām evaṃ pravṛttānāṃ bhūtānāṃ dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP003.123.2/ rocayan vai gaṇaśreṣṭhān devānām amitaujasām || 123 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.124.1/ nikāyeṣu nikāyeṣu hariḥ prādāt prajāpatīn |</l>
          <l>BRP003.124.2/ kramaśas tāni rājyāni pṛthupūrvāṇi bho dvijāḥ || 124 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.125.1/ sa hariḥ puruṣo vīraḥ kṛṣṇo jiṣṇuḥ prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP003.125.2/ parjanyas tapano 'nantas tasya sarvam idaṃ jagat || 125 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.126.1/ bhūtasargam imaṃ samyag jānato dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP003.126.2/ nāvṛttibhayam astīha paralokabhayaṃ kutaḥ || 126 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="4" type="chapter">
        <head>Chapter 4 :: Distribution of sovereignties; Pṛthu-episode</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 8-11</note>
        <p>BRP004.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.001.1/ abhiṣicyādhirājendraṃ pṛthuṃ vaiṇyaṃ pitāmahaḥ |</l>
          <l>BRP004.001.2/ tataḥ krameṇa rājyāni vyādeṣṭum upacakrame || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.002.1/ dvijānāṃ vīrudhāṃ caiva nakṣatragrahayos tathā |</l>
          <l>BRP004.002.2/ yajñānāṃ tapasāṃ caiva somaṃ rājye 'bhyaṣecayat || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.003.1/ apāṃ tu varuṇaṃ rājye rājñāṃ vaiśravaṇaṃ patim |</l>
          <l>BRP004.003.2/ ādityānāṃ tathā viṣṇuṃ vasūnām atha pāvakam || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.004.1/ prajāpatīnāṃ dakṣaṃ tu marutām atha vāsavam |</l>
          <l>BRP004.004.2/ daityānāṃ dānavānāṃ vai prahrādam amitaujasam || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.005.1/ vaivasvataṃ pitṝṇāṃ ca yamaṃ rājye 'bhyaṣecayat |</l>
          <l>BRP004.005.2/ yakṣāṇāṃ rākṣasānāṃ ca pārthivānāṃ tathaiva ca || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.006.1/ sarvabhūtapiśācānāṃ girīśaṃ śūlapāṇinam |</l>
          <l>BRP004.006.2/ śailānāṃ himavantaṃ ca nadīnām atha sāgaram || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.007.1/ gandharvāṇām adhipatiṃ cakre citrarathaṃ prabhum |</l>
          <l>BRP004.007.2/ nāgānāṃ vāsukiṃ cakre sarpāṇām atha takṣakam || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.008.1/ vāraṇānāṃ tu rājānam airāvatam athādiśat |</l>
          <l>BRP004.008.2/ uccaiḥśravasam aśvānāṃ garuḍaṃ caiva pakṣiṇām || 8 ||</l>
        </lg>
        <pb n="15"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.009.1/ mṛgāṇām atha śārdūlaṃ govṛṣaṃ tu gavāṃ patim |</l>
          <l>BRP004.009.2/ vanaspatīnāṃ rājānaṃ plakṣam evābhyaṣecayat || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.010.1/ evaṃ vibhajya rājyāni krameṇaiva pitāmahaḥ |</l>
          <l>BRP004.010.2/ diśāṃ pālān atha tataḥ sthāpayām āsa sa prabhuḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.011.1/ pūrvasyāṃ diśi putraṃ tu vairājasya prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP004.011.2/ diśaḥ pālaṃ sudhanvānaṃ rājānaṃ so 'bhyaṣecayat || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.012.1/ dakṣiṇasyāṃ diśi tathā kardamasya prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP004.012.2/ putraṃ śaṅkhapadaṃ nāma rājānaṃ so 'bhyaṣecayat || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.013.1/ paścimasyāṃ diśi tathā rajasaḥ putram acyutam |</l>
          <l>BRP004.013.2/ ketumantaṃ mahātmānaṃ rājānaṃ so 'bhyaṣecayat || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.014.1/ tathā hiraṇyaromāṇaṃ parjanyasya prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP004.014.2/ udīcyāṃ diśi durdharṣaṃ rājānaṃ so 'bhyaṣecayat || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.015.1/ tair iyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā |</l>
          <l>BRP004.015.2/ yathāpradeśam adyāpi dharmeṇa pratipālyate || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.016.1/ rājasūyābhiṣiktas tu pṛthur etair narādhipaiḥ |</l>
          <l>BRP004.016.2/ vedadṛṣṭena vidhinā rājā rājye narādhipaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.017.1/ tato manvantare 'tīte cākṣuṣe 'mitatejasi |</l>
          <l>BRP004.017.2/ vaivasvatāya manave pṛthivyāṃ rājyam ādiśat || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.018.1/ tasya vistaram ākhyāsye manor vaivasvatasya ha |</l>
          <l>BRP004.018.2/ bhavatāṃ cānukūlyāya yadi śrotum ihecchatha |</l>
          <l>BRP004.018.3/ mahad etad adhiṣṭhānaṃ purāṇe tad adhiṣṭhitam || 18 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP004.019.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.019.1/ vistareṇa pṛthor janma lomaharṣaṇa kīrtaya |</l>
          <l>BRP004.019.2/ yathā mahātmanā tena dugdhā veyaṃ vasundharā || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.020.1/ yathā vāpi nṛbhir dugdhā yathā devair maharṣibhiḥ |</l>
          <l>BRP004.020.2/ yathā daityaiś ca nāgaiś ca yathā yakṣair yathā drumaiḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.021.1/ yathā śailaiḥ piśācaiś ca gandharvaiś ca dvijottamaiḥ |</l>
          <l>BRP004.021.2/ rākṣasaiś ca mahāsattvair yathā dugdhā vasundharā || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.022.1/ teṣāṃ pātraviśeṣāṃś ca vaktum arhasi suvrata |</l>
          <l>BRP004.022.2/ vatsakṣīraviśeṣāṃś ca dogdhāraṃ cānupūrvaśaḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.023.1/ yasmāc ca kāraṇāt pāṇir veṇasya mathitaḥ purā |</l>
          <l>BRP004.023.2/ kruddhair maharṣibhis tāta kāraṇaṃ tac ca kīrtaya || 23 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP004.024.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.024.1/ śṛṇudhvaṃ kīrtayiṣyāmi pṛthor vaiṇyasya vistaram |</l>
          <l>BRP004.024.2/ ekāgrāḥ prayatāś caiva puṇyārthaṃ vai dvijarṣabhāḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.025.1/ nāśuceḥ kṣudramanaso nāśiṣyasyāvratasya ca |</l>
          <l>BRP004.025.2/ kīrtayeyam idaṃ viprāḥ kṛtaghnāyāhitāya ca || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.026.1/ svargyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ dhanyaṃ vedaiś ca sammitam |</l>
          <l>BRP004.026.2/ rahasyam ṛṣibhiḥ proktaṃ śṛṇudhvaṃ vai yathātatham || 26 ||</l>
        </lg>
        <pb n="16"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.027.1/ yaś cemaṃ kīrtayen nityaṃ pṛthor vaiṇyasya vistaram |</l>
          <l>BRP004.027.2/ brāhmaṇebhyo namaskṛtya na sa śocet kṛtākṛtam || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.028.1/ āsīd dharmasya saṅgoptā pūrvam atrisamaḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP004.028.2/ atrivaṃśe samutpannas tv aṅgo nāma prajāpatiḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.029.1/ tasya putro 'bhavad veṇo nātyarthaṃ dharmakovidaḥ |</l>
          <l>BRP004.029.2/ jāto mṛtyusutāyāṃ vai sunīthāyāṃ prajāpatiḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.030.1/ sa mātāmahadoṣeṇa tena kālātmajātmajaḥ |</l>
          <l>BRP004.030.2/ svadharmaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā kāmalobheṣv avartata || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.031.1/ maryādāṃ bhedayām āsa dharmopetāṃ sa pārthivaḥ |</l>
          <l>BRP004.031.2/ vedadharmān atikramya so 'dharmanirato 'bhavat || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.032.1/ niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥ prajās tasmin prajāpatau |</l>
          <l>BRP004.032.2/ pravṛttaṃ na papuḥ somaṃ hutaṃ yajñeṣu devatāḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.033.1/ na yaṣṭavyaṃ na hotavyam iti tasya prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP004.033.2/ āsīt pratijñā krūreyaṃ vināśe pratyupasthite || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.034.1/ aham ijyaś ca yaṣṭā ca yajñaś ceti bhṛgūdvaha |</l>
          <l>BRP004.034.2/ mayi yajño vidhātavyo mayi hotavyam ity api || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.035.1/ tam atikrāntamaryādam ādadānam asāmpratam |</l>
          <l>BRP004.035.2/ ūcur maharṣayaḥ sarve marīcipramukhās tadā || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.036.1/ vayaṃ dīkṣāṃ pravekṣyāmaḥ saṃvatsaragaṇān bahūn |</l>
          <l>BRP004.036.2/ adharmaṃ kuru mā veṇa eṣa dharmaḥ sanātanaḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.037.1/ nidhane 'treḥ prasūtas tvaṃ prajāpatir asaṃśayam |</l>
          <l>BRP004.037.2/ prajāś ca pālayiṣye 'ham itīha samayaḥ kṛtaḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.038.1/ tāṃs tathā bruvataḥ sarvān maharṣīn abravīt tadā |</l>
          <l>BRP004.038.2/ veṇaḥ prahasya durbuddhir imam artham anarthavit || 38 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP004.039.0/ veṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.039.1/ sraṣṭā dharmasya kaś cānyaḥ śrotavyaṃ kasya vā mayā |</l>
          <l>BRP004.039.2/ śrutavīryatapaḥsatyair mayā vā kaḥ samo bhuvi || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.040.1/ prabhavaṃ sarvabhūtānāṃ dharmāṇāṃ ca viśeṣataḥ |</l>
          <l>BRP004.040.2/ sammūḍhā na vidur nūnaṃ bhavanto māṃ vicetasaḥ || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.041.1/ icchan daheyaṃ pṛthivīṃ plāvayeyaṃ jalais tathā |</l>
          <l>BRP004.041.2/ dyāṃ vai bhuvaṃ ca rundheyaṃ nātra kāryā vicāraṇā || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.042.1/ yadā na śakyate mohād avalepāc ca pārthivaḥ |</l>
          <l>BRP004.042.2/ apanetuṃ tadā veṇas tataḥ kruddhā maharṣayaḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.043.1/ taṃ nigṛhya mahātmāno visphurantaṃ mahābalam |</l>
          <l>BRP004.043.2/ tato 'sya savyam ūruṃ te mamanthur jātamanyavaḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.044.1/ tasmin nimathyamāne vai rājña ūrau tu jajñivān |</l>
          <l>BRP004.044.2/ hrasvo 'timātraḥ puruṣaḥ kṛṣṇaś ceti babhūva ha || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.045.1/ sa bhītaḥ prāñjalir bhūtvā tasthivān dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP004.045.2/ tam atrir vihvalaṃ dṛṣṭvā niṣīdety abravīt tadā || 45 ||</l>
        </lg>
        <pb n="17"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.046.1/ niṣādavaṃśakartāsau babhūva vadatāṃ varāḥ |</l>
          <l>BRP004.046.2/ dhīvarān asṛjac cāpi veṇakalmaṣasambhavān || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.047.1/ ye cānye vindhyanilayās tathā parvatasaṃśrayāḥ |</l>
          <l>BRP004.047.2/ adharmarucayo viprās te tu vai veṇakalmaṣāḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.048.1/ tataḥ punar mahātmānaḥ pāṇiṃ veṇasya dakṣiṇam |</l>
          <l>BRP004.048.2/ araṇīm iva saṃrabdhā mamanthur jātamanyavaḥ || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.049.1/ pṛthus tasmāt samutpannaḥ karāj jvalanasannibhaḥ |</l>
          <l>BRP004.049.2/ dīpyamānaḥ svavapuṣā sākṣād agnir iva jvalan || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.050.1/ atha so 'jagavaṃ nāma dhanur gṛhya mahāravam |</l>
          <l>BRP004.050.2/ śarāṃś ca divyān rakṣārthaṃ kavacaṃ ca mahāprabham || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.051.1/ tasmiñ jāte 'tha bhūtāni samprahṛṣṭāni sarvaśaḥ |</l>
          <l>BRP004.051.2/ samāpetur mahābhāgā veṇas tu tridivaṃ yayau || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.052.1/ samutpannena bho viprāḥ satputreṇa mahātmanā |</l>
          <l>BRP004.052.2/ trātaḥ sa puruṣavyāghraḥ punnāmno narakāt tadā || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.053.1/ taṃ samudrāś ca nadyaś ca ratnāny ādāya sarvaśaḥ |</l>
          <l>BRP004.053.2/ toyāni cābhiṣekārthaṃ sarva evopatasthire || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.054.1/ pitāmahaś ca bhagavān devair āṅgirasaiḥ saha |</l>
          <l>BRP004.054.2/ sthāvarāṇi ca bhūtāni jaṅgamāni ca sarvaśaḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.055.1/ samāgamya tadā vaiṇyam abhyaṣiñcan narādhipam |</l>
          <l>BRP004.055.2/ mahatā rājarājena prajās tenānurañjitāḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.056.1/ so 'bhiṣikto mahātejā vidhivad dharmakovidaiḥ |</l>
          <l>BRP004.056.2/ ādhirājye tadā rājñāṃ pṛthur vaiṇyaḥ pratāpavān || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.057.1/ pitrāparañjitās tasya prajās tenānurañjitāḥ |</l>
          <l>BRP004.057.2/ anurāgāt tatas tasya nāma rājābhyajāyata || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.058.1/ āpas tastambhire tasya samudram abhiyāsyataḥ |</l>
          <l>BRP004.058.2/ parvatāś ca dadur mārgaṃ dhvajabhaṅgaś ca nābhavat || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.059.1/ akṛṣṭapacyā pṛthivī sidhyanty annāni cintanāt |</l>
          <l>BRP004.059.2/ sarvakāmadughā gāvaḥ puṭake puṭake madhu || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.060.1/ etasminn eva kāle tu yajñe paitāmahe śubhe |</l>
          <l>BRP004.060.2/ sūtaḥ sūtyāṃ samutpannaḥ sautye 'hani mahāmatiḥ || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.061.1/ tasminn eva mahāyajñe jajñe prājño 'tha māgadhaḥ |</l>
          <l>BRP004.061.2/ pṛthoḥ stavārthaṃ tau tatra samāhūtau maharṣibhiḥ || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.062.1/ tāv ūcur ṛṣayaḥ sarve stūyatām eṣa pārthivaḥ |</l>
          <l>BRP004.062.2/ karmaitad anurūpaṃ vāṃ pātraṃ cāyaṃ narādhipaḥ || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.063.1/ tāv ūcatus tadā sarvāṃs tān ṛṣīn sūtamāgadhau |</l>
          <l>BRP004.063.2/ āvāṃ devān ṛṣīṃś caiva prīṇayāvaḥ svakarmabhiḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.064.1/ na cāsya vidmo vai karma nāma vā lakṣaṇaṃ yaśaḥ |</l>
          <l>BRP004.064.2/ stotraṃ yenāsya kuryāva rājñas tejasvino dvijāḥ || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.065.1/ ṛṣibhis tau niyuktau tu bhaviṣyaiḥ stūyatām iti |</l>
          <l>BRP004.065.2/ yāni karmāṇi kṛtavān pṛthuḥ paścān mahābalaḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <pb n="18"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.066.1/ tataḥ prabhṛti vai loke staveṣu munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP004.066.2/ āśīrvādāḥ prayujyante sūtamāgadhabandibhiḥ || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.067.1/ tayoḥ stavānte suprītaḥ pṛthuḥ prādāt prajeśvaraḥ |</l>
          <l>BRP004.067.2/ anūpadeśaṃ sūtāya magadhaṃ māgadhāya ca || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.068.1/ taṃ dṛṣṭvā paramaprītāḥ prajāḥ procur manīṣiṇaḥ |</l>
          <l>BRP004.068.2/ vṛttīnām eṣa vo dātā bhaviṣyati narādhipaḥ || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.069.1/ tato vaiṇyaṃ mahātmānaṃ prajāḥ samabhidudruvuḥ |</l>
          <l>BRP004.069.2/ tvaṃ no vṛttiṃ vidhatsveti maharṣivacanāt tadā || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.070.1/ so 'bhidrutaḥ prajābhis tu prajāhitacikīrṣayā |</l>
          <l>BRP004.070.2/ dhanur gṛhya pṛṣatkāṃś ca pṛthivīm ādravad balī || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.071.1/ tato vaiṇyabhayatrastā gaur bhūtvā prādravan mahī |</l>
          <l>BRP004.071.2/ tāṃ pṛthur dhanur ādāya dravantīm anvadhāvata || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.072.1/ sā lokān brahmalokādīn gatvā vaiṇyabhayāt tadā |</l>
          <l>BRP004.072.2/ pradadarśāgrato vaiṇyaṃ pragṛhītaśarāsanam || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.073.1/ jvaladbhir niśitair bāṇair dīptatejasam antataḥ |</l>
          <l>BRP004.073.2/ mahāyogaṃ mahātmānaṃ durdharṣam amarair api || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.074.1/ alabhantī tu sā trāṇaṃ vaiṇyam evānvapadyata |</l>
          <l>BRP004.074.2/ kṛtāñjalipuṭā bhūtvā pūjyā lokais tribhis tadā || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.075.1/ uvāca vaiṇyaṃ nādharmaṃ strīvadhe paripaśyasi |</l>
          <l>BRP004.075.2/ kathaṃ dhārayitā cāsi prajā rājan vinā mayā || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.076.1/ mayi lokāḥ sthitā rājan mayedaṃ dhāryate jagat |</l>
          <l>BRP004.076.2/ madvināśe vinaśyeyuḥ prajāḥ pārthiva viddhi tat || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.077.1/ na mām arhasi hantuṃ vai śreyaś cet tvaṃ cikīrṣasi |</l>
          <l>BRP004.077.2/ prajānāṃ pṛthivīpāla śṛṇu cedaṃ vaco mama || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.078.1/ upāyataḥ samārabdhāḥ sarve sidhyanty upakramāḥ |</l>
          <l>BRP004.078.2/ upāyaṃ paśya yena tvaṃ dhārayethāḥ prajām imām || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.079.1/ hatvāpi māṃ na śaktas tvaṃ prajānāṃ poṣaṇe nṛpa |</l>
          <l>BRP004.079.2/ anukūlā bhaviṣyāmi yaccha kopaṃ mahāmate || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.080.1/ avadhyāṃ ca striyaṃ prāhus tiryagyonigateṣv api |</l>
          <l>BRP004.080.2/ yady evaṃ pṛthivīpāla na dharmaṃ tyaktum arhasi || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.081.1/ evaṃ bahuvidhaṃ vākyaṃ śrutvā rājā mahāmanāḥ |</l>
          <l>BRP004.081.2/ kopaṃ nigṛhya dharmātmā vasudhām idam abravīt || 81 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP004.082.0/ pṛthur uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.082.1/ ekasyārthe tu yo hanyād ātmano vā parasya vā |</l>
          <l>BRP004.082.2/ bahūn vā prāṇino 'nantaṃ bhavet tasyeha pātakam || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.083.1/ sukham edhanti bahavo yasmiṃs tu nihate 'śubhe |</l>
          <l>BRP004.083.2/ tasmin hate nāsti bhadre pātakaṃ copapātakam || 83 ||</l>
        </lg>
        <pb n="19"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.084.1/ so 'haṃ prajānimittaṃ tvāṃ haniṣyāmi vasundhare |</l>
          <l>BRP004.084.2/ yadi me vacanān nādya kariṣyasi jagaddhitam || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.085.1/ tvāṃ nihatyādya bāṇena macchāsanaparāṅmukhīm |</l>
          <l>BRP004.085.2/ ātmānaṃ prathayitvāhaṃ prajā dhārayitā svayam || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.086.1/ sā tvaṃ śāsanam āsthāya mama dharmabhṛtāṃ vare |</l>
          <l>BRP004.086.2/ sañjīvaya prajāḥ sarvāḥ samarthā hy asi dhāraṇe || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.087.1/ duhitṛtvaṃ ca me gaccha tata enam ahaṃ śaram |</l>
          <l>BRP004.087.2/ niyaccheyaṃ tvadvadhārtham udyantaṃ ghoradarśanam || 87 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP004.088.0/ vasudhovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.088.1/ sarvam etad ahaṃ vīra vidhāsyāmi na saṃśayaḥ |</l>
          <l>BRP004.088.2/ vatsaṃ tu mama sampaśya kṣareyaṃ yena vatsalā || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.089.1/ samāṃ ca kuru sarvatra māṃ tvaṃ dharmabhṛtāṃ vara |</l>
          <l>BRP004.089.2/ yathā visyandamānaṃ me kṣīraṃ sarvatra bhāvayet || 89 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP004.090.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.090.1/ tata utsārayām āsa śailāñ śatasahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP004.090.2/ dhanuṣkoṭyā tadā vaiṇyas tena śailā vivardhitāḥ || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.091.1/ nahi pūrvavisarge vai viṣame pṛthivītale |</l>
          <l>BRP004.091.2/ saṃvibhāgaḥ purāṇāṃ vā grāmāṇāṃ vābhavat tadā || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.092.1/ na sasyāni na gorakṣyaṃ na kṛṣir na vaṇikpathaḥ |</l>
          <l>BRP004.092.2/ naiva satyānṛtaṃ cāsīn na lobho na ca matsaraḥ || 92 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.093.1/ vaivasvate 'ntare tasmin sāmprataṃ samupasthite |</l>
          <l>BRP004.093.2/ vaiṇyāt prabhṛti vai viprāḥ sarvasyaitasya sambhavaḥ || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.094.1/ yatra yatra samaṃ tv asyā bhūmer āsīt tadā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP004.094.2/ tatra tatra prajāḥ sarvā nivāsaṃ samarocayan || 94 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.095.1/ āhāraḥ phalamūlāni prajānām abhavat tadā |</l>
          <l>BRP004.095.2/ kṛcchreṇa mahatā yukta ity evam anuśuśruma || 95 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.096.1/ sa kalpayitvā vatsaṃ tu manuṃ svāyambhuvaṃ prabhum |</l>
          <l>BRP004.096.2/ svapāṇau puruṣavyāghro dudoha pṛthivīṃ tataḥ || 96 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.097.1/ sasyajātāni sarvāṇi pṛthur vaiṇyaḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP004.097.2/ tenānnena prajāḥ sarvā vartante 'dyāpi sarvaśaḥ || 97 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.098.1/ ṛṣayaś ca tadā devāḥ pitaro 'tha sarīsṛpāḥ |</l>
          <l>BRP004.098.2/ daityā yakṣāḥ puṇyajanā gandharvāḥ parvatā nagāḥ || 98 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.099.1/ ete purā dvijaśreṣṭhā duduhur dharaṇīṃ kila |</l>
          <l>BRP004.099.2/ kṣīraṃ vatsaś ca pātraṃ ca teṣāṃ dogdhā pṛthak pṛthak || 99 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.100.1/ ṛṣīṇām abhavat somo vatso dogdhā bṛhaspatiḥ |</l>
          <l>BRP004.100.2/ kṣīraṃ teṣāṃ tapo brahma pātraṃ chandāṃsi bho dvijāḥ || 100 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.101.1/ devānāṃ kāñcanaṃ pātraṃ vatsas teṣāṃ śatakratuḥ |</l>
          <l>BRP004.101.2/ kṣīram ojaskaraṃ caiva dogdhā ca bhagavān raviḥ || 101 ||</l>
        </lg>
        <pb n="20"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.102.1/ pitṝṇāṃ rājataṃ pātraṃ yamo vatsaḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP004.102.2/ antakaś cābhavad dogdhā kṣīraṃ teṣāṃ sudhā smṛtā || 102 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.103.1/ nāgānāṃ takṣako vatsaḥ pātraṃ cālābusañjñakam |</l>
          <l>BRP004.103.2/ dogdhā tv airāvato nāgas teṣāṃ kṣīraṃ viṣaṃ smṛtam || 103 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.104.1/ asurāṇāṃ madhur dogdhā kṣīraṃ māyāmayaṃ smṛtam |</l>
          <l>BRP004.104.2/ virocanas tu vatso 'bhūd āyasaṃ pātram eva ca || 104 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.105.1/ yakṣāṇām āmapātraṃ tu vatso vaiśravaṇaḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP004.105.2/ dogdhā rajatanābhas tu kṣīrāntardhānam eva ca || 105 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.106.1/ sumālī rākṣasendrāṇāṃ vatsaḥ kṣīraṃ ca śoṇitam |</l>
          <l>BRP004.106.2/ dogdhā rajatanābhas tu kapālaṃ pātram eva ca || 106 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.107.1/ gandharvāṇāṃ citraratho vatsaḥ pātraṃ ca paṅkajam |</l>
          <l>BRP004.107.2/ dogdhā ca suruciḥ kṣīraṃ teṣāṃ gandhaḥ śuciḥ smṛtaḥ || 107 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.108.1/ śailaṃ pātraṃ parvatānāṃ kṣīraṃ ratnauṣadhīs tathā |</l>
          <l>BRP004.108.2/ vatsas tu himavān āsīd dogdhā merur mahāgiriḥ || 108 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.109.1/ plakṣo vatsas tu vṛkṣāṇāṃ dogdhā śālas tu puṣpitaḥ |</l>
          <l>BRP004.109.2/ pālāśapātraṃ kṣīraṃ ca cchinnadagdhaprarohaṇam || 109 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.110.1/ seyaṃ dhātrī vidhātrī ca pāvanī ca vasundharā |</l>
          <l>BRP004.110.2/ carācarasya sarvasya pratiṣṭhā yonir eva ca || 110 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.111.1/ sarvakāmadughā dogdhrī sarvasasyaprarohaṇī |</l>
          <l>BRP004.111.2/ āsīd iyaṃ samudrāntā medinī pariviśrutā || 111 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.112.1/ madhukaiṭabhayoḥ kṛtsnā medasā samabhiplutā |</l>
          <l>BRP004.112.2/ teneyaṃ medinī devī ucyate brahmavādibhiḥ || 112 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.113.1/ tato 'bhyupagamād rājñaḥ pṛthor vaiṇyasya bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP004.113.2/ duhitṛtvam anuprāptā devī pṛthvīti cocyate || 113 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.114.1/ pṛthunā pravibhaktā ca śodhitā ca vasundharā |</l>
          <l>BRP004.114.2/ sasyākaravatī sphītā purapattanaśālinī || 114 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.115.1/ evamprabhāvo vaiṇyaḥ sa rājāsīd rājasattamaḥ |</l>
          <l>BRP004.115.2/ namasyaś caiva pūjyaś ca bhūtagrāmair na saṃśayaḥ || 115 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.116.1/ brāhmaṇaiś ca mahābhāgair vedavedāṅgapāragaiḥ |</l>
          <l>BRP004.116.2/ pṛthur eva namaskāryo brahmayoniḥ sanātanaḥ || 116 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.117.1/ pārthivaiś ca mahābhāgaiḥ pārthivatvam ihecchubhiḥ |</l>
          <l>BRP004.117.2/ ādirājo namaskāryaḥ pṛthur vaiṇyaḥ pratāpavān || 117 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.118.1/ yodhair api ca vikrāntaiḥ prāptukāmair jayaṃ yudhi |</l>
          <l>BRP004.118.2/ ādirājo namaskāryo yodhānāṃ prathamo nṛpaḥ || 118 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.119.1/ yo hi yoddhā raṇaṃ yāti kīrtayitvā pṛthuṃ nṛpam |</l>
          <l>BRP004.119.2/ sa ghorarūpāt saṅgrāmāt kṣemī bhavati kīrtimān || 119 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.120.1/ vaiśyair api ca vittāḍhyair vaiśyavṛttividhāyibhiḥ |</l>
          <l>BRP004.120.2/ pṛthur eva namaskāryo vṛttidātā mahāyaśāḥ || 120 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.121.1/ tathaiva śūdraiḥ śucibhis trivarṇaparicāribhiḥ |</l>
          <l>BRP004.121.2/ pṛthur eva namaskāryaḥ śreyaḥ param ihepsubhiḥ || 121 ||</l>
        </lg>
        <pb n="21"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.122.1/ ete vatsaviśeṣāś ca dogdhāraḥ kṣīram eva ca |</l>
          <l>BRP004.122.2/ pātrāṇi ca mayoktāni kiṃ bhūyo varṇayāmi vaḥ || 122 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="5" type="chapter">
        <head>Chapter 5 :: Description of Manu-eras</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 12-16</note>
        <p>BRP005.001.0/ ṛṣaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.001.1/ manvantarāṇi sarvāṇi vistareṇa mahāmate |</l>
          <l>BRP005.001.2/ teṣāṃ pūrvavisṛṣṭiṃ ca lomaharṣaṇa kīrtaya || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.002.1/ yāvanto manavaś caiva yāvantaṃ kālam eva ca |</l>
          <l>BRP005.002.2/ manvantarāṇi bhoḥ sūta śrotum icchāma tattvataḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP005.003.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.003.1/ na śakyo vistaro viprā vaktuṃ varṣaśatair api |</l>
          <l>BRP005.003.2/ manvantarāṇāṃ sarveṣāṃ saṅkṣepāc chṛṇuta dvijāḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.004.1/ svāyambhuvo manuḥ pūrvaṃ manuḥ svārociṣas tathā |</l>
          <l>BRP005.004.2/ uttamas tāmasaś caiva raivataś cākṣuṣas tathā || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.005.1/ vaivasvataś ca bho viprāḥ sāmprataṃ manur ucyate |</l>
          <l>BRP005.005.2/ sāvarṇiś ca manus tadvad raibhyo raucyas tathaiva ca || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.006.1/ tathaiva merusāvarṇyaś catvāro manavaḥ smṛtāḥ |</l>
          <l>BRP005.006.2/ atītā vartamānāś ca tathaivānāgatā dvijāḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.007.1/ kīrtitā manavas tubhyaṃ mayaivaite yathā śrutāḥ |</l>
          <l>BRP005.007.2/ ṛṣīṃs tv eṣāṃ pravakṣyāmi putrān devagaṇāṃs tathā || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.008.1/ marīcir atrir bhagavān aṅgirāḥ pulahaḥ kratuḥ |</l>
          <l>BRP005.008.2/ pulastyaś ca vasiṣṭhaś ca saptaite brahmaṇaḥ sutāḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.009.1/ uttarasyāṃ diśi tathā dvijāḥ saptarṣayas tathā |</l>
          <l>BRP005.009.2/ āgniidhraś cāgnibāhuś ca medhyo medhātithir vasuḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.010.1/ jyotiṣmān dyutimān havyaḥ savalaḥ putrasañjñakaḥ |</l>
          <l>BRP005.010.2/ manoḥ svāyambhuvasyaite daśa putrā mahaujasaḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.011.1/ etad vai prathamaṃ viprā manvantaram udāhṛtam |</l>
          <l>BRP005.011.2/ aurvo vasiṣṭhaputraś ca stambaḥ kaśyapa eva ca || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.012.1/ prāṇo bṛhaspatiś caiva datto 'triccyavanas tathā |</l>
          <l>BRP005.012.2/ ete maharṣayo viprā vāyuproktā mahāvratāḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.013.1/ devāś ca tuṣitā nāma smṛtāḥ svārociṣe 'ntare |</l>
          <l>BRP005.013.2/ havighnaḥ sukṛtir jyotir āpo mūrtir api smṛtaḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.014.1/ pratītaś ca nabhasyaś ca nabha ūrjas tathaiva ca |</l>
          <l>BRP005.014.2/ svārociṣasya putrās te manor viprā mahātmanaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.015.1/ kīrtitāḥ pṛthivīpālā mahāvīryaparākramāḥ |</l>
          <l>BRP005.015.2/ dvitīyam etat kathitaṃ viprā manvantaraṃ mayā || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.016.1/ idaṃ tṛtīyaṃ vakṣyāmi tad budhyadhvaṃ dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP005.016.2/ vasiṣṭhaputrāḥ saptāsan vāsiṣṭhā iti viśrutāḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.017.1/ hiraṇyagarbhasya sutā ūrjā jātāḥ sutejasaḥ |</l>
          <l>BRP005.017.2/ ṛṣayo 'tra mayā proktāḥ kīrtyamānān nibodhata || 17 ||</l>
        </lg>
        <pb n="22"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.018.1/ auttameyān muniśreṣṭhā daśa putrān manor imān |</l>
          <l>BRP005.018.2/ iṣa ūrjas tanūrjas tu madhur mādhava eva ca || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.019.1/ śuciḥ śukraḥ sahaś caiva nabhasyo nabha eva ca |</l>
          <l>BRP005.019.2/ bhānavas tatra devāś ca manvantaram udāhṛtam || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.020.1/ manvantaraṃ caturthaṃ vaḥ kathayiṣyāmi sāmpratam |</l>
          <l>BRP005.020.2/ kāvyaḥ pṛthus tathaivāgnir jahnur dhātā dvijottamāḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.021.1/ kapīvān akapīvāṃś ca tatra saptarṣayo dvijāḥ |</l>
          <l>BRP005.021.2/ purāṇe kīrtitā viprāḥ putrāḥ pautrāś ca bho dvijāḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.022.1/ tathā devagaṇāś caiva tāmasasyāntare manoḥ |</l>
          <l>BRP005.022.2/ dyutis tapasyaḥ sutapās tapobhūtaḥ sanātanaḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.023.1/ taporatir akalmāṣas tanvī dhanvī parantapaḥ |</l>
          <l>BRP005.023.2/ tāmasasya manor ete daśa putrāḥ prakīrtitāḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.024.1/ vāyuproktā muniśreṣṭhāś caturthaṃ caitad antaram |</l>
          <l>BRP005.024.2/ devabāhur yadudhraś ca munir vedaśirās tathā || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.025.1/ hiraṇyaromā parjanya ūrdhvabāhuś ca somajaḥ |</l>
          <l>BRP005.025.2/ satyanetras tathātreya ete saptarṣayo 'pare || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.026.1/ devāś cābhūtarajasas tathā prakṛtayaḥ smṛtāḥ |</l>
          <l>BRP005.026.2/ vāriplavaś ca raibhyaś ca manor antaram ucyate || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.027.1/ atha putrān imāṃs tasya budhyadhvaṃ gadato mama |</l>
          <l>BRP005.027.2/ dhṛtimān avyayo yuktas tattvadarśī nirutsukaḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.028.1/ āraṇyaś ca prakāśaś ca nirmohaḥ satyavāk kṛtī |</l>
          <l>BRP005.028.2/ raivatasya manoḥ putrāḥ pañcamaṃ caitad antaram || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.029.1/ ṣaṣṭhaṃ tu sampravakṣyāmi tad budhyadhvaṃ dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP005.029.2/ bhṛgur nabho vivasvāṃś ca sudhāmā virajās tathā || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.030.1/ atināmā sahiṣṇuś ca saptaite ca maharṣayaḥ |</l>
          <l>BRP005.030.2/ cākṣuṣasyāntare viprā manor devās tv ime smṛtāḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.031.1/ ābālaprathitās te vai pṛthaktvena divaukasaḥ |</l>
          <l>BRP005.031.2/ lekhāś ca nāmato viprāḥ pañca devagaṇāḥ smṛtāḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.032.1/ ṛṣer aṅgirasaḥ putrā mahātmāno mahaujasaḥ |</l>
          <l>BRP005.032.2/ nāḍvaleyā muniśreṣṭhā daśa putrās tu viśrutāḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.033.1/ ruruprabhṛtayo viprāś cākṣuṣasyāntare manoḥ |</l>
          <l>BRP005.033.2/ ṣaṣṭhaṃ manvantaraṃ proktaṃ saptamaṃ tu nibodhata || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.034.1/ atrir vasiṣṭho bhagavān kaśyapaś ca mahān ṛṣiḥ |</l>
          <l>BRP005.034.2/ gautamo 'tha bharadvājo viśvāmitras tathaiva ca || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.035.1/ tathaiva putro bhagavān ṛcīkasya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP005.035.2/ saptamo jamadagniś ca ṛṣayaḥ sāmprataṃ divi || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.036.1/ sādhyā rudrāś ca viśve ca vasavo marutas tathā |</l>
          <l>BRP005.036.2/ ādityāś cāśvinau cāpi devau vaivasvatau smṛtau || 36 ||</l>
        </lg>
        <pb n="23"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.037.1/ manor vaivasvatasyaite vartante sāmprate 'ntare |</l>
          <l>BRP005.037.2/ ikṣvākupramukhāś caiva daśa putrā mahātmanaḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.038.1/ eteṣāṃ kīrtitānāṃ tu maharṣīṇāṃ mahaujasām |</l>
          <l>BRP005.038.2/ teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca dikṣu sarvāsu bho dvijāḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.039.1/ manvantareṣu sarveṣu prāg āsan sapta saptakāḥ |</l>
          <l>BRP005.039.2/ loke dharmavyavasthārthaṃ lokasaṃrakṣaṇāya ca || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.040.1/ manvantare vyatikrānte catvāraḥ saptakā gaṇāḥ |</l>
          <l>BRP005.040.2/ kṛtvā karma divaṃ yānti brahmalokam anāmayam || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.041.1/ tato 'nye tapasā yuktāḥ sthānaṃ tat pūrayanty uta |</l>
          <l>BRP005.041.2/ atītā vartamānāś ca krameṇaitena bho dvijāḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.042.1/ anāgatāś ca saptaite smṛtā divi maharṣayaḥ |</l>
          <l>BRP005.042.2/ manor antaram āsādya sāvarṇasyeha bho dvijāḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.043.1/ rāmo vyāsas tathātreyo dīptimanto bahuśrutāḥ |</l>
          <l>BRP005.043.2/ bhāradvājas tathā drauṇir aśvatthāmā mahādyutiḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.044.1/ gautamaś cājaraś caiva śaradvān nāma gautamaḥ |</l>
          <l>BRP005.044.2/ kauśiko gālavaś caiva aurvaḥ kāśyapa eva ca || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.045.1/ ete sapta mahātmāno bhaviṣyā munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP005.045.2/ vairī caivādhvarīvāṃś ca śamano dhṛtimān vasuḥ || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.046.1/ ariṣṭaś cāpy adhṛṣṭaś ca vājī sumatir eva ca |</l>
          <l>BRP005.046.2/ sāvarṇasya manoḥ putrā bhaviṣyā munisattamāḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.047.1/ eteṣāṃ kalyam utthāya kīrtanāt sukham edhate |</l>
          <l>BRP005.047.2/ yaśaś cāpnoti sumahad āyuṣmāṃś ca bhaven naraḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.048.1/ etāny uktāni bho viprāḥ sapta sapta ca tattvataḥ |</l>
          <l>BRP005.048.2/ manvantarāṇi saṅkṣepāc chṛṇutānāgatāny api || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.049.1/ sāvarṇā manavo viprāḥ pañca tāṃś ca nibodhata |</l>
          <l>BRP005.049.2/ eko vaivasvatas teṣāṃ catvāras tu prajāpateḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.050.1/ parameṣṭhisutā viprā merusāvarṇyatāṃ gatāḥ |</l>
          <l>BRP005.050.2/ dakṣasyaite hi dauhitrāḥ priyāyās tanayā nṛpāḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.051.1/ mahatā tapasā yuktā merupṛṣṭhe mahaujasaḥ |</l>
          <l>BRP005.051.2/ ruceḥ prajāpateḥ putro raucyo nāma manuḥ smṛtaḥ || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.052.1/ bhūtyāṃ cotpādito devyāṃ bhautyo nāma ruceḥ sutaḥ |</l>
          <l>BRP005.052.2/ anāgatāś ca saptaite kalpe 'smin manavaḥ smṛtāḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.053.1/ tair iyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā |</l>
          <l>BRP005.053.2/ pūrṇaṃ yugasahasraṃ tu paripālyā dvijottamāḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.054.1/ prajāpatiś ca tapasā saṃhāraṃ teṣu nityaśaḥ |</l>
          <l>BRP005.054.2/ yugāni saptatis tāni sāgrāṇi kathitāni ca || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.055.1/ kṛtatretādiyuktāni manor antaram ucyate |</l>
          <l>BRP005.055.2/ caturdaśaite manavaḥ kathitāḥ kīrtivardhanāḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <pb n="24"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.056.1/ vedeṣu sapurāṇeṣu sarveṣu prabhaviṣṇavaḥ |</l>
          <l>BRP005.056.2/ prajānāṃ patayo viprā dhanyam eṣāṃ prakīrtanam || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.057.1/ manvantareṣu saṃhārāḥ saṃhārānteṣu sambhavāḥ |</l>
          <l>BRP005.057.2/ na śakyate 'ntas teṣāṃ vai vaktuṃ varṣaśatair api || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.058.1/ visargasya prajānāṃ vai saṃhārasya ca bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP005.058.2/ manvantareṣu saṃhārāḥ śrūyante dvijasattamāḥ || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.059.1/ saśeṣās tatra tiṣṭhanti devāḥ saptarṣibhiḥ saha |</l>
          <l>BRP005.059.2/ tapasā brahmacaryeṇa śrutena ca samanvitāḥ || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.060.1/ pūrṇe yugasahasre tu kalpo niḥśeṣa ucyate |</l>
          <l>BRP005.060.2/ tatra bhūtāni sarvāṇi dagdhāny ādityaraśmibhiḥ || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.061.1/ brahmāṇam agrataḥ kṛtvā sahādityagaṇair dvijāḥ |</l>
          <l>BRP005.061.2/ praviśanti suraśreṣṭhaṃ harinārāyaṇaṃ prabhum || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.062.1/ sraṣṭāraṃ sarvabhūtānāṃ kalpānteṣu punaḥ punaḥ |</l>
          <l>BRP005.062.2/ avyaktaḥ śāśvato devas tasya sarvam idaṃ jagat || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.063.1/ atra vaḥ kīrtayiṣyāmi manor vaivasvatasya vai |</l>
          <l>BRP005.063.2/ visargaṃ muniśārdūlāḥ sāmpratasya mahādyuteḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.064.1/ atra vaṃśaprasaṅgena kathyamānaṃ purātanam |</l>
          <l>BRP005.064.2/ yatrotpanno mahātmā sa harir vṛṣṇikule prabhuḥ || 64 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="6" type="chapter">
        <head>Chapter 6 :: Story of Vivasvat and Sañjñā and their progeny</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 16-17</note>
        <p>BRP006.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.001.1/ vivasvān kaśyapāj jajñe dākṣāyaṇyāṃ dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP006.001.2/ tasya bhāryābhavat sañjñā tvāṣṭrī devī vivasvataḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.002.1/ sureśvarīti vikhyātā triṣu lokeṣu bhāvinī |</l>
          <l>BRP006.002.2/ sā vai bhāryā bhagavato mārtaṇḍasya mahātmanaḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.003.1/ bhartṛrūpeṇa nātuṣyad rūpayauvanaśālinī |</l>
          <l>BRP006.003.2/ sañjñā nāma sutapasā sudīptena samanvitā || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.004.1/ ādityasya hi tad rūpaṃ maṇḍalasya sutejasā |</l>
          <l>BRP006.004.2/ gātreṣu paridagdhaṃ vai nātikāntam ivābhavat || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.005.1/ na khalv ayaṃ mṛto 'ṇḍasya iti snehād abhāṣata |</l>
          <l>BRP006.005.2/ ajānan kāśyapas tasmān mārtaṇḍa iti cocyate || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.006.1/ tejas tv abhyadhikaṃ tasya nityam eva vivasvataḥ |</l>
          <l>BRP006.006.2/ yenātitāpayām āsa trīṃl lokān kaśyapātmajaḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.007.1/ trīṇy apatyāni bho viprāḥ sañjñāyāṃ tapatāṃ varaḥ |</l>
          <l>BRP006.007.2/ ādityo janayām āsa kanyāṃ dvau ca prajāpatī || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.008.1/ manur vaivasvataḥ pūrvaṃ śrāddhadevaḥ prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP006.008.2/ yamaś ca yamunā caiva yamajau sambabhūvatuḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.009.1/ śyāmavarṇaṃ tu tad rūpaṃ sañjñā dṛṣṭvā vivasvataḥ |</l>
          <l>BRP006.009.2/ asahantī tu svāṃ chāyāṃ savarṇāṃ nirmame tataḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <pb n="25"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.010.1/ māyāmayī tu sā sañjñā tasyāṃ chāyāsamutthitām |</l>
          <l>BRP006.010.2/ prāñjaliḥ praṇatā bhūtvā chāyā sañjñāṃ dvijottamāḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.011.1/ uvāca kiṃ mayā kāryaṃ kathayasva śucismite |</l>
          <l>BRP006.011.2/ sthitāsmi tava nirdeśe śādhi māṃ varavarṇini || 11 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP006.012.0/ sañjñovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.012.1/ ahaṃ yāsyāmi bhadraṃ te svam eva bhavanaṃ pituḥ |</l>
          <l>BRP006.012.2/ tvayaiva bhavane mahyaṃ vastavyaṃ nirviśaṅkayā || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.013.1/ imau ca bālakau mahyaṃ kanyā ceyaṃ sumadhyamā |</l>
          <l>BRP006.013.2/ sambhāvyās te na cākhyeyam idaṃ bhagavate kvacit || 13 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP006.014.0/ savarṇovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.014.1/ ā kacagrahaṇād devi ā śāpān naiva karhicit |</l>
          <l>BRP006.014.2/ ākhyāsyāmi namas tubhyaṃ gaccha devi yathāsukham || 14 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP006.015.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.015.1/ samādiśya savarṇāṃ tu tathety uktā tayā ca sā |</l>
          <l>BRP006.015.2/ tvaṣṭuḥ samīpam agamad vrīḍiteva tapasvinī || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.016.1/ pituḥ samīpagā sā tu pitrā nirbhartsitā śubhā |</l>
          <l>BRP006.016.2/ bhartuḥ samīpaṃ gaccheti niyuktā ca punaḥ punaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.017.1/ āgacchad vaḍavā bhūtvā ācchādya rūpam aninditā |</l>
          <l>BRP006.017.2/ kurūn athottarān gatvā tṛṇāny atha cacāra ha || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.018.1/ dvitīyāyāṃ tu sañjñāyāṃ sañjñeyam iti cintayan |</l>
          <l>BRP006.018.2/ ādityo janayām āsa putram ātmasamaṃ tadā || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.019.1/ pūrvajasya manor viprāḥ sadṛśo 'yam iti prabhuḥ |</l>
          <l>BRP006.019.2/ manur evābhavan nāmnā sāvarṇa iti cocyate || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.020.1/ dvitīyo yaḥ sutas tasyāḥ sa vijñeyaḥ śanaiścaraḥ |</l>
          <l>BRP006.020.2/ sañjñā tu pārthivī viprāḥ svasya putrasya vai tadā || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.021.1/ cakārābhyadhikaṃ snehaṃ na tathā pūrvajeṣu vai |</l>
          <l>BRP006.021.2/ manus tasyāḥ kṣamat tat tu yamas tasyā na cakṣame || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.022.1/ sa vai roṣāc ca bālyāc ca bhāvino 'rthasya vānagha |</l>
          <l>BRP006.022.2/ padā santarjayām āsa sañjñāṃ vaivasvato yamaḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.023.1/ taṃ śaśāpa tataḥ krodhāt sāvarṇajananī tadā |</l>
          <l>BRP006.023.2/ caraṇaḥ patatām eṣa taveti bhṛśaduḥkhitā || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.024.1/ yamas tu tat pituḥ sarvaṃ prāñjaliḥ pratyavedayat |</l>
          <l>BRP006.024.2/ bhṛśaṃ śāpabhayodvignaḥ sañjñāvākyair viśaṅkitaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.025.1/ śāpo 'yaṃ vinivarteta provāca pitaraṃ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP006.025.2/ mātrā snehena sarveṣu vartitavyaṃ suteṣu vai || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.026.1/ seyam asmān apāsyeha vivasvan sambubhūṣati |</l>
          <l>BRP006.026.2/ tasyāṃ mayodyataḥ pādo na tu dehe nipātitaḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.027.1/ bālyād vā yadi vā laulyān mohāt tat kṣantum arhasi |</l>
          <l>BRP006.027.2/ śapto 'ham asmi lokeśa jananyā tapatāṃ vara |</l>
          <l>BRP006.027.3/ tava prasādāc caraṇo na paten mama gopate || 27 ||</l>
        </lg>
        <pb n="26"/>
        <p>BRP006.028.0/ vivasvān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.028.1/ asaṃśayaṃ putra mahad bhaviṣyaty atra kāraṇam |</l>
          <l>BRP006.028.2/ yena tvām āviśat krodho dharmajñaṃ satyavādinam || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.029.1/ na śakyam etan mithyā tu kartuṃ mātṛvacas tava |</l>
          <l>BRP006.029.2/ kṛmayo māṃsam ādāya yāsyanty avanim eva ca || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.030.1/ kṛtam evaṃ vacas tathyaṃ mātus tava bhaviṣyati |</l>
          <l>BRP006.030.2/ śāpasya parihāreṇa tvaṃ ca trāto bhaviṣyasi || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.031.1/ ādityaś cābravīt sañjñāṃ kimarthaṃ tanayeṣu vai |</l>
          <l>BRP006.031.2/ tulyeṣv abhyadhikaḥ sneha ekasmin kriyate tvayā || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.032.1/ sā tat pariharantī tu nācacakṣe vivasvate |</l>
          <l>BRP006.032.2/ sa cātmānaṃ samādhāya yogāt tathyam apaśyata || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.033.1/ tāṃ śaptukāmo bhagavān nāśapan munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP006.033.2/ mūrdhajeṣu nijagrāha sa tu tāṃ munisattamāḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.034.1/ tataḥ sarvaṃ yathāvṛttam ācacakṣe vivasvate |</l>
          <l>BRP006.034.2/ vivasvān atha tac chrutvā kruddhas tvaṣṭāram abhyagāt || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.035.1/ dṛṣṭvā tu taṃ yathānyāyam arcayitvā vibhāvasum |</l>
          <l>BRP006.035.2/ nirdagdhukāmaṃ roṣeṇa sāntvayām āsa vai tadā || 35 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP006.036.0/ tvaṣṭovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.036.1/ tavātitejasāviṣṭam idaṃ rūpaṃ na śobhate |</l>
          <l>BRP006.036.2/ asahantī ca sañjñā sā vane carati śāḍvale || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.037.1/ draṣṭā hi tāṃ bhavān adya svāṃ bhāryāṃ śubhacāriṇīm |</l>
          <l>BRP006.037.2/ ślāghyāṃ yogabalopetāṃ yogam āsthāya gopate || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.038.1/ anukūlaṃ tu te deva yadi syān mama sammatam |</l>
          <l>BRP006.038.2/ rūpaṃ nirvartayāmy adya tava kāntam arindama || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.039.1/ tato 'bhyupagamāt tvaṣṭā mārtaṇḍasya vivasvataḥ |</l>
          <l>BRP006.039.2/ bhramim āropya tat tejaḥ śātayām āsa bho dvijāḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.040.1/ tato nirbhāsitaṃ rūpaṃ tejasā saṃhatena vai |</l>
          <l>BRP006.040.2/ kāntāt kāntataraṃ draṣṭum adhikaṃ śuśubhe tadā || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.041.1/ dadarśa yogam āsthāya svāṃ bhāryāṃ vaḍavāṃ tataḥ |</l>
          <l>BRP006.041.2/ adhṛṣyāṃ sarvabhūtānāṃ tejasā niyamena ca || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.042.1/ vaḍavāvapuṣā viprāś carantīm akutobhayām |</l>
          <l>BRP006.042.2/ so 'śvarūpeṇa bhagavāṃs tāṃ mukhe samabhāvayat || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.043.1/ maithunāya viceṣṭantīṃ parapuṃso 'vaśaṅkayā |</l>
          <l>BRP006.043.2/ sā tan niravamac chukraṃ nāsikābhyāṃ vivasvataḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.044.1/ devau tasyām ajāyetām aśvinau bhiṣajāṃ varau |</l>
          <l>BRP006.044.2/ nāsatyaś caiva dasraś ca smṛtau dvāv aśvināv iti || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.045.1/ mārtaṇḍasyātmajāv etāv aṣṭamasya prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP006.045.2/ tāṃ tu rūpeṇa kāntena darśayām āsa bhāskaraḥ || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.046.1/ sā tu dṛṣṭvaiva bhartāraṃ tutoṣa munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP006.046.2/ yamas tu karmaṇā tena bhṛśaṃ pīḍitamānasaḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <pb n="27"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.047.1/ dharmeṇa rañjayām āsa dharmarāja imāḥ prajāḥ |</l>
          <l>BRP006.047.2/ sa lebhe karmaṇā tena śubhena paramadyutiḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.048.1/ pitṝṇām ādhipatyaṃ ca lokapālatvam eva ca |</l>
          <l>BRP006.048.2/ manuḥ prajāpatis tv āsīt sāvarṇiḥ sa tapodhanāḥ || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.049.1/ bhāvyaḥ samāgate tasmin manuḥ sāvarṇike 'ntare |</l>
          <l>BRP006.049.2/ merupṛṣṭhe tapo nityam adyāpi sa caraty uta || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.050.1/ bhrātā śanaiścaras tasya grahatvaṃ sa tu labdhavān |</l>
          <l>BRP006.050.2/ tvaṣṭā tu tejasā tena viṣṇoś cakram akalpayat || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.051.1/ tad apratihataṃ yuddhe dānavāntacikīrṣayā |</l>
          <l>BRP006.051.2/ yavīyasī tu sāpy āsīd yamī kanyā yaśasvinī || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.052.1/ abhavac ca saricchreṣṭhā yamunā lokapāvanī |</l>
          <l>BRP006.052.2/ manur ity ucyate loke sāvarṇa iti cocyate || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.053.1/ dvitīyo yaḥ sutas tasya manor bhrātā śanaiścaraḥ |</l>
          <l>BRP006.053.2/ grahatvaṃ sa ca lebhe vai sarvalokābhipūjitaḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.054.1/ ya idaṃ janma devānāṃ śṛṇuyān narasattamaḥ |</l>
          <l>BRP006.054.2/ āpadaṃ prāpya mucyeta prāpnuyāc ca mahad yaśaḥ || 54 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="7" type="chapter">
        <head>Chapter 7 :: The solar dynasty</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 17-20</note>
        <p>BRP007.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.001.1/ manor vaivasvatasyāsan putrā vai nava tatsamāḥ |</l>
          <l>BRP007.001.2/ ikṣvākuś caiva nābhāgo dhṛṣṭaḥ śaryātir eva ca || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.002.1/ nariṣyantaś ca ṣaṣṭho vai prāṃśū riṣṭaś ca saptamaḥ |</l>
          <l>BRP007.002.2/ karūṣaś ca pṛṣadhraś ca navaite munisattamāḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.003.1/ akarot putrakāmas tu manur iṣṭiṃ prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP007.003.2/ mitrāvaruṇayor viprāḥ pūrvam eva mahāmatiḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.004.1/ anutpanneṣu bahuṣu putreṣv eteṣu bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP007.004.2/ tasyāṃ ca vartamānāyām iṣṭyāṃ ca dvijasattamāḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.005.1/ mitrāvaruṇayor aṃśe manur āhutim āvahat |</l>
          <l>BRP007.005.2/ tatra divyāmbaradharā divyābharaṇabhūṣitā || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.006.1/ divyasaṃhananā caiva ilā jajña iti śrutiḥ |</l>
          <l>BRP007.006.2/ tām ilety eva hovāca manur daṇḍadharas tadā || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.007.1/ anugacchasva māṃ bhadre tam ilā pratyuvāca ha |</l>
          <l>BRP007.007.2/ dharmayuktam idaṃ vākyaṃ putrakāmaṃ prajāpatim || 7 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.008.0/ ilovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.008.1/ mitrāvaruṇayor aṃśe jātāsmi vadatāṃ vara |</l>
          <l>BRP007.008.2/ tayoḥ sakāśaṃ yāsyāmi na māṃ dharmahatāṃ kuru || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.009.1/ saivam uktvā manuṃ devaṃ mitrāvaruṇayor ilā |</l>
          <l>BRP007.009.2/ gatvāntikaṃ varārohā prāñjalir vākyam abravīt || 9 ||</l>
        </lg>
        <pb n="28"/>
        <p>BRP007.010.0/ ilovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.010.1/ aṃśe 'smi yuvayor jātā devau kiṃ karavāṇi vām |</l>
          <l>BRP007.010.2/ manunā cāham uktā vāai anugacchasva mām iti || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.011.1/ tau tathāvādinīṃ sādhvīm ilāṃ dharmaparāyaṇām |</l>
          <l>BRP007.011.2/ mitraś ca varuṇaś cobhāv ūcatus tāṃ dvijottamāḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.012.0/ mitrāvaruṇāv ūcatuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.012.1/ anena tava dharmeṇa praśrayeṇa damena ca |</l>
          <l>BRP007.012.2/ satyena caiva suśroṇi prītau svo varavarṇini || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.013.1/ āvayos tvaṃ mahābhāge khyātiṃ kanyeti yāsyasi || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.014.1/ manor vaṃśakaraḥ putras tvam eva ca bhaviṣyasi |</l>
          <l>BRP007.014.2/ sudyumna iti vikhyātas triṣu lokeṣu śobhane || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.015.1/ jagatpriyo dharmaśīlo manor vaṃśavivardhanaḥ |</l>
          <l>BRP007.015.2/ nivṛttā sā tu tac chrutvā gacchantī pitur antikāt || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.016.1/ budhenāntaram āsādya maithunāyopamantritā |</l>
          <l>BRP007.016.2/ somaputrād budhād viprās tasyāṃ jajñe purūravāḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.017.1/ janayitvā tataḥ sā tam ilā sudyumnatāṃ gatā |</l>
          <l>BRP007.017.2/ sudyumnasya tu dāyādās trayaḥ paramadhārmikāḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.018.1/ utkalaś ca gayaś caiva vinatāśvaś ca bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP007.018.2/ utkalasyotkalā viprā vinatāśvasya paścimāḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.019.1/ dik pūrvā muniśārdūlā gayasya tu gayā smṛtā |</l>
          <l>BRP007.019.2/ praviṣṭe tu manau viprā divākaram arindamam || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.020.1/ daśadhā tat punaḥ kṣatram akarot pṛthivīm imām |</l>
          <l>BRP007.020.2/ ikṣvākur jyeṣṭhadāyādo madhyadeśam avāptavān || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.021.1/ kanyābhāvāt tu sudyumno naitad rājyam avāptavān |</l>
          <l>BRP007.021.2/ vasiṣṭhavacanāt tv āsīt pratiṣṭhāne mahātmanaḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.022.1/ pratiṣṭhā dharmarājasya sudyumnasya dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP007.022.2/ tat purūravase prādād rājyaṃ prāpya mahāyaśāḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.023.1/ mānaveyo muniśreṣṭhāḥ strīpuṃsor lakṣaṇair yutaḥ |</l>
          <l>BRP007.023.2/ dhṛtavāṃs tām ilety evaṃ sudyumneti ca viśrutaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.024.1/ nāriṣyantāḥ śakāḥ putrā nābhāgasya tu bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP007.024.2/ ambarīṣo 'bhavat putraḥ pārthivarṣabhasattamaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.025.1/ dhṛṣṭasya dhārṣṭakaṃ kṣatraṃ raṇadṛptaṃ babhūva ha |</l>
          <l>BRP007.025.2/ karūṣasya ca kārūṣāḥ kṣatriyā yuddhadurmadāḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.026.1/ nābhāgadhṛṣṭaputrāś ca kṣatriyā vaiśyatāṃ gatāḥ |</l>
          <l>BRP007.026.2/ prāṃśor eko 'bhavat putraḥ prajāpatir iti smṛtaḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <pb n="29"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.027.1/ nariṣyantasya dāyādo rājā daṇḍadharo yamaḥ |</l>
          <l>BRP007.027.2/ śaryāter mithunaṃ tv āsīd ānarto nāma viśrutaḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.028.1/ putraḥ kanyā sukanyā ca yā patnī cyavanasya ha |</l>
          <l>BRP007.028.2/ ānartasya tu dāyādo raivo nāma mahādyutiḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.029.1/ ānartaviṣayaś caiva purī cāsya kuśasthalī |</l>
          <l>BRP007.029.2/ raivasya raivataḥ putraḥ kakudmī nāma dhārmikaḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.030.1/ jyeṣṭhaḥ putraḥ sa tasyāsīd rājyaṃ prāpya kuśasthalīm |</l>
          <l>BRP007.030.2/ sa kanyāsahitaḥ śrutvā gāndharvaṃ brahmaṇo 'ntike || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.031.1/ muhūrtabhūtaṃ devasya tasthau bahuyugaṃ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP007.031.2/ ājagāma sa caivātha svāṃ purīṃ yādavair vṛtām || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.032.1/ kṛtāṃ dvāravatīṃ nāma bahudvārāṃ manoramām |</l>
          <l>BRP007.032.2/ bhojavṛṣṇyandhakair guptāṃ vasudevapurogamaiḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.033.1/ tatraiva raivato jñātvā yathātattvaṃ dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP007.033.2/ kanyāṃ tāṃ baladevāya subhadrāṃ nāma revatīm || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.034.1/ dattvā jagāma śikharaṃ meros tapasi saṃsthitaḥ |</l>
          <l>BRP007.034.2/ reme rāmo 'pi dharmātmā revatyā sahitaḥ sukhī || 34 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.035.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.035.1/ kathaṃ bahuyuge kāle samatīte mahāmate |</l>
          <l>BRP007.035.2/ na jarā revatīṃ prāptā raivataṃ ca kakudminam || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.036.1/ meruṃ gatasya vā tasya śaryāteḥ santatiḥ katham |</l>
          <l>BRP007.036.2/ sthitā pṛthivyām adyāpi śrotum icchāma tattvataḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.037.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.037.1/ na jarā kṣutpipāsā vā na mṛtyur munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP007.037.2/ ṛtucakraṃ prabhavati brahmaloke sadānaghāḥ |</l>
          <l>BRP007.037.3/ kakudminaḥ svarlokaṃ tu raivatasya gatasya ha || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.038.1/ hṛtā puṇyajanair viprā rākṣasaiḥ sā kuśasthalī |</l>
          <l>BRP007.038.2/ tasya bhrātṛśataṃ tv āsīd dhārmikasya mahātmanaḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.039.1/ tad vadhyamānaṃ rakṣobhir diśaḥ prākrāmad acyutāḥ |</l>
          <l>BRP007.039.2/ vidrutasya ca viprendrās tasya bhrātṛśatasya vai || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.040.1/ anvavāyas tu sumahāṃs tatra tatra dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP007.040.2/ teṣāṃ hy ete muniśreṣṭhāḥ śaryātā iti viśrutāḥ || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.041.1/ kṣatriyā guṇasampannā dikṣu sarvāsu viśrutāḥ |</l>
          <l>BRP007.041.2/ śarvaśaḥ sarvagahanaṃ praviṣṭās te mahaujasaḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.042.1/ nābhāgariṣṭaputrau dvau vaiśyau brāhmaṇatāṃ gatau |</l>
          <l>BRP007.042.2/ karūṣasya tu kārūṣāḥ kṣatriyā yuddhadurmadāḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.043.1/ pṛṣadhro hiṃsayitvā tu guror gāṃ dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP007.043.2/ śāpāc chūdratvam āpanno navaite parikīrtitāḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.044.1/ vaivasvatasya tanayā muner vai munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP007.044.2/ kṣuvatas tu manor viprā ikṣvākur abhavat sutaḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <pb n="30"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.045.1/ tasya putraśataṃ tv āsīd ikṣvākor bhūridakṣiṇam |</l>
          <l>BRP007.045.2/ teṣāṃ vikukṣir jyeṣṭhas tu vikukṣitvād ayodhatām || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.046.1/ prāptaḥ paramadharmajña so 'yodhyādhipatiḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP007.046.2/ śakunipramukhās tasya putrāḥ pañcaśataṃ smṛtāḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.047.1/ uttarāpathadeśasya rakṣitāro mahābalāḥ |</l>
          <l>BRP007.047.2/ catvāriṃśad daśāṣṭau ca dakṣiṇasyāṃ tathā diśi || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.048.1/ vaśātipramukhāś cānye rakṣitāro dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP007.048.2/ ikṣvākus tu vikukṣiṃ vāai aṣṭakāyām athādiśat || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.049.1/ māṃsam ānaya śrāddhārthaṃ mṛgān hatvā mahābala |</l>
          <l>BRP007.049.2/ śrāddhakarmaṇi coddiṣṭo akṛte śrāddhakarmaṇi || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.050.1/ bhakṣayitvā śaśaṃ viprāḥ śaśādo mṛgayāṃ gataḥ |</l>
          <l>BRP007.050.2/ ikṣvākuṇā parityakto vasiṣṭhavacanāt prabhuḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.051.1/ ikṣvākau saṃsthite viprāḥ śaśādas tu nṛpo 'bhavat |</l>
          <l>BRP007.051.2/ śaśādasya tu dāyādaḥ kakutstho nāma vīryavān || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.052.1/ anenās tu kakutsthasya pṛthuś cānenasaḥ smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP007.052.2/ viṣṭarāśvaḥ pṛthoḥ putras tasmād ārdras tv ajāyata || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.053.1/ ārdras tu yuvanāśvas tu śrāvastas tatsuto dvijāḥ |</l>
          <l>BRP007.053.2/ jajñe śrāvastako rājā śrāvastī yena nirmitā || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.054.1/ śrāvastasya tu dāyādo bṛhadaśvo mahīpatiḥ |</l>
          <l>BRP007.054.2/ kuvalāśvaḥ sutas tasya rājā paramadhārmikaḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.055.1/ yaḥ sa dhundhuvadhād rājā dhundhumāratvam āgataḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.056.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.056.1/ dhundhor vadhaṃ mahāprājña śrotum icchāma tattvataḥ |</l>
          <l>BRP007.056.2/ yadvadhāt kuvalāśvo 'sau dhundhumāratvam āgataḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.057.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.057.1/ kuvalāśvasya putrāṇāṃ śatam uttamadhanvinām |</l>
          <l>BRP007.057.2/ sarve vidyāsu niṣṇātā balavanto durāsadāḥ || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.058.1/ babhūvur dhārmikāḥ sarve yajvāno bhūridakṣiṇāḥ |</l>
          <l>BRP007.058.2/ kuvalāśvaṃ pitā rājye bṛhadaśvo nyayojayat || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.059.1/ putrasaṅkrāmitaśrīs tu vanaṃ rājā viveśa ha |</l>
          <l>BRP007.059.2/ tam uttaṅko 'tha viprarṣiḥ prayāntaṃ pratyavārayat || 59 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.060.0/ uttaṅka uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.060.1/ bhavatā rakṣaṇaṃ kāryaṃ tac ca kartuṃ tvam arhasi |</l>
          <l>BRP007.060.2/ nirudvignas tapaś cartuṃ nahi śaknomi pārthiva || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.061.1/ mamāśramasamīpe vai sameṣu marudhanvasu |</l>
          <l>BRP007.061.2/ samudro vālukāpūrṇa uddālaka iti smṛtaḥ || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.062.1/ devatānām avadhyaś ca mahākāyo mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP007.062.2/ antarbhūmigatas tatra vālukāntarhito mahān || 62 ||</l>
        </lg>
        <pb n="31"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.063.1/ rākṣasasya madhoḥ putro dhundhur nāma mahāsuraḥ |</l>
          <l>BRP007.063.2/ śete lokavināśāya tapa āsthāya dāruṇam || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.064.1/ saṃvatsarasya paryante sa niśvāsaṃ vimuñcati |</l>
          <l>BRP007.064.2/ yadā tadā mahī tatra calati sma narādhipa || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.065.1/ tasya niḥśvāsavātena raja uddhūyate mahat |</l>
          <l>BRP007.065.2/ ādityapatham āvṛtya saptāhaṃ bhūmikampanam || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.066.1/ savisphuliṅgaṃ sāṅgāraṃ sadhūmam atidāruṇam |</l>
          <l>BRP007.066.2/ tena tāta na śaknomi tasmin sthātuṃ sva āśrame || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.067.1/ taṃ māraya mahākāyaṃ lokānāṃ hitakāmyayā |</l>
          <l>BRP007.067.2/ lokāḥ svasthā bhavanty adya tasmin vinihate tvayā || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.068.1/ tvaṃ hi tasya vadhāyaikaḥ samarthaḥ pṛthivīpate |</l>
          <l>BRP007.068.2/ viṣṇunā ca varo datto mahyaṃ pūrvayuge nṛpa || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.069.1/ yas taṃ mahāsuraṃ raudraṃ haniṣyati mahābalam |</l>
          <l>BRP007.069.2/ tasya tvaṃ varadānena tejaś cākhyāpayiṣyasi || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.070.1/ nahi dhundhur mahātejās tejasālpena śakyate |</l>
          <l>BRP007.070.2/ nirdagdhuṃ pṛthivīpāla ciraṃ yugaśatair api || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.071.1/ vīryaṃ ca sumahat tasya devair api durāsadam |</l>
          <l>BRP007.071.2/ sa evam ukto rājarṣir uttaṅkena mahātmanā |</l>
          <l>BRP007.071.3/ kuvalāśvaṃ sutaṃ prādāt tasmai dhundhunibarhaṇe || 71 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.072.0/ bṛhadaśva uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.072.1/ bhagavan nyastaśastro 'ham ayaṃ tu tanayo mama |</l>
          <l>BRP007.072.2/ bhaviṣyati dvijaśreṣṭha dhundhumāro na saṃśayaḥ || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.073.1/ sa taṃ vyādiśya tanayaṃ rājarṣir dhundhumāraṇe |</l>
          <l>BRP007.073.2/ jagāma parvatāyaiva nṛpatiḥ saṃśitavrataḥ || 73 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.074.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.074.1/ kuvalāśvas tu putrāṇāṃ śatena saha bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP007.074.2/ prāyād uttaṅkasahito dhundhos tasya nibarhaṇe || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.075.1/ tam āviśat tadā viṣṇus tejasā bhagavān prabhuḥ |</l>
          <l>BRP007.075.2/ uttaṅkasya niyogād vai lokānāṃ hitakāmyayā || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.076.1/ tasmin prayāte durdharṣe divi śabdo mahān abhūt |</l>
          <l>BRP007.076.2/ eṣa śrīmān avadhyo 'dya dhundhumāro bhaviṣyati || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.077.1/ divyair gandhaiś ca mālyaiś ca taṃ devāḥ samavākiran |</l>
          <l>BRP007.077.2/ devadundubhayaś caiva praṇedur dvijasattamāḥ || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.078.1/ sa gatvā jayatāṃ śreṣṭhas tanayaiḥ saha vīryavān |</l>
          <l>BRP007.078.2/ samudraṃ khānayām āsa vālukāntaram avyayam || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.079.1/ tasya putraiḥ khanadbhiś ca vālukāntarhitas tadā |</l>
          <l>BRP007.079.2/ dhundhur āsādito viprā diśam āvṛtya paścimām || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.080.1/ mukhajenāgninā krodhāl lokān udvartayann iva |</l>
          <l>BRP007.080.2/ vāri susrāva vegena mahodadhir ivodaye || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.081.1/ saumasya muniśārdūlā varormikalilo mahān |</l>
          <l>BRP007.081.2/ tasya putraśataṃ dagdhaṃ tribhir ūnaṃ tu rakṣasā || 81 ||</l>
        </lg>
        <pb n="32"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.082.1/ tataḥ sa rājā dyutimān rākṣasaṃ taṃ mahābalam |</l>
          <l>BRP007.082.2/ āsasāda mahātejā dhundhuṃ dhundhuvināśanaḥ || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.083.1/ tasya vārimayaṃ vegam āpīya sa narādhipaḥ |</l>
          <l>BRP007.083.2/ yogī yogena vahniṃ ca śamayām āsa vāriṇā || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.084.1/ nihatya taṃ mahākāyaṃ balenodakarākṣasam |</l>
          <l>BRP007.084.2/ uttaṅkaṃ darśayām āsa kṛtakarmā narādhipaḥ || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.085.1/ uttaṅkas tu varaṃ prādāt tasmai rājñe mahātmane |</l>
          <l>BRP007.085.2/ dadau tasyākṣayaṃ vittaṃ śatrubhiś cāparājitam || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.086.1/ dharme ratiṃ ca satataṃ svarge vāsaṃ tathākṣayam |</l>
          <l>BRP007.086.2/ putrāṇāṃ cākṣayāṃl lokān svarge ye rakṣasā hatāḥ || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.087.1/ tasya putrās trayaḥ śiṣṭā dṛḍhāśvo jyeṣṭha ucyate |</l>
          <l>BRP007.087.2/ candrāśvakapilāśvau tu kanīyāṃsau kumārakau || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.088.1/ dhaundhumārer dṛḍhāśvasya haryaśvaś cātmajaḥ smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP007.088.2/ haryaśvasya nikumbho 'bhūt kṣatradharmarataḥ sadā || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.089.1/ saṃhatāśvo nikumbhasya suto raṇaviśāradaḥ |</l>
          <l>BRP007.089.2/ akṛśāśvakṛśāśvau tu saṃhatāśvasutau dvijāḥ || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.090.1/ tasya haimavatī kanyā satāṃ matā dṛṣadvatī |</l>
          <l>BRP007.090.2/ vikhyātā triṣu lokeṣu putraś cāsyāḥ prasenajit || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.091.1/ lebhe prasenajid bhāryāṃ gaurīṃ nāma pativratām |</l>
          <l>BRP007.091.2/ abhiśastā tu sā bhartrā nadī vai bāhudābhavat || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.092.1/ tasya putro mahān āsīd yuvanāśvo narādhipaḥ |</l>
          <l>BRP007.092.2/ māndhātā yuvanāśvasya trilokavijayī sutaḥ || 92 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.093.1/ tasya caitrarathī bhāryā śaśabindoḥ sutābhavat |</l>
          <l>BRP007.093.2/ sādhvī bindumatī nāma rūpeṇāsadṛśī bhuvi || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.094.1/ pativratā ca jyeṣṭhā ca bhrātṝṇām ayutasya vai |</l>
          <l>BRP007.094.2/ tasyām utpādayām āsa māndhātā dvau sutau dvijāḥ || 94 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.095.1/ purukutsaṃ ca dharmajñaṃ mucukundaṃ ca pārthivam |</l>
          <l>BRP007.095.2/ purukutsasutas tv āsīt trasadasyur mahīpatiḥ || 95 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.096.1/ narmadāyām athotpannaḥ sambhūtas tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP007.096.2/ sambhūtasya tu dāyādas |</l>
          <l>BRP007.096.3/ tridhanvā ripumardanaḥ || 96 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.097.1/ rājñas tridhanvanas tv āsīd vidvāṃs trayyāruṇaḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP007.097.2/ tasya satyavrato nāma kumāro 'bhūn mahābalaḥ || 97 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.098.1/ parigrahaṇamantrāṇāṃ vighnaṃ cakre sudurmatiḥ |</l>
          <l>BRP007.098.2/ yena bhāryā kṛtodvāhā hṛtā caiva parasya ha || 98 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.099.1/ bālyāt kāmāc ca mohāc ca sāhasāc cāpalena ca |</l>
          <l>BRP007.099.2/ jahāra kanyāṃ kāmārtaḥ kasyacit puravāsinaḥ || 99 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.100.1/ adharmaśaṅkunā tena taṃ sa trayyāruṇo 'tyajat |</l>
          <l>BRP007.100.2/ apadhvaṃseti bahuśo vadan krodhasamanvitaḥ || 100 ||</l>
        </lg>
        <pb n="33"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.101.1/ so 'bravīt pitaraṃ tyaktaḥ kva gacchāmīti vai muhuḥ |</l>
          <l>BRP007.101.2/ pitā ca tam athovāca śvapākaiḥ saha vartaya || 101 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.102.1/ nāhaṃ putreṇa putrārthī tvayādya kulapāṃsana |</l>
          <l>BRP007.102.2/ ity uktaḥ sa nirākrāman nagarād vacanāt pituḥ || 102 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.103.1/ na ca taṃ vārayām āsa vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ |</l>
          <l>BRP007.103.2/ sa tu satyavrato viprāḥ śvapākāvasathāntike || 103 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.104.1/ pitrā tyakto 'vasad vīraḥ pitāpy asya vanaṃ yayau |</l>
          <l>BRP007.104.2/ tatas tasmiṃs tu viṣaye nāvarṣat pākaśāsanaḥ || 104 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.105.1/ samā dvādaśa bho viprās tenādharmeṇa vai tadā |</l>
          <l>BRP007.105.2/ dārāṃs tu tasya viṣaye viśvāmitro mahātapāḥ || 105 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.106.1/ sannyasya sāgarānte tu cakāra vipulaṃ tapaḥ |</l>
          <l>BRP007.106.2/ tasya patnī gale baddhvā madhyamaṃ putram aurasam || 106 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.107.1/ śeṣasya bharaṇārthāya vyakrīṇād gośatena vai |</l>
          <l>BRP007.107.2/ taṃ ca baddhaṃ gale dṛṣṭvā vikrayārthaṃ nṛpātmajaḥ || 107 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.108.1/ maharṣiputraṃ dharmātmā mokṣayām āsa bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP007.108.2/ satyavrato mahābāhur bharaṇaṃ tasya cākarot || 108 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.109.1/ viśvāmitrasya tuṣṭyartham anukampārtham eva ca |</l>
          <l>BRP007.109.2/ so 'bhavad gālavo nāma gale bandhān mahātapāḥ |</l>
          <l>BRP007.109.3/ maharṣiḥ kauśiko dhīmāṃs tena vīreṇa mokṣitaḥ || 109 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="8" type="chapter">
        <head>Chapter 8 :: The solar dynasty (cont.)</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 20-23</note>
        <p>BRP008.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.001.1/ satyavratas tu bhaktyā ca kṛpayā ca pratijñayā |</l>
          <l>BRP008.001.2/ viśvāmitrakalatraṃ tu babhāra vinaye sthitaḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.002.1/ hatvā mṛgān varāhāṃś ca mahiṣāṃś ca vanecarān |</l>
          <l>BRP008.002.2/ viśvāmitrāśramābhyāśe māṃsaṃ vṛkṣe babandha ca || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.003.1/ upāṃśuvratam āsthāya dīkṣāṃ dvādaśavārṣikīm |</l>
          <l>BRP008.003.2/ pitur niyogād avasat tasmin vanagate nṛpe || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.004.1/ ayodhyāṃ caiva rājyaṃ ca tathaivāntaḥpuraṃ muniḥ |</l>
          <l>BRP008.004.2/ yājyopādhyāyasaṃyogād vasiṣṭhaḥ paryarakṣata || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.005.1/ satyavratas tu bālyāc ca bhāvino 'rthasya vai balāt |</l>
          <l>BRP008.005.2/ vasiṣṭhe 'bhyadhikaṃ manyuṃ dhārayām āsa nityaśaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.006.1/ pitrā hi taṃ tadā rāṣṭrāt tyajyamānaṃ priyaṃ sutam |</l>
          <l>BRP008.006.2/ nivārayām āsa munir bahunā kāraṇena na || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.007.1/ pāṇigrahaṇamantrāṇāṃ niṣṭhā syāt saptame pade |</l>
          <l>BRP008.007.2/ na ca satyavratas tasmād dhatavān saptame pade || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.008.1/ jānan dharmaṃ vasiṣṭhas tu na māṃ trātīti bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP008.008.2/ satyavratas tadā roṣaṃ vasiṣṭhe manasākarot || 8 ||</l>
        </lg>
        <pb n="34"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.009.1/ guṇabuddhyā tu bhagavān vasiṣṭhaḥ kṛtavāṃs tathā |</l>
          <l>BRP008.009.2/ na ca satyavratas tasya tam upāṃśum abudhyata || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.010.1/ tasminn aparitoṣaś ca pitur āsīn mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP008.010.2/ tena dvādaśa varṣāṇi nāvarṣat pākaśāsanaḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.011.1/ tena tv idānīṃ vihitāṃ dīkṣāṃ tāṃ durvahāṃ bhuvi |</l>
          <l>BRP008.011.2/ kulasya niṣkṛtir viprāḥ kṛtā sā vai bhaved iti || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.012.1/ na taṃ vasiṣṭho bhagavān pitrā tyaktaṃ nyavārayat |</l>
          <l>BRP008.012.2/ abhiṣekṣyāmy ahaṃ putram asyety evammatir muniḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.013.1/ sa tu dvādaśa varṣāṇi tāṃ dīkṣām avahad balī |</l>
          <l>BRP008.013.2/ avidyamāne māṃse tu vasiṣṭhasya mahātmanaḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.014.1/ sarvakāmadughāṃ dogdhrīṃ sa dadarśa nṛpātmajaḥ |</l>
          <l>BRP008.014.2/ tāṃ vai krodhāc ca mohāc ca śramāc caiva kṣudhānvitaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.015.1/ deśadharmagato rājā jaghāna munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP008.015.2/ tanmāṃsaṃ sa svayaṃ caiva viśvāmitrasya cātmajān || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.016.1/ bhojayām āsa tac chrutvā vasiṣṭho 'py asya cukrudhe || 16 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP008.017.0/ vasiṣṭha uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.017.1/ pātayeyam ahaṃ krūra tava śaṅkum asaṃśayam |</l>
          <l>BRP008.017.2/ yadi te dvāv imau śaṅkū na syātāṃ vai kṛtau punaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.018.1/ pituś cāparitoṣeṇa gurudogdhrīvadhena ca |</l>
          <l>BRP008.018.2/ aprokṣitopayogāc ca trividhas te vyatikramaḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.019.1/ evaṃ trīṇy asya śaṅkūni tāni dṛṣṭvā mahātapāḥ |</l>
          <l>BRP008.019.2/ triśaṅkur iti hovāca triśaṅkus tena sa smṛtaḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.020.1/ viśvāmitrasya dārāṇām anena bharaṇaṃ kṛtam |</l>
          <l>BRP008.020.2/ tena tasmai varaṃ prādān muniḥ prītas triśaṅkave || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.021.1/ chandyamāno vareṇātha varaṃ vavre nṛpātmajaḥ |</l>
          <l>BRP008.021.2/ saśarīro vraje svargam ity evaṃ yācito varaḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.022.1/ anāvṛṣṭibhaye tasmin gate dvādaśavārṣike |</l>
          <l>BRP008.022.2/ pitrye rājye 'bhiṣicyātha yājayām āsa pārthivam || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.023.1/ miṣatāṃ devatānāṃ ca vasiṣṭhasya ca kauśikaḥ |</l>
          <l>BRP008.023.2/ divam āropayām āsa saśarīraṃ mahātapāḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.024.1/ tasya satyarathā nāma patnī kaikeyavaṃśajā |</l>
          <l>BRP008.024.2/ kumāraṃ janayām āsa hariścandram akalmaṣam || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.025.1/ sa vai rājā hariścandras traiśaṅkava iti smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP008.025.2/ āhartā rājasūyasya samrāḍ iti ha viśrutaḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.026.1/ hariścandrasya putro 'bhūd rohito nāma pārthivaḥ |</l>
          <l>BRP008.026.2/ harito rohitasyātha cañcur hārita ucyate || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.027.1/ vijayaś ca muniśreṣṭhāś cañcuputro babhūva ha |</l>
          <l>BRP008.027.2/ jetā sa sarvapṛthivīṃ vijayas tena sa smṛtaḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.028.1/ rurukas tanayas tasya rājā dharmārthakovidaḥ |</l>
          <l>BRP008.028.2/ rurukasya vṛkaḥ putro vṛkād bāhus tu jajñivān || 28 ||</l>
        </lg>
        <pb n="35"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.029.1/ haihayās tālajaṅghāś ca nirasyanti sma taṃ nṛpam |</l>
          <l>BRP008.029.2/ tatpatnī garbham ādāya aurvasyāśramam āviśat || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.030.1/ nāsatyo dhārmikaś caiva sa ha dharmayuge 'bhavat |</l>
          <l>BRP008.030.2/ sagaras tu suto bāhor yajñe saha gareṇa vai || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.031.1/ aurvasyāśramam āsādya bhārgaveṇābhirakṣitaḥ |</l>
          <l>BRP008.031.2/ āgneyam astraṃ labdhvā ca bhārgavāt sagaro nṛpaḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.032.1/ jigāya pṛthivīṃ hatvā tālajaṅghān sahaihayān |</l>
          <l>BRP008.032.2/ śakānāṃ pahnavānāṃ ca dharmaṃ nirasad acyutaḥ |</l>
          <l>BRP008.032.3/ kṣatriyāṇāṃ muniśreṣṭhāḥ pāradānāṃ ca dharmavit || 32 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP008.033.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.033.1/ kathaṃ sa sagaro jāto gareṇaiva sahācyutaḥ |</l>
          <l>BRP008.033.2/ kimarthaṃ ca śakādīnāṃ kṣatriyāṇāṃ mahaujasām || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.034.1/ dharmān kulocitān rājā kruddho nirasad acyutaḥ |</l>
          <l>BRP008.034.2/ etan naḥ sarvam ācakṣva vistareṇa mahāmate || 34 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP008.035.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.035.1/ bāhor vyasaninaḥ pūrvaṃ hṛtaṃ rājyam abhūt kila |</l>
          <l>BRP008.035.2/ haihayais tālajaṅghaiś ca śakaiḥ sārdhaṃ dvijottamāḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.036.1/ yavanāḥ pāradāś caiva kāmbojāḥ pahnavās tathā |</l>
          <l>BRP008.036.2/ ete hy api gaṇāḥ pañca haihayārthe parākraman || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.037.1/ hṛtarājyas tadā rājā sa vai bāhur vanaṃ yayau |</l>
          <l>BRP008.037.2/ patnyā cānugato duḥkhī tatra prāṇān avāsṛjat || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.038.1/ patnī tu yādavī tasya sagarbhā pṛṣṭhato 'nvagāt |</l>
          <l>BRP008.038.2/ sapatnyā ca garas tasyai dattaḥ pūrvaṃ kilānaghāḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.039.1/ sā tu bhartuś citāṃ kṛtvā vane tām abhyarohata |</l>
          <l>BRP008.039.2/ aurvas tāṃ bhārgavo viprāḥ kāruṇyāt samavārayat || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.040.1/ tasyāśrame ca garbhaḥ sa gareṇaiva sahācyutaḥ |</l>
          <l>BRP008.040.2/ vyajāyata mahābāhuḥ sagaro nāma pārthivaḥ || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.041.1/ aurvas tu jātakarmādīṃs tasya kṛtvā mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP008.041.2/ adhyāpya vedaśāstrāṇi tato 'straṃ pratyapādayat || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.042.1/ āgneyaṃ tu mahābhāgā amarair api duḥsaham |</l>
          <l>BRP008.042.2/ sa tenāstrabalenājau balena ca samanvitaḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.043.1/ haihayān vijaghānāśu kruddho rudraḥ paśūn iva |</l>
          <l>BRP008.043.2/ ājahāra ca lokeṣu kīrtiṃ kīrtimatāṃ varaḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.044.1/ tataḥ śakāṃś ca yavanān kāmbojān pāradāṃs tathā |</l>
          <l>BRP008.044.2/ pahnavāṃś caiva niḥśeṣān kartuṃ vyavasito nṛpaḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.045.1/ te vadhyamānā vīreṇa sagareṇa mahātmanā |</l>
          <l>BRP008.045.2/ vasiṣṭhaṃ śaraṇaṃ gatvā praṇipetur manīṣiṇam || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.046.1/ vasiṣṭhas tv atha tān dṛṣṭvā samayena mahādyutiḥ |</l>
          <l>BRP008.046.2/ sagaraṃ vārayām āsa teṣāṃ dattvābhayaṃ tadā || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.047.1/ sagaraḥ svāṃ pratijñāṃ tu guror vākyaṃ niśamya ca |</l>
          <l>BRP008.047.2/ dharmaṃ jaghāna teṣāṃ vai veṣān anyāṃś cakāra ha || 47 ||</l>
        </lg>
        <pb n="36"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.048.1/ ardhaṃ śakānāṃ śiraso muṇḍayitvā vyasarjayat |</l>
          <l>BRP008.048.2/ yavanānāṃ śiraḥ sarvaṃ kāmbojānāṃ tathaiva ca || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.049.1/ pāradā muktakeśāś ca pahnavāñ śmaśrudhāriṇaḥ |</l>
          <l>BRP008.049.2/ niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥ kṛtās tena mahātmanā || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.050.1/ śakā yavanakāmbojāḥ pāradāś ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP008.050.2/ koṇisarpā māhiṣakā darvāś colāḥ sakeralāḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.051.1/ sarve te kṣatriyā viprā dharmas teṣāṃ nirākṛtaḥ |</l>
          <l>BRP008.051.2/ vasiṣṭhavacanād rājñā sagareṇa mahātmanā || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.052.1/ sa dharmavijayī rājā vijityemāṃ vasundharām |</l>
          <l>BRP008.052.2/ aśvaṃ pracārayām āsa vājimedhāya dīkṣitaḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.053.1/ tasya cārayataḥ so 'śvaḥ samudre pūrvadakṣiṇe |</l>
          <l>BRP008.053.2/ velāsamīpe 'pahṛto bhūmiṃ caiva praveśitaḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.054.1/ sa taṃ deśaṃ tadā putraiḥ khānayām āsa pārthivaḥ |</l>
          <l>BRP008.054.2/ āsedus te tadā tatra khanyamāne mahārṇave || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.055.1/ tam ādipuruṣaṃ devaṃ hariṃ kṛṣṇaṃ prajāpatim |</l>
          <l>BRP008.055.2/ viṣṇuṃ kapilarūpeṇa svapantaṃ puruṣaṃ tadā || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.056.1/ tasya cakṣuḥsamutthena tejasā pratibudhyataḥ |</l>
          <l>BRP008.056.2/ dagdhāḥ sarve muniśreṣṭhāś catvāras tv avaśeṣitāḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.057.1/ barhiketuḥ suketuś ca tathā dharmaratho nṛpaḥ |</l>
          <l>BRP008.057.2/ śūraḥ pañcanadaś caiva tasya vaṃśakarā nṛpāḥ || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.058.1/ prādāc ca tasmai bhagavān harir nārāyaṇo varam |</l>
          <l>BRP008.058.2/ akṣayaṃ vaṃśam ikṣvākoḥ kīrtiṃ cāpy anivartinīm || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.059.1/ putraṃ samudraṃ ca vibhuḥ svarge vāsaṃ tathākṣayam |</l>
          <l>BRP008.059.2/ samudraś cārgham ādāya vavande taṃ mahīpatim || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.060.1/ sāgaratvaṃ ca lebhe sa karmaṇā tena tasya ha |</l>
          <l>BRP008.060.2/ taṃ cāśvamedhikaṃ so 'śvaṃ samudrād upalabdhavān || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.061.1/ ājahārāśvamedhānāṃ śataṃ sa sumahātapāḥ |</l>
          <l>BRP008.061.2/ putrāṇāṃ ca sahasrāṇi ṣaṣṭis tasyeti naḥ śrutam || 61 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP008.062.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.062.1/ sagarasyātmajā vīrāḥ kathaṃ jātā mahābalāḥ |</l>
          <l>BRP008.062.2/ vikrāntāḥ ṣaṣṭisāhasrā vidhinā kena sattama || 62 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP008.063.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.063.1/ dve bhārye sagarasyāstāṃ tapasā dagdhakilbiṣe |</l>
          <l>BRP008.063.2/ jyeṣṭhā vidarbhaduhitā keśinī nāma nāmataḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.064.1/ kanīyasī tu mahatī patnī paramadharmiṇī |</l>
          <l>BRP008.064.2/ ariṣṭanemiduhitā rūpeṇāpratimā bhuvi || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.065.1/ aurvas tābhyāṃ varaṃ prādāt tad budhyadhvaṃ dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP008.065.2/ ṣaṣṭiṃ putrasahasrāṇi gṛhṇātv ekā nitambinī || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.066.1/ ekaṃ vaṃśadharaṃ tv ekā yatheṣṭaṃ varayatv iti |</l>
          <l>BRP008.066.2/ tatraikā jagṛhe putrān ṣaṣṭisāhasrasammitān || 66 ||</l>
        </lg>
        <pb n="37"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.067.1/ ekaṃ vaṃśadharaṃ tv ekā tathety āha tato muniḥ |</l>
          <l>BRP008.067.2/ rājā pañcajano nāma babhūva sa mahādyutiḥ || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.068.1/ itarā suṣuve tumbīṃ bījapūrṇām iti śrutiḥ |</l>
          <l>BRP008.068.2/ tatra ṣaṣṭisahasrāṇi garbhās te tilasammitāḥ || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.069.1/ sambabhūvur yathākālaṃ vavṛdhuś ca yathāsukham |</l>
          <l>BRP008.069.2/ ghṛtapūrṇeṣu kumbheṣu tān garbhān nidadhe tataḥ || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.070.1/ dhātrīś caikaikaśaḥ prādāt tāvatīḥ poṣaṇe nṛpaḥ |</l>
          <l>BRP008.070.2/ tato daśasu māseṣu samuttasthur yathākramam || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.071.1/ kumārās te yathākālaṃ sagaraprītivardhanāḥ |</l>
          <l>BRP008.071.2/ ṣaṣṭiputrasahasrāṇi tasyaivam abhavan dvijāḥ || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.072.1/ garbhād alābūmadhyād vai jātāni pṛthivīpateḥ |</l>
          <l>BRP008.072.2/ teṣāṃ nārāyaṇaṃ tejaḥ praviṣṭānāṃ mahātmanām || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.073.1/ ekaḥ pañcajano nāma putro rājā babhūva ha |</l>
          <l>BRP008.073.2/ śūraḥ pañcajanasyāsīd aṃśumān nāma vīryavān || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.074.1/ dilīpas tasya tanayaḥ khaṭvāṅga iti viśrutaḥ |</l>
          <l>BRP008.074.2/ yena svargād ihāgatya muhūrtaṃ prāpya jīvitam || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.075.1/ trayo 'bhisandhitā lokā buddhyā satyena cānaghāḥ |</l>
          <l>BRP008.075.2/ dilīpasya tu dāyādo mahārājo bhagīrathaḥ || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.076.1/ yaḥ sa gaṅgāṃ saricchreṣṭhām avātārayata prabhuḥ |</l>
          <l>BRP008.076.2/ samudram ānayac caināṃ duhitṛtve 'py akalpayat || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.077.1/ tasmād bhāgīrathī gaṅgā kathyate vaṃśacintakaiḥ |</l>
          <l>BRP008.077.2/ bhagīrathasuto rājā śruta ity abhiviśrutaḥ || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.078.1/ nābhāgas tu śrutasyāsīt putraḥ paramadhārmikaḥ |</l>
          <l>BRP008.078.2/ ambarīṣas tu nābhāgiḥ sindhudvīpapitābhavat || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.079.1/ ayutājit tu dāyādaḥ sindhudvīpasya vīryavān |</l>
          <l>BRP008.079.2/ ayutājitsutas tv āsīd ṛtuparṇo mahāyaśāḥ || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.080.1/ divyākṣahṛdayajño vai rājā nalasakho balī |</l>
          <l>BRP008.080.2/ ṛtuparṇasutas tv āsīd ārtaparṇir mahāyaśāḥ || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.081.1/ sudāsas tasya tanayo rājā indrasakho 'bhavat |</l>
          <l>BRP008.081.2/ sudāsasya sutaḥ proktaḥ saudāso nāma pārthivaḥ || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.082.1/ khyātaḥ kalmāṣapādo vai rājā mitrasaho 'bhavat |</l>
          <l>BRP008.082.2/ kalmāṣapādasya sutaḥ sarvakarmeti viśrutaḥ || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.083.1/ anaraṇyas tu putro 'bhūd viśrutaḥ sarvakarmaṇaḥ |</l>
          <l>BRP008.083.2/ anaraṇyasuto nighno nighnato dvau babhūvatuḥ || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.084.1/ anamitro raghuś caiva pārthivarṣabhasattamau |</l>
          <l>BRP008.084.2/ anamitrasuto rājā vidvān duliduho 'bhavat || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.085.1/ dilīpas tanayas tasya rāmasya prapitāmahaḥ |</l>
          <l>BRP008.085.2/ dīrghabāhur dilīpasya raghur nāmnā suto 'bhavat || 85 ||</l>
        </lg>
        <pb n="38"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.086.1/ ayodhyāyāṃ mahārājo yaḥ purāsīn mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP008.086.2/ ajas tu rāghavo jajñe tathā daśaratho 'py ajāt || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.087.1/ rāmo daśarathāj jajñe dharmātmā sumahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP008.087.2/ rāmasya tanayo jajñe kuśa ity abhisañjñitaḥ || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.088.1/ atithis tu kuśāj jajñe dharmātmā sumahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP008.088.2/ atithes tv abhavat putro niṣadho nāma vīryavān || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.089.1/ niṣadhasya nalaḥ putro nabhaḥ putro nalasya ca |</l>
          <l>BRP008.089.2/ nabhasya puṇḍarīkas tu kṣemadhanvā tataḥ smṛtaḥ || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.090.1/ kṣemadhanvasutas tv āsīd devānīkaḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP008.090.2/ āsīd ahīnagur nāma devānīkātmajaḥ prabhuḥ || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.091.1/ ahīnagos tu dāyādaḥ sudhanvā nāma pārthivaḥ |</l>
          <l>BRP008.091.2/ sudhanvanaḥ sutaś cāpi tato jajñe śalo nṛpaḥ || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.092.1/ ukyo nāma sa dharmātmā śalaputro babhūva ha |</l>
          <l>BRP008.092.2/ vajranābhaḥ sutas tasya nalas tasya mahātmanaḥ || 92 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.093.1/ nalau dvāv eva vikhyātau purāṇe munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP008.093.2/ vīrasenātmajaś caiva yaś cekṣvākukulodvahaḥ || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.094.1/ ikṣvākuvaṃśaprabhavāḥ prādhānyena prakīrtitāḥ |</l>
          <l>BRP008.094.2/ ete vivasvato vaṃśe rājāno bhūritejasaḥ || 94 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.095.1/ paṭhan samyag imāṃ sṛṣṭim ādityasya vivasvataḥ |</l>
          <l>BRP008.095.2/ śrāddhadevasya devasya prajānāṃ puṣṭidasya ca |</l>
          <l>BRP008.095.3/ prajāvān eti sāyujyam ādityasya vivasvataḥ || 95 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="9" type="chapter">
        <head>Chapter 9 :: The origin of Soma, the abduction of Tārā, and the birth of Budha</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 24-25</note>
        <p>BRP009.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.001.1/ pitā somasya bho viprā jajñe 'trir bhagavān ṛṣiḥ |</l>
          <l>BRP009.001.2/ brahmaṇo mānasāt pūrvaṃ prajāsargaṃ vidhitsataḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.002.1/ anuttaraṃ nāma tapo yena taptaṃ hi tat purā |</l>
          <l>BRP009.002.2/ trīṇi varṣasahasrāṇi divyānīti hi naḥ śrutam || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.003.1/ ūrdhvam ācakrame tasya retaḥ somatvam īyivat |</l>
          <l>BRP009.003.2/ netrābhyāṃ vāri susrāva daśadhā dyotayan diśaḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.004.1/ taṃ garbhaṃ vidhinādiṣṭā daśa devyo dadhus tataḥ |</l>
          <l>BRP009.004.2/ sametya dhārayām āsur na ca tāḥ samaśaknuvan || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.005.1/ yadā na dhāraṇe śaktās tasya garbhasya tā diśaḥ |</l>
          <l>BRP009.005.2/ tatas tābhiḥ sa tyaktas tu nipapāta vasundharām || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.006.1/ patitaṃ somam ālokya brahmā lokapitāmahaḥ |</l>
          <l>BRP009.006.2/ ratham āropayām āsa lokānāṃ hitakāmyayā || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.007.1/ tasmin nipatite devāḥ putre 'treḥ paramātmani |</l>
          <l>BRP009.007.2/ tuṣṭuvur brahmaṇaḥ putrās tathānye munisattamāḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <pb n="39"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.008.1/ tasya saṃstūyamānasya tejaḥ somasya bhāsvataḥ |</l>
          <l>BRP009.008.2/ āpyāyanāya lokānāṃ bhāvayām āsa sarvataḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.009.1/ sa tena rathamukhyena sāgarāntāṃ vasundharām |</l>
          <l>BRP009.009.2/ triḥsaptakṛtvo 'tiyaśāś cakārābhipradakṣiṇām || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.010.1/ tasya yac caritaṃ tejaḥ pṛthivīm anvapadyata |</l>
          <l>BRP009.010.2/ oṣadhyas tāḥ samudbhūtā yābhiḥ sandhāryate jagat || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.011.1/ sa labdhatejā bhagavān saṃstavaiś ca svakarmabhiḥ |</l>
          <l>BRP009.011.2/ tapas tepe mahābhāgaḥ padmānāṃ darśanāya saḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.012.1/ tatas tasmai dadau rājyaṃ brahmā brahmavidāṃ varaḥ |</l>
          <l>BRP009.012.2/ bījauṣadhīnāṃ viprāṇām apāṃ ca munisattamāḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.013.1/ sa tat prāpya mahārājyaṃ somaḥ saumyavatāṃ varaḥ |</l>
          <l>BRP009.013.2/ samājahre rājasūyaṃ sahasraśatadakṣiṇam || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.014.1/ dakṣiṇām adadāt somas trīṃl lokān iti naḥ śrutam |</l>
          <l>BRP009.014.2/ tebhyo brahmarṣimukhyebhyaḥ sadasyebhyaś ca bho dvijāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.015.1/ hiraṇyagarbho brahmātrir bhṛguś ca ṛtvijo 'bhavat |</l>
          <l>BRP009.015.2/ sadasyo 'bhūd dharis tatra munibhir bahubhir vṛtaḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.016.1/ taṃ sinīś ca kuhūś caiva dyutiḥ puṣṭiḥ prabhā vasuḥ |</l>
          <l>BRP009.016.2/ kīrtir dhṛtiś ca lakṣmīś ca nava devyaḥ siṣevire || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.017.1/ prāpyāvabhṛtham apy agryaṃ sarvadevarṣipūjitaḥ |</l>
          <l>BRP009.017.2/ virarājādhirājendro daśadhā bhāsayan diśaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.018.1/ tasya tat prāpya duṣprāpyam aiśvaryam ṛṣisatkṛtam |</l>
          <l>BRP009.018.2/ vibabhrāma matis tātāvinayād anayāhṛtā || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.019.1/ bṛhaspateḥ sa vai bhāryām aiśvaryamadamohitaḥ |</l>
          <l>BRP009.019.2/ jahāra tarasā somo vimatyāṅgirasaḥ sutam || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.020.1/ sa yācyamāno devaiś ca tathā devarṣibhir muhuḥ |</l>
          <l>BRP009.020.2/ naiva vyasarjayat tārāṃ tasmāai aṅgirase tadā || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.021.1/ uśanā tasya jagrāha pārṣṇim aṅgirasas tadā |</l>
          <l>BRP009.021.2/ rudraś ca pārṣṇiṃ jagrāha gṛhītvājagavaṃ dhanuḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.022.1/ tena brahmaśiro nāma paramāstraṃ mahātmanā |</l>
          <l>BRP009.022.2/ uddiśya devān utsṛṣṭaṃ yenaiṣāṃ nāśitaṃ yaśaḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.023.1/ tatra tad yuddham abhavat prakhyātaṃ tārakāmayam |</l>
          <l>BRP009.023.2/ devānāṃ dānavānāṃ ca lokakṣayakaraṃ mahat || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.024.1/ tatra śiṣṭās tu ye devās tuṣitāś caiva ye dvijāḥ |</l>
          <l>BRP009.024.2/ brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmur ādidevaṃ sanātanam || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.025.1/ tadā nivāryośanasaṃ taṃ vai rudraṃ ca śaṅkaram |</l>
          <l>BRP009.025.2/ dadāv aṅgirase tārāṃ svayam eva pitāmahaḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.026.1/ tām antaḥprasavāṃ dṛṣṭvā kruddhaḥ prāha bṛhaspatiḥ |</l>
          <l>BRP009.026.2/ madīyāyāṃ na te yonau garbho dhāryaḥ kathañcana || 26 ||</l>
        </lg>
        <pb n="40"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.027.1/ iṣīkāstambam āsādya garbhaṃ sā cotsasarja ha |</l>
          <l>BRP009.027.2/ jātamātraḥ sa bhagavān devānām ākṣipad vapuḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.028.1/ tataḥ saṃśayam āpannās tārām ūcuḥ surottamāḥ |</l>
          <l>BRP009.028.2/ satyaṃ brūhi sutaḥ kasya somasyātha bṛhaspateḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.029.1/ pṛcchyamānā yadā devair nāha sā vibudhān kila |</l>
          <l>BRP009.029.2/ tadā tāṃ śaptum ārabdhaḥ kumāro dasyuhantamaḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.030.1/ taṃ nivārya tato brahmā tārāṃ papraccha saṃśayam |</l>
          <l>BRP009.030.2/ yad atra tathyaṃ tad brūhi tāre kasya sutas tv ayam || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.031.1/ uvāca prāñjaliḥ sā taṃ somasyeti pitāmaham |</l>
          <l>BRP009.031.2/ tadā taṃ mūrdhni cāghrāya somo rājā sutaṃ prati || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.032.1/ budha ity akaron nāma tasya bālasya dhīmataḥ |</l>
          <l>BRP009.032.2/ pratikūlaṃ ca gagane samabhyuttiṣṭhate budhaḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.033.1/ utpādayām āsa tadā putraṃ vairājaputrikam |</l>
          <l>BRP009.033.2/ tasyāpatyaṃ mahātejā babhūvailaḥ purūravāḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.034.1/ urvaśyāṃ jajñire yasya putrāḥ sapta mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP009.034.2/ etat somasya vo janma kīrtitaṃ kīrtivardhanam || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.035.1/ vaṃśam asya muniśreṣṭhāḥ kīrtyamānaṃ nibodhata |</l>
          <l>BRP009.035.2/ dhanyam āyuṣyam ārogyaṃ puṇyaṃ saṅkalpasādhanam || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.036.1/ somasya janma śrutvaiva pāpebhyo vipramucyate || 36 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="10" type="chapter">
        <head>Chapter 10 :: The lunar dynasty: Amāvasu branch</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 25-27</note>
        <p>BRP010.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.001.1/ budhasya tu muniśreṣṭhā vidvān putraḥ purūravāḥ |</l>
          <l>BRP010.001.2/ tejasvī dānaśīlaś ca yajvā vipuladakṣiṇaḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.002.1/ brahmavādī parākrāntaḥ śatrubhir yudhi durdamaḥ |</l>
          <l>BRP010.002.2/ āhartā cāgnihotrasya yajñānāṃ ca mahīpatiḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.003.1/ satyavādī puṇyamatiḥ samyaksaṃvṛtamaithunaḥ |</l>
          <l>BRP010.003.2/ atīva triṣu lokeṣu yaśasāpratimaḥ sadā || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.004.1/ taṃ brahmavādinaṃ śāntaṃ dharmajñaṃ satyavādinam |</l>
          <l>BRP010.004.2/ urvaśī varayām āsa hitvā mānaṃ yaśasvinī || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.005.1/ tayā sahāvasad rājā daśa varṣāṇi pañca ca |</l>
          <l>BRP010.005.2/ ṣaṭ pañca sapta cāṣṭau ca daśa cāṣṭau ca bho dvijāḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.006.1/ vane caitrarathe ramye tathā mandākinītaṭe |</l>
          <l>BRP010.006.2/ alakāyāṃ viśālāyāṃ nandane ca vanottame || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.007.1/ uttarān sa kurūn prāpya manoramaphaladrumān |</l>
          <l>BRP010.007.2/ gandhamādanapādeṣu meruśṛṅge tathottare || 7 ||</l>
        </lg>
        <pb n="41"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.008.1/ eteṣu vanamukhyeṣu surair ācariteṣu ca |</l>
          <l>BRP010.008.2/ urvaśyā sahito rājā reme paramayā mudā || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.009.1/ deśe puṇyatame caiva maharṣibhir abhiṣṭute |</l>
          <l>BRP010.009.2/ rājyaṃ sa kārayām āsa prayāge pṛthivīpatiḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.010.1/ evamprabhāvo rājāsīd ailas tu narasattamaḥ |</l>
          <l>BRP010.010.2/ uttare jāhnavītīre pratiṣṭhāne mahāyaśāḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP010.011.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.011.1/ ailaputrā babhūvus te sapta devasutopamāḥ |</l>
          <l>BRP010.011.2/ gandharvaloke viditā āyur dhīmān amāvasuḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.012.1/ viśvāyuś caiva dharmātmā śrutāyuś ca tathāparaḥ |</l>
          <l>BRP010.012.2/ dṛḍhāyuś ca vanāyuś ca bahvāyuś corvaśīsutāḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.013.1/ amāvasos tu dāyādo bhīmo rājātha rājarāṭ |</l>
          <l>BRP010.013.2/ śrīmān bhīmasya dāyādo rājāsīt kāñcanaprabhaḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.014.1/ vidvāṃs tu kāñcanasyāpi suhotro 'bhūn mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP010.014.2/ suhotrasyābhavaj jahnuḥ keśinyā garbhasambhavaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.015.1/ ājahre yo mahat sattraṃ sarpamedhaṃ mahāmakham |</l>
          <l>BRP010.015.2/ patilobhena yaṃ gaṅgā patitvena sasāra ha || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.016.1/ necchataḥ plāvayām āsa tasya gaṅgā tadā sadaḥ |</l>
          <l>BRP010.016.2/ sa tayā plāvitaṃ dṛṣṭvā yajñavāṭaṃ samantataḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.017.1/ sauhotrir aśapad gaṅgāṃ kruddho rājā dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP010.017.2/ eṣa te viphalaṃ yatnaṃ pibann ambhaḥ karomy aham || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.018.1/ asya gaṅge 'valepasya sadyaḥ phalam avāpnuhi |</l>
          <l>BRP010.018.2/ jahnurājarṣiṇā pītāṃ gaṅgāṃ dṛṣṭvā maharṣayaḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.019.1/ upaninyur mahābhāgāṃ duhitṛtvena jāhnavīm |</l>
          <l>BRP010.019.2/ yuvanāśvasya putrīṃ tu kāverīṃ jahnur āvahat || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.020.1/ yuvanāśvasya śāpena gaṅgārdhena vinirgatā |</l>
          <l>BRP010.020.2/ kāverīṃ saritāṃ śreṣṭhāṃ jahnor bhāryām aninditām || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.021.1/ jahnus tu dayitaṃ putraṃ sunadyaṃ nāma dhārmikam |</l>
          <l>BRP010.021.2/ kāveryāṃ janayām āsa ajakas tasya cātmajaḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.022.1/ ajakasya tu dāyādo balākāśvo mahīpatiḥ |</l>
          <l>BRP010.022.2/ babhūva mṛgayāśīlaḥ kuśas tasyātmajo 'bhavat || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.023.1/ kuśaputrā babhūvur hi catvāro devavarcasaḥ |</l>
          <l>BRP010.023.2/ kuśikaḥ kuśanābhaś ca kuśāmbo mūrtimāṃs tathā || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.024.1/ ballavaiḥ saha saṃvṛddho rājā vanacaraḥ sadā |</l>
          <l>BRP010.024.2/ kuśikas tu tapas tepe putram indrasamaṃ prabhuḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <pb n="42"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.025.1/ labheyam iti taṃ śakras trāsād abhyetya jajñivān |</l>
          <l>BRP010.025.2/ pūrṇe varṣasahasre vai tataḥ śakro hy apaśyata || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.026.1/ atyugratapasaṃ dṛṣṭvā sahasrākṣaḥ purandaraḥ |</l>
          <l>BRP010.026.2/ samarthaḥ putrajanane svayam evāsya śāśvataḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.027.1/ putrārthaṃ kalpayām āsa devendraḥ surasattamaḥ |</l>
          <l>BRP010.027.2/ sa gādhir abhavad rājā maghavān kauśikaḥ svayam || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.028.1/ paurā yasyābhavad bhāryā gādhis tasyām ajāyata |</l>
          <l>BRP010.028.2/ gādheḥ kanyā mahābhāgā nāmnā satyavatī śubhā || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.029.1/ tāṃ gādhiḥ kāvyaputrāya ṛcīkāya dadau prabhuḥ |</l>
          <l>BRP010.029.2/ tasyāḥ prītaḥ sa vai bhartā bhārgavo bhṛgunandanaḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.030.1/ putrārthaṃ sādhayām āsa caruṃ gādhes tathaiva ca |</l>
          <l>BRP010.030.2/ uvācāhūya tāṃ bhāryām ṛcīko bhārgavas tadā || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.031.1/ upayojyaś carur ayaṃ tvayā mātrā svayaṃ śubhe |</l>
          <l>BRP010.031.2/ tasyāṃ janiṣyate putro dīptimān kṣatriyarṣabhaḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.032.1/ ajeyaḥ kṣatriyair loke kṣatriyarṣabhasūdanaḥ |</l>
          <l>BRP010.032.2/ tavāpi putraṃ kalyāṇi dhṛtimantaṃ tapodhanam || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.033.1/ śamātmakaṃ dvijaśreṣṭhaṃ carur eṣa vidhāsyati |</l>
          <l>BRP010.033.2/ evam uktvā tu tāṃ bhāryām ṛcīko bhṛgunandanaḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.034.1/ tapasy abhirato nityam araṇyaṃ praviveśa ha |</l>
          <l>BRP010.034.2/ gādhiḥ sadāras tu tadā ṛcīkāśramam abhyagāt || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.035.1/ tīrthayātrāprasaṅgena sutāṃ draṣṭuṃ nareśvaraḥ |</l>
          <l>BRP010.035.2/ carudvayaṃ gṛhītvā sā ṛṣeḥ satyavatī tadā || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.036.1/ carum ādāya yatnena sā tu mātre nyavedayat |</l>
          <l>BRP010.036.2/ mātā tu tasyā daivena duhitre svaṃ caruṃ dadau || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.037.1/ tasyāś carum athājñānād ātmasaṃsthaṃ cakāra ha |</l>
          <l>BRP010.037.2/ atha satyavatī sarvaṃ kṣatriyāntakaraṃ tadā || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.038.1/ dhārayām āsa dīptena vapuṣā ghoradarśanā |</l>
          <l>BRP010.038.2/ tām ṛcīkas tato dṛṣṭvā yogenābhyupasṛtya ca || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.039.1/ tato 'bravīd dvijaśreṣṭhaḥ svāṃ bhāryāṃ varavarṇinīm |</l>
          <l>BRP010.039.2/ mātrāsi vañcitā bhadre caruvyatyāsahetunā || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.040.1/ janayiṣyati hi putras te krūrakarmātidāruṇaḥ |</l>
          <l>BRP010.040.2/ bhrātā janiṣyate cāpi brahmabhūtas tapodhanaḥ || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.041.1/ viśvaṃ hi brahma tapasā mayā tasmin samarpitam |</l>
          <l>BRP010.041.2/ evam uktā mahābhāgā bhartrā satyavatī tadā || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.042.1/ prasādayām āsa patiṃ putro me nedṛśo bhavet |</l>
          <l>BRP010.042.2/ brāhmaṇāpasadas tvatta ity ukto munir abravīt || 42 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP010.043.0/ ṛcīka uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.043.1/ naiṣa saṅkalpitaḥ kāmo mayā bhadre tathāstv iti |</l>
          <l>BRP010.043.2/ ugrakarmā bhavet putraḥ pitur mātuś ca kāraṇāt || 43 ||</l>
        </lg>
        <pb n="43"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.044.1/ punaḥ satyavatī vākyam evam uktvābravīd idam |</l>
          <l>BRP010.044.2/ icchaṃl lokān api mune sṛjethāḥ kiṃ punaḥ sutam || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.045.1/ śamātmakam ṛjuṃ tvaṃ me putraṃ dātum ihārhasi |</l>
          <l>BRP010.045.2/ kāmam evaṃvidhaḥ pautro mama syāt tava ca prabho || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.046.1/ yady anyathā na śakyaṃ vai kartum etad dvijottama |</l>
          <l>BRP010.046.2/ tataḥ prasādam akarot sa tasyās tapaso balāt || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.047.1/ putre nāsti viśeṣo me pautre vā varavarṇini |</l>
          <l>BRP010.047.2/ tvayā yathoktaṃ vacanaṃ tathā bhadre bhaviṣyati || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.048.1/ tataḥ satyavatī putraṃ janayām āsa bhārgavam |</l>
          <l>BRP010.048.2/ tapasy abhirataṃ dāntaṃ jamadagniṃ samātmakam || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.049.1/ bhṛgor jagatyāṃ vaṃśe 'smiñ |</l>
          <l>BRP010.049.2/ jamadagnir ajāyata |</l>
          <l>BRP010.049.3/ sā hi satyavatī puṇyā satyadharmaparāyaṇā || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.050.1/ kauśikīti samākhyātā pravṛtteyaṃ mahānadī |</l>
          <l>BRP010.050.2/ ikṣvākuvaṃśaprabhavo reṇur nāma narādhipaḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.051.1/ tasya kanyā mahābhāgā kāmalī nāma reṇukā |</l>
          <l>BRP010.051.2/ reṇukāyāṃ tu kāmalyāṃ tapovidyāsamanvitaḥ || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.052.1/ ārcīko janayām āsa jāmadagnyaṃ sudāruṇam |</l>
          <l>BRP010.052.2/ sarvavidyāntagaṃ śreṣṭhaṃ dhanurvedasya pāragam || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.053.1/ rāmaṃ kṣatriyahantāraṃ pradīptam iva pāvakam |</l>
          <l>BRP010.053.2/ aurvasyaivam ṛcīkasya satyavatyāṃ mahāyaśāḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.054.1/ jamadagnis tapovīryāj jajñe brahmavidāṃ varaḥ |</l>
          <l>BRP010.054.2/ madhyamaś ca śunaḥśephaḥ śunaḥpucchaḥ kaniṣṭhakaḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.055.1/ viśvāmitraṃ tu dāyādaṃ gādhiḥ kuśikanandanaḥ |</l>
          <l>BRP010.055.2/ janayām āsa putraṃ tu tapovidyāśamātmakam || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.056.1/ prāpya brahmarṣisamatāṃ yo 'yaṃ brahmarṣitāṃ gataḥ |</l>
          <l>BRP010.056.2/ viśvāmitras tu dharmātmā nāmnā viśvarathaḥ smṛtaḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.057.1/ jajñe bhṛguprasādena kauśikād vaṃśavardhanaḥ |</l>
          <l>BRP010.057.2/ viśvāmitrasya ca sutā devarātādayaḥ smṛtāḥ || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.058.1/ prakhyātās triṣu lokeṣu teṣāṃ nāmāny ataḥparam |</l>
          <l>BRP010.058.2/ devarātaḥ katiś caiva yasmāt kātyāyanāḥ smṛtāḥ || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.059.1/ śālāvatyāṃ hiraṇyākṣo reṇur jajñe 'tha reṇukaḥ |</l>
          <l>BRP010.059.2/ sāṅkṛtir gālavaś caiva mudgalaś caiva viśrutaḥ || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.060.1/ madhucchando jayaś caiva devalaś ca tathāṣṭakaḥ |</l>
          <l>BRP010.060.2/ kacchapo hāritaś caiva viśvāmitrasya te sutāḥ || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.061.1/ teṣāṃ khyātāni gotrāṇi kauśikānāṃ mahātmanām |</l>
          <l>BRP010.061.2/ pāṇino babhravaś caiva dhyānajapyās tathaiva ca || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.062.1/ pārthivā devarātāś ca śālaṅkāyanabāṣkalāḥ |</l>
          <l>BRP010.062.2/ lohitā yamadūtāś ca tathā kārūṣakāḥ smṛtāḥ || 62 ||</l>
        </lg>
        <pb n="44"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.063.1/ pauravasya muniśreṣṭhā brahmarṣeḥ kauśikasya ca |</l>
          <l>BRP010.063.2/ sambandho 'py asya vaṃśe 'smin brahmakṣatrasya viśrutaḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.064.1/ viśvāmitrātmajānāṃ tu śunaḥśepho 'grajaḥ smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP010.064.2/ bhārgavaḥ kauśikatvaṃ hi prāptaḥ sa munisattamaḥ || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.065.1/ viśvāmitrasya putras tu śunaḥśepho 'bhavat kila |</l>
          <l>BRP010.065.2/ haridaśvasya yajñe tu paśutve viniyojitaḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.066.1/ devair dattaḥ śunaḥśepho viśvāmitrāya vai punaḥ |</l>
          <l>BRP010.066.2/ devair dattaḥ sa vai yasmād devarātas tato 'bhavat || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.067.1/ devarātādayaḥ sapta viśvāmitrasya vai sutāḥ |</l>
          <l>BRP010.067.2/ dṛṣadvatīsutaś cāpi vaiśvāmitras tathāṣṭakaḥ || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.068.1/ aṣṭakasya suto lauhiḥ prokto jahnugaṇo mayā |</l>
          <l>BRP010.068.2/ ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi vaṃśam āyor mahātmanaḥ || 68 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="11" type="chapter">
        <head>Chapter 11 :: The lunar dynasty (cont.): Branch of Āyu's younger sons</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 27-29</note>
        <p>BRP011.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.001.1/ āyoḥ putrāś ca te pañca sarve vīrā mahārathāḥ |</l>
          <l>BRP011.001.2/ svarbhānutanayāyāṃ ca prabhāyāṃ jajñire nṛpāḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.002.1/ nahuṣaḥ prathamaṃ jajñe vṛddhaśarmā tataḥ param |</l>
          <l>BRP011.002.2/ rambho rajir anenāś ca triṣu lokeṣu viśrutāḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.003.1/ rajiḥ putraśatānīha janayām āsa pañca vai |</l>
          <l>BRP011.003.2/ rājeyam iti vikhyātaṃ kṣatram indrabhayāvaham || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.004.1/ yatra daivāsure yuddhe samutpanne sudāruṇe |</l>
          <l>BRP011.004.2/ devāś caivāsurāś caiva pitāmaham athābruvan || 4 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP011.005.0/ devāsurā ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.005.1/ āvayor bhagavan yuddhe ko vijetā bhaviṣyati |</l>
          <l>BRP011.005.2/ brūhi naḥ sarvabhūteśa śrotum icchāma tattvataḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP011.006.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.006.1/ yeṣām arthāya saṅgrāme rajir āttāyudhaḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP011.006.2/ yotsyate te vijeṣyanti trīṃl lokān nātra saṃśayaḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.007.1/ yato rajir dhṛtis tatra śrīś ca tatra yato dhṛtiḥ |</l>
          <l>BRP011.007.2/ yato dhṛtiś ca śrīś caiva dharmas tatra jayas tathā || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.008.1/ te devā dānavāḥ prītā devenoktā rajiṃ tadā |</l>
          <l>BRP011.008.2/ abhyayur jayam icchanto vṛṇvānās taṃ nararṣabham || 8 ||</l>
        </lg>
        <pb n="45"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.009.1/ sa hi svarbhānudauhitraḥ prabhāyāṃ samapadyata |</l>
          <l>BRP011.009.2/ rājā paramatejasvī somavaṃśavivardhanaḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.010.1/ te hṛṣṭamanasaḥ sarve rajiṃ vai devadānavāḥ |</l>
          <l>BRP011.010.2/ ūcur asmajjayāya tvaṃ gṛhāṇa varakārmukam || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.011.1/ athovāca rajis tatra tayor vai devadaityayoḥ |</l>
          <l>BRP011.011.2/ arthajñaḥ svārtham uddiśya yaśaḥ svaṃ ca prakāśayan || 11 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP011.012.0/ rajir uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.012.1/ yadi daityagaṇān sarvāñ jitvā vīryeṇa vāsavaḥ |</l>
          <l>BRP011.012.2/ indro bhavāmi dharmeṇa tato yotsyāmi saṃyuge || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.013.1/ devāḥ prathamato viprāḥ pratīyur hṛṣṭamānasāḥ |</l>
          <l>BRP011.013.2/ evaṃ yatheṣṭaṃ nṛpate kāmaḥ sampadyatāṃ tava || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.014.1/ śrutvā suragaṇānāṃ tu vākyaṃ rājā rajis tadā |</l>
          <l>BRP011.014.2/ papracchāsuramukhyāṃs tu yathā devān apṛcchata || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.015.1/ dānavā darpasampūrṇāḥ svārtham evāvagamya ha |</l>
          <l>BRP011.015.2/ pratyūcus taṃ nṛpavaraṃ sābhimānam idaṃ vacaḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP011.016.0/ dānavā ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.016.1/ asmākam indraḥ prahrādo yasyārthe vijayāmahe |</l>
          <l>BRP011.016.2/ asmiṃs tu samare rājaṃs tiṣṭha tvaṃ rājasattama || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.017.1/ sa tatheti bruvann eva devair apy aticoditaḥ |</l>
          <l>BRP011.017.2/ bhaviṣyasīndro jitvainaṃ devair uktas tu pārthivaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.018.1/ jaghāna dānavān sarvān ye 'vadhyā vajrapāṇinaḥ |</l>
          <l>BRP011.018.2/ sa vipranaṣṭāṃ devānāṃ paramaśrīḥ śriyaṃ vaśī || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.019.1/ nihatya dānavān sarvān ājahāra rajiḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP011.019.2/ tato rajiṃ mahāvīryaṃ devaiḥ saha śatakratuḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.020.1/ rajiputro 'ham ity uktvā punar evābravīd vacaḥ |</l>
          <l>BRP011.020.2/ indro 'si tāta devānāṃ sarveṣāṃ nātra saṃśayaḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.021.1/ yasyāham indraḥ putras te khyātiṃ yāsyāmi karmabhiḥ |</l>
          <l>BRP011.021.2/ sa tu śakravacaḥ śrutvā vañcitas tena māyayā || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.022.1/ tathaivety abravīd rājā prīyamāṇaḥ śatakratum |</l>
          <l>BRP011.022.2/ tasmiṃs tu devaiḥ sadṛśo divaṃ prāpte mahīpatau || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.023.1/ dāyādyam indrād ājahrū rājyaṃ tattanayā rajeḥ |</l>
          <l>BRP011.023.2/ pañca putraśatāny asya tad vai sthānaṃ śatakratoḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.024.1/ samākrāmanta bahudhā svargalokaṃ triviṣṭapam |</l>
          <l>BRP011.024.2/ te yadā tu svasammūḍhā rāgonmattā vidharmiṇaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.025.1/ brahmadviṣaś ca saṃvṛttā hatavīryaparākramāḥ |</l>
          <l>BRP011.025.2/ tato lebhe svam aiśvaryam indraḥ sthānaṃ tathottamam || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.026.1/ hatvā rajisutān sarvān kāmakrodhaparāyaṇān |</l>
          <l>BRP011.026.2/ ya idaṃ cyāvanaṃ sthānāt pratiṣṭhānaṃ śatakratoḥ |</l>
          <l>BRP011.026.3/ śṛṇuyād dhārayed vāpi na sa daurgatyam āpnuyāt || 26 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP011.027.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.027.1/ rambho 'napatyas tv āsīc ca vaṃśaṃ vakṣyāmy anenasaḥ |</l>
          <l>BRP011.027.2/ anenasaḥ suto rājā pratikṣatro mahāyaśāḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <pb n="46"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.028.1/ pratikṣatrasutaś cāsīt sañjayo nāma viśrutaḥ |</l>
          <l>BRP011.028.2/ sañjayasya jayaḥ putro vijayas tasya cātmajaḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.029.1/ vijayasya kṛtiḥ putras tasya haryatvataḥ sutaḥ |</l>
          <l>BRP011.029.2/ haryatvatasuto rājā sahadevaḥ pratāpavān || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.030.1/ sahadevasya dharmātmā nadīna iti viśrutaḥ |</l>
          <l>BRP011.030.2/ nadīnasya jayatseno jayatsenasya saṅkṛtiḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.031.1/ saṅkṛter api dharmātmā kṣatravṛddho mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP011.031.2/ anenasaḥ samākhyātāḥ kṣatravṛddhasya cāparaḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.032.1/ kṣatravṛddhātmajas tatra sunahotro mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP011.032.2/ sunahotrasya dāyādās trayaḥ paramadhārmikāḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.033.1/ kāśaḥ śalaś ca dvāv etau tathā gṛtsamadaḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP011.033.2/ putro gṛtsamadasyāpi śunako yasya śaunakaḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.034.1/ brāhmaṇāḥ kṣatriyāś caiva vaiśyāḥ śūdrās tathaiva ca |</l>
          <l>BRP011.034.2/ śalātmaja ārṣṭiseṇas tanayas tasya kāśyapaḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.035.1/ kāśasya kāśipo rājā putro dīrghatapās tathā |</l>
          <l>BRP011.035.2/ dhanus tu dīrghatapaso vidvān dhanvantaris tataḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.036.1/ tapaso 'nte sumahato jāto vṛddhasya dhīmataḥ |</l>
          <l>BRP011.036.2/ punar dhanvantarir devo mānuṣeṣv iha janmani || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.037.1/ tasya gehe samutpanno devo dhanvantaris tadā |</l>
          <l>BRP011.037.2/ kāśirājo mahārājaḥ sarvarogapraṇāśanaḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.038.1/ āyurvedaṃ bharadvājāt prāpyeha sa bhiṣakkriyaḥ |</l>
          <l>BRP011.038.2/ tam aṣṭadhā punar vyasya śiṣyebhyaḥ pratyapādayat || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.039.1/ dhanvantares tu tanayaḥ ketumān iti viśrutaḥ |</l>
          <l>BRP011.039.2/ atha ketumataḥ putro vīro bhīmarathaḥ smṛtaḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.040.1/ putro bhīmarathasyāpi divodāsaḥ prajeśvaraḥ |</l>
          <l>BRP011.040.2/ divodāsas tu dharmātmā vārāṇasyadhipo 'bhavat || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.041.1/ etasminn eva kāle tu purīṃ vārāṇasīṃ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP011.041.2/ śūnyāṃ niveśayām āsa kṣemako nāma rākṣasaḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.042.1/ śaptā hi sā matimatā nikumbhena mahātmanā |</l>
          <l>BRP011.042.2/ śūnyā varṣasahasraṃ vai bhavitrī tu na saṃśayaḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.043.1/ tasyāṃ hi śaptamātrāyāṃ divodāsaḥ prajeśvaraḥ |</l>
          <l>BRP011.043.2/ viṣayānte purīṃ ramyāṃ gomatyāṃ sannyaveśayat || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.044.1/ bhadraśreṇyasya pūrvaṃ tu purī vārāṇasī abhūt |</l>
          <l>BRP011.044.2/ bhadraśreṇyasya putrāṇāṃ śatam uttamadhanvinām || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.045.1/ hatvā niveśayām āsa divodāso narādhipaḥ |</l>
          <l>BRP011.045.2/ bhadraśreṇyasya tad rājyaṃ hṛtaṃ yena balīyasā || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.046.1/ bhadraśreṇyasya putras tu durdamo nāma viśrutaḥ |</l>
          <l>BRP011.046.2/ divodāsena bāleti ghṛṇayā sa visarjitaḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <pb n="47"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.047.1/ haihayasya tu dāyādyaṃ hṛtavān vai mahīpatiḥ |</l>
          <l>BRP011.047.2/ ājahre pitṛdāyādyaṃ divodāsahṛtaṃ balāt || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.048.1/ bhadraśreṇyasya putreṇa durdamena mahātmanā |</l>
          <l>BRP011.048.2/ vairasyānto mahābhāgāḥ kṛtaś cātmīyatejasā || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.049.1/ divodāsād dṛṣadvatyāṃ vīro jajñe pratardanaḥ |</l>
          <l>BRP011.049.2/ tena bālena putreṇa prahṛtaṃ tu punar balam || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.050.1/ pratardanasya putrau dvau vatsabhargau suviśrutau |</l>
          <l>BRP011.050.2/ vatsaputro hy alarkas tu sannatis tasya cātmajaḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.051.1/ alarkas tasya putras tu brahmaṇyaḥ satyasaṅgaraḥ |</l>
          <l>BRP011.051.2/ alarkaṃ prati rājarṣiṃ śloko gītaḥ purātanaiḥ || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.052.1/ ṣaṣṭir varṣasahasrāṇi ṣaṣṭir varṣaśatāni ca |</l>
          <l>BRP011.052.2/ yuvā rūpeṇa sampannaḥ prāg āsīc ca kulodvahaḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.053.1/ lopāmudrāprasādena paramāyur avāptavān |</l>
          <l>BRP011.053.2/ tasyāsīt sumahad rājyaṃ rūpayauvanaśālinaḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.054.1/ śāpasyānte mahābāhur hatvā kṣemakarākṣasam |</l>
          <l>BRP011.054.2/ ramyāṃ niveśayām āsa purīṃ vārāṇasīṃ punaḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.055.1/ sannater api dāyādaḥ sunītho nāma dhārmikaḥ |</l>
          <l>BRP011.055.2/ sunīthasya tu dāyādaḥ kṣemo nāma mahāyaśāḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.056.1/ kṣemasya ketumān putraḥ suketus tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP011.056.2/ suketos tanayaś cāpi dharmaketur iti smṛtaḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.057.1/ dharmaketos tu dāyādaḥ satyaketur mahārathaḥ |</l>
          <l>BRP011.057.2/ satyaketusutaś cāpi vibhur nāma prajeśvaraḥ || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.058.1/ ānartas tu vibhoḥ putraḥ sukumāraś ca tatsutaḥ |</l>
          <l>BRP011.058.2/ sukumārasya putras tu dhṛṣṭaketuḥ sudhārmikaḥ || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.059.1/ dhṛṣṭaketos tu dāyādo veṇuhotraḥ prajeśvaraḥ |</l>
          <l>BRP011.059.2/ veṇuhotrasutaś cāpi bhārgo nāma prajeśvaraḥ || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.060.1/ vatsasya vatsabhūmis tu bhārgabhūmis tu bhārgajaḥ |</l>
          <l>BRP011.060.2/ ete tv aṅgirasaḥ putrā jātā vaṃśe 'tha bhārgava || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.061.1/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyās trayaḥ putrāḥ sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP011.061.2/ ity ete kāśyapāḥ proktā nahuṣasya nibodhata || 61 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="12" type="chapter">
        <head>Chapter 12 :: The lunar dynasty (cont.): Story of Yayāti</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 29-31</note>
        <p>BRP012.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.001.1/ utpannāḥ pitṛkanyāyāṃ virajāyāṃ mahaujasaḥ |</l>
          <l>BRP012.001.2/ nahuṣasya tu dāyādāḥ ṣaḍ indropamatejasaḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.002.1/ yatir yayātiḥ saṃyātir |</l>
          <l>BRP012.002.2/ āyātiḥ pārśvako 'bhavat |</l>
          <l>BRP012.002.3/ yatir jyeṣṭhas tu teṣāṃ vai yayātis tu tataḥ param || 2 ||</l>
        </lg>
        <pb n="48"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.003.1/ kakutsthakanyāṃ gāṃ nāma lebhe paramadhārmikaḥ |</l>
          <l>BRP012.003.2/ yatis tu mokṣam āsthāya brahmabhūto 'bhavan muniḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.004.1/ teṣāṃ yayātiḥ pañcānāṃ vijitya vasudhām imām |</l>
          <l>BRP012.004.2/ devayānīm uśanasaḥ sutāṃ bhāryām avāpa saḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.005.1/ śarmiṣṭhām āsurīṃ caiva tanayāṃ vṛṣaparvaṇaḥ |</l>
          <l>BRP012.005.2/ yaduṃ ca turvasuṃ caiva devayānī vyajāyata || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.006.1/ druhyaṃ cānuṃ ca puruṃ ca śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī |</l>
          <l>BRP012.006.2/ tasmai śakro dadau prīto rathaṃ paramabhāsvaram || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.007.1/ aṅgadaṃ kāñcanaṃ divyaṃ divyaiḥ paramavājibhiḥ |</l>
          <l>BRP012.007.2/ yuktaṃ manojavaiḥ śubhrair yena kāryaṃ samudvahan || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.008.1/ sa tena rathamukhyena ṣaḍrātreṇājayan mahīm |</l>
          <l>BRP012.008.2/ yayātir yudhi durdharṣas tathā devān sadānavān || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.009.1/ sarathaḥ kauravāṇāṃ tu sarveṣām abhavat tadā |</l>
          <l>BRP012.009.2/ saṃvartavasunāmnas tu kauravāj janamejayāt || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.010.1/ kuroḥ putrasya rājendrarājñaḥ pārīkṣitasya ha |</l>
          <l>BRP012.010.2/ jagāma sa ratho nāśaṃ śāpād gargasya dhīmataḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.011.1/ gargasya hi sutaṃ bālaṃ sa rājā janamejayaḥ |</l>
          <l>BRP012.011.2/ kālena hiṃsayām āsa brahmahatyām avāpa saḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.012.1/ sa lohagandhī rājarṣiḥ paridhāvann itas tataḥ |</l>
          <l>BRP012.012.2/ paurajānapadais tyakto na lebhe śarma karhicit || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.013.1/ tataḥ sa duḥkhasantapto nālabhat saṃvidaṃ kvacit |</l>
          <l>BRP012.013.2/ viprendraṃ śaunakaṃ rājā śaraṇaṃ pratyapadyata || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.014.1/ yājayām āsa ca jñānī śaunako janamejayam |</l>
          <l>BRP012.014.2/ aśvamedhena rājānaṃ pāvanārthaṃ dvijottamāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.015.1/ sa lohagandho vyanaśat tasyāvabhṛtham etya ca |</l>
          <l>BRP012.015.2/ sa ca divyaratho rājño vaśaś cedipates tadā || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.016.1/ dattaḥ śakreṇa tuṣṭena lebhe tasmād bṛhadrathaḥ |</l>
          <l>BRP012.016.2/ bṛhadrathāt krameṇaiva gato bārhadrathaṃ nṛpam || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.017.1/ tato hatvā jarāsandhaṃ bhīmas taṃ ratham uttamam |</l>
          <l>BRP012.017.2/ pradadau vāsudevāya prītyā kauravanandanaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.018.1/ saptadvīpāṃ yayātis tu jitvā pṛthvīṃ sasāgarām |</l>
          <l>BRP012.018.2/ vibhajya pañcadhā rājyaṃ putrāṇāṃ nāhuṣas tadā || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.019.1/ yayātir diśi pūrvasyāṃ yaduṃ jyeṣṭhaṃ nyayojayat |</l>
          <l>BRP012.019.2/ madhye puruṃ ca rājānam abhyaṣiñcat sa nāhuṣaḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.020.1/ diśi dakṣiṇapūrvasyāṃ turvasuṃ matimān nṛpaḥ |</l>
          <l>BRP012.020.2/ tair iyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.021.1/ yathāpradeśam adyāpi dharmeṇa pratipālyate |</l>
          <l>BRP012.021.2/ prajās teṣāṃ purastāt tu vakṣyāmi munisattamāḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.022.1/ dhanur nyasya pṛṣatkāṃś ca pañcabhiḥ puruṣarṣabhaiḥ |</l>
          <l>BRP012.022.2/ jarāvān abhavad rājā bhāram āveśya bandhuṣu || 22 ||</l>
        </lg>
        <pb n="49"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.023.1/ nikṣiptaśastraḥ pṛthivīṃ cacāra pṛthivīpatiḥ |</l>
          <l>BRP012.023.2/ prītimān abhavad rājā yayātir aparājitaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.024.1/ evaṃ vibhajya pṛthivīṃ yayātir yadum abravīt |</l>
          <l>BRP012.024.2/ jarāṃ me pratigṛhṇīṣva putra kṛtyāntareṇa vai || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.025.1/ taruṇas tava rūpeṇa careyaṃ pṛthivīm imām |</l>
          <l>BRP012.025.2/ jarāṃ tvayi samādhāya taṃ yaduḥ pratyuvāca ha || 25 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP012.026.0/ yadur uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.026.1/ anirdiṣṭā mayā bhikṣā brāhmaṇasya pratiśrutā |</l>
          <l>BRP012.026.2/ anapākṛtya tāṃ rājan na grahīṣyāmi te jarām || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.027.1/ jarāyāṃ bahavo doṣāḥ pānabhojanakāritāḥ |</l>
          <l>BRP012.027.2/ tasmāj jarāṃ na te rājan grahītum aham utsahe || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.028.1/ santi te bahavaḥ putrā mattaḥ priyatarā nṛpa |</l>
          <l>BRP012.028.2/ pratigrahītuṃ dharmajña putram anyaṃ vṛṇīṣva vai || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.029.1/ sa evam ukto yadunā rājā kopasamanvitaḥ |</l>
          <l>BRP012.029.2/ uvāca vadatāṃ śreṣṭho yayātir garhayan sutam || 29 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP012.030.0/ yayātir uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.030.1/ ka āśramas tavānyo 'sti ko vā dharmo vidhīyate |</l>
          <l>BRP012.030.2/ mām anādṛtya durbuddhe yad ahaṃ tava deśikaḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.031.1/ evam uktvā yaduṃ viprāḥ śaśāpainaṃ sa manyumān |</l>
          <l>BRP012.031.2/ arājyā te prajā mūḍha bhavitrīti na saṃśayaḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.032.1/ druhyaṃ ca turvasuṃ caivāpy anuṃ ca dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP012.032.2/ evam evābravīd rājā pratyākhyātaś ca tair api || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.033.1/ śaśāpa tān atikruddho yayātir aparājitaḥ |</l>
          <l>BRP012.033.2/ yathāvat kathitaṃ sarvaṃ mayāsya dvijasattamāḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.034.1/ evaṃ śaptvā sutān sarvāṃś caturaḥ purupūrvajān |</l>
          <l>BRP012.034.2/ tad eva vacanaṃ rājā purum apy āha bho dvijāḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.035.1/ taruṇas tava rūpeṇa careyaṃ pṛthivīm imām |</l>
          <l>BRP012.035.2/ jarāṃ tvayi samādhāya tvaṃ puro yadi manyase || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.036.1/ sa jarāṃ pratijagrāha pituḥ puruḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP012.036.2/ yayātir api rūpeṇa puroḥ paryacaran mahīm || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.037.1/ sa mārgamāṇaḥ kāmānām antaṃ nṛpatisattamaḥ |</l>
          <l>BRP012.037.2/ viśvācyā sahito reme vane caitrarathe prabhuḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.038.1/ yadā ca tṛptaḥ kāmeṣu bhogeṣu ca narādhipaḥ |</l>
          <l>BRP012.038.2/ tadā puroḥ sakāśād vai svāṃ jarāṃ pratyapadyata || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.039.1/ yatra gāthā muniśreṣṭhā gītāḥ kila yayātinā |</l>
          <l>BRP012.039.2/ yābhiḥ pratyāharet kāmān sarvaśo 'ṅgāni kūrmavat || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.040.1/ na jātu kāmaḥ kāmānām upabhogena śāmyati |</l>
          <l>BRP012.040.2/ haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.041.1/ yat pṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ |</l>
          <l>BRP012.041.2/ nālam ekasya tat sarvam iti kṛtvā na muhyati || 41 ||</l>
        </lg>
        <pb n="50"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.042.1/ yadā bhāvaṃ na kurute sarvabhūteṣu pāpakam |</l>
          <l>BRP012.042.2/ karmaṇā manasā vācā brahma sampadyate tadā || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.043.1/ yadā tebhyo na bibheti yadā cāsmān na bibhyati |</l>
          <l>BRP012.043.2/ yadā necchati na dveṣṭi brahma sampadyate tadā || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.044.1/ yā dustyajā durmatibhir yā na jīryati jīryataḥ |</l>
          <l>BRP012.044.2/ yo 'sau prāṇāntiko rogas tāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.045.1/ jīryanti jīryataḥ keśā dantā jīryanti jīryataḥ |</l>
          <l>BRP012.045.2/ dhanāśā jīvitāśā ca jīryato 'pi na jīryati || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.046.1/ yac ca kāmasukhaṃ loke yac ca divyaṃ mahat sukham |</l>
          <l>BRP012.046.2/ tṛṣṇākṣayasukhasyaite nārhanti ṣoḍaśīṃ kalām || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.047.1/ evam uktvā sa rājarṣiḥ sadāraḥ prāviśad vanam |</l>
          <l>BRP012.047.2/ kālena mahatā cāyaṃ cacāra vipulaṃ tapaḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.048.1/ bhṛgutuṅge gatiṃ prāpa tapaso 'nte mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP012.048.2/ anaśnan deham utsṛjya sadāraḥ svargam āptavān || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.049.1/ tasya vaṃśe muniśreṣṭhāḥ pañca rājarṣisattamāḥ |</l>
          <l>BRP012.049.2/ yair vyāptā pṛthivī sarvā sūryasyeva gabhastibhiḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.050.1/ yados tu vaṃśaṃ vakṣyāmi śṛṇudhvaṃ rājasatkṛtam |</l>
          <l>BRP012.050.2/ yatra nārāyaṇo jajñe harir vṛṣṇikulodvahaḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.051.1/ susthaḥ prajāvān āyuṣmān kīrtimāṃś ca bhaven naraḥ |</l>
          <l>BRP012.051.2/ yayāticaritaṃ nityam idaṃ śṛṇvan dvijottamāḥ || 51 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="13" type="chapter">
        <head>Chapter 13 :: The lunar dynasty (cont.): The branches of Yayāti's sons</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 31-38</note>
        <p>BRP013.001.0/ brāhmaṇā ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.001.1/ puror vaṃśaṃ vayaṃ sūta śrotum icchāma tattvataḥ |</l>
          <l>BRP013.001.2/ druhyasyānor yadoś caiva turvasoś ca pṛthak pṛthak || 1 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP013.002.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.002.1/ śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ puror vaṃśaṃ mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP013.002.2/ vistareṇānupūrvyā ca prathamaṃ vadato mama || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.003.1/ puroḥ putraḥ suvīro 'bhūn manasyus tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP013.003.2/ rājā cābhayado nāma manasyor abhavat sutaḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.004.1/ tathaivābhayadasyāsīt sudhanvā nāma pārthivaḥ |</l>
          <l>BRP013.004.2/ sudhanvanaḥ subāhuś ca raudrāśvas tasya cātmajaḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.005.1/ raudrāśvasya daśārṇeyuḥ kṛkaṇeyus tathaiva ca |</l>
          <l>BRP013.005.2/ kakṣeyusthaṇḍileyuś ca sannateyus tathaiva ca || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.006.1/ ṛceyuś ca jaleyuś ca sthaleyuś ca mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP013.006.2/ dhaneyuś ca vaneyuś ca putrakāś ca daśa striyaḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.007.1/ bhadrā śūdrā ca madrā ca śaladā maladā tathā |</l>
          <l>BRP013.007.2/ khaladā ca tato viprā naladā surasāpi ca || 7 ||</l>
        </lg>
        <pb n="51"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.008.1/ tathā gocapalā ca strīratnakūṭā ca tā daśa |</l>
          <l>BRP013.008.2/ ṛṣir jāto 'trivaṃśe ca tāsāṃ bhartā prabhākaraḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.009.1/ bhadrāyāṃ janayām āsa sutaṃ somaṃ yaśasvinam |</l>
          <l>BRP013.009.2/ svarbhānunā hate sūrye patamāne divo mahīm || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.010.1/ tamobhibhūte loke ca prabhā yena pravartitā |</l>
          <l>BRP013.010.2/ svasti te 'stv iti coktvā vai patamāno divākaraḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.011.1/ vacanāt tasya viprarṣer na papāta divo mahīm |</l>
          <l>BRP013.011.2/ atriśreṣṭhāni gotrāṇi yaś cakāra mahātapāḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.012.1/ yajñeṣv atrer balaṃ caiva devair yasya pratiṣṭhitam |</l>
          <l>BRP013.012.2/ sa tāsu janayām āsa putrikāsv ātmakāmajān || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.013.1/ daśa putrān mahāsattvāṃs tapasy ugre ratāṃs tathā |</l>
          <l>BRP013.013.2/ te tu gotrakarā viprā ṛṣayo vedapāragāḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.014.1/ svastyātreyā iti khyātāḥ kiñca tridhanavarjitāḥ |</l>
          <l>BRP013.014.2/ kakṣeyos tanayās tv āsaṃs traya eva mahārathāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.015.1/ sabhānaraś cākṣuṣaś ca paramanyus tathaiva ca |</l>
          <l>BRP013.015.2/ sabhānarasya putras tu vidvān kālānalo nṛpaḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.016.1/ kālānalasya dharmajñaḥ sṛñjayo nāma vai sutaḥ |</l>
          <l>BRP013.016.2/ sṛñjayasyābhavat putro vīro rājā purañjayaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.017.1/ janamejayo muniśreṣṭhāḥ purañjayasuto 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.017.2/ janamejayasya rājarṣer mahāśālo 'bhavat sutaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.018.1/ deveṣu sa parijñātaḥ pratiṣṭhitayaśā bhuvi |</l>
          <l>BRP013.018.2/ mahāmanā nāma suto mahāśālasya viśrutaḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.019.1/ jajñe vīraḥ suragaṇaiḥ pūjitaḥ sumahāmanāḥ |</l>
          <l>BRP013.019.2/ mahāmanās tu putrau dvau janayām āsa bho dvijāḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.020.1/ uśīnaraṃ ca dharmajñaṃ titikṣuṃ ca mahābalam |</l>
          <l>BRP013.020.2/ uśīnarasya patnyas tu pañca rājarṣivaṃśajāḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.021.1/ nṛgā kṛmir navā darvā pañcamī ca dṛṣadvatī |</l>
          <l>BRP013.021.2/ uśīnarasya putrās tu pañca tāsu kulodvahāḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.022.1/ tapasā caiva mahatā jātā vṛddhasya cātmajāḥ |</l>
          <l>BRP013.022.2/ nṛgāyās tu nṛgaḥ putraḥ kṛmyāṃ kṛmir ajāyata || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.023.1/ navāyās tu navaḥ putro darvāyāḥ suvrato 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.023.2/ dṛṣadvatyās tu sañjajñe śibir auśīnaro nṛpaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.024.1/ śibes tu śibayo viprā yaudheyās tu nṛgasya ha |</l>
          <l>BRP013.024.2/ navasya navarāṣṭraṃ tu kṛmes tu kṛmilā purī || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.025.1/ suvratasya tathāmbaṣṭhāḥ śibiputrān nibodhata |</l>
          <l>BRP013.025.2/ śibes tu śibayaḥ putrāś catvāro lokaviśrutāḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.026.1/ vṛṣadarbhaḥ suvīraś ca kekayo madrakas tathā |</l>
          <l>BRP013.026.2/ teṣāṃ janapadāḥ sphītā kekayā madrakās tathā || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.027.1/ vṛṣadarbhāḥ suvīrāś ca titikṣos tu prajās tv imāḥ |</l>
          <l>BRP013.027.2/ titikṣur abhavad rājā pūrvasyāṃ diśi bho dvijāḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <pb n="52"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.028.1/ uṣadratho mahāvīryaḥ phenas tasya suto 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.028.2/ phenasya sutapā jajñe tataḥ sutapaso baliḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.029.1/ jāto mānuṣayonau tu sa rājā kāñcaneṣudhiḥ |</l>
          <l>BRP013.029.2/ mahāyogī sa tu balir babhūva nṛpatiḥ purā || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.030.1/ putrān utpādayām āsa pañca vaṃśakarān bhuvi |</l>
          <l>BRP013.030.2/ aṅgaḥ prathamato jajñe vaṅgaḥ suhmas tathaiva ca || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.031.1/ puṇḍraḥ kaliṅgaś ca tathā bāleyaṃ kṣatram ucyate |</l>
          <l>BRP013.031.2/ bāleyā brāhmaṇāś caiva tasya vaṃśakarā bhuvi || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.032.1/ baleś ca brahmaṇā datto varaḥ prītena bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP013.032.2/ mahāyogitvam āyuś ca kalpasya parimāṇataḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.033.1/ bale cāpratimatvaṃ vai dharmatattvārthadarśanam |</l>
          <l>BRP013.033.2/ saṅgrāme cāpy ajeyatvaṃ dharme caiva pradhānatām || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.034.1/ trailokyadarśanaṃ cāpi prādhānyaṃ prasave tathā |</l>
          <l>BRP013.034.2/ caturo niyatān varṇāṃs tvaṃ ca sthāpayiteti ca || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.035.1/ ity ukto vibhunā rājā baliḥ śāntiṃ parāṃ yayau |</l>
          <l>BRP013.035.2/ kālena mahatā viprāḥ svaṃ ca sthānam upāgamat || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.036.1/ teṣāṃ janapadāḥ pañca aṅgā vaṅgāḥ sasuhmakāḥ |</l>
          <l>BRP013.036.2/ kaliṅgāḥ puṇḍrakāś caiva prajās tv aṅgasya sāmpratam || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.037.1/ aṅgaputro mahān āsīd rājendro dadhivāhanaḥ |</l>
          <l>BRP013.037.2/ dadhivāhanaputras tu rājā diviratho 'bhavat || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.038.1/ putro divirathasyāsīc chakratulyaparākramaḥ |</l>
          <l>BRP013.038.2/ vidvān dharmaratho nāma tasya citrarathaḥ sutaḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.039.1/ tena dharmarathenātha tadā kālañjare girau |</l>
          <l>BRP013.039.2/ yajatā saha śakreṇa somaḥ pīto mahātmanā || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.040.1/ atha citrarathasyāpi putro daśaratho 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.040.2/ lomapāda iti khyāto yasya śāntā sutābhavat || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.041.1/ tasya dāśarathir vīraś caturaṅgo mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP013.041.2/ ṛṣyaśṛṅgaprasādena jajñe vaṃśavivardhanaḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.042.1/ caturaṅgasya putras tu pṛthulākṣa iti smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP013.042.2/ pṛthulākṣasuto rājā campo nāma mahāyaśāḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.043.1/ campasya tu purī campā yā māliny abhavat purā |</l>
          <l>BRP013.043.2/ pūrṇabhadraprasādena haryaṅgo 'sya suto 'bhavat || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.044.1/ tato vaibhāṇḍakis tasya vāraṇaṃ śakravāraṇam |</l>
          <l>BRP013.044.2/ avatārayām āsa mahīṃ mantrair vāhanam uttamam || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.045.1/ haryaṅgasya sutas tatra rājā bhadrarathaḥ smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP013.045.2/ putro bhadrarathasyāsīd bṛhatkarmā prajeśvaraḥ || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.046.1/ bṛhaddarbhaḥ sutas tasya yasmāj jajñe bṛhanmanāḥ |</l>
          <l>BRP013.046.2/ bṛhanmanās tu rājendro janayām āsa vai sutam || 46 ||</l>
        </lg>
        <pb n="53"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.047.1/ nāmnā jayadrathaṃ nāma yasmād dṛḍharatho nṛpaḥ |</l>
          <l>BRP013.047.2/ āsīd dṛḍharathasyāpi viśvajij janamejayī || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.048.1/ dāyādas tasya vaikarṇo vikarṇas tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP013.048.2/ tasya putraśataṃ tv āsīd aṅgānāṃ kulavardhanam || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.049.1/ ete 'ṅgavaṃśajāḥ sarve rājānaḥ kīrtitā mayā |</l>
          <l>BRP013.049.2/ satyavratā mahātmānaḥ prajāvanto mahārathāḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.050.1/ ṛceyos tu muniśreṣṭhā raudrāśvatanayasya vai |</l>
          <l>BRP013.050.2/ śṛṇudhvaṃ sampravakṣyāmi vaṃśaṃ rājñas tu bho dvijāḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.051.1/ ṛceyos tanayo rājā matināro mahīpatiḥ |</l>
          <l>BRP013.051.2/ matinārasutās tv āsaṃs trayaḥ paramadhārmikāḥ || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.052.1/ vasurodhaḥ pratirathaḥ subāhuś caiva dhārmikaḥ |</l>
          <l>BRP013.052.2/ sarve vedavidaś caiva brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.053.1/ ilā nāma tu yasyāsīt kanyā vai munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP013.053.2/ brahmavādiny adhistrī sā taṃsus tām abhyagacchata || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.054.1/ taṃsoḥ suto 'tha rājarṣir dharmanetraḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP013.054.2/ brahmavādī parākrāntas tasya bhāryopadānavī || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.055.1/ upadānavī tataḥ putrāṃś caturo 'janayac chubān |</l>
          <l>BRP013.055.2/ duṣyantam atha suṣmantaṃ pravīram anaghaṃ tathā || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.056.1/ duṣyantasya tu dāyādo bharato nāma vīryavān |</l>
          <l>BRP013.056.2/ sa sarvadamano nāma nāgāyutabalo mahān || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.057.1/ cakravartī suto jajñe duṣyantasya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP013.057.2/ śakuntalāyāṃ bharato yasya nāmnā tu bhāratāḥ || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.058.1/ bharatasya vinaṣṭeṣu tanayeṣu mahīpateḥ |</l>
          <l>BRP013.058.2/ mātṝṇāṃ tu prakopeṇa mayā tat kathitaṃ purā || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.059.1/ bṛhaspater aṅgirasaḥ putro vipro mahāmuniḥ |</l>
          <l>BRP013.059.2/ ayājayad bharadvājo mahadbhiḥ kratubhir vibhuḥ || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.060.1/ pūrvaṃ tu vitathe tasya kṛte vai putrajanmani |</l>
          <l>BRP013.060.2/ tato 'tha vitatho nāma bharadvājāt suto 'bhavat || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.061.1/ tato 'tha vitathe jāte bharatas tu divaṃ yayau |</l>
          <l>BRP013.061.2/ vitathaṃ cābhiṣicyātha bharadvājo vanaṃ yayau || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.062.1/ sa cāpi vitathaḥ putrāñ janayām āsa pañca vai |</l>
          <l>BRP013.062.2/ suhotraṃ ca suhotāraṃ gayaṃ gargaṃ tathaiva ca || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.063.1/ kapilaṃ ca mahātmānaṃ suhotrasya sutadvayam |</l>
          <l>BRP013.063.2/ kāśikaṃ ca mahāsatyaṃ tathā gṛtsamatiṃ nṛpam || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.064.1/ tathā gṛtsamateḥ putrā brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ |</l>
          <l>BRP013.064.2/ kāśikasya tu kāśeyaḥ putro dīrghatapās tathā || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.065.1/ babhūva dīrghatapaso vidvān dhanvantariḥ sutaḥ |</l>
          <l>BRP013.065.2/ dhanvantares tu tanayaḥ ketumān iti viśrutaḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.066.1/ tathā ketumataḥ putro vidvān bhīmarathaḥ smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP013.066.2/ putro bhīmarathasyāpi vārāṇasyadhipo 'bhavat || 66 ||</l>
        </lg>
        <pb n="54"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.067.1/ divodāsa iti khyātaḥ sarvakṣatrapraṇāśanaḥ |</l>
          <l>BRP013.067.2/ divodāsasya putras tu vīro rājā pratardanaḥ || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.068.1/ pratardanasya putrau dvau vatso bhārgava eva ca |</l>
          <l>BRP013.068.2/ alarko rājaputras tu rājā sanmatimān bhuvi || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.069.1/ haihayasya tu dāyādyaṃ hṛtavān vai mahīpatiḥ |</l>
          <l>BRP013.069.2/ ājahre pitṛdāyādyaṃ divodāsahṛtaṃ balāt || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.070.1/ bhadraśreṇyasya putreṇa durdamena mahātmanā |</l>
          <l>BRP013.070.2/ divodāsena bāleti ghṛṇayāsau visarjitaḥ || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.071.1/ aṣṭāratho nāma nṛpaḥ suto bhīmarathasya vai |</l>
          <l>BRP013.071.2/ tena putreṇa bālasya prahṛtaṃ tasya bho dvijāḥ || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.072.1/ vairasyāntaṃ muniśreṣṭhāḥ kṣatriyeṇa vidhitsatā |</l>
          <l>BRP013.072.2/ alarkaḥ kāśirājas tu brahmaṇyaḥ satyasaṅgaraḥ || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.073.1/ ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi ṣaṣṭiṃ varṣaśatāni ca |</l>
          <l>BRP013.073.2/ yuvā rūpeṇa sampanna āsīt kāśikulodvahaḥ || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.074.1/ lopāmudrāprasādena paramāyur avāpa saḥ |</l>
          <l>BRP013.074.2/ vayaso 'nte muniśreṣṭhā hatvā kṣemakarākṣasam || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.075.1/ ramyāṃ niveśayām āsa purīṃ vārāṇasīṃ nṛpaḥ |</l>
          <l>BRP013.075.2/ alarkasya tu dāyādaḥ kṣemako nāma pārthivaḥ || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.076.1/ kṣemakasya tu putro vai varṣaketus tato 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.076.2/ varṣaketoś ca dāyādo vibhur nāma prajeśvaraḥ || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.077.1/ ānartas tu vibhoḥ putraḥ sukumāras tato 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.077.2/ sukumārasya putras tu satyaketur mahārathaḥ || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.078.1/ suto 'bhavan mahātejā rājā paramadhārmikaḥ |</l>
          <l>BRP013.078.2/ vatsasya vatsabhūmis tu bhargabhūmis tu bhārgavāt || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.079.1/ ete tv aṅgirasaḥ putrā jātā vaṃśe 'tha bhārgave |</l>
          <l>BRP013.079.2/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca munisattamāḥ || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.080.1/ ājamīḍho 'paro vaṃśaḥ śrūyatāṃ dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP013.080.2/ suhotrasya bṛhat putro bṛhatas tanayās trayaḥ || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.081.1/ ajamīḍho dvimīḍhaś ca purumīḍhaś ca vīryavān |</l>
          <l>BRP013.081.2/ ajamīḍhasya patnyas tu tisro vai yaśasānvitāḥ || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.082.1/ nīlī ca keśinī caiva dhūminī ca varāṅganāḥ |</l>
          <l>BRP013.082.2/ ajamīḍhasya keśinyāṃ jajñe jahnuḥ pratāpavān || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.083.1/ ājahre yo mahāsattraṃ sarvamedhamakhaṃ vibhum |</l>
          <l>BRP013.083.2/ patilobhena yaṃ gaṅgā vinīteva sasāra ha || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.084.1/ necchataḥ plāvayām āsa tasya gaṅgā ca tat sadaḥ |</l>
          <l>BRP013.084.2/ tat tayā plāvitaṃ dṛṣṭvā yajñavāṭaṃ samantataḥ || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.085.1/ jahnur apy abravīd gaṅgāṃ kruddho viprās tadā nṛpaḥ |</l>
          <l>BRP013.085.2/ eṣa te triṣu lokeṣu saṅkṣipyāpaḥ pibāmy aham |</l>
          <l>BRP013.085.3/ asya gaṅge 'valepasya sadyaḥ phalam avāpnuhi || 85 ||</l>
        </lg>
        <pb n="55"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.086.1/ tataḥ pītāṃ mahātmāno dṛṣṭvā gaṅgāṃ maharṣayaḥ |</l>
          <l>BRP013.086.2/ upaninyur mahābhāgā duhitṛtvena jāhnavīm || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.087.1/ yuvanāśvasya putrīṃ tu kāverīṃ jahnur āvahat |</l>
          <l>BRP013.087.2/ gaṅgāśāpena dehārdhaṃ yasyāḥ paścān nadīkṛtam || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.088.1/ jahnos tu dayitaḥ putro ajako nāma vīryavān |</l>
          <l>BRP013.088.2/ ajakasya tu dāyādo balākāśvo mahīpatiḥ || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.089.1/ babhūva mṛgayāśīlaḥ kuśikas tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP013.089.2/ pahnavaiḥ saha saṃvṛddho rājā vanacaraiḥ saha || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.090.1/ kuśikas tu tapas tepe putram indrasamaṃ vibhum |</l>
          <l>BRP013.090.2/ labheyam iti taṃ śakras trāsād abhyetya jajñivān || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.091.1/ sa gādhir abhavad rājā maghavā kauśikaḥ svayam |</l>
          <l>BRP013.091.2/ viśvāmitras tu gādheyo viśvāmitrāt tathāṣṭakaḥ || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.092.1/ aṣṭakasya suto lauhiḥ prokto jahnugaṇo mayā |</l>
          <l>BRP013.092.2/ ājamīḍho 'paro vaṃśaḥ śrūyatāṃ munisattamāḥ || 92 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.093.1/ ajamīḍhāt tu nīlyāṃ vai suśāntir udapadyata |</l>
          <l>BRP013.093.2/ purujātiḥ suśānteś ca bāhyāśvaḥ purujātitaḥ || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.094.1/ bāhyāśvatanayāḥ pañca sphītā janapadāvṛtāḥ |</l>
          <l>BRP013.094.2/ mudgalaḥ sṛñjayaś caiva rājā bṛhadiṣus tadā || 94 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.095.1/ yavīnaraś ca vikrāntaḥ kṛmilāśvaś ca pañcamaḥ |</l>
          <l>BRP013.095.2/ pañcaite rakṣaṇāyālaṃ deśānām iti viśrutāḥ || 95 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.096.1/ pañcānāṃ te tu pañcālāḥ sphītā janapadāvṛtāḥ |</l>
          <l>BRP013.096.2/ alaṃ saṃrakṣaṇe teṣāṃ pañcālā iti viśrutāḥ || 96 ||</l>
        </lg>
        <pb n="56"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.097.1/ mudgalasya tu dāyādo maudgalyaḥ sumahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP013.097.2/ indrasenā yato garbhaṃ vadhnyaṃ ca pratyapadyata || 97 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.098.1/ āsīt pañcajanaḥ putraḥ sṛñjayasya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP013.098.2/ sutaḥ pañcajanasyāpi somadatto mahīpatiḥ || 98 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.099.1/ somadattasya dāyādaḥ sahadevo mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP013.099.2/ sahadevasutaś cāpi somako nāma viśrutaḥ || 99 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.100.1/ ajamīḍhasuto jātaḥ kṣīṇe vaṃśe tu somakaḥ |</l>
          <l>BRP013.100.2/ somakasya suto jantur yasya putraśataṃ babhau || 100 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.101.1/ teṣāṃ yavīyān pṛṣato drupadasya pitā prabhuḥ |</l>
          <l>BRP013.101.2/ ājamīḍhāḥ smṛtāś caite mahātmānas tu somakāḥ || 101 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.102.1/ mahiṣī tv ajamīḍhasya dhūminī putragṛddhinī |</l>
          <l>BRP013.102.2/ pativratā mahābhāgā kulajā munisattamāḥ || 102 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.103.1/ sā ca putrārthinī devī vratacaryāsamanvitā |</l>
          <l>BRP013.103.2/ tato varṣāyutaṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram || 103 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.104.1/ hutvāgniṃ vidhivat sā tu pavitrā mitabhojanā |</l>
          <l>BRP013.104.2/ agnihotrakuśeṣv eva suṣvāpa munisattamāḥ || 104 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.105.1/ dhūminyā sa tayā devyā tv ajamīḍhaḥ samīyivān |</l>
          <l>BRP013.105.2/ ṛkṣaṃ sañjanayām āsa dhūmravarṇaṃ sudarśanam || 105 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.106.1/ ṛkṣāt saṃvaraṇo jajñe kuruḥ saṃvaraṇāt tathā |</l>
          <l>BRP013.106.2/ yaḥ prayāgād atikramya kurukṣetraṃ cakāra ha || 106 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.107.1/ puṇyaṃ ca ramaṇīyaṃ ca puṇyakṛdbhir niṣevitam |</l>
          <l>BRP013.107.2/ tasyānvavāyaḥ sumahān yasya nāmnātha kauravāḥ || 107 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.108.1/ kuroś ca putrāś catvāraḥ sudhanvā sudhanus tathā |</l>
          <l>BRP013.108.2/ parīkṣic ca mahābāhuḥ pravaraś cārimejayaḥ || 108 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.109.1/ parīkṣitas tu dāyādo dhārmiko janamejayaḥ |</l>
          <l>BRP013.109.2/ śrutaseno 'grasenaś ca bhīmasenaś ca nāmataḥ || 109 ||</l>
        </lg>
        <pb n="57"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.110.1/ ete sarve mahābhāgā vikrāntā balaśālinaḥ |</l>
          <l>BRP013.110.2/ janamejayasya putras tu suratho matimāṃs tathā || 110 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.111.1/ surathasya tu vikrāntaḥ putro jajñe vidūrathaḥ |</l>
          <l>BRP013.111.2/ vidūrathasya dāyāda ṛkṣa eva mahārathaḥ || 111 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.112.1/ dvitīyas tu bharadvājān nāmnā tenaiva viśrutaḥ |</l>
          <l>BRP013.112.2/ dvāv ṛkṣau somavaṃśe 'smin dvāv eva ca parīkṣitau || 112 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.113.1/ bhīmasenās trayo viprā dvau cāpi janamejayau |</l>
          <l>BRP013.113.2/ ṛkṣasya tu dvitīyasya bhīmaseno 'bhavat sutaḥ || 113 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.114.1/ pratīpo bhīmasenāt tu pratīpasya tu śāntanuḥ |</l>
          <l>BRP013.114.2/ devāpir bāhlikaś caiva traya eva mahārathāḥ || 114 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.115.1/ śāntanos tv abhavad bhīṣmas tasmin vaṃśe dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP013.115.2/ bāhlikasya tu rājarṣer vaṃśaṃ śṛṇuta bho dvijāḥ || 115 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.116.1/ bāhlikasya sutaś caiva somadatto mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP013.116.2/ jajñire somadattāt tu bhūrir bhūriśravāḥ śalaḥ || 116 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.117.1/ upādhyāyas tu devānāṃ devāpir abhavan muniḥ |</l>
          <l>BRP013.117.2/ cyavanaputraḥ kṛtaka iṣṭa āsīn mahātmanaḥ || 117 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.118.1/ śāntanus tv abhavad rājā kauravāṇāṃ dhurandharaḥ |</l>
          <l>BRP013.118.2/ śāntanoḥ sampravakṣyāmi vaṃśaṃ trailokyaviśrutam || 118 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.119.1/ gāṅgaṃ devavrataṃ nāma putraṃ so 'janayat prabhuḥ |</l>
          <l>BRP013.119.2/ sa tu bhīṣma iti khyātaḥ pāṇḍavānāṃ pitāmahaḥ || 119 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.120.1/ kālī vicitravīryaṃ tu janayām āsa bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP013.120.2/ śāntanor dayitaṃ putraṃ dharmātmānam akalmaṣam || 120 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.121.1/ kṛṣṇadvaipāyanāc caiva kṣetre vaicitravīryake |</l>
          <l>BRP013.121.2/ dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍuṃ ca viduraṃ cāpy ajījanat || 121 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.122.1/ dhṛtarāṣṭras tu gāndhāryāṃ putrān utpādayac chatam |</l>
          <l>BRP013.122.2/ teṣāṃ duryodhanaḥ śreṣṭhaḥ sarveṣām api sa prabhuḥ || 122 ||</l>
        </lg>
        <pb n="58"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.123.1/ pāṇḍor dhanañjayaḥ putraḥ saubhadras tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP013.123.2/ abhimanyoḥ parīkṣit tu pitā pārīkṣitasya ha || 123 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.124.1/ pārīkṣitasya kāśyāyāṃ dvau putrau sambabhūvatuḥ |</l>
          <l>BRP013.124.2/ candrāpīḍas tu nṛpatiḥ sūryāpīḍaś ca mokṣavit || 124 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.125.1/ candrāpīḍasya putrāṇāṃ śatam uttamadhanvinām |</l>
          <l>BRP013.125.2/ jānamejayam ity evaṃ kṣātraṃ bhuvi pariśrutam || 125 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.126.1/ teṣāṃ jyeṣṭhas tu tatrāsīt pure vāraṇasāhvaye |</l>
          <l>BRP013.126.2/ satyakarṇo mahābāhur yajvā vipuladakṣiṇaḥ || 126 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.127.1/ satyakarṇasya dāyādaḥ śvetakarṇaḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP013.127.2/ aputraḥ sa tu dharmātmā praviveśa tapovanam || 127 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.128.1/ tasmād vanagatā garbhaṃ yādavī pratyapadyata |</l>
          <l>BRP013.128.2/ sucāror duhitā subhrūr mālinī grāhamālinī || 128 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.129.1/ sambhūte sa ca garbhe ca śvetakarṇaḥ prajeśvaraḥ |</l>
          <l>BRP013.129.2/ anvagacchat kṛtaṃ pūrvaṃ mahāprasthānam acyutam || 129 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.130.1/ sā tu dṛṣṭvā priyaṃ taṃ tu mālinī pṛṣṭhato 'nvagāt |</l>
          <l>BRP013.130.2/ sucāror duhitā sādhvī vane rājīvalocanā || 130 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.131.1/ pathi sā suṣuve bālā sukumāraṃ kumārakam |</l>
          <l>BRP013.131.2/ tam apāsyātha tatraiva rājānaṃ sānvagacchata || 131 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.132.1/ pativratā mahābhāgā draupadīva purā satī |</l>
          <l>BRP013.132.2/ kumāraḥ sukumāro 'sau giripṛṣṭhe ruroda ha || 132 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.133.1/ dayārthaṃ tasya meghās tu prādurāsan mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP013.133.2/ śraviṣṭhāyās tu putrau dvau paippalādiś ca kauśikaḥ || 133 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.134.1/ dṛṣṭvā kṛpānvitau gṛhya tau prākṣālayatāṃ jale |</l>
          <l>BRP013.134.2/ nighṛṣṭau tasya pārśvau tu śilāyāṃ rudhiraplutau || 134 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.135.1/ ajaśyāmaḥ sa pārśvābhyāṃ ghṛṣṭābhyāṃ susamāhitaḥ |</l>
          <l>BRP013.135.2/ ajaśyāmau tu tatpārśvau devena sambabhūvatuḥ || 135 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.136.1/ athājapārśva iti vai cakrāte nāma tasya tau |</l>
          <l>BRP013.136.2/ sa tu remakaśālāyāṃ dvijābhyām abhivardhitaḥ || 136 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.137.1/ remakasya tu bhāryā tam udvahat putrakāraṇāt |</l>
          <l>BRP013.137.2/ rematyāḥ sa tu putro 'bhūd brāhmaṇau sacivau tu tau || 137 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.138.1/ teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca yugapattulyajīvinaḥ |</l>
          <l>BRP013.138.2/ sa eṣa pauravo vaṃśaḥ pāṇḍavānāṃ mahātmanām || 138 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.139.1/ śloko 'pi cātra gīto 'yaṃ nāhuṣeṇa yayātinā |</l>
          <l>BRP013.139.2/ jarāsaṅkramaṇe pūrvaṃ tadā prītena dhīmatā || 139 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.140.1/ acandrārkagrahā bhūmir bhaved iyam asaṃśayam |</l>
          <l>BRP013.140.2/ apauravā mahī naiva bhaviṣyati kadācana || 140 ||</l>
        </lg>
        <pb n="59"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.141.1/ eṣa vaḥ pauravo vaṃśo vikhyātaḥ kathito mayā |</l>
          <l>BRP013.141.2/ turvasos tu pravakṣyāmi druhyoś cānor yados tathā || 141 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.142.1/ turvasos tu suto vahnir gobhānus tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP013.142.2/ gobhānos tu suto rājā aiśānur aparājitaḥ || 142 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.143.1/ karandhamas tu aiśānor maruttas tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP013.143.2/ anyas tv āvikṣito rājā maruttaḥ kathito mayā || 143 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.144.1/ anapatyo 'bhavad rājā yajvā vipuladakṣiṇaḥ |</l>
          <l>BRP013.144.2/ duhitā saṃyatā nāma tasyāsīt pṛthivīpateḥ || 144 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.145.1/ dakṣiṇārthaṃ tu sā dattā saṃvartāya mahātmane |</l>
          <l>BRP013.145.2/ duṣyantaṃ pauravaṃ cāpi lebhe putram akalmaṣam || 145 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.146.1/ evaṃ yayātiśāpena jarāsaṅkramaṇe tadā |</l>
          <l>BRP013.146.2/ pauravaṃ turvasor vaṃśaṃ praviveśa dvijottamāḥ || 146 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.147.1/ duṣyantasya tu dāyādaḥ karūromaḥ prajeśvaraḥ |</l>
          <l>BRP013.147.2/ karūromād athāhrīdaś catvāras tasya cātmajāḥ || 147 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.148.1/ pāṇḍyaś ca keralaś caiva kālaś colaś ca pārthivaḥ |</l>
          <l>BRP013.148.2/ druhyoś ca tanayo rājan babhrusetuś ca pārthivaḥ || 148 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.149.1/ aṅgārasetus tatputro marutāṃ patir ucyate |</l>
          <l>BRP013.149.2/ yauvanāśvena samare kṛcchreṇa nihato balī || 149 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.150.1/ yuddhaṃ sumahad apy āsīn māsān paricarad daśa |</l>
          <l>BRP013.150.2/ aṅgārasetor dāyādo gāndhāro nāma pārthivaḥ || 150 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.151.1/ khyāyate yasya nāmnā vai gāndhāraviṣayo mahān |</l>
          <l>BRP013.151.2/ gāndhāradeśajāś caiva turagā vājināṃ varāḥ || 151 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.152.1/ anos tu putro dharmo 'bhūd dyūtas tasyātmajo 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.152.2/ dyūtād vanaduho jajñe pracetās tasya cātmajaḥ || 152 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.153.1/ pracetasaḥ sucetās tu kīrtitās tv anavo mayā |</l>
          <l>BRP013.153.2/ babhūvus tu yadoḥ putrāḥ pañca devasutopamāḥ || 153 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.154.1/ sahasrādaḥ payodaś ca kroṣṭā nīlo 'ñjikas tathā |</l>
          <l>BRP013.154.2/ sahasrādasya dāyādās trayaḥ paramadhārmikāḥ || 154 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.155.1/ haihayaś ca hayaś caiva rājā veṇuhayas tathā |</l>
          <l>BRP013.155.2/ haihayasyābhavat putro dharmanetra iti śrutaḥ || 155 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.156.1/ dharmanetrasya kārtas tu sāhañjas tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP013.156.2/ sāhañjanī nāma purī tena rājñā niveśitā || 156 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.157.1/ āsīn mahiṣmataḥ putro bhadraśreṇyaḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP013.157.2/ bhadraśreṇyasya dāyādo durdamo nāma viśrutaḥ || 157 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.158.1/ durdamasya suto dhīmān kanako nāma nāmataḥ |</l>
          <l>BRP013.158.2/ kanakasya tu dāyādāś catvāro lokaviśrutāḥ || 158 ||</l>
        </lg>
        <pb n="60"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.159.1/ kṛtavīryaḥ kṛtaujāś ca kṛtadhanvā tathaiva ca |</l>
          <l>BRP013.159.2/ kṛtāgnis tu caturtho 'bhūt kṛtavīryād athārjunaḥ || 159 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.160.1/ yo 'sau bāhusahasreṇa saptadvīpeśvaro 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.160.2/ jigāya pṛthivīm eko rathenādityavarcasā || 160 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.161.1/ sa hi varṣāyutaṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram |</l>
          <l>BRP013.161.2/ dattam ārādhayām āsa kārtavīryo 'trisambhavam || 161 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.162.1/ tasmai datto varān prādāc caturo bhūritejasaḥ |</l>
          <l>BRP013.162.2/ pūrvaṃ bāhusahasraṃ tu prārthitaṃ sumahad varam || 162 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.163.1/ adharme 'dhīyamānasya sadbhis tatra nivāraṇam |</l>
          <l>BRP013.163.2/ ugreṇa pṛthivīṃ jitvā dharmeṇaivānurañjanam || 163 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.164.1/ saṅgrāmān subahūñ jitvā hatvā cārīn sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP013.164.2/ saṅgrāme vartamānasya vadhaṃ cābhyadhikād raṇe || 164 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.165.1/ tasya bāhusahasraṃ tu yudhyataḥ kila bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP013.165.2/ yogād yogīśvarasyeva prādurbhavati māyayā || 165 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.166.1/ teneyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā |</l>
          <l>BRP013.166.2/ sasamudrā sanagarā ugreṇa vidhinā jitā || 166 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.167.1/ tena saptasu dvīpeṣu sapta yajñaśatāni ca |</l>
          <l>BRP013.167.2/ prāptāni vidhinā rājñā śrūyante munisattamāḥ || 167 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.168.1/ sarve yajñā muniśreṣṭhāḥ sahasraśatadakṣiṇāḥ |</l>
          <l>BRP013.168.2/ sarve kāñcanayūpāś ca sarve kāñcanavedayaḥ || 168 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.169.1/ sarve devair muniśreṣṭhā vimānasthair alaṅkṛtaiḥ |</l>
          <l>BRP013.169.2/ gandharvair apsarobhiś ca nityam evopaśobhitāḥ || 169 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.170.1/ yasya yajñe jagau gāthāṃ gandharvo nāradas tathā |</l>
          <l>BRP013.170.2/ varīdāsātmajo vidvān mahimnā tasya vismitaḥ || 170 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP013.171.0/ nārada uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.171.1/ na nūnaṃ kārtavīryasya gatiṃ yāsyanti pārthivāḥ |</l>
          <l>BRP013.171.2/ yajñair dānais tapobhiś ca vikrameṇa śrutena ca || 171 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.172.1/ sa hi saptasu dvīpeṣu carmī khaḍgī śarāsanī |</l>
          <l>BRP013.172.2/ rathī dvīpān anucaran yogī sandṛśyate nṛbhiḥ || 172 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.173.1/ anaṣṭadravyatā caiva na śoko na ca vibhramaḥ |</l>
          <l>BRP013.173.2/ prabhāveṇa mahārājñaḥ prajā dharmeṇa rakṣataḥ || 173 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.174.1/ sa sarvaratnabhāk samrāṭ cakravartī babhūva ha |</l>
          <l>BRP013.174.2/ sa eva paśupālo 'bhūt kṣetrapālaḥ sa eva ca || 174 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.175.1/ saiva vṛṣṭyā parjanyo yogitvād arjuno 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.175.2/ sa vai bāhusahasreṇa jyāghātakaṭhinatvacā || 175 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.176.1/ bhāti raśmisahasreṇa śaradīva ca bhāskaraḥ |</l>
          <l>BRP013.176.2/ sa hi nāgān manuṣyeṣu māhiṣmatyāṃ mahādyutiḥ || 176 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.177.1/ karkoṭakasutāñ jitvā puryāṃ tasyāṃ nyaveśayat |</l>
          <l>BRP013.177.2/ sa vai vegaṃ samudrasya prāvṛṭkāle 'mbujekṣaṇaḥ || 177 ||</l>
        </lg>
        <pb n="61"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.178.1/ krīḍann iva bhujodbhinnaṃ pratisrotaś cakāra ha |</l>
          <l>BRP013.178.2/ luṇṭhitā krīḍatā tena nadī tadgrāmamālinī || 178 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.179.1/ caladūrmisahasreṇa śaṅkitābhyeti narmadā |</l>
          <l>BRP013.179.2/ tasya bāhusahasreṇa kṣipyamāṇe mahodadhau || 179 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.180.1/ bhayān nilīnā niśceṣṭhāḥ pātālasthā mahīsurāḥ |</l>
          <l>BRP013.180.2/ cūrṇīkṛtamahāvīciṃ calanmīnamahātimim || 180 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.181.1/ mārutāviddhaphenaugham āvartakṣobhasaṅkulam |</l>
          <l>BRP013.181.2/ prāvartayat tadā rājā sahasreṇa ca bāhunā || 181 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.182.1/ devāsurasamākṣiptaḥ kṣīrodam iva mandaraḥ |</l>
          <l>BRP013.182.2/ mandarakṣobhacakitā amṛtotpādaśaṅkitāḥ || 182 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.183.1/ sahasotpatitā bhītā bhīmaṃ dṛṣṭvā nṛpottamam |</l>
          <l>BRP013.183.2/ natā niścalamūrdhāno babhūvus te mahoragāḥ || 183 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.184.1/ sāyāhne kadalīkhaṇḍāḥ kampitā iva vāyunā |</l>
          <l>BRP013.184.2/ sa vai baddhvā dhanur jyābhir utsiktaṃ pañcabhiḥ śaraiḥ || 184 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.185.1/ laṅkeśaṃ mohayitvā tu sabalaṃ rāvaṇaṃ balāt |</l>
          <l>BRP013.185.2/ nirjitya vaśam ānīya māhiṣmatyāṃ babandha tam || 185 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.186.1/ śrutvā tu baddhaṃ paulastyaṃ rāvaṇaṃ tv arjunena ca |</l>
          <l>BRP013.186.2/ tato gatvā pulastyas tam arjunaṃ dadṛśe svayam || 186 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.187.1/ mumoca rakṣaḥ paulastyaṃ pulastyenābhiyācitaḥ |</l>
          <l>BRP013.187.2/ yasya bāhusahasrasya babhūva jyātalasvanaḥ || 187 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.188.1/ yugānte toyadasyeva sphuṭato hy aśaner iva |</l>
          <l>BRP013.188.2/ aho bata mṛdhe vīryaṃ bhārgavasya yad acchinat || 188 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.189.1/ rājño bāhusahasrasya haimaṃ tālavanaṃ yathā |</l>
          <l>BRP013.189.2/ tṛṣitena kadācit sa bhikṣitaś citrabhānunā || 189 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.190.1/ sa bhikṣām adadād vīraḥ sapta dvīpān vibhāvasoḥ |</l>
          <l>BRP013.190.2/ purāṇi grāmaghoṣāṃś ca viṣayāṃś caiva sarvaśaḥ || 190 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.191.1/ jajvāla tasya sarvāṇi citrabhānur didhṛkṣayā |</l>
          <l>BRP013.191.2/ sa tasya puruṣendrasya prabhāveṇa mahātmanaḥ || 191 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.192.1/ dadāha kārtavīryasya śailāṃś caiṣa vanāni ca |</l>
          <l>BRP013.192.2/ sa śūnyam āśramaṃ ramyaṃ varuṇasyātmajasya vai || 192 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.193.1/ dadāha balavadbhītaś citrabhānuḥ sa haihayaḥ |</l>
          <l>BRP013.193.2/ yaṃ lebhe varuṇaḥ putraṃ purā bhāsvantam uttamam || 193 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.194.1/ vasiṣṭhaṃ nāma sa muniḥ khyāta āpava ity uta |</l>
          <l>BRP013.194.2/ yatrāpavas tu taṃ krodhāc chaptavān arjunaṃ vibhuḥ || 194 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.195.1/ yasmān na varjitam idaṃ vanaṃ te mama haihaya |</l>
          <l>BRP013.195.2/ tasmāt te duṣkaraṃ karma kṛtam anyo haniṣyati || 195 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.196.1/ rāmo nāma mahābāhur jāmadagnyaḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP013.196.2/ chittvā bāhusahasraṃ te pramathya tarasā balī || 196 ||</l>
        </lg>
        <pb n="62"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.197.1/ tapasvī brāhmaṇas tvāṃ tu haniṣyati sa bhārgavaḥ |</l>
          <l>BRP013.197.2/ anaṣṭadravyatā yasya babhūvāmitrakarṣiṇaḥ || 197 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.198.1/ pratāpena narendrasya prajā dharmeṇa rakṣataḥ |</l>
          <l>BRP013.198.2/ prāptas tato 'sya mṛtyur vai tasya śāpān mahāmuneḥ || 198 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.199.1/ varas tathaiva bho viprāḥ svayam eva vṛtaḥ purā |</l>
          <l>BRP013.199.2/ tasya putraśataṃ tv āsīt pañca śeṣā mahātmanaḥ || 199 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.200.1/ kṛtāstrā balinaḥ śūrā dharmātmāno yaśasvinaḥ |</l>
          <l>BRP013.200.2/ śūrasenaś ca śūraś ca vṛṣaṇo madhupadhvajaḥ || 200 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.201.1/ jayadhvajaś ca nāmnāsīd āvantyo nṛpatir mahān |</l>
          <l>BRP013.201.2/ kārtavīryasya tanayā vīryavanto mahābalāḥ || 201 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.202.1/ jayadhvajasya putras tu tālajaṅgho mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP013.202.2/ tasya putraśataṃ khyātās tālajaṅghā iti smṛtāḥ || 202 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.203.1/ teṣāṃ kule muniśreṣṭhā haihayānāṃ mahātmanām |</l>
          <l>BRP013.203.2/ vītihotrāḥ sujātāś ca bhojāś cāvantayaḥ smṛtāḥ || 203 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.204.1/ tauṇḍikerāś ca vikhyātās tālajaṅghās tathaiva ca |</l>
          <l>BRP013.204.2/ bharatāś ca sujātāś ca bahutvān nānukīrtitāḥ || 204 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.205.1/ vṛṣaprabhṛtayo viprā yādavāḥ puṇyakarmiṇaḥ |</l>
          <l>BRP013.205.2/ vṛṣo vaṃśadharas tatra tasya putro 'bhavan madhuḥ || 205 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.206.1/ madhoḥ putraśataṃ tv āsīd vṛṣaṇas tasya vaṃśakṛt |</l>
          <l>BRP013.206.2/ vṛṣaṇād vṛṣṇayaḥ sarve madhos tu mādhavāḥ smṛtāḥ || 206 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.207.1/ yādavā yadunāmnā te nirucyante ca haihayāḥ |</l>
          <l>BRP013.207.2/ na tasya vittanāśaḥ syān naṣṭaṃ prati labhec ca saḥ || 207 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.208.1/ kārtavīryasya yo janma kathayed iha nityaśaḥ |</l>
          <l>BRP013.208.2/ ete yayātiputrāṇāṃ pañca vaṃśā dvijottamāḥ || 208 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.209.1/ kīrtitā lokavīrāṇāṃ ye lokān dhārayanti vai |</l>
          <l>BRP013.209.2/ bhūtānīva muniśreṣṭhāḥ pañca sthāvarajaṅgamān || 209 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.210.1/ śrutvā pañca visargāṃs tu rājā dharmārthakovidaḥ |</l>
          <l>BRP013.210.2/ vaśī bhavati pañcānām ātmajānāṃ tatheśvaraḥ || 210 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.211.1/ labhet pañca varāṃś caiva durlabhān iha laukikān |</l>
          <l>BRP013.211.2/ āyuḥ kīrtiṃ tathā putrān aiśvaryaṃ bhūtim eva ca || 211 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.212.1/ dhāraṇāc chravaṇāc caiva pañcavargasya bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP013.212.2/ kroṣṭor vaṃśaṃ muniśreṣṭhāḥ śṛṇudhvaṃ gadato mama || 212 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.213.1/ yador vaṃśadharasyātha yajvinaḥ puṇyakarmiṇaḥ |</l>
          <l>BRP013.213.2/ kroṣṭor vaṃśaṃ hi śrutvaiva sarvapāpaiḥ pramucyate |</l>
          <l>BRP013.213.3/ yasyānvavāyajo viṣṇur harir vṛṣṇikulodvahaḥ || 213 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="14" type="chapter">
        <pb n="63"/>
        <head>Chapter 14 :: The lunar dynasty (cont.): Genealogy of Kṛṣṇa</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 38-41</note>
        <p>BRP014.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.001.1/ gāndhārī caiva mādrī ca kroṣṭor bhārye babhūvatuḥ |</l>
          <l>BRP014.001.2/ gāndhārī janayām āsa anamitraṃ mahābalam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.002.1/ mādrī yudhājitaṃ putraṃ tato 'nyaṃ devamīḍhuṣam |</l>
          <l>BRP014.002.2/ teṣāṃ vaṃśas tridhā bhūto vṛṣṇīnāṃ kulavardhanaḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.003.1/ mādryāḥ putrau tu jajñāte śrutau vṛṣṇyandhakāv ubhau |</l>
          <l>BRP014.003.2/ jajñāte tanayau vṛṣṇeḥ śvaphalkaś citrakas tathā || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.004.1/ śvaphalkas tu muniśreṣṭhā dharmātmā yatra vartate |</l>
          <l>BRP014.004.2/ nāsti vyādhibhayaṃ tatra nāvarṣas tapam eva ca || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.005.1/ kadācit kāśirājasya viṣaye munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP014.005.2/ trīṇi varṣāṇi pūrṇāni nāvarṣat pākaśāsanaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.006.1/ sa tatra cānayām āsa śvaphalkaṃ paramārcitam |</l>
          <l>BRP014.006.2/ śvaphalkaparivartena vavarṣa harivāhanaḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.007.1/ śvaphalkaḥ kāśirājasya sutāṃ bhāryām avindata |</l>
          <l>BRP014.007.2/ gāndinīṃ nāma gāṃ sā ca dadau viprāya nityaśaḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.008.1/ dātā yajvā ca vīraś ca śrutavān atithipriyaḥ |</l>
          <l>BRP014.008.2/ akrūraḥ suṣuve tasmāc chvaphalkād bhūridakṣiṇaḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.009.1/ upamadgus tathā madgur meduraś cārimejayaḥ |</l>
          <l>BRP014.009.2/ avikṣitas tathākṣepaḥ śatrughnaś cārimardanaḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.010.1/ dharmadhṛg yatidharmā ca dharmokṣāndhakarus tathā |</l>
          <l>BRP014.010.2/ āvāhaprativāhau ca sundarī ca varāṅganā || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.011.1/ akrūreṇograsenāyāṃ sugātryāṃ dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP014.011.2/ prasenaś copadevaś ca jajñāte devavarcasau || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.012.1/ citrakasyābhavan putrāḥ pṛthur vipṛthur eva ca |</l>
          <l>BRP014.012.2/ aśvagrīvo 'śvabāhuś ca svapārśvakagaveṣaṇau || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.013.1/ ariṣṭanemir aśvaś ca sudharmā dharmabhṛt tathā |</l>
          <l>BRP014.013.2/ subāhur bahubāhuś ca śraviṣṭhāśravaṇe striyau || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.014.1/ asiknyāṃ janayām āsa śūraṃ vai devamīḍhuṣam |</l>
          <l>BRP014.014.2/ mahiṣyāṃ jajñire śūrā bhojyāyāṃ puruṣā daśa || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.015.1/ vasudevo mahābāhuḥ pūrvam ānakadundubhiḥ |</l>
          <l>BRP014.015.2/ jajñe yasya prasūtasya dundubhyaḥ prāṇadan divi || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.016.1/ ānakānāṃ ca saṃhrādaḥ sumahān abhavad divi |</l>
          <l>BRP014.016.2/ papāta puṣpavarṣaś ca śūrasya janane mahān || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.017.1/ manuṣyaloke kṛtsne 'pi rūpe nāsti samo bhuvi |</l>
          <l>BRP014.017.2/ yasyāsīt puruṣāgryasya kāntiś candramaso yathā || 17 ||</l>
        </lg>
        <pb n="64"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.018.1/ devabhāgas tato jajñe tathā devaśravāḥ punaḥ |</l>
          <l>BRP014.018.2/ anādhṛṣṭiḥ kanavako vatsavān atha gṛñjamaḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.019.1/ śyāmaḥ śamīko gaṇḍūṣaḥ pañca cāsya varāṅganāḥ |</l>
          <l>BRP014.019.2/ pṛthukīrtiḥ pṛthā caiva śrutadevā śrutaśravā || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.020.1/ rājādhidevī ca tathā pañcaitā vīramātaraḥ |</l>
          <l>BRP014.020.2/ śrutaśravāyāṃ caidyas tu śiśupālo 'bhavan nṛpaḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.021.1/ hiraṇyakaśipur yo 'sau daityarājo 'bhavat purā |</l>
          <l>BRP014.021.2/ pṛthukīrtyāṃ tu sañjajñe tanayo vṛddhaśarmaṇaḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.022.1/ karūṣādhipatir vīro dantavakro mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP014.022.2/ pṛthāṃ duhitaraṃ cakre kuntis tāṃ pāṇḍur āvahat || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.023.1/ yasyāṃ sa dharmavid rājā dharmo jajñe yudhiṣṭhiraḥ |</l>
          <l>BRP014.023.2/ bhīmasenas tathā vātād indrāc caiva dhanañjayaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.024.1/ loke pratiratho vīraḥ śakratulyaparākramaḥ |</l>
          <l>BRP014.024.2/ anamitrāc chanir jajñe kaniṣṭhād vṛṣṇinandanāt || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.025.1/ śaineyaḥ satyakas tasmād yuyudhānaś ca sātyakiḥ |</l>
          <l>BRP014.025.2/ uddhavo devabhāgasya mahābhāgaḥ suto 'bhavat || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.026.1/ paṇḍitānāṃ paraṃ prāhur devaśravasam uttamam |</l>
          <l>BRP014.026.2/ aśmakyaṃ prāptavān putram anādhṛṣṭir yaśasvinam || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.027.1/ nivṛttaśatruṃ śatrughnaṃ śrutadevā tv ajāyata |</l>
          <l>BRP014.027.2/ śrutadevātmajās te tu naiṣādir yaḥ pariśrutaḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.028.1/ ekalavyo muniśreṣṭhā niṣādaiḥ parivardhitaḥ |</l>
          <l>BRP014.028.2/ vatsavate tv aputrāya vasudevaḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP014.028.3/ adbhir dadau sutaṃ vīraṃ śauriḥ kauśikam aurasam || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.029.1/ gaṇḍūṣāya hy aputrāya viṣvakseno dadau sutān |</l>
          <l>BRP014.029.2/ cārudeṣṇaṃ sudeṣṇaṃ ca pañcālaṃ kṛtalakṣaṇam || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.030.1/ asaṅgrāmeṇa yo vīro nāvartata kadācana |</l>
          <l>BRP014.030.2/ raukmiṇeyo mahābāhuḥ kanīyān dvijasattamāḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.031.1/ vāyasānāṃ sahasrāṇi yaṃ yāntaṃ pṛṣṭhato 'nvayuḥ |</l>
          <l>BRP014.031.2/ cārūn adyopabhokṣyāmaś cārudeṣṇahatān iti || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.032.1/ tantrijas tantripālaś ca sutau kanavakasya tau |</l>
          <l>BRP014.032.2/ vīruś cāśvahanuś caiva vīrau tāv atha gṛñjimau || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.033.1/ śyāmaputraḥ śamīkas tu śamīko rājyam āvahat |</l>
          <l>BRP014.033.2/ jugupsamāno bhojatvād rājasūyam avāpa saḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.034.1/ ajātaśatruḥ śatrūṇāṃ jajñe tasya vināśanaḥ |</l>
          <l>BRP014.034.2/ vasudevasutān vīrān kīrtayiṣyāmy ataḥ param || 34 ||</l>
        </lg>
        <pb n="65"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.035.1/ vṛṣṇes trividham evaṃ tu bahuśākhaṃ mahaujasam |</l>
          <l>BRP014.035.2/ dhārayan vipulaṃ vaṃśaṃ nānarthair iha yujyate || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.036.1/ yāḥ patnyo vasudevasya caturdaśa varāṅganāḥ |</l>
          <l>BRP014.036.2/ pauravī rohiṇī nāma madirāditathāvarā || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.037.1/ vaiśākhī ca tathā bhadrā sunāmnī caiva pañcamī |</l>
          <l>BRP014.037.2/ sahadevā śāntidevā śrīdevī devarakṣitā || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.038.1/ vṛkadevy upadevī ca devakī caiva saptamī |</l>
          <l>BRP014.038.2/ sutanur vaḍavā caiva dve ete paricārike || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.039.1/ pauravī rohiṇī nāma bāhlikasyātmajābhavat |</l>
          <l>BRP014.039.2/ jyeṣṭhā patnī muniśreṣṭhā dayitānakadundubheḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.040.1/ lebhe jyeṣṭhaṃ sutaṃ rāmaṃ śaraṇyaṃ śaṭham eva ca |</l>
          <l>BRP014.040.2/ durdamaṃ damanaṃ śubhraṃ piṇḍārakam uśīnaram || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.041.1/ citrā nāma kumārī ca rohiṇītanayā nava |</l>
          <l>BRP014.041.2/ citrā subhadreti punar vikhyātā munisattamāḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.042.1/ vasudevāc ca devakyāṃ jajñe śaurir mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP014.042.2/ rāmāc ca niśaṭho jajñe revatyāṃ dayitaḥ sutaḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.043.1/ subhadrāyāṃ rathī pārthād abhimanyur ajāyata |</l>
          <l>BRP014.043.2/ akrūrāt kāśikanyāyāṃ satyaketur ajāyata || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.044.1/ vasudevasya bhāryāsu mahābhāgāsu saptasu |</l>
          <l>BRP014.044.2/ ye putrā jajñire śūrāḥ samastāṃs tān nibodhata || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.045.1/ bhojaś ca vijayaś caiva śāntidevāsutāv ubhau |</l>
          <l>BRP014.045.2/ vṛkadevaḥ sunāmāyāṃ gadaś cāstāṃ sutāv ubhau || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.046.1/ agāvahaṃ mahātmānaṃ vṛkadevī vyajāyata |</l>
          <l>BRP014.046.2/ kanyā trigartarājasya bhāryā vai śiśirāyaṇeḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.047.1/ jijñāsāṃ pauruṣe cakre na caskande ca pauruṣam |</l>
          <l>BRP014.047.2/ kṛṣṇāyasasamaprakhyo varṣe dvādaśame tathā || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.048.1/ mithyābhiśasto gārgyas tu manyunātisamīritaḥ |</l>
          <l>BRP014.048.2/ ghoṣakanyām upādāya maithunāyopacakrame || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.049.1/ gopālī cāpsarās tasya gopastrīveṣadhāriṇī |</l>
          <l>BRP014.049.2/ dhārayām āsa gārgyasya garbhaṃ durdharam acyutam || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.050.1/ mānuṣyāṃ gargabhāryāyāṃ niyogāc chūlapāṇinaḥ |</l>
          <l>BRP014.050.2/ sa kālayavano nāma jajñe rājā mahābalaḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.051.1/ vṛttapūrvārdhakāyas tu siṃhasaṃhanano yuvā |</l>
          <l>BRP014.051.2/ aputrasya sa rājñas tu vavṛdhe 'ntaḥpure śiśuḥ || 51 ||</l>
        </lg>
        <pb n="66"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.052.1/ yavanasya muniśreṣṭhāḥ sa kālayavano 'bhavat |</l>
          <l>BRP014.052.2/ āyudhyamāno nṛpatiḥ paryapṛcchad dvijottamam || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.053.1/ vṛṣṇyandhakakulaṃ tasya nārado 'kathayad vibhuḥ |</l>
          <l>BRP014.053.2/ akṣauhiṇyā tu sainyasya mathurām abhyayāt tadā || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.054.1/ dūtaṃ sampreṣayām āsa vṛṣṇyandhakaniveśanam |</l>
          <l>BRP014.054.2/ tato vṛṣṇyandhakāḥ kṛṣṇaṃ puraskṛtya mahāmatim || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.055.1/ sametā mantrayām āsur yavanasya bhayāt tadā |</l>
          <l>BRP014.055.2/ kṛtvā viniścayaṃ sarve palāyanam arocayan || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.056.1/ vihāya mathurāṃ ramyāṃ mānayantaḥ pinākinam |</l>
          <l>BRP014.056.2/ kuśasthalīṃ dvāravatīṃ niveśayitum īpsavaḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.059.1/ iti kṛṣṇasya janmedaṃ yaḥ śucir niyatendriyaḥ |</l>
          <l>BRP014.059.2/ parvasu śrāvayed vidvān anṛṇaḥ sa sukhī bhavet || 59 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="15" type="chapter">
        <head>Chapter 15 :: Genealogy of the Bhojas and the Kukuras</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 41-43</note>
        <p>BRP015.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.001.1/ kroṣṭor athābhavat putro vṛjinīvān mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP015.001.2/ vārjinīvatam icchanti svāhiṃ svāhākṛtāṃ varam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.002.1/ svāhiputro 'bhavad rājā uṣadgur vadatāṃ varaḥ |</l>
          <l>BRP015.002.2/ mahākratubhir īje yo vividhair bhūridakṣiṇaiḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.003.1/ tataḥ prasūtim icchan vai uṣadguḥ so 'gryam ātmajam |</l>
          <l>BRP015.003.2/ jajñe citrarathas tasya putraḥ karmabhir anvitaḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.004.1/ āsīc caitrarathir vīro yajvā vipuladakṣiṇaḥ |</l>
          <l>BRP015.004.2/ śaśabinduḥ paraṃ vṛttaṃ rājarṣīṇām anuṣṭhitaḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.005.1/ pṛthuśravāḥ pṛthuyaśā rājāsīc chāśibindavaḥ |</l>
          <l>BRP015.005.2/ śaṃsanti ca purāṇajñāḥ pārthaśravasam antaram || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.006.1/ antarasya suyajñas tu suyajñatanayo 'bhavat |</l>
          <l>BRP015.006.2/ uṣato yajñam akhilaṃ svadharme ca kṛtādaraḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.007.1/ śineyur abhavat putra uṣataḥ śatrutāpanaḥ |</l>
          <l>BRP015.007.2/ marutas tasya tanayo rājarṣir abhavan nṛpaḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.008.1/ maruto 'labhata jyeṣṭhaṃ sutaṃ kambalabarhiṣam |</l>
          <l>BRP015.008.2/ cacāra vipulaṃ dharmam amarṣāt pratyabhāg api || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.009.1/ sa satprasūtim icchan vai sutaṃ kambalabarhiṣaḥ |</l>
          <l>BRP015.009.2/ babhūva rukmakavacaḥ śataprasavataḥ sutaḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.010.1/ nihatya rukmakavacaḥ śataṃ kavacināṃ raṇe |</l>
          <l>BRP015.010.2/ dhanvināṃ niśitair bāṇair avāpa śriyam uttamām || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.011.1/ jajñe ca rukmakavacāt parajit paravīrahā |</l>
          <l>BRP015.011.2/ jajñire pañca putrās tu mahāvīryāḥ parājitāḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <pb n="67"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.012.1/ rukmeṣuḥ pṛthurukmaś ca jyāmaghaḥ pālito hariḥ |</l>
          <l>BRP015.012.2/ pālitaṃ ca hariṃ caiva videhebhyaḥ pitā dadau || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.013.1/ rukmeṣur abhavad rājā pṛthurukmasya saṃśrayāt |</l>
          <l>BRP015.013.2/ tābhyāṃ pravrājito rājā jyāmagho 'vasad āśrame || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.014.1/ praśāntaś ca tadā rājā brāhmaṇaiś cāvabodhitaḥ |</l>
          <l>BRP015.014.2/ jagāma dhanur ādāya deśam anyaṃ dhvajī rathī || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.015.1/ narmadākūlam ekākīm ekalāṃ mṛttikāvatīm |</l>
          <l>BRP015.015.2/ ṛkṣavantaṃ giriṃ jitvā śuktimatyām uvāsa saḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.016.1/ jyāmaghasyābhavad bhāryā śaibyā balavatī satī |</l>
          <l>BRP015.016.2/ aputro 'pi sa rājā vai nānyāṃ bhāryām avindata || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.017.1/ tasyāsīd vijayo yuddhe tatra kanyām avāpa saḥ |</l>
          <l>BRP015.017.2/ bhāryām uvāca santrastaḥ snuṣeti sa janeśvaraḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.018.1/ etac chrutvābravīd devī kasya deva snuṣeti vai |</l>
          <l>BRP015.018.2/ abravīt tad upaśrutya jyāmagho rājasattamaḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP015.019.0/ rājovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.019.1/ yas te janiṣyate putras tasya bhāryopapāditā || 19 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP015.020.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.020.1/ ugreṇa tapasā tasyāḥ kanyāyāḥ sā vyajāyata |</l>
          <l>BRP015.020.2/ putraṃ vidarbhaṃ subhāgā śaibyā pariṇatā satī || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.021.1/ rājaputryāṃ tu vidvāṃsau snuṣāyāṃ krathakaiśikau |</l>
          <l>BRP015.021.2/ paścād vidarbho 'janayac chūrau raṇaviśāradau || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.022.1/ bhīmo vidarbhasya sutaḥ kuntis tasyātmajo 'bhavat |</l>
          <l>BRP015.022.2/ kunter dhṛṣṭaḥ suto jajñe raṇadhṛṣṭaḥ pratāpavān || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.023.1/ dhṛṣṭasya jajñire śūrās trayaḥ paramadhārmikāḥ |</l>
          <l>BRP015.023.2/ āvantaś ca daśārhaś ca balī viṣaharaś ca saḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.024.1/ daśārhasya suto vyomā vyomno jīmūta ucyate |</l>
          <l>BRP015.024.2/ jīmūtaputro vikṛtis tasya bhīmarathaḥ smṛtaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.025.1/ atha bhīmarathasyāsīt putro navarathas tathā |</l>
          <l>BRP015.025.2/ tasya cāsīd daśarathaḥ śakunis tasya cātmajaḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.026.1/ tasmāt karambhaḥ kārambhir devarāto 'bhavan nṛpaḥ |</l>
          <l>BRP015.026.2/ devakṣatro 'bhavat tasya vṛddhakṣatro mahāyaśāḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.027.1/ devagarbhasamo jajñe devakṣatrasya nandanaḥ |</l>
          <l>BRP015.027.2/ madhūnāṃ vaṃśakṛd rājā madhur madhuravāg api || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.028.1/ madhor jajñe 'tha vaidarbhyāṃ purudvān puruṣottamaḥ |</l>
          <l>BRP015.028.2/ aikṣvākī cābhavad bhāryā madhos tasyāṃ vyajāyata || 28 ||</l>
        </lg>
        <pb n="68"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.029.1/ satvān sarvaguṇopetaḥ sātvatā kīrtivardhanaḥ |</l>
          <l>BRP015.029.2/ imāṃ visṛṣṭiṃ vijñāya jyāmaghasya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP015.029.3/ yujyate paramaprītyā prajāvāṃś ca bhavet sadā || 29 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP015.030.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.030.1/ satvataḥ sattvasampannān kauśalyā suṣuve sutān |</l>
          <l>BRP015.030.2/ bhāginaṃ bhajamānaṃ ca divyaṃ devāvṛdhaṃ nṛpam || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.031.1/ andhakaṃ ca mahābāhuṃ vṛṣṇiṃ ca yadunandanam |</l>
          <l>BRP015.031.2/ teṣāṃ visargāś catvāro vistareṇeha kīrtitāḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.032.1/ bhajamānasya sṛñjayyau bāhyakāthopabāhyakā |</l>
          <l>BRP015.032.2/ āstāṃ bhārye tayos tasmāj jajñire bahavaḥ sutāḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.033.1/ krimiś ca kramaṇaś caiva dhṛṣṭaḥ śūraḥ purañjayaḥ |</l>
          <l>BRP015.033.2/ ete bāhyakasṛñjayyāṃ bhajamānād vijajñire || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.034.1/ āyutājit sahasrājic chatājit tv atha dāsakaḥ |</l>
          <l>BRP015.034.2/ upabāhyakasṛñjayyāṃ bhajamānād vijajñire || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.035.1/ yajvā devāvṛdho rājā cacāra vipulaṃ tapaḥ |</l>
          <l>BRP015.035.2/ putraḥ sarvaguṇopeto mama syād iti niścitaḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.036.1/ saṃyujyamānas tapasā parṇāśāyā jalaṃ spṛśan |</l>
          <l>BRP015.036.2/ sadopaspṛśatas tasya cakāra priyam āpagā || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.037.1/ cintayābhiparītā sā na jagāmaiva niścayam |</l>
          <l>BRP015.037.2/ kalyāṇatvān narapates tasya sā nimnagottamā || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.038.1/ nādhyagacchat tu tāṃ nārīṃ yasyām evaṃvidhaḥ sutaḥ |</l>
          <l>BRP015.038.2/ bhavet tasmāt svayaṃ gatvā bhavāmy asya sahānugā || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.039.1/ atha bhūtvā kumārī sā bibhratī paramaṃ vapuḥ |</l>
          <l>BRP015.039.2/ varayām āsa nṛpatiṃ tām iyeṣa ca sa prabhuḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.040.1/ tasyām ādhatta garbhaṃ sa tejasvinam udāradhīḥ |</l>
          <l>BRP015.040.2/ atha sā daśame māsi suṣuve saritāṃ varā || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.041.1/ putraṃ sarvaguṇopetaṃ babhruṃ devāvṛdhaṃ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP015.041.2/ atra vaṃśe purāṇajñā gāyantīti pariśrutam || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.042.1/ guṇān devāvṛdhasyāpi kīrtayanto mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP015.042.2/ yathaivāgre tathā dūrāt paśyāmas tāvad antikāt || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.043.1/ babhruḥ śreṣṭho manuṣyāṇāṃ devair devāvṛdhaḥ samaḥ |</l>
          <l>BRP015.043.2/ ṣaṣṭiś ca ṣaṭ ca puruṣāḥ sahasrāṇi ca sapta ca || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.044.1/ ete 'mṛtatvaṃ prāptā vai babhror devāvṛdhād api |</l>
          <l>BRP015.044.2/ yajvā dānapatir dhīmān brahmaṇyaḥ sudṛḍhāyudhaḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <pb n="69"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.045.1/ tasyānvavāyaḥ sumahān bhojā ye sārtikāvatāḥ |</l>
          <l>BRP015.045.2/ andhakāt kāśyaduhitā caturo 'labhatātmajān || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.046.1/ kukuraṃ bhajamānaṃ ca sasakaṃ balabarhiṣam |</l>
          <l>BRP015.046.2/ kukurasya suto vṛṣṭir vṛṣṭes tu tanayas tathā || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.047.1/ kapotaromā tasyātha tiliris tanayo 'bhavat |</l>
          <l>BRP015.047.2/ jajñe punar vasus tasmād abhijic ca punar vasoḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.048.1/ tathā vai putramithunaṃ babhūvābhijitaḥ kila |</l>
          <l>BRP015.048.2/ āhukaḥ śrāhukaś caiva khyātau khyātimatāṃ varau || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.049.1/ imāṃ codāharanty atra gāthāṃ prati tam āhukam |</l>
          <l>BRP015.049.2/ śvetena parivāreṇa kiśorapratimo mahān || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.050.1/ aśītivarmaṇā yukta āhukaḥ prathamaṃ vrajet |</l>
          <l>BRP015.050.2/ nāputravān nāśatado nāsahasraśatāyuṣaḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.051.1/ nāśuddhakarmā nāyajvā yo bhojam abhito vrajet |</l>
          <l>BRP015.051.2/ pūrvasyāṃ diśi nāgānāṃ bhojasya prayayuḥ kila || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.052.1/ somāt saṅgānukarṣāṇāṃ dhvajināṃ savarūthinām |</l>
          <l>BRP015.052.2/ rathānāṃ meghaghoṣāṇāṃ sahasrāṇi daśaiva tu || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.053.1/ raupyakāñcanakakṣāṇāṃ sahasrāṇy ekaviṃśatiḥ |</l>
          <l>BRP015.053.2/ tāvaty eva sahasrāṇi uttarasyāṃ tathā diśi || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.054.1/ ābhūmipālā bhojās tu santi jyākiṅkiṇīkinaḥ |</l>
          <l>BRP015.054.2/ āhuḥ kiṃ cāpy avantibhyaḥ svasāraṃ dadur andhakāḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.055.1/ āhukasya tu kāśyāyāṃ dvau putrau sambabhūvatuḥ |</l>
          <l>BRP015.055.2/ devakaś cograsenaś ca devagarbhasamāv ubhau || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.056.1/ devakasyābhavan putrāś catvāras tridaśopamāḥ |</l>
          <l>BRP015.056.2/ devavān upadevaś ca sandevo devarakṣitaḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.057.1/ kumāryaḥ sapta cāsyātha vasudevāya tā dadau |</l>
          <l>BRP015.057.2/ devakī śāntidevā ca sudevā devarakṣitā || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.058.1/ vṛkadevy upadevī ca sunāmnī caiva saptamī |</l>
          <l>BRP015.058.2/ navograsenasya sutās teṣāṃ kaṃsas tu pūrvajaḥ || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.059.1/ nyagrodhaś ca sunāmā ca tathā kaṅkaḥ subhūṣaṇaḥ |</l>
          <l>BRP015.059.2/ rāṣṭrapālo 'tha sutanur anāvṛṣṭis tu puṣṭimān || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.060.1/ teṣāṃ svasāraḥ pañcāsan kaṃsā kaṃsavatī tathā |</l>
          <l>BRP015.060.2/ sutanū rāṣṭrapālī ca kaṅkā caiva varāṅganā || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.061.1/ ugrasenaḥ sahāpatyo vyākhyātaḥ kukurodbhavaḥ |</l>
          <l>BRP015.061.2/ kukurāṇām imaṃ vaṃśaṃ dhārayann amitaujasām || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.062.1/ ātmano vipulaṃ vaṃśaṃ prajāvān āpnuyān naraḥ || 62 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="16" type="chapter">
        <pb n="70"/>
        <head>Chapter 16 :: Genealogy of Vṛṣṇyandhakas; story of the Syamantaka-jewel</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 43-45</note>
        <p>BRP016.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.001.1/ bhajamānasya putro 'tha rathamukhyo vidūrathaḥ |</l>
          <l>BRP016.001.2/ rājādhidevaḥ śūras tu vidūrathasuto 'bhavat || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.002.1/ rājādhidevasya sutā jajñire vīryavattarāḥ |</l>
          <l>BRP016.002.2/ dattātidattau balinau śoṇāśvaḥ śvetavāhanaḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.003.1/ śamī ca daṇḍaśarmā ca dantaśatruś ca śatrujit |</l>
          <l>BRP016.003.2/ śravaṇā ca śraviṣṭhā ca svasārau sambabhūvatuḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.004.1/ śamiputraḥ pratikṣatraḥ pratikṣatrasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP016.004.2/ svayambhojaḥ svayambhojād bhadikaḥ sambabhūva ha || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.005.1/ tasya putrā babhūvur hi sarve bhīmaparākramāḥ |</l>
          <l>BRP016.005.2/ kṛtavarmāgrajas teṣāṃ śatadhanvā tu madhyamaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.006.1/ devāntaś ca narāntaś ca bhiṣagvaitaraṇaś ca yaḥ |</l>
          <l>BRP016.006.2/ sudāntaś cātidāntaś ca nikāśyaḥ kāmadambhakaḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.007.1/ devāntasyābhavat putro vidvān kambalabarhiṣaḥ |</l>
          <l>BRP016.007.2/ asamaujāḥ sutas tasya nāsamaujāś ca tāv ubhau || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.008.1/ ajātaputrāya sutān pradadāv asamaujase |</l>
          <l>BRP016.008.2/ sudaṃṣṭraś ca sucāruś ca kṛṣṇa ity andhakāḥ smṛtāḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.009.1/ gāndhārī caiva mādrī ca kroṣṭubhārye babhūvatuḥ |</l>
          <l>BRP016.009.2/ gāndhārī janayām āsa anamitraṃ mahābalam || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.010.1/ mādrī yudhājitaṃ putraṃ tato vai devamīdhuṣam |</l>
          <l>BRP016.010.2/ anamitram amitrāṇāṃ jetāram aparājitam || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.011.1/ anamitrasuto nighno nighnato dvau babhūvatuḥ |</l>
          <l>BRP016.011.2/ prasenaś cātha satrājic chatrusenājitāv ubhau || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.012.1/ praseno dvāravatyāṃ tu nivasan yo mahāmaṇim |</l>
          <l>BRP016.012.2/ divyaṃ syamantakaṃ nāma sa sūryād upalabdhavān || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.013.1/ tasya satrājitaḥ sūryaḥ sakhā prāṇasamo 'bhavat |</l>
          <l>BRP016.013.2/ sa kadācin niśāpāye rathena rathināṃ varaḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.014.1/ toyakūlam apaḥ spraṣṭum upasthātuṃ yayau ravim |</l>
          <l>BRP016.014.2/ tasyopatiṣṭhataḥ sūryaṃ vivasvān agrataḥ sthitaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.015.1/ vispaṣṭamūrtir bhagavāṃs tejomaṇḍalavān vibhuḥ |</l>
          <l>BRP016.015.2/ atha rājā vivasvantam uvāca sthitam agrataḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.016.1/ yathaiva vyomni paśyāmi sadā tvāṃ jyotiṣāṃ pate |</l>
          <l>BRP016.016.2/ tejomaṇḍalinaṃ devaṃ tathaiva purataḥ sthitam || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.017.1/ ko viśeṣo 'sti me tvattaḥ sakhyenopagatasya vai |</l>
          <l>BRP016.017.2/ etac chrutvā tu bhagavān maṇiratnaṃ syamantakam || 17 ||</l>
        </lg>
        <pb n="71"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.018.1/ svakaṇṭhād avamucyātha ekānte nyastavān vibhuḥ |</l>
          <l>BRP016.018.2/ tato vigrahavantaṃ taṃ dadarśa nṛpatis tadā || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.019.1/ prītimān atha taṃ dṛṣṭvā muhūrtaṃ kṛtavān kathām |</l>
          <l>BRP016.019.2/ tam abhiprasthitaṃ bhūyo vivasvantaṃ sa satrajit || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.020.1/ lokān bhāsayase sarvān yena tvaṃ satataṃ prabho |</l>
          <l>BRP016.020.2/ tad etan maṇiratnaṃ me bhagavan dātum arhasi || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.021.1/ tataḥ syamantakamaṇiṃ dattavān bhāskaras tadā |</l>
          <l>BRP016.021.2/ sa tam ābadhya nagarīṃ praviveśa mahīpatiḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.022.1/ taṃ janāḥ paryadhāvanta sūryo 'yaṃ gacchatīti ha |</l>
          <l>BRP016.022.2/ svāṃ purīṃ sa visiṣmāya rājā tv antaḥpuraṃ tathā || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.023.1/ taṃ prasenajitaṃ divyaṃ maṇiratnaṃ syamantakam |</l>
          <l>BRP016.023.2/ dadau bhrātre narapatiḥ premṇā satrājid uttamam || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.024.1/ sa maṇiḥ syandate rukmaṃ vṛṣṇyandhakaniveśane |</l>
          <l>BRP016.024.2/ kālavarṣī ca parjanyo na ca vyādhibhayaṃ hy abhūt || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.025.1/ lipsāṃ cakre prasenasya maṇiratne syamantake |</l>
          <l>BRP016.025.2/ govindo na ca taṃ lebhe śakto 'pi na jahāra saḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.026.1/ kadācin mṛgayāṃ yātaḥ prasenas tena bhūṣitaḥ |</l>
          <l>BRP016.026.2/ syamantakakṛte siṃhād vadhaṃ prāpa vanecarāt || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.027.1/ atha siṃhaṃ pradhāvantam ṛkṣarājo mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP016.027.2/ nihatya maṇiratnaṃ tad ādāya prāviśad guhām || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.028.1/ tato vṛṣṇyandhakāḥ kṛṣṇaṃ prasenavadhakāraṇāt |</l>
          <l>BRP016.028.2/ prārthanāṃ tāṃ maṇer baddhvā sarva eva śaśaṅkire || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.029.1/ sa śaṅkyamāno dharmātmā akārī tasya karmaṇaḥ |</l>
          <l>BRP016.029.2/ āhariṣye maṇim iti pratijñāya vanaṃ yayau || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.030.1/ yatra praseno mṛgayāṃ vyacarat tatra cāpy atha |</l>
          <l>BRP016.030.2/ prasenasya padaṃ gṛhya puruṣair āptakāribhiḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.031.1/ ṛkṣavantaṃ girivaraṃ vindhyaṃ ca girim uttamam |</l>
          <l>BRP016.031.2/ anveṣayan pariśrāntaḥ sa dadarśa mahāmanāḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.032.1/ sāśvaṃ hataṃ prasenaṃ tu nāvindata ca tanmaṇim |</l>
          <l>BRP016.032.2/ atha siṃhaḥ prasenasya śarīrasyāvidūrataḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.033.1/ ṛkṣeṇa nihato dṛṣṭaḥ padair ṛkṣas tu sūcitaḥ |</l>
          <l>BRP016.033.2/ padais tair anviyāyātha guhām ṛkṣasya mādhavaḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.034.1/ sa hi ṛkṣabile vāṇīṃ śuśrāva pramaderitām |</l>
          <l>BRP016.034.2/ dhātryā kumāram ādāya sutaṃ jāmbavato dvijāḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.035.1/ krīḍayantyā ca maṇinā mā rodīr ity atheritām || 35 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP016.036.0/ dhātry uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.036.1/ siṃhaḥ prasenam avadhīt siṃho jāmbavatā hataḥ |</l>
          <l>BRP016.036.2/ sukumāraka mā rodīs tava hy eṣa syamantakaḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <pb n="72"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.037.1/ vyaktitas tasya śabdasya tūrṇam eva bilaṃ yayau |</l>
          <l>BRP016.037.2/ praviśya tatra bhagavāṃs tad ṛkṣabilam añjasā || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.038.1/ sthāpayitvā biladvāre yadūṃl lāṅgalinā saha |</l>
          <l>BRP016.038.2/ śārṅgadhanvā bilasthaṃ tu jāmbavantaṃ dadarśa saḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.039.1/ yuyudhe vāsudevas tu bile jāmbavatā saha |</l>
          <l>BRP016.039.2/ bāhubhyām eva govindo divasān ekaviṃśatim || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.040.1/ praviṣṭe 'tha bile kṛṣṇe baladevapuraḥsarāḥ |</l>
          <l>BRP016.040.2/ purīṃ dvāravatīm etya hataṃ kṛṣṇaṃ nyavedayan || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.041.1/ vāsudevo 'pi nirjitya jāmbavantaṃ mahābalam |</l>
          <l>BRP016.041.2/ lebhe jāmbavatīṃ kanyām ṛkṣarājasya sammatām || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.042.1/ maṇiṃ syamantakaṃ caiva jagrāhātmaviśuddhaye |</l>
          <l>BRP016.042.2/ anunīyarkṣarājaṃ tu niryayau ca tato bilāt || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.043.1/ upāyād dvārakāṃ kṛṣṇaḥ sa vinītaiḥ puraḥsaraiḥ |</l>
          <l>BRP016.043.2/ evaṃ sa maṇim āhṛtya viśodhyātmānam acyutaḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.044.1/ dadau satrājite taṃ vai sarvasātvatasaṃsadi |</l>
          <l>BRP016.044.2/ evaṃ mithyābhiśastena kṛṣṇenāmitraghātinā || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.045.1/ ātmā viśodhitaḥ pāpād vinirjitya syamantakam |</l>
          <l>BRP016.045.2/ satrājito daśa tv āsan bhāryās tāsāṃ śataṃ sutāḥ || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.046.1/ khyātimantas trayas teṣāṃ bhagaṅkāras tu pūrvajaḥ |</l>
          <l>BRP016.046.2/ vīro vātapatiś caiva vasumedhas tathaiva ca || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.047.1/ kumāryaś cāpi tisro vai dikṣu khyātā dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP016.047.2/ satyabhāmottamā tāsāṃ vratinī ca dṛḍhavratā || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.048.1/ tathā prasvāpinī caiva bhāryāṃ kṛṣṇāya tāṃ dadau |</l>
          <l>BRP016.048.2/ sabhākṣo bhaṅgakāris tu nāveyaś ca narottamau || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.049.1/ jajñāte guṇasampannau viśrutau rūpasampadā |</l>
          <l>BRP016.049.2/ mādryāḥ putro 'tha jajñe 'tha vṛṣṇiputro yudhājitaḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.050.1/ jajñāte tanayau vṛṣṇeḥ śvaphalkaś citrakas tathā |</l>
          <l>BRP016.050.2/ śvaphalkaḥ kāśirājasya sutāṃ bhāryām avindata || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.051.1/ gāndinīṃ nāma tasyāś ca gāḥ sadā pradadau pitā |</l>
          <l>BRP016.051.2/ tasyāṃ jajñe mahābāhuḥ śrutavān atithipriyaḥ || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.052.1/ akrūro 'tha mahābhāgo jajñe vipuladakṣiṇaḥ |</l>
          <l>BRP016.052.2/ upamadgus tathā madgur mudaraś cārimardanaḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.053.1/ ārikṣepas tathopekṣaḥ śatruhā cārimejayaḥ |</l>
          <l>BRP016.053.2/ dharmabhṛc cāpi dharmā ca gṛdhrabhojāndhakas tathā || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.054.1/ āvāhaprativāhau ca sundarī ca varāṅganā |</l>
          <l>BRP016.054.2/ viśrutāśvasya mahiṣī kanyā cāsya vasundharā || 54 ||</l>
        </lg>
        <pb n="73"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.055.1/ rūpayauvanasampannā sarvasattvamanoharā |</l>
          <l>BRP016.055.2/ akrūreṇograsenāyāṃ sutau vai kulanandanau || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.056.1/ vasudevaś copadevaś ca jajñāte devavarcasau |</l>
          <l>BRP016.056.2/ citrakasyābhavan putrāḥ pṛthur vipṛthur eva ca || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.057.1/ aśvagrīvo 'śvabāhuś ca supārśvakagaveṣaṇau |</l>
          <l>BRP016.057.2/ ariṣṭanemiś ca sutā dharmo dharmabhṛd eva ca || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.058.1/ subāhur bahubāhuś ca śraviṣṭhāśravaṇe striyau |</l>
          <l>BRP016.058.2/ imāṃ mithyābhiśastiṃ yaḥ kṛṣṇasya samudāhṛtām || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.059.1/ veda mithyābhiśāpās taṃ na spṛśanti kadācana || 59 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="17" type="chapter">
        <head>Chapter 17 :: Story of the Syamantaka-jewel (part 2)</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 45-46</note>
        <p>BRP017.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.001.1/ yat tu satrājite kṛṣṇo maṇiratnaṃ syamantakam |</l>
          <l>BRP017.001.2/ dadāv ahārayad babhrur bhojena śatadhanvanā || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.002.1/ sadā hi prārthayām āsa satyabhāmām aninditām |</l>
          <l>BRP017.002.2/ akrūro 'ntaram anviṣyan maṇiṃ caiva syamantakam || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.003.1/ satrājitaṃ tato hatvā śatadhanvā mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP017.003.2/ rātrau taṃ maṇim ādāya tato 'krūrāya dattavān || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.004.1/ akrūras tu tadā viprā ratnam ādāya cottamam |</l>
          <l>BRP017.004.2/ samayaṃ kārayāṃ cakre nāvedyo 'haṃ tvayety uta || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.005.1/ vayam abhyutprapatsyāmaḥ kṛṣṇena tvāṃ pradharṣitam |</l>
          <l>BRP017.005.2/ mamādya dvārakā sarvā vaśe tiṣṭhaty asaṃśayam || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.006.1/ hate pitari duḥkhārtā satyabhāmā manasvinī |</l>
          <l>BRP017.006.2/ prayayau ratham āruhya nagaraṃ vāraṇāvatam || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.007.1/ satyabhāmā tu tad vṛttaṃ bhojasya śatadhanvanaḥ |</l>
          <l>BRP017.007.2/ bhartur nivedya duḥkhārtā pārśvasthāśrūṇy avartayat || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.008.1/ pāṇḍavānāṃ ca dagdhānāṃ hariḥ kṛtvodakakriyām |</l>
          <l>BRP017.008.2/ kulyārthe cāpi pāṇḍūnāṃ nyayojayata sātyakim || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.009.1/ tatas tvaritam āgamya dvārakāṃ madhusūdanaḥ |</l>
          <l>BRP017.009.2/ pūrvajaṃ halinaṃ śrīmān idaṃ vacanam abravīt || 9 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP017.010.0/ śrīkṛṣṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.010.1/ hataḥ prasenaḥ siṃhena satrājic chatadhanvanā |</l>
          <l>BRP017.010.2/ syamantakas tu madnāmī tasya prabhur ahaṃ vibho || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.011.1/ tad āroha rathaṃ śīghraṃ bhojaṃ hatvā mahāratham |</l>
          <l>BRP017.011.2/ syamantako mahābāho asmākaṃ sa bhaviṣyati || 11 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP017.012.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.012.1/ tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tumulaṃ bhojakṛṣṇayoḥ |</l>
          <l>BRP017.012.2/ śatadhanvā tato 'krūraṃ sarvatodiśam aikṣata || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.013.1/ saṃrabdhau tāv ubhau tatra dṛṣṭvā bhojajanārdanau |</l>
          <l>BRP017.013.2/ śakto 'pi śāpād dhārdikyam akrūro nānvapadyata || 13 ||</l>
        </lg>
        <pb n="74"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.014.1/ apayāne tato buddhiṃ bhojaś cakre bhayārditaḥ |</l>
          <l>BRP017.014.2/ yojanānāṃ śataṃ sāgraṃ hṛdayā pratyapadyata || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.015.1/ vikhyātā hṛdayā nāma śatayojanagāminī |</l>
          <l>BRP017.015.2/ bhojasya vaḍavā viprā yayā kṛṣṇam ayodhayat || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.016.1/ kṣīṇāṃ javena hṛdayām adhvanaḥ śatayojane |</l>
          <l>BRP017.016.2/ dṛṣṭvā rathasya svāṃ vṛddhiṃ śatadhanvānam ardayat || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.017.1/ tatas tasyā hatāyās tu śramāt khedāc ca bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP017.017.2/ kham utpetur atha prāṇāḥ kṛṣṇo rāmam athābravīt || 17 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP017.018.0/ śrīkṛṣṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.018.1/ tiṣṭheha tvaṃ mahābāho dṛṣṭadoṣā hayā mayā |</l>
          <l>BRP017.018.2/ padbhyāṃ gatvā hariṣyāmi maṇiratnaṃ syamantakam || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.019.1/ padbhyām eva tato gatvā śatadhanvānam acyutaḥ |</l>
          <l>BRP017.019.2/ mithilām abhito viprā jaghāna paramāstravit || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.020.1/ syamantakaṃ ca nāpaśyad dhatvā bhojaṃ mahābalam |</l>
          <l>BRP017.020.2/ nivṛttaṃ cābravīt kṛṣṇaṃ maṇiṃ dehīti lāṅgalī || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.021.1/ nāstīti kṛṣṇaś covāca tato rāmo ruṣānvitaḥ |</l>
          <l>BRP017.021.2/ dhikśabdapūrvam asakṛt pratyuvāca janārdanam || 21 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP017.022.0/ balarāma uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.022.1/ bhrātṛtvān marṣayāmy eṣa svasti te 'stu vrajāmy aham |</l>
          <l>BRP017.022.2/ kṛtyaṃ na me dvārakayā na tvayā na ca vṛṣṇibhiḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.023.1/ praviveśa tato rāmo mithilām arimardanaḥ |</l>
          <l>BRP017.023.2/ sarvakāmair upahṛtair mithilenābhipūjitaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.024.1/ etasminn eva kāle tu babhrur matimatāṃ varaḥ |</l>
          <l>BRP017.024.2/ nānārūpān kratūn sarvān ājahāra nirargalān || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.025.1/ dīkṣāmayaṃ sa kavacaṃ rakṣārthaṃ praviveśa ha |</l>
          <l>BRP017.025.2/ syamantakakṛte prājño gāndīputro mahāyaśāḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.026.1/ atha ratnāni cānyāni dhanāni vividhāni ca |</l>
          <l>BRP017.026.2/ ṣaṣṭiṃ varṣāṇi dharmātmā yajñeṣv eva nyayojayat || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.027.1/ akrūrayajñā iti te khyātās tasya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP017.027.2/ bahvannadakṣiṇāḥ sarve sarvakāmapradāyinaḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.028.1/ atha duryodhano rājā gatvā sa mithilāṃ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP017.028.2/ gadāśikṣāṃ tato divyāṃ baladevād avāptavān || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.029.1/ samprasādya tato rāmo vṛṣṇyandhakamahārathaiḥ |</l>
          <l>BRP017.029.2/ ānīto dvārakām eva kṛṣṇena ca mahātmanā || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.030.1/ akrūraś cāndhakaiḥ sārdham āyātaḥ puruṣarṣabhaḥ |</l>
          <l>BRP017.030.2/ hatvā satrājitaṃ suptaṃ sahabandhuṃ mahābalaḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.031.1/ jñātibhedabhayāt kṛṣṇas tam upekṣitavāṃs tadā |</l>
          <l>BRP017.031.2/ apayāte tadākrūre nāvarṣat pākaśāsanaḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.032.1/ anāvṛṣṭyā tadā rāṣṭram abhavad bahudhā kṛśam |</l>
          <l>BRP017.032.2/ tataḥ prasādayām āsur akrūraṃ kukurāndhakāḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.033.1/ punar dvāravatīṃ prāpte tasmin dānapatau tataḥ |</l>
          <l>BRP017.033.2/ pravavarṣa sahasrākṣaḥ kakṣe jalanidhes tadā || 33 ||</l>
        </lg>
        <pb n="75"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.034.1/ kanyāṃ ca vāsudevāya svasāraṃ śīlasammatām |</l>
          <l>BRP017.034.2/ akrūraḥ pradadau dhīmān prītyarthaṃ munisattamāḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.035.1/ atha vijñāya yogena kṛṣṇo babhrugataṃ maṇim |</l>
          <l>BRP017.035.2/ sabhāmadhyagataḥ prāha tam akrūraṃ janārdanaḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP017.036.0/ śrīkṛṣṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.036.1/ yat tad ratnaṃ maṇivaraṃ tava hastagataṃ vibho |</l>
          <l>BRP017.036.2/ tat prayaccha ca mānārha mayi mānāryakaṃ kṛthāḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.037.1/ ṣaṣṭivarṣagate kāle yo roṣo 'bhūn mamānagha |</l>
          <l>BRP017.037.2/ sa saṃrūḍho 'sakṛt prāptas tataḥ kālātyayo mahān || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.038.1/ sa tataḥ kṛṣṇavacanāt sarvasātvatasaṃsadi |</l>
          <l>BRP017.038.2/ pradadau taṃ maṇiṃ babhrur akleśena mahāmatiḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.039.1/ tatas tam ārjavāt prāptaṃ babhror hastād arindamaḥ |</l>
          <l>BRP017.039.2/ dadau hṛṣṭamanāḥ kṛṣṇas taṃ maṇiṃ babhrave punaḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.040.1/ sa kṛṣṇahastāt samprāptaṃ maṇiratnaṃ syamantakam |</l>
          <l>BRP017.040.2/ ābadhya gāndinīputro virarājāṃśumān iva || 40 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="18" type="chapter">
        <head>Chapter 18 :: Description of Jambūdvīpa</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 46-50</note>
        <p>BRP018.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.001.1/ aho sumahad ākhyānaṃ bhavatā parikīrtitam |</l>
          <l>BRP018.001.2/ bhāratānāṃ ca sarveṣāṃ pārthivānāṃ tathaiva ca || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.002.1/ devānāṃ dānavānāṃ ca gandharvoragarakṣasām |</l>
          <l>BRP018.002.2/ daityānām atha siddhānāṃ guhyakānāṃ tathaiva ca || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.003.1/ atyadbhutāni karmāṇi vikramā dharmaniścayāḥ |</l>
          <l>BRP018.003.2/ vividhāś ca kathā divyā janma cāgryam anuttamam || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.004.1/ sṛṣṭiḥ prajāpateḥ samyak tvayā proktā mahāmate |</l>
          <l>BRP018.004.2/ prajāpatīnāṃ sarveṣāṃ guhyakāpsarasāṃ tathā || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.005.1/ sthāvaraṃ jaṅgamaṃ sarvam utpannaṃ vividhaṃ jagat |</l>
          <l>BRP018.005.2/ tvayā proktaṃ mahābhāga śrutaṃ caitan manoharam || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.006.1/ kathitaṃ puṇyaphaladaṃ purāṇaṃ ślakṣṇayā girā |</l>
          <l>BRP018.006.2/ manaḥkarṇasukhaṃ samyak prīṇāty amṛtasammitam || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.007.1/ idānīṃ śrotum icchāmaḥ sakalaṃ maṇḍalaṃ bhuvaḥ |</l>
          <l>BRP018.007.2/ vaktum arhasi sarvajña paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.008.1/ yāvantaḥ sāgarā dvīpās tathā varṣāṇi parvatāḥ |</l>
          <l>BRP018.008.2/ vanāni saritaḥ puṇyadevādīnāṃ mahāmate || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.009.1/ yatpramāṇam idaṃ sarvaṃ yadādhāraṃ yadātmakam |</l>
          <l>BRP018.009.2/ saṃsthānam asya jagato yathāvad vaktum arhasi || 9 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP018.010.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.010.1/ munayaḥ śrūyatām etat saṅkṣepād vadato mama |</l>
          <l>BRP018.010.2/ nāsya varṣaśatenāpi vaktuṃ śakyo 'tivistaraḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <pb n="76"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.011.1/ jambūplakṣāhvayau dvīpau śālmalaś cāparo dvijāḥ |</l>
          <l>BRP018.011.2/ kuśaḥ krauñcas tathā śākaḥ puṣkaraś caiva saptamaḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.012.1/ ete dvīpāḥ samudrais tu sapta saptabhir āvṛtāḥ |</l>
          <l>BRP018.012.2/ lavaṇekṣusurāsarpir dadhidugdhajalaiḥ samam || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.013.1/ jambūdvīpaḥ samastānām eteṣāṃ madhyasaṃsthitaḥ |</l>
          <l>BRP018.013.2/ tasyāpi madhye viprendrā meruḥ kanakaparvataḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.014.1/ caturaśītisāhasrair yojanais tasya cocchrayaḥ |</l>
          <l>BRP018.014.2/ praviṣṭaḥ ṣoḍaśādhastād dvātriṃśan mūrdhni vistṛtaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.015.1/ mūle ṣoḍaśasāhasrair vistāras tasya sarvataḥ |</l>
          <l>BRP018.015.2/ bhūpadmasyāsya śailo 'sau karṇikākārasaṃsthitaḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.016.1/ himavān hemakūṭaś ca niṣadhas tasya dakṣiṇe |</l>
          <l>BRP018.016.2/ nīlaḥ śvetaś ca śṛṅgī ca uttare varṣaparvatāḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.017.1/ lakṣapramāṇau dvau madhye daśahīnās tathāpare |</l>
          <l>BRP018.017.2/ sahasradvitayocchrāyās tāvadvistāriṇaś ca te || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.018.1/ bhārataṃ prathamaṃ varṣaṃ tataḥ kimpuruṣaṃ smṛtam |</l>
          <l>BRP018.018.2/ harivarṣaṃ tathaivānyan meror dakṣiṇato dvijāḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.019.1/ ramyakaṃ cottaraṃ varṣaṃ tasyaiva tu hiraṇmayam |</l>
          <l>BRP018.019.2/ uttarāḥ kuravaś caiva yathā vai bhārataṃ tathā || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.020.1/ navasāhasram ekaikam eteṣāṃ dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP018.020.2/ ilāvṛtaṃ ca tanmadhye sauvarṇo merur ucchritaḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.021.1/ meroś caturdiśaṃ tatra navasāhasravistṛtam |</l>
          <l>BRP018.021.2/ ilāvṛtaṃ mahābhāgāś catvāraś cātra parvatāḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.022.1/ viṣkambhā vitatā meror yojanāyutavistṛtāḥ |</l>
          <l>BRP018.022.2/ pūrveṇa mandaro nāma dakṣiṇe gandhamādanaḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.023.1/ vipulaḥ paścime pārśve supārśvaś cottare sthitaḥ |</l>
          <l>BRP018.023.2/ kadambas teṣu jambūś ca pippalo vaṭa eva ca || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.024.1/ ekādaśaśatāyāmāḥ pādapā giriketavaḥ |</l>
          <l>BRP018.024.2/ jambūdvīpasya sā jambūr nāmahetur dvijottamāḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.025.1/ mahāgajapramāṇāni jambvās tasyāḥ phalāni vai |</l>
          <l>BRP018.025.2/ patanti bhūbhṛtaḥ pṛṣṭhe śīryamāṇāni sarvataḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.026.1/ rasena teṣāṃ vikhyātā tatra jambūnadīti vai |</l>
          <l>BRP018.026.2/ sarit pravartate sā ca pīyate tannivāsibhiḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.027.1/ na khedo na ca daurgandhyaṃ na jarā nendriyakṣayaḥ |</l>
          <l>BRP018.027.2/ tatpānasvasthamanasāṃ janānāṃ tatra jāyate || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.028.1/ tīramṛt tadrasaṃ prāpya sukhavāyuviśoṣitā |</l>
          <l>BRP018.028.2/ jāmbūnadākhyaṃ bhavati suvarṇaṃ siddhabhūṣaṇam || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.029.1/ bhadrāśvaṃ pūrvato meroḥ ketumālaṃ ca paścime |</l>
          <l>BRP018.029.2/ varṣe dve tu muniśreṣṭhās tayor madhye tv ilāvṛtam || 29 ||</l>
        </lg>
        <pb n="77"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.030.1/ vanaṃ caitrarathaṃ pūrve dakṣiṇe gandhamādanam |</l>
          <l>BRP018.030.2/ vaibhrājaṃ paścime tadvad uttare nandanaṃ smṛtam || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.031.1/ aruṇodaṃ mahābhadram asitodaṃ samānasam |</l>
          <l>BRP018.031.2/ sarāṃsy etāni catvāri devabhogyāni sarvadā || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.032.1/ śāntavāṃś cakrakuñjaś ca kurarī mālyavāṃs tathā |</l>
          <l>BRP018.032.2/ vaikaṅkapramukhā meroḥ pūrvataḥ kesarācalāḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.033.1/ trikūṭaḥ śiśiraś caiva pataṅgo rucakas tathā |</l>
          <l>BRP018.033.2/ niṣadhādayo dakṣiṇatas tasya kesaraparvatāḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.034.1/ śikhivāsaḥ savaidūryaḥ kapilo gandhamādanaḥ |</l>
          <l>BRP018.034.2/ jānudhipramukhās tadvat paścime kesarācalāḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.035.1/ meror anantarās te ca jaṭharādiṣv avasthitāḥ |</l>
          <l>BRP018.035.2/ śaṅkhakūṭo 'tha ṛṣabho haṃso nāgas tathāparāḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.036.1/ kālañjarādyāś ca tathā uttare kesarācalāḥ |</l>
          <l>BRP018.036.2/ caturdaśa sahasrāṇi yojanānāṃ mahāpurī || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.037.1/ meror upari viprendrā brahmaṇaḥ kathitā divi |</l>
          <l>BRP018.037.2/ tasyāṃ samantataś cāṣṭau diśāsu vidiśāsu ca || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.038.1/ indrādilokapālānāṃ prakhyātāḥ pravarāḥ puraḥ |</l>
          <l>BRP018.038.2/ viṣṇupādaviniṣkrāntā plāvayantīndumaṇḍalam || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.039.1/ samantād brahmaṇaḥ puryāṃ gaṅgā patati vai divi |</l>
          <l>BRP018.039.2/ sā tatra patitā dikṣu caturdhā pratyapadyata || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.040.1/ sītā cālakanandā ca cakṣur badhrā ca vai kramāt |</l>
          <l>BRP018.040.2/ pūrveṇa sītā śailāc ca śailaṃ yānty antarikṣagā || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.041.1/ tataś ca pūrvavarṣeṇa bhadrāśvenaiti sārṇavam |</l>
          <l>BRP018.041.2/ tathaivālakanandā ca dakṣiṇenaitya bhāratam || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.042.1/ prayāti sāgaraṃ bhūtvā saptabhedā dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP018.042.2/ cakṣuś ca paścimagirīn atītya sakalāṃs tataḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.043.1/ paścimaṃ ketumālākhyaṃ varṣam anveti sārṇavam |</l>
          <l>BRP018.043.2/ bhadrā tathottaragirīn uttarāṃś ca tathā kurūn || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.044.1/ atītyottaram ambhodhiṃ samabhyeti dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP018.044.2/ ānīlaniṣadhāyāmau mālyavadgandhamādanau || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.045.1/ tayor madhyagato meruḥ karṇikākārasaṃsthitaḥ |</l>
          <l>BRP018.045.2/ bhāratāḥ ketumālāś ca bhadrāśvāḥ kuravas tathā || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.046.1/ pattrāṇi lokaśailasya maryādāśailabāhyataḥ |</l>
          <l>BRP018.046.2/ jaṭharo devakūṭaś ca maryādāparvatāv ubhau || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.047.1/ tau dakṣiṇottarāyāmāv ānīlaniṣadhāyatau |</l>
          <l>BRP018.047.2/ gandhamādanakailāsau pūrvapaścāt tu tāv ubhau || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.048.1/ aśītiyojanāyāmāv arṇavāntarvyavasthitau |</l>
          <l>BRP018.048.2/ niṣadhaḥ pāriyātraś ca maryādāparvatāv ubhau || 48 ||</l>
        </lg>
        <pb n="78"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.049.1/ tau dakṣiṇottarāyāmāv ānīlaniṣadhāyatau |</l>
          <l>BRP018.049.2/ meroḥ paścimadigbhāge yathā pūrvau tathā sthitau || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.050.1/ triśṛṅgo jārudhiś caiva uttarau varṣaparvatau |</l>
          <l>BRP018.050.2/ pūrvapaścāyatāv etāv arṇavāntarvyavasthitau || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.051.1/ ity ete hi mayā proktā maryādāparvatā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP018.051.2/ jaṭharāvasthitā meror yeṣāṃ dvau dvau caturdiśam || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.052.1/ meroś caturdiśaṃ ye tu proktāḥ kesaraparvatāḥ |</l>
          <l>BRP018.052.2/ śītāntādyā dvijās teṣām atīva hi manoharāḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.053.1/ śailānām antaradroṇyaḥ siddhacāraṇasevitāḥ |</l>
          <l>BRP018.053.2/ suramyāṇi tathā tāsu kānanāni purāṇi ca || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.054.1/ lakṣmīviṣṇvagnisūryendradevānāṃ munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP018.054.2/ tāsv āyatanavaryāṇi juṣṭāni narakinnaraiḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.055.1/ gandharvayakṣarakṣāṃsi tathā daiteyadānavāḥ |</l>
          <l>BRP018.055.2/ krīḍanti tāsu ramyāsu śailadroṇīṣv aharniśam || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.056.1/ bhaumā hy ete smṛtāḥ svargā dharmiṇām ālayā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP018.056.2/ naiteṣu pāpakartāro yānti janmaśatair api || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.057.1/ bhadrāśve bhagavān viṣṇur āste hayaśirā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP018.057.2/ vārāhaḥ ketumāle tu bhārate kūrmarūpadhṛk || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.058.1/ matsyarūpaś ca govindaḥ kuruṣv āste sanātanaḥ |</l>
          <l>BRP018.058.2/ viśvarūpeṇa sarvatra sarvaḥ sarveśvaro hariḥ || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.059.1/ sarvasyādhārabhūto 'sau dvijā āste 'khilātmakaḥ |</l>
          <l>BRP018.059.2/ yāni kimpuruṣādyāni varṣāṇy aṣṭau dvijottamāḥ || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.060.1/ na teṣu śoko nāyāso nodvegaḥ kṣudbhayādikam |</l>
          <l>BRP018.060.2/ susthāḥ prajā nirātaṅkāḥ sarvaduḥkhavivarjitāḥ || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.061.1/ daśadvādaśavarṣāṇāṃ sahasrāṇi sthirāyuṣaḥ |</l>
          <l>BRP018.061.2/ naiteṣu bhaumāny anyāni kṣutpipāsādi no dvijāḥ || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.062.1/ kṛtatretādikā naiva teṣu sthāneṣu kalpanā |</l>
          <l>BRP018.062.2/ sarveṣv eteṣu varṣeṣu sapta sapta kulācalāḥ |</l>
          <l>BRP018.062.3/ nadyaś ca śataśas tebhyaḥ prasūtā yā dvijottamāḥ || 62 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="19" type="chapter">
        <head>Chapter 19 :: Description of Bhāratavarṣa</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 50-52</note>
        <p>BRP019.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.001.1/ uttareṇa samudrasya himādreś caiva dakṣiṇe |</l>
          <l>BRP019.001.2/ varṣaṃ tad bhārataṃ nāma bhāratī yatra santatiḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.002.1/ navayojanasāhasro vistāraś ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP019.002.2/ karmabhūmir iyaṃ svargam apavargaṃ ca pṛcchatām || 2 ||</l>
        </lg>
        <pb n="79"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.003.1/ mahendro malayaḥ sahyaḥ śuktimān ṛkṣaparvataḥ |</l>
          <l>BRP019.003.2/ vindhyaś ca pāriyātraś ca saptātra kulaparvatāḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.004.1/ ataḥ samprāpyate svargo muktim asmāt prayāti vai |</l>
          <l>BRP019.004.2/ tiryaktvaṃ narakaṃ cāpi yānty ataḥ puruṣā dvijāḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.005.1/ itaḥ svargaś ca mokṣaś ca madhyaṃ cānte ca gacchati |</l>
          <l>BRP019.005.2/ na khalv anyatra martyānāṃ karma bhūmau vidhīyate || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.006.1/ bhāratasyāsya varṣasya nava bhedān niśāmaya |</l>
          <l>BRP019.006.2/ indradvīpaḥ kasetumāṃs tāmraparṇo gabhastimān || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.007.1/ nāgadvīpas tathā saumyo gandharvas tv atha vāruṇaḥ |</l>
          <l>BRP019.007.2/ ayaṃ tu navamas teṣāṃ dvīpaḥ sāgarasaṃvṛtaḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.008.1/ yojanānāṃ sahasraṃ ca dvīpo 'yaṃ dakṣiṇottarāt |</l>
          <l>BRP019.008.2/ pūrve kirātās tiṣṭhanti paścime yavanāḥ sthitāḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.009.1/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā madhye śūdrāś ca bhāgaśaḥ |</l>
          <l>BRP019.009.2/ ijyāyuddhavaṇijyādyavṛttimanto vyavasthitāḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.010.1/ śatadrucandrabhāgādyā himavatpādaniḥsṛtāḥ |</l>
          <l>BRP019.010.2/ vedasmṛtimukhāś cānyāḥ pāriyātrodbhavā mune || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.011.1/ narmadāsuramādyāś ca nadyo vindhyaviniḥsṛtāḥ |</l>
          <l>BRP019.011.2/ tāpīpayoṣṇīnirvindhyākāverīpramukhā nadīḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.012.1/ ṛkṣapādodbhavā hy etāḥ śrutāḥ pāpaṃ haranti yāḥ |</l>
          <l>BRP019.012.2/ godāvarībhīmarathīkṛṣṇaveṇyādikās tathā || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.013.1/ sahyapādodbhavā nadyaḥ smṛtāḥ pāpabhayāpahāḥ |</l>
          <l>BRP019.013.2/ kṛtamālātāmraparṇīpramukhā malayodbhavāḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.014.1/ trisāndhyarṣikulyādyā mahendraprabhavāḥ smṛtāḥ |</l>
          <l>BRP019.014.2/ ṛṣikulyākumārādyāḥ śuktimatpādasambhavāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.015.1/ āsāṃ nadyupanadyaś ca santy anyās tu sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP019.015.2/ tāsv ime kurupañcālamadhyadeśādayo janāḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.016.1/ pūrvadeśādikāś caiva kāmarūpanivāsinaḥ |</l>
          <l>BRP019.016.2/ pauṇḍrāḥ kaliṅgā magadhā dākṣiṇātyāś ca sarvaśaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.017.1/ tathā parāntyāḥ saurāṣṭrāḥ śūdrābhīrās tathārbudāḥ |</l>
          <l>BRP019.017.2/ mārukā mālavāś caiva pāriyātranivāsinaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.018.1/ sauvīrāḥ saindhavāpannāḥ śālvāḥ śākalavāsinaḥ |</l>
          <l>BRP019.018.2/ madrārāmās tathāmbaṣṭhāḥ pārasīkādayas tathā || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.019.1/ āsāṃ pibanti salilaṃ vasanti saritāṃ sadā |</l>
          <l>BRP019.019.2/ samopetā mahābhāga hṛṣṭapuṣṭajanākulāḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.020.1/ vasanti bhārate varṣe yugāny atra mahāmune |</l>
          <l>BRP019.020.2/ kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliś cānyatra na kvacit || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.021.1/ tapas tapyanti yatayo juhvate cātra yajvinaḥ |</l>
          <l>BRP019.021.2/ dānāni cātra dīyante paralokārtham ādarāt || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.022.1/ puruṣair yajñapuruṣo jambūdvīpe sadejyate |</l>
          <l>BRP019.022.2/ yajñair yajñamayo viṣṇur anyadvīpeṣu cānyathā || 22 ||</l>
        </lg>
        <pb n="80"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.023.1/ atrāpi bhārataṃ śreṣṭhaṃ jambūdvīpe mahāmune |</l>
          <l>BRP019.023.2/ yato hi karmabhūr eṣā yato 'nyā bhogabhūmayaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.024.1/ atra janmasahasrāṇāṃ sahasrair api sattama |</l>
          <l>BRP019.024.2/ kadācil labhate jantur mānuṣyaṃ puṇyasañcayan || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.025.1/ gāyanti devāḥ kila gītakāni |</l>
          <l>BRP019.025.2/ dhanyās tu ye bhāratabhūmibhāge |</l>
          <l>BRP019.025.3/ svargāpavargāspadahetubhūte |</l>
          <l>BRP019.025.4/ bhavanti bhūyaḥ puruṣā manuṣyāḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.026.1/ karmāṇy asaṅkalpitatatphalāni |</l>
          <l>BRP019.026.2/ sannyasya viṣṇau paramātmarūpe |</l>
          <l>BRP019.026.3/ avāpya tāṃ karmamahīm anante |</l>
          <l>BRP019.026.4/ tasmiṃl layaṃ ye tv amalāḥ prayānti || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.027.1/ jānīma no tatkūvayaṃ vilīne |</l>
          <l>BRP019.027.2/ svargaprade karmaṇi dehabandham |</l>
          <l>BRP019.027.3/ prāpsyanti dhanyāḥ khalu te manuṣyā |</l>
          <l>BRP019.027.4/ ye bhāratenendriyaviprahīnāḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.028.1/ navavarṣaṃ ca bho viprā jambūdvīpam idaṃ mayā |</l>
          <l>BRP019.028.2/ lakṣayojanavistāraṃ saṅkṣepāt kathitaṃ dvijāḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.029.1/ jambūdvīpaṃ samāvṛtya lakṣayojanavistaraḥ |</l>
          <l>BRP019.029.2/ bho dvijā valayākāraḥ sthitaḥ kṣīrodadhir bahiḥ || 29 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="20" type="chapter">
        <head>Chapter 20 :: Description of the six outer continents</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 52-56</note>
        <p>BRP020.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.001.1/ kṣārodena yathā dvīpo jambūsañjño 'bhiveṣṭitaḥ |</l>
          <l>BRP020.001.2/ saṃveṣṭya kṣāram udadhiṃ plakṣadvīpas tathā sthitaḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.002.1/ jambūdvīpasya vistāraḥ śatasāhasrasammitaḥ |</l>
          <l>BRP020.002.2/ sa eva dviguṇo viprāḥ plakṣadvīpe 'py udāhṛtaḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.003.1/ sapta medhātitheḥ putrāḥ plakṣadvīpeśvarasya vai |</l>
          <l>BRP020.003.2/ śreṣṭhaḥ śāntabhayo nāma śiśiras tadanantaram || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.004.1/ sukhodayas tathānandaḥ śivaḥ kṣemaka eva ca |</l>
          <l>BRP020.004.2/ dhruvaś ca saptamas teṣāṃ plakṣadvīpeśvarā hi te || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.005.1/ pūrvaṃ śāntabhayaṃ varṣaṃ śiśiraṃ sukhadaṃ tathā |</l>
          <l>BRP020.005.2/ ānandaṃ ca śivaṃ caiva kṣemakaṃ dhruvam eva ca || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.006.1/ maryādākārakās teṣāṃ tathānye varṣaparvatāḥ |</l>
          <l>BRP020.006.2/ saptaiva teṣāṃ nāmāni śṛṇudhvaṃ munisattamāḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.007.1/ gomedaś caiva candraś ca nārado dandubhis tathā |</l>
          <l>BRP020.007.2/ somakaḥ sumanāḥ śailo vaibhrājaś caiva saptamaḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.008.1/ varṣācaleṣu ramyeṣu varṣeṣv eteṣu cānaghāḥ |</l>
          <l>BRP020.008.2/ vasanti devagandharvasahitāḥ sahitaṃ prajāḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <pb n="81"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.009.1/ teṣu puṇyā janapadā vīrā na mriyate janaḥ |</l>
          <l>BRP020.009.2/ nādhayo vyādhayo vāpi sarvakālasukhaṃ hi tat || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.010.1/ teṣāṃ nadyaś ca saptaiva varṣāṇāṃ tu samudragāḥ |</l>
          <l>BRP020.010.2/ nāmatas tāḥ pravakṣyāmi śrutāḥ pāpaṃ haranti yāḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.011.1/ anutaptā śikhā caiva viprāśā tridivā kramuḥ |</l>
          <l>BRP020.011.2/ amṛtā sukṛtā caiva saptaitās tatra nimnagāḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.012.1/ ete śailās tathā nadyaḥ pradhānāḥ kathitā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP020.012.2/ kṣudranadyas tathā śailās tatra santi sahasraśaḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.013.1/ tāḥ pibanti sadā hṛṣṭā nadīr janapadās tu te |</l>
          <l>BRP020.013.2/ avasarpiṇī nadī teṣāṃ na caivotsarpiṇī dvijāḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.014.1/ na teṣv asti yugāvasthā teṣu sthāneṣu saptasu |</l>
          <l>BRP020.014.2/ tretāyugasamaḥ kālaḥ sarvadaiva dvijottamāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.015.1/ plakṣadvīpādike viprāḥ śākadvīpāntikeṣu vai |</l>
          <l>BRP020.015.2/ pañcavarṣasahasrāṇi janā jīvanty anāmayāḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.016.1/ dharmaś caturvidhas teṣu varṇāśramavibhāgajaḥ |</l>
          <l>BRP020.016.2/ varṇāś ca tatra catvāras tān budhāḥ pravadāmi vaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.017.1/ āryakāḥ kuravaś caiva viviśvā bhāvinaś ca ye |</l>
          <l>BRP020.017.2/ viprakṣatriyavaiśyās te śūdrāś ca munisattamāḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.018.1/ jambūvṛkṣapramāṇas tu tanmadhye sumahātaruḥ |</l>
          <l>BRP020.018.2/ plakṣas tannāmasañjño 'yaṃ plakṣadvīpo dvijottamāḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.019.1/ ijyate tatra bhagavāṃs tair varṇair āryakādibhiḥ |</l>
          <l>BRP020.019.2/ somarūpī jagatsraṣṭā sarvaḥ sarveśvaro hariḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.020.1/ plakṣadvīpapramāṇena plakṣadvīpaḥ samāvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP020.020.2/ tathaivekṣurasodena pariveṣānukāriṇā || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.021.1/ ity etad vo muniśreṣṭhāḥ plakṣadvīpa udāhṛtaḥ |</l>
          <l>BRP020.021.2/ saṅkṣepeṇa mayā bhūyaḥ śālmalaṃ taṃ nibodhata || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.022.1/ śālmalasyeśvaro vīro vapuṣmāṃs tatsutā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP020.022.2/ teṣāṃ tu nāma sañjñāni saptavarṣāṇi tāni vai || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.023.1/ śveto 'tha haritaś caiva jīmūto rohitas tathā |</l>
          <l>BRP020.023.2/ vaidyuto mānasaś caiva suprabhaś ca dvijottamāḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.024.1/ śālmanaś ca samudro 'sau dvīpenekṣurasodakaḥ |</l>
          <l>BRP020.024.2/ vistārād dviguṇenātha sarvataḥ saṃvṛtaḥ sthitaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.025.1/ tatrāpi parvatāḥ sapta vijñeyā ratnayonayaḥ |</l>
          <l>BRP020.025.2/ varṣābhivyañjakās te tu tathā saptaiva nimnagāḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.026.1/ kumudaś connataś caiva tṛtīyas tu balāhakaḥ |</l>
          <l>BRP020.026.2/ droṇo yatra mahauṣadhyaḥ sa caturtho mahīdharaḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <pb n="82"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.027.1/ kaṅkas tu pañcamaḥ ṣaṣṭho mahiṣaḥ saptamas tathā |</l>
          <l>BRP020.027.2/ kakudmān parvatavaraḥ sarinnāmāny ato dvijāḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.028.1/ śroṇī toyā vitṛṣṇā ca candrā śukrā vimocanī |</l>
          <l>BRP020.028.2/ nivṛttiḥ saptamī tāsāṃ smṛtās tāḥ pāpaśāntidāḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.029.1/ śvetaṃ ca lohitaṃ caiva jīmūtaṃ haritaṃ tathā |</l>
          <l>BRP020.029.2/ vaidyutaṃ mānasaṃ caiva suprabhaṃ nāma saptamam || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.030.1/ saptaitāni tu varṣāṇi cāturvarṇyayutāni ca |</l>
          <l>BRP020.030.2/ varṇāś ca śālmale ye ca vasanty eṣu dvijottamāḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.031.1/ kapilāś cāruṇāḥ pītāḥ kṛṣṇāś caiva pṛthak pṛthak |</l>
          <l>BRP020.031.2/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś caiva yajanti tam || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.032.1/ bhagavantaṃ samastasya viṣṇum ātmānam avyayam |</l>
          <l>BRP020.032.2/ vāyubhūtaṃ makhaśreṣṭhair yajvāno yajñasaṃsthitam || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.033.1/ devānām atra sānnidhyam atīva sumanohare |</l>
          <l>BRP020.033.2/ śālmaliś ca mahāvṛkṣo nāmanirvṛttikārakaḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.034.1/ eṣa dvīpaḥ samudreṇa surodena samāvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP020.034.2/ vistārāc chālmaleś caiva samena tu samantataḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.035.1/ surodakaḥ parivṛtaḥ kuśadvīpena sarvataḥ |</l>
          <l>BRP020.035.2/ śālmalasya tu vistārād dviguṇena samantataḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.036.1/ jyotiṣmataḥ kuśadvīpe śṛṇudhvaṃ tasya putrakān |</l>
          <l>BRP020.036.2/ udbhido veṇumāṃś caiva svairatho randhano dhṛtiḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.037.1/ prabhākaro 'tha kapilas tannāmnā varṣapaddhatiḥ |</l>
          <l>BRP020.037.2/ tasyāṃ vasanti manujaiḥ saha daiteyadānavāḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.038.1/ tathaiva devagandharvā yakṣakimpuruṣādayaḥ |</l>
          <l>BRP020.038.2/ varṇās tatrāpi catvāro nijānuṣṭhānatatparāḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.039.1/ daminaḥ śuṣmiṇaḥ snehā māndahāś ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP020.039.2/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś cānukramoditāḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.040.1/ yathoktakarmakartṛtvāt svādhikārakṣayāya te |</l>
          <l>BRP020.040.2/ tatra te tu kuśadvīpe brahmarūpaṃ janārdanam || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.041.1/ yajantaḥ kṣapayanty ugram adhikāraphalapradam |</l>
          <l>BRP020.041.2/ vidrumo hemaśailaś ca dyutimān puṣṭimāṃs tathā || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.042.1/ kuśeśayo hariś caiva saptamo mandarācalaḥ |</l>
          <l>BRP020.042.2/ varṣācalās tu saptaite dvīpe tatra dvijottamāḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.043.1/ nadyaś ca sapta tāsāṃ tu vakṣye nāmāny anukramāt |</l>
          <l>BRP020.043.2/ dhūtapāpā śivā caiva pavitrā sammatis tathā || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.044.1/ vidyud ambho mahī cānyā sarvapāpaharās tv imāḥ |</l>
          <l>BRP020.044.2/ anyāḥ sahasraśas tatra kṣudranadyas tathācalāḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <pb n="83"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.045.1/ kuśadvīpe kuśastambaḥ sañjñayā tasya tat smṛtam |</l>
          <l>BRP020.045.2/ tatpramāṇena sa dvīpo ghṛtodena samāvṛtaḥ || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.046.1/ ghṛtodaś ca samudro vai krauñcadvīpena saṃvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP020.046.2/ krauñcadvīpo muniśreṣṭhāḥ śrūyatāṃ cāparo mahān || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.047.1/ kuśadvīpasya vistārād dviguṇo yasya vistaraḥ |</l>
          <l>BRP020.047.2/ krauñcadvīpe dyutimataḥ putrāḥ sapta mahātmanaḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.048.1/ tannāmāni ca varṣāṇi teṣāṃ cakre mahāmanāḥ |</l>
          <l>BRP020.048.2/ kuśago mandagaś coṣṇaḥ pīvaro 'thāndhakārakaḥ || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.049.1/ muniś ca dundubhiś caiva saptaite tatsutā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP020.049.2/ tatrāpi devagandharvasevitāḥ sumanoramāḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.050.1/ varṣācalā muniśreṣṭhās teṣāṃ nāmāni bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP020.050.2/ krauñcaś ca vāmanaś caiva tṛtīyaś cāndhakārakaḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.051.1/ devavrato dhamaś caiva tathānyaḥ puṇḍarīkavān |</l>
          <l>BRP020.051.2/ dundubhiś ca mahāśailo dviguṇās te parasparam || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.052.1/ dvīpād dvīpeṣu ye śailās tathā dvīpāni te tathā |</l>
          <l>BRP020.052.2/ varṣeṣv eteṣu ramyeṣu varṣaśailavareṣu ca || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.053.1/ nivasanti nirātaṅkāḥ saha devagaṇaiḥ prajāḥ |</l>
          <l>BRP020.053.2/ puṣkalā puṣkarā dhanyās te khyātāś ca dvijottamāḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.054.1/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś cānukramoditāḥ |</l>
          <l>BRP020.054.2/ tatra nadyo muniśreṣṭhā yāḥ pibanti tu te sadā || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.055.1/ sapta pradhānāḥ śataśas tathānyāḥ kṣudranimnagāḥ |</l>
          <l>BRP020.055.2/ gaurī kumudvatī caiva sandhyā rātrir manojavā || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.056.1/ khyātiś ca puṇḍarīkā ca saptaitā varṣanimnagāḥ |</l>
          <l>BRP020.056.2/ tatrāpi varṇair bhagavān puṣkarādyair janārdanaḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.057.1/ dhyānayogai rudrarūpa ījyate yajñasannidhau |</l>
          <l>BRP020.057.2/ krauñcadvīpaḥ samudreṇa dadhimaṇḍodakena tu || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.058.1/ āvṛtaḥ sarvataḥ krauñcadvīpatulyena mānataḥ |</l>
          <l>BRP020.058.2/ dadhimaṇḍodakaś cāpi śākadvīpena saṃvṛtaḥ || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.059.1/ krauñcadvīpasya vistāradviguṇena dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP020.059.2/ śākadvīpeśvarasyāpi bhavyasya sumahātmanaḥ || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.060.1/ saptaiva tanayās teṣāṃ dadau varṣāṇi sapta saḥ |</l>
          <l>BRP020.060.2/ jaladaś ca kumāraś ca sukumāro manīrakaḥ || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.061.1/ kusamodaś ca modākiḥ saptamaś ca mahādrumaḥ |</l>
          <l>BRP020.061.2/ tatsañjñāny eva tatrāpi sapta varṣāṇy anukramāt || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.062.1/ tatrāpi parvatāḥ sapta varṣavicchedakārakāḥ |</l>
          <l>BRP020.062.2/ pūrvas tatrodayagirir jaladhāras tathāparaḥ || 62 ||</l>
        </lg>
        <pb n="84"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.063.1/ tathā raivatakaḥ śyāmas tathaivāmbhogirir dvijāḥ |</l>
          <l>BRP020.063.2/ āstikeyas tathā ramyaḥ kesarī parvatottamaḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.064.1/ śākaś cātra mahāvṛkṣaḥ siddhagandharvasevitaḥ |</l>
          <l>BRP020.064.2/ yatpattravātasaṃsparśād āhlādo jāyate paraḥ || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.065.1/ tatra puṇyā janapadāś cāturvarṇyasamanvitāḥ |</l>
          <l>BRP020.065.2/ nivasanti mahātmāno nirātaṅkā nirāmayāḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.066.1/ nadyaś cātra mahāpuṇyāḥ sarvapāpabhayāpahāḥ |</l>
          <l>BRP020.066.2/ sukumārī kumārī ca nalinī reṇukā ca yā || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.067.1/ ikṣuś ca dhenukā caiva gabhastī saptamī tathā |</l>
          <l>BRP020.067.2/ anyās tv ayutaśas tatra kṣudranadyo dvijottamāḥ || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.068.1/ mahīdharās tathā santi śataśo 'tha sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP020.068.2/ tāḥ pibanti mudā yuktā jaladādiṣu ye sthitāḥ || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.069.1/ varṣeṣu ye janapadāś caturthārthasamanvitāḥ |</l>
          <l>BRP020.069.2/ nadyaś cātra mahāpuṇyāḥ svargād abhyetya medinīm || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.070.1/ dharmahānir na teṣv asti na saṃharṣo na śuk tathā |</l>
          <l>BRP020.070.2/ maryādāvyutkramaś cāpi teṣu deśeṣu saptasu || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.071.1/ magāś ca māgadhāś caiva mānasā mandagās tathā |</l>
          <l>BRP020.071.2/ magā brāhmaṇabhūyiṣṭhā māgadhāḥ kṣatriyās tu te || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.072.1/ vaiśyās tu mānasās teṣāṃ śūdrā jñeyās tu mandagāḥ |</l>
          <l>BRP020.072.2/ śākadvīpe sthitair viṣṇuḥ sūryarūpadharo hariḥ || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.073.1/ yathoktair ijyate samyak karmabhir niyatātmabhiḥ |</l>
          <l>BRP020.073.2/ śākadvīpas tato viprāḥ kṣīrodena samantataḥ || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.074.1/ śākadvīpapramāṇena valayeneva veṣṭitaḥ |</l>
          <l>BRP020.074.2/ kṣīrābdhiḥ sarvato viprāḥ puṣkarākhyena veṣṭitaḥ || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.075.1/ dvīpena śākadvīpāt tu dviguṇena samantataḥ |</l>
          <l>BRP020.075.2/ puṣkare savanasyāpi mahāvīto 'bhavat sutaḥ || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.076.1/ dhātakiś ca tayos tadvad dve varṣe nāmasañjñite |</l>
          <l>BRP020.076.2/ mahāvītaṃ tathaivānyad dhātakīkhaṇḍasañjñitam || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.077.1/ ekaś cātra mahābhāgāḥ prakhyāto varṣaparvataḥ |</l>
          <l>BRP020.077.2/ mānasottarasañjño vai madhyato valayākṛtiḥ || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.078.1/ yojanānāṃ sahasrāṇi ūrdhvaṃ pañcāśad ucchritaḥ |</l>
          <l>BRP020.078.2/ tāvad eva ca vistīrṇaḥ sarvataḥ parimaṇḍalaḥ || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.079.1/ puṣkaradvīpavalayaṃ madhyena vibhajann iva |</l>
          <l>BRP020.079.2/ sthito 'sau tena vicchinnaṃ jātaṃ varṣadvayaṃ hi tat || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.080.1/ valayākāram ekaikaṃ tayor madhye mahāgiriḥ |</l>
          <l>BRP020.080.2/ daśavarṣasahasrāṇi tatra jīvanti mānavāḥ || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.081.1/ nirāmayā viśokāś ca rāgadveṣavivarjitāḥ |</l>
          <l>BRP020.081.2/ adhamottamau na teṣv āstāṃ na vadhyavadhakau dvijāḥ || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.082.1/ nerṣyāsūyā bhayaṃ roṣo doṣo lobhādikaṃ na ca |</l>
          <l>BRP020.082.2/ mahāvītaṃ bahir varṣaṃ dhātakīkhaṇḍam antataḥ || 82 ||</l>
        </lg>
        <pb n="85"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.083.1/ mānasottaraśailasya devadaityādisevitam |</l>
          <l>BRP020.083.2/ satyānṛte na tatrāstāṃ dvīpe puṣkarasañjñite || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.084.1/ na tatra nadyaḥ śailā vā dvīpe varṣadvayānvite |</l>
          <l>BRP020.084.2/ tulyaveṣās tu manujā devais tatraikarūpiṇaḥ || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.085.1/ varṇāśramācārahīnaṃ dharmāharaṇavarjitam |</l>
          <l>BRP020.085.2/ trayīvārttādaṇḍanītiśuśrūṣārahitaṃ ca tat || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.086.1/ varṣadvayaṃ tato viprā bhaumasvargo 'yam uttamaḥ |</l>
          <l>BRP020.086.2/ sarvasya sukhadaḥ kālo jarārogavivarjitaḥ || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.087.1/ puṣkare dhātakīkhaṇḍe mahāvīte ca vai dvijāḥ |</l>
          <l>BRP020.087.2/ nyagrodhaḥ puṣkaradvīpe brahmaṇaḥ sthānam uttamam || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.088.1/ tasmin nivasati brahmā pūjyamānaḥ surāsuraiḥ |</l>
          <l>BRP020.088.2/ svādūdakenodadhinā puṣkaraḥ pariveṣṭitaḥ || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.089.1/ samena puṣkarasyaiva vistārān maṇḍalāt tathā |</l>
          <l>BRP020.089.2/ evaṃ dvīpāḥ samudrais tu sapta saptabhir āvṛtāḥ || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.090.1/ dvīpaś caiva samudraś ca samānau dviguṇau parau |</l>
          <l>BRP020.090.2/ payāṃsi sarvadā sarvasamudreṣu samāni vai || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.091.1/ nyūnātiriktatā teṣāṃ kadācin naiva jāyate |</l>
          <l>BRP020.091.2/ sthālīstham agnisaṃyogād udreki salilaṃ yathā || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.092.1/ tathenduvṛddhau salilam ambhodhau munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP020.092.2/ anyūnānatiriktāś ca vardhanty āpo hrasanti ca || 92 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.093.1/ udayāstamane tv indoḥ pakṣayoḥ śuklakṛṣṇayoḥ |</l>
          <l>BRP020.093.2/ daśottarāṇi pañcaiva aṅgulānāṃ śatāni ca || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.094.1/ apāṃ vṛddhikṣayau dṛṣṭau sāmudrīṇāṃ dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP020.094.2/ bhojanaṃ puṣkaradvīpe tatra svayam upasthitam || 94 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.095.1/ bhuñjanti ṣaḍrasaṃ viprāḥ prajāḥ sarvāḥ sadaiva hi |</l>
          <l>BRP020.095.2/ svādūdakasya parito dṛśyate lokasaṃsthitiḥ || 95 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.096.1/ dviguṇā kāñcanī bhūmiḥ sarvajantuvivarjitā |</l>
          <l>BRP020.096.2/ lokālokas tataḥ śailo yojanāyutavistṛtaḥ || 96 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.097.1/ ucchrayeṇāpi tāvanti sahasrāṇy āvalohi saḥ |</l>
          <l>BRP020.097.2/ tatas tamaḥ samāvṛtya taṃ śailaṃ sarvataḥ sthitam || 97 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.098.1/ tamaś cāṇḍakaṭāhena samantāt pariveṣṭitam |</l>
          <l>BRP020.098.2/ pañcāśatkoṭivistārā seyam urvī dvijottamāḥ || 98 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.099.1/ sahaivāṇḍakaṭāhena sadvīpā samahīdharā |</l>
          <l>BRP020.099.2/ seyaṃ dhātrī vidhātrī ca sarvabhūtaguṇādhikā |</l>
          <l>BRP020.099.3/ ādhārabhūtā jagatāṃ sarveṣāṃ sā dvijottamāḥ || 99 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="21" type="chapter">
        <pb n="86"/>
        <head>Chapter 21 :: Description of the nether worlds</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 56-57</note>
        <p>BRP021.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.001.1/ vistāra eṣa kathitaḥ pṛthivyā munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP021.001.2/ saptatis tu sahasrāṇi taducchrāyo 'pi kathyate || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.002.1/ daśasāhasram ekaikaṃ pātālaṃ munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP021.002.2/ atalaṃ vitalaṃ caiva nitalaṃ sutalaṃ tathā || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.003.1/ talātalaṃ rasātalaṃ pātālaṃ cāpi saptamam |</l>
          <l>BRP021.003.2/ kṛṣṇā śuklāruṇā pītā śarkarā śailakāñcanī || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.004.1/ bhūmayo yatra viprendrā varaprāsādaśobhitāḥ |</l>
          <l>BRP021.004.2/ teṣu dānavadaiteyajātayaḥ śataśaḥ sthitāḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.005.1/ nāgānāṃ ca mahāṅgānāṃ jñātayaś ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP021.005.2/ svarlokād api ramyāṇi pātālānīti nāradaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.006.1/ prāha svargasadomadhye pātālebhyo gato divam |</l>
          <l>BRP021.006.2/ āhlādakāriṇaḥ śubhrā maṇayo yatra suprabhāḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.007.1/ nāgābharaṇabhūṣāś ca pātālaṃ kena tatsamam |</l>
          <l>BRP021.007.2/ daityadānavakanyābhir itaś cetaś ca śobhite || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.008.1/ pātāle kasya na prītir vimuktasyāpi jāyate |</l>
          <l>BRP021.008.2/ divārkaraśmayo yatra prabhās tanvanti nātapam || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.009.1/ śaśinaś ca na śītāya niśi dyotāya kevalam |</l>
          <l>BRP021.009.2/ bhakṣyabhojyamahāpānamadamattaiś ca bhogibhiḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.010.1/ yatra na jñāyate kālo gato 'pi danujādibhiḥ |</l>
          <l>BRP021.010.2/ vanāni nadyo ramyāṇi sarāṃsi kamalākarāḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.011.1/ puṃskokilādilāpāś ca manojñāny ambarāṇi ca |</l>
          <l>BRP021.011.2/ bhūṣaṇāny atiramyāṇi gandhādyaṃ cānulepanam || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.012.1/ vīṇāveṇumṛdaṅgānāṃ niḥsvanāś ca sadā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP021.012.2/ etāny anyāni ramyāṇi bhāgyabhogyāni dānavaiḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.013.1/ daityoragaiś ca bhujyante pātālāntaragocaraiḥ |</l>
          <l>BRP021.013.2/ pātālānām adhaś cāste viṣṇor yā tāmasī tanuḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.014.1/ śeṣākhyā yadguṇān vaktuṃ na śaktā daityadānavāḥ |</l>
          <l>BRP021.014.2/ yo 'nantaḥ paṭhyate siddhair devadevarṣipūjitaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.015.1/ sahasraśirasā vyaktaḥ svastikāmalabhūṣaṇaḥ |</l>
          <l>BRP021.015.2/ phaṇāmaṇisahasreṇa yaḥ sa vidyotayan diśaḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.016.1/ sarvān karoti nirvīryān hitāya jagato 'surān |</l>
          <l>BRP021.016.2/ madāghūrṇitanetro 'sau yaḥ sadaivaikakuṇḍalaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.017.1/ kirīṭī sragdharo bhāti sāgniśveta ivācalaḥ |</l>
          <l>BRP021.017.2/ nīlavāsā madotsiktaḥ śvetahāropaśobhitaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.018.1/ sābhragaṅgāprapāto 'sau kailāsādrir ivottamaḥ |</l>
          <l>BRP021.018.2/ lāṅgalāsaktahastāgro bibhran muśalam uttamam || 18 ||</l>
        </lg>
        <pb n="87"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.019.1/ upāsyate svayaṃ kāntyā yo vāruṇyā ca mūrtayā |</l>
          <l>BRP021.019.2/ kalpānte yasya vaktrebhyo viṣānalaśikhojjvalaḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.020.1/ saṅkarṣaṇātmako rudro niṣkramyātti jagattrayam |</l>
          <l>BRP021.020.2/ sa bibhracchikharībhūtam aśeṣaṃ kṣitimaṇḍalam || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.021.1/ āste pātālamūlasthaḥ śeṣo 'śeṣasurārcitaḥ |</l>
          <l>BRP021.021.2/ tasya vīryaṃ prabhāvaś ca svarūpaṃ rūpam eva ca || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.022.1/ nahi varṇayituṃ śakyaṃ jñātuṃ vā tridaśair api |</l>
          <l>BRP021.022.2/ yasyaiṣā sakalā pṛthvī phaṇāmaṇiśikhāruṇā || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.023.1/ āste kusumamāleva kas tadvīryaṃ vadiṣyati |</l>
          <l>BRP021.023.2/ yadā vijṛmbhate 'nanto madāghūrṇitalocanaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.024.1/ tadā calati bhūr eṣā sādritoyādhikānanā |</l>
          <l>BRP021.024.2/ gandharvāpsarasaḥ siddhāḥ kinnaroragavāraṇāḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.025.1/ nāntaṃ guṇānāṃ gacchanti tato 'nanto 'yam avyayaḥ |</l>
          <l>BRP021.025.2/ yasya nāgavadhūhastair lāpitaṃ haricandanam || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.026.1/ muhuḥ śvāsānilāyastaṃ yāti dikpaṭavāsatām |</l>
          <l>BRP021.026.2/ yam ārādhya purāṇarṣir gargo jyotīṃṣi tattvataḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.027.1/ jñātavān sakalaṃ caiva nimittapaṭhitaṃ phalam |</l>
          <l>BRP021.027.2/ teneyaṃ nāgavaryeṇa śirasā vidhṛtā mahī |</l>
          <l>BRP021.027.3/ bibharti sakalāṃl lokān sadevāsuramānuṣān || 27 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="22" type="chapter">
        <head>Chapter 22 :: Description of hells</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 57-59</note>
        <p>BRP022.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.001.1/ tataś cānantaraṃ viprā narakā rauravādayaḥ |</l>
          <l>BRP022.001.2/ pāpino yeṣu pātyante tāñ śṛṇudhvaṃ dvijottamāḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.002.1/ rauravaḥ śaukaro rodhas tāno viśasanas tathā |</l>
          <l>BRP022.002.2/ mahājvālas taptakuḍyo mahālobho vimohanaḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.003.1/ rudhirāndho vasātaptaḥ kṛmīśaḥ kṛmibhojanaḥ |</l>
          <l>BRP022.003.2/ asipattravanaṃ kṛṣṇo lālābhakṣaś ca dāruṇaḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.004.1/ tathā pūyavahaḥ pāpo vahnijvālo hy adhaḥśirāḥ |</l>
          <l>BRP022.004.2/ sadaṃśaḥ kṛṣṇasūtraś ca tamaś cāvīcir eva ca || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.005.1/ śvabhojano 'thāpratiṣṭhomaāvīciś ca tathāparaḥ |</l>
          <l>BRP022.005.2/ ity evamādayaś cānye narakā bhṛśadāruṇāḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.006.1/ yamasya viṣaye ghorāḥ śastrāgniviṣadarśinaḥ |</l>
          <l>BRP022.006.2/ patanti yeṣu puruṣāḥ pāpakarmaratāś ca ye || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.007.1/ kūṭasākṣī tathā samyak pakṣapātena yo vadet |</l>
          <l>BRP022.007.2/ yaś cānyad anṛtaṃ vakti sa naro yāti rauravam || 7 ||</l>
        </lg>
        <pb n="88"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.008.1/ bhrūṇahā purahantā ca goghnaś ca munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP022.008.2/ yānti te rauravaṃ ghoraṃ yaś cocchvāsanirodhakaḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.009.1/ surāpo brahmahā hartā suvarṇasya ca śūkare |</l>
          <l>BRP022.009.2/ prayāti narake yaś ca taiḥ saṃsargam upaiti vai || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.010.1/ rājanyavaiśyahā caiva tathaiva gurutalpagaḥ |</l>
          <l>BRP022.010.2/ taptakumbhe svasṛgāmī hanti rājabhaṭaṃ ca yaḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.011.1/ mādhvīvikrayakṛn vadhyapālaḥ kesaravikrayī |</l>
          <l>BRP022.011.2/ taptalohe patanty ete yaś ca bhaktaṃ parityajet || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.012.1/ sutāṃ snuṣāṃ cāpi gatvā mahājvāle nipātyate |</l>
          <l>BRP022.012.2/ avamantā gurūṇāṃ yo yaś cākroṣṭā narādhamaḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.013.1/ vedadūṣayitā yaś ca vedavikrayakaś ca yaḥ |</l>
          <l>BRP022.013.2/ agamyagāmī yaś ca syāt te yānti śabalaṃ dvijāḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.014.1/ cauro vimohe patati maryādādūṣakas tathā |</l>
          <l>BRP022.014.2/ devadvijapitṛdveṣṭā ratnadūṣayitā ca yaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.015.1/ sa yāti kṛmibhakṣye vai kṛmīśe tu duriṣṭikṛt |</l>
          <l>BRP022.015.2/ pitṛdevātithīn yas tu paryaśnāti narādhamaḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.016.1/ lālābhakṣye sa yāty ugre śarakartā ca vedhake |</l>
          <l>BRP022.016.2/ karoti karṇino yaś ca yaś ca khaḍgādikṛn naraḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.017.1/ prayānty ete viśasane narake bhṛśadāruṇe |</l>
          <l>BRP022.017.2/ asatpratigrahītā ca narake yāty adhomukhe || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.018.1/ ayājyayājakas tatra tathā nakṣatrasūcakaḥ |</l>
          <l>BRP022.018.2/ kṛmipūye naraś caiko yāti miṣṭānnabhuk sadā || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.019.1/ lākṣāmāṃsarasānāṃ ca tilānāṃ lavaṇasya ca |</l>
          <l>BRP022.019.2/ vikretā brāhmaṇo yāti tam eva narakaṃ dvijāḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.020.1/ mārjārakukkuṭacchāgaśvavarāhavihaṅgamān |</l>
          <l>BRP022.020.2/ poṣayan narakaṃ yāti tam eva dvijasattamāḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.021.1/ raṅgopajīvī kaivartaḥ kuṇḍāśī garadas tathā |</l>
          <l>BRP022.021.2/ sūcī māhiṣikaś caiva parvagāmī ca yo dvijaḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.022.1/ agāradāhī mitraghnaḥ śakunigrāmayājakaḥ |</l>
          <l>BRP022.022.2/ rudhirāndhe patanty ete somaṃ vikrīṇate ca ye || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.023.1/ madhuhā grāmahantā ca yāti vaitaraṇīṃ naraḥ |</l>
          <l>BRP022.023.2/ retaḥpānādikartāro maryādābhedinaś ca ye || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.024.1/ te kṛcchre yānty aśaucāś ca kuhakājīvinaś ca ye |</l>
          <l>BRP022.024.2/ asipattravanaṃ yāti vanacchedī vṛthaiva yaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.025.1/ aurabhrikā mṛgavyādhā vahnijvāle patanti vai |</l>
          <l>BRP022.025.2/ yānti tatraiva te viprā yaś cāpākeṣu vahnidaḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <pb n="89"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.026.1/ vratopalopako yaś ca svāśramād vicyutaś ca yaḥ |</l>
          <l>BRP022.026.2/ sandaṃśayātanāmadhye patatas tāv ubhāv api || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.027.1/ divā svapneṣu syandante ye narā brahmacāriṇaḥ |</l>
          <l>BRP022.027.2/ putrair adhyāpitā ye tu te patanti śvabhojane || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.028.1/ ete cānye ca narakāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP022.028.2/ yeṣu duṣkṛtakarmāṇaḥ pacyante yātanāgatāḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.029.1/ tathaiva pāpāny etāni tathānyāni sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP022.029.2/ bhujyante jātipuruṣair narakāntaragocaraiḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.030.1/ varṇāśramaviruddhaṃ ca karma kurvanti ye narāḥ |</l>
          <l>BRP022.030.2/ karmaṇā manasā vācā nirayeṣu patanti te || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.031.1/ adhaḥśirobhir dṛśyante nārakair divi devatāḥ |</l>
          <l>BRP022.031.2/ devāś cādhomukhān sarvān adhaḥ paśyanti nārakān || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.032.1/ sthāvarāḥ kṛmayo 'jvāś ca pakṣiṇaḥ paśavo narāḥ |</l>
          <l>BRP022.032.2/ dhārmikās tridaśās tadvan mokṣiṇaś ca yathākramam || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.033.1/ sahasrabhāgaḥ prathamād dvitīyo 'nukramāt tathā |</l>
          <l>BRP022.033.2/ sarve hy ete mahābhāgā yāvan muktisamāśrayāḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.034.1/ yāvanto jantavaḥ svarge tāvanto narakaukasaḥ |</l>
          <l>BRP022.034.2/ pāpakṛd yāti narakaṃ prāyaścittaparāṅmukhaḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.035.1/ pāpānām anurūpāṇi prāyaścittāni yad yathā |</l>
          <l>BRP022.035.2/ tathā tathaiva saṃsmṛtya proktāni paramarṣibhiḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.036.1/ pāpe gurūṇi guruṇi svalpāny alpe ca tadvidaḥ |</l>
          <l>BRP022.036.2/ prāyaścittāni viprendrā jaguḥ svāyambhuvādayaḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.037.1/ prāyaścittāny aśeṣāṇi tapaḥkarmātmakāni vai |</l>
          <l>BRP022.037.2/ yāni teṣām aśeṣāṇāṃ kṛṣṇānusmaraṇaṃ param || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.038.1/ kṛte pāpe 'nutāpo vai yasya puṃsaḥ prajāyate |</l>
          <l>BRP022.038.2/ prāyaścittaṃ tu tasyaikaṃ harisaṃsmaraṇaṃ param || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.039.1/ prātar niśi tathā sandhyāmadhyāhnādiṣu saṃsmaran |</l>
          <l>BRP022.039.2/ nārāyaṇam avāpnoti sadyaḥ pāpakṣayān naraḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.040.1/ viṣṇusaṃsmaraṇāt kṣīṇasamastakleśasañcayaḥ |</l>
          <l>BRP022.040.2/ muktiṃ prayāti bho viprā viṣṇos tasyānukīrtanāt || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.041.1/ vāsudeve mano yasya japahomārcanādiṣu |</l>
          <l>BRP022.041.2/ tasyāntarāyo viprendrā devendratvādikaṃ phalam || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.042.1/ kva nākapṛṣṭhagamanaṃ punarāvṛttilakṣaṇam |</l>
          <l>BRP022.042.2/ kva japo vāsudeveti muktibījam anuttamam || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.043.1/ tasmād aharniśaṃ viṣṇuṃ saṃsmaran puruṣo dvijaḥ |</l>
          <l>BRP022.043.2/ na yāti narakaṃ śuddhaḥ saṅkṣīṇākhilapātakaḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.044.1/ manaḥprītikaraḥ svargo narakas tadviparyayaḥ |</l>
          <l>BRP022.044.2/ narakasvargasañjñe vai pāpapuṇye dvijottamāḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <pb n="90"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.045.1/ vastv ekam eva duḥkhāya sukhāyerṣyodayāya ca |</l>
          <l>BRP022.045.2/ kopāya ca yatas tasmād vastu duḥkhātmakaṃ kutaḥ || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.046.1/ tad eva prītaye bhūtvā punar duḥkhāya jāyate |</l>
          <l>BRP022.046.2/ tad eva kopālayataḥ prasādāya ca jāyate || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.047.1/ tasmād duḥkhātmakaṃ nāsti na ca kiñcit sukhātmakam |</l>
          <l>BRP022.047.2/ manasaḥ pariṇāmo 'yaṃ sukhaduḥkhādilakṣaṇaḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.048.1/ jñānam eva paraṃ brahmājñānaṃ bandhāya ceṣyate |</l>
          <l>BRP022.048.2/ jñānātmakam idaṃ viśvaṃ na jñānād vidyate param || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.049.1/ vidyāvidye hi bho viprā jñānam evāvadhāryatām |</l>
          <l>BRP022.049.2/ evam etad mayākhyātaṃ bhavatāṃ maṇḍalaṃ bhuvaḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.050.1/ pātālāni ca sarvāṇi tathaiva narakā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP022.050.2/ samudrāḥ parvatāś caiva dvīpā varṣāṇi nimnagāḥ |</l>
          <l>BRP022.050.3/ saṅkṣepāt sarvam ākhyātaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotum icchatha || 50 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="23" type="chapter">
        <head>Chapter 23 :: Description of the heavenly worlds; Viṣṇu and his Śakti</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 59-61</note>
        <p>BRP023.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.001.1/ kathitaṃ bhavatā sarvam asmākaṃ sakalaṃ tathā |</l>
          <l>BRP023.001.2/ bhuvarlokādikāṃl lokāñ śrotum icchāmahe vayam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.002.1/ tathaiva grahasaṃsthānaṃ pramāṇāni yathā tathā |</l>
          <l>BRP023.002.2/ samācakṣva mahābhāga yathāval lomaharṣaṇa || 2 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP023.003.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.003.1/ ravicandramasor yāvan mayūkhair avabhāsyate |</l>
          <l>BRP023.003.2/ sasamudrasaricchailā tāvatī pṛthivī smṛtā || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.004.1/ yāvatpramāṇā pṛthivī vistāraparimaṇḍalā |</l>
          <l>BRP023.004.2/ nabhas tāvatpramāṇaṃ hi vistāraparimaṇḍalam || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.005.1/ bhūmer yojanalakṣe tu sauraṃ viprās tu maṇḍalam |</l>
          <l>BRP023.005.2/ lakṣe divākarāc cāpi maṇḍalaṃ śaśinaḥ sthitam || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.006.1/ pūrṇe śatasahasre tu yojanānāṃ niśākarāt |</l>
          <l>BRP023.006.2/ nakṣatramaṇḍalaṃ kṛtsnam upariṣṭāt prakāśate || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.007.1/ dvilakṣe cottare viprā budho nakṣatramaṇḍalāt |</l>
          <l>BRP023.007.2/ tāvatpramāṇabhāge tu budhasyāpy uśanā sthitaḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.008.1/ aṅgārako 'pi śukrasya tatpramāṇe vyavasthitaḥ |</l>
          <l>BRP023.008.2/ lakṣadvayena bhaumasya sthito devapurohitaḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.009.1/ saurir bṛhaspater ūrdhvaṃ dvilakṣe samavasthitaḥ |</l>
          <l>BRP023.009.2/ saptarṣimaṇḍalaṃ tasmāl lakṣam ekaṃ dvijottamāḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.010.1/ ṛṣibhyas tu sahasrāṇāṃ śatād ūrdhvaṃ vyavasthitaḥ |</l>
          <l>BRP023.010.2/ meḍhībhūtaḥ samastasya jyotiś cakrasya vai dhruvaḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <pb n="91"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.011.1/ trailokyam etat kathitaṃ saṅkṣepeṇa dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP023.011.2/ ijyāphalasya bhūr eṣā ijyā cātra pratiṣṭhitā || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.012.1/ dhruvād ūrdhvaṃ maharloko yatra te kalpavāsinaḥ |</l>
          <l>BRP023.012.2/ ekayojanakoṭī tu maharloko vidhīyate || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.013.1/ dve koṭyau tu jano loko yatra te brahmaṇaḥ sutāḥ |</l>
          <l>BRP023.013.2/ sanandanādyāḥ kathitā viprāś cāmalacetasaḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.014.1/ caturguṇottaraṃ cordhvaṃ janalokāt tapaḥ smṛtam |</l>
          <l>BRP023.014.2/ vairājā yatra te devāḥ sthitā dehavivarjitāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.015.1/ ṣaḍguṇena tapolokāt satyaloko virājate |</l>
          <l>BRP023.015.2/ apunarmārakaṃ yatra siddhādimunisevitam || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.016.1/ pādagamyaṃ tu yat kiñcid vastv asti pṛthivīmayam |</l>
          <l>BRP023.016.2/ sa bhūrlokaḥ samākhyāto vistāro 'sya mayoditaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.017.1/ bhūmisūryāntaraṃ yat tu siddhādimunisevitam |</l>
          <l>BRP023.017.2/ bhuvarlokas tu so 'py ukto dvitīyo munisattamāḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.018.1/ dhruvasūryāntaraṃ yat tu niyutāni caturdaśa |</l>
          <l>BRP023.018.2/ svarlokaḥ so 'pi kathito lokasaṃsthānacintakaiḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.019.1/ trailokyam etat kṛtakaṃ vipraiś ca paripaṭhyate |</l>
          <l>BRP023.019.2/ janas tapas tathā satyam iti cākṛtakaṃ trayam || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.020.1/ kṛtakākṛtako madhye maharloka iti smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP023.020.2/ śūnyo bhavati kalpānte yo 'ntaṃ na ca vinaśyati || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.021.1/ ete sapta mahālokā mayā vaḥ kathitā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP023.021.2/ pātālāni ca saptaiva brahmāṇḍasyaiṣa vistaraḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.022.1/ etad aṇḍakaṭāhena tiryag ūrdhvam adhas tathā |</l>
          <l>BRP023.022.2/ kapitthasya yathā bījaṃ sarvato vai samāvṛtam || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.023.1/ daśottareṇa payasā dvijāś cāṇḍaṃ ca tad vṛtam |</l>
          <l>BRP023.023.2/ sa cāmbuparivāro 'sau vahninā veṣṭito bahiḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.024.1/ vahnis tu vāyunā vāyur viprās tu nabhasāvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP023.024.2/ ākāśo 'pi muniśreṣṭhā mahatā pariveṣṭitaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.025.1/ daśottarāṇy aśeṣāṇi viprāś caitāni sapta vai |</l>
          <l>BRP023.025.2/ mahāntaṃ ca samāvṛtya pradhānaṃ samavasthitam || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.026.1/ anantasya na tasyāntaḥ saṅkhyānaṃ cāpi vidyate |</l>
          <l>BRP023.026.2/ tad anantam asaṅkhyātaṃ pramāṇenāpi vai yataḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.027.1/ hetubhūtam aśeṣasya prakṛtiḥ sā parā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP023.027.2/ aṇḍānāṃ tu sahasrāṇāṃ sahasrāṇy ayutāni ca || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.028.1/ īdṛśānāṃ tathā tatra koṭikoṭiśatāni ca |</l>
          <l>BRP023.028.2/ dāruṇy agnir yathā tailaṃ tile tadvat pumān iha || 28 ||</l>
        </lg>
        <pb n="92"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.029.1/ pradhāne 'vasthito vyāpī cetanātmanivedanaḥ |</l>
          <l>BRP023.029.2/ pradhānaṃ ca pumāṃś caiva sarvabhūtānubhūtayā || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.030.1/ viṣṇuśaktyā dvijaśreṣṭhā dhṛtau saṃśrayadharmiṇau |</l>
          <l>BRP023.030.2/ tayoḥ saiva pṛthagbhāve kāraṇaṃ saṃśrayasya ca || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.031.1/ kṣobhakāraṇabhūtā ca sargakāle dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP023.031.2/ yathā śaityaṃ jale vāto bibharti kaṇikāgatam || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.032.1/ jagac chaktis tathā viṣṇoḥ pradhānapuruṣātmakam |</l>
          <l>BRP023.032.2/ yathā ca pādapo mūlaskandhaśākhādisaṃyutaḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.033.1/ ādyabījāt prabhavati bījāny anyāni vai tataḥ |</l>
          <l>BRP023.033.2/ prabhavanti tatas tebhyo bhavanty anye pare drumāḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.034.1/ te 'pi tallakṣaṇadravyakāraṇānugatā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP023.034.2/ evam avyākṛtāt pūrvaṃ jāyante mahadādayaḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.035.1/ viśeṣāntās tatas tebhyaḥ sambhavanti surādayaḥ |</l>
          <l>BRP023.035.2/ tebhyaś ca putrās teṣāṃ tu putrāṇāṃ parame sutāḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.036.1/ bījād vṛkṣapraroheṇa yathā nāpacayas taroḥ |</l>
          <l>BRP023.036.2/ bhūtānāṃ bhūtasargeṇa naivāsty apacayas tathā || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.037.1/ sannidhānād yathākāśakālādyāḥ kāraṇaṃ taroḥ |</l>
          <l>BRP023.037.2/ tathaivāpariṇāmena viśvasya bhagavān hariḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.038.1/ vrīhibīje yathā mūlaṃ nālaṃ pattrāṅkurau tathā |</l>
          <l>BRP023.038.2/ kāṇḍakoṣās tathā puṣpaṃ kṣīraṃ tadvac ca taṇḍulaḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.039.1/ tuṣāḥ kaṇāś ca santo vai yānty āvirbhāvam ātmanaḥ |</l>
          <l>BRP023.039.2/ prarohahetusāmagryam āsādya munisattamāḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.040.1/ tathā karmasv anekeṣu devādyās tanavaḥ sthitāḥ |</l>
          <l>BRP023.040.2/ viṣṇuśaktiṃ samāsādya praroham upayānti vai || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.041.1/ sa ca viṣṇuḥ paraṃ brahma yataḥ sarvam idaṃ jagat |</l>
          <l>BRP023.041.2/ jagac ca yo yatra cedaṃ yasmin vilayam eṣyati || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.042.1/ tad brahma paramaṃ dhāma sadasat paramaṃ padam |</l>
          <l>BRP023.042.2/ yasya sarvam abhedena jagad etac carācaram || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.043.1/ sa eva mūlaprakṛtir vyaktarūpī jagac ca saḥ |</l>
          <l>BRP023.043.2/ tasminn eva layaṃ sarvaṃ yāti tatra ca tiṣṭhati || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.044.1/ kartā kriyāṇāṃ sa ca ijyate kratuḥ |</l>
          <l>BRP023.044.2/ sa eva tatkarmaphalaṃ ca tasya yat |</l>
          <l>BRP023.044.3/ yugādi yasmāc ca bhaved aśeṣato |</l>
          <l>BRP023.044.4/ harer na kiñcid vyatiriktam asti tat || 44 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="24" type="chapter">
        <pb n="93"/>
        <head>Chapter 24 :: Nārāyaṇa as Śiśumāra and the cycle of water</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 61-62</note>
        <p>BRP024.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.001.1/ tārāmayaṃ bhagavataḥ śiśumārākṛti prabhoḥ |</l>
          <l>BRP024.001.2/ divi rūpaṃ harer yat tu tasya pucche sthito dhruvaḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.002.1/ saeṣa bhraman bhrāmayati candrādityādikān grahān |</l>
          <l>BRP024.002.2/ bhramantam anu taṃ yānti nakṣatrāṇi ca cakravat || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.003.1/ sūryācandramasau tārā nakṣatrāṇi grahaiḥ saha |</l>
          <l>BRP024.003.2/ vātānīkamayair bandhair dhruve baddhāni tāni vai || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.004.1/ śiśumārākṛti proktaṃ yad rūpaṃ jyotiṣāṃ divi |</l>
          <l>BRP024.004.2/ nārāyaṇaḥ paraṃ dhāma tasyādhāraḥ svayaṃ hṛdi || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.005.1/ uttānapādatanayas tam ārādhya prajāpatim |</l>
          <l>BRP024.005.2/ sa tārāśiśumārasya dhruvaḥ pucche vyavasthitaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.006.1/ ādhāraḥ śiśumārasya sarvādhyakṣo janārdanaḥ |</l>
          <l>BRP024.006.2/ dhruvasya śiśumāraś ca dhruve bhānur vyavasthitaḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.007.1/ tad ādhāraṃ jagac cedaṃ sadevāsuramānuṣam |</l>
          <l>BRP024.007.2/ yena viprā vidhānena tan me śṛṇuta sāmpratam || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.008.1/ vivasvān aṣṭabhir māsair grasaty apo rasātmikāḥ |</l>
          <l>BRP024.008.2/ varṣaty ambu tataś cānnam annādam akhilaṃ jagat || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.009.1/ vivasvān aṃśubhis tīkṣṇair ādāya jagato jalam |</l>
          <l>BRP024.009.2/ somaṃ puṣyaty athenduś ca vāyunāḍīmayair divi || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.010.1/ jalair vikṣipyate 'bhreṣu dhūmāgnyanilamūrtiṣu |</l>
          <l>BRP024.010.2/ na bhraśyanti yatas tebhyo jalāny abhrāṇi tāny ataḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.011.1/ abhrasthāḥ prapatanty āpo vāyunā samudīritāḥ |</l>
          <l>BRP024.011.2/ saṃskāraṃ kālajanitaṃ viprāś cāsādya nirmalāḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.012.1/ saritsamudrā bhaumās tu tathāpaḥ prāṇisambhavāḥ |</l>
          <l>BRP024.012.2/ catuṣprakārā bhagavān ādatte savitā dvijāḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.013.1/ ākāśagaṅgāsalilaṃ tathāhṛtya gabhastimān |</l>
          <l>BRP024.013.2/ anabhragatam evorvyāṃ sadyaḥ kṣipati raśmibhiḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.014.1/ tasya saṃsparśanirdhūtapāpapaṅko dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP024.014.2/ na yāti narakaṃ martyo divyaṃ snānaṃ hi tat smṛtam || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.015.1/ dṛṣṭasūryaṃ hi tad vāri pataty abhrair vinā divaḥ |</l>
          <l>BRP024.015.2/ ākāśagaṅgāsalilaṃ tad gobhiḥ kṣipyate raveḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.016.1/ kṛttikādiṣu ṛkṣeṣu viṣameṣv ambu yad divaḥ |</l>
          <l>BRP024.016.2/ dṛṣṭvārkaṃ patitaṃ jñeyaṃ tad gāṅgaṃ diggajohnitam || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.017.1/ yugmarkṣeṣu tu yat toyaṃ pataty arkodgitaṃ divaḥ |</l>
          <l>BRP024.017.2/ tat sūryaraśmibhiḥ sadyaḥ samādāya nirasyate || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.018.1/ ubhayaṃ puṇyam atyarthaṃ nṛṇāṃ pāpaharaṃ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP024.018.2/ ākāśagaṅgāsalilaṃ divyaṃ snānaṃ dvijottamāḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <pb n="94"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.019.1/ yat tu meghaiḥ samutsṛṣṭaṃ vāri tat prāṇināṃ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP024.019.2/ puṣṇāty oṣadhayaḥ sarvā jīvanāyāmṛtaṃ hi tat || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.020.1/ tena vṛddhiṃ parāṃ nītaḥ sakalaś cauṣadhīgaṇaḥ |</l>
          <l>BRP024.020.2/ sādhakaḥ phalapākāntaḥ prajānāṃ tu prajāyate || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.021.1/ tena yajñān yathāproktān mānavāḥ śāstracakṣuṣaḥ |</l>
          <l>BRP024.021.2/ kurvate 'harahaś caiva devān āpyāyayanti te || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.022.1/ evaṃ yajñāś ca vedāś ca varṇāś ca dvijapūrvakāḥ |</l>
          <l>BRP024.022.2/ sarvadevanikāyāś ca paśubhūtagaṇāś ca ye || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.023.1/ vṛṣṭyā dhṛtam idaṃ sarvaṃ jagat sthāvarajaṅgamam |</l>
          <l>BRP024.023.2/ sāpi niṣpādyate vṛṣṭiḥ savitrā munisattamāḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.024.1/ ādhārabhūtaḥ savitur dhruvo munivarottamāḥ |</l>
          <l>BRP024.024.2/ dhruvasya śiśumāro 'sau so 'pi nārāyaṇāśrayaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.025.1/ hṛdi nārāyaṇas tasya śiśumārasya saṃsthitaḥ |</l>
          <l>BRP024.025.2/ vibhartā sarvabhūtānām ādibhūtaḥ sanātanaḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.026.1/ evaṃ mayā muniśreṣṭhā brahmāṇḍaṃ samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP024.026.2/ bhūsamudrādibhir yuktaṃ kim anyac chrotum icchatha || 26 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="25" type="chapter">
        <head>Chapter 25 :: Places of pilgrimage</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 62-65</note>
        <p>BRP025.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.001.1/ pṛthivyāṃ yāni tīrthāni puṇyāny āyatanāni ca |</l>
          <l>BRP025.001.2/ vaktum arhasi dharmajña śrotuṃ no vartate manaḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP025.002.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.002.1/ yasya hastau ca pādau ca manaś caiva susaṃyatam |</l>
          <l>BRP025.002.2/ vidyā tapaś ca kīrtiś ca sa tīrthaphalam aśnute || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.003.1/ mano viśuddhaṃ puruṣasya tīrthaṃ |</l>
          <l>BRP025.003.2/ vācāṃ tathā cendriyanigrahaś ca |</l>
          <l>BRP025.003.3/ etāni tīrthāni śarīrajāni |</l>
          <l>BRP025.003.4/ svargasya mārgaṃ pratibodhayanti || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.004.1/ cittam antargataṃ duṣṭaṃ tīrthasnānair na śudhyati |</l>
          <l>BRP025.004.2/ śataśo 'pi jalair dhautaṃ surābhāṇḍam ivāśuci || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.005.1/ na tīrthāni na dānāni na vratāni na cāśramāḥ |</l>
          <l>BRP025.005.2/ duṣṭāśayaṃ dambharuciṃ punanti vyutthitendriyam || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.006.1/ indriyāṇi vaśe kṛtvā yatra yatra vasen naraḥ |</l>
          <l>BRP025.006.2/ tatra tatra kurukṣetraṃ prayāgaṃ puṣkaraṃ tathā || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.007.1/ tasmāc chṛṇudhvaṃ vakṣyāmi tīrthāny āyatanāni ca |</l>
          <l>BRP025.007.2/ saṅkṣepeṇa muniśreṣṭhāḥ pṛthivyāṃ yāni kāni vai || 7 ||</l>
        </lg>
        <pb n="95"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.008.1/ vistareṇa na śakyante vaktuṃ varṣaśatair api |</l>
          <l>BRP025.008.2/ prathamaṃ puṣkaraṃ tīrthaṃ naimiṣāraṇyam eva ca || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.009.1/ prayāgaṃ ca pravakṣyāmi dharmāraṇyaṃ dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP025.009.2/ dhenukaṃ campakāraṇyaṃ saindhavāraṇyam eva ca || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.010.1/ puṇyaṃ ca magadhāraṇyaṃ daṇḍakāraṇyam eva ca |</l>
          <l>BRP025.010.2/ gayā prabhāsaṃ śrītīrthaṃ divyaṃ kanakhalaṃ tathā || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.011.1/ bhṛgutuṅgaṃ hiraṇyākṣaṃ bhīmāraṇyaṃ kuśasthalīm |</l>
          <l>BRP025.011.2/ lohākulaṃ sakedāraṃ mandarāraṇyam eva ca || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.012.1/ mahābalaṃ koṭitīrthaṃ sarvapāpaharaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.012.2/ rūpatīrthaṃ śūkaravaṃ cakratīrthaṃ mahāphalam || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.013.1/ yogatīrthaṃ somatīrthaṃ tīrthaṃ sāhoṭakaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.013.2/ tīrthaṃ kokāmukhaṃ puṇyaṃ badarīśailam eva ca || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.014.1/ somatīrthaṃ tuṅgakūṭaṃ tīrthaṃ skandāśramaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.014.2/ koṭitīrthaṃ cāgnipadaṃ tīrthaṃ pañcaśikhaṃ tathā || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.015.1/ dharmodbhavaṃ koṭitīrthaṃ tīrthaṃ bādhapramocanam |</l>
          <l>BRP025.015.2/ gaṅgādvāraṃ pañcakūṭaṃ madhyakesaram eva ca || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.016.1/ cakraprabhaṃ mataṅgaṃ ca kruśadaṇḍaṃ ca viśrutam |</l>
          <l>BRP025.016.2/ daṃṣṭrākuṇḍaṃ viṣṇutīrthaṃ sārvakāmikam eva ca || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.017.1/ tīrthaṃ matsyatilaṃ caiva badarī suprabhaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.017.2/ brahmakuṇḍaṃ vahnikuṇḍaṃ tīrthaṃ satyapadaṃ tathā || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.018.1/ catuḥsrotaś catuḥśṛṅgaṃ śailaṃ dvādaśadhārakam |</l>
          <l>BRP025.018.2/ mānasaṃ sthūlaśṛṅgaṃ ca sthūladaṇḍaṃ tathorvaśī || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.019.1/ lokapālaṃ manuvaraṃ somāhvaśailam eva ca |</l>
          <l>BRP025.019.2/ sadāprabhaṃ merukuṇḍaṃ tīrthaṃ somābhiṣecanam || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.020.1/ mahāsrotaṃ koṭarakaṃ pañcadhāraṃ tridhārakam |</l>
          <l>BRP025.020.2/ saptadhāraikadhāraṃ ca tīrthaṃ cāmarakaṇṭakam || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.021.1/ śālagrāmaṃ cakratīrthaṃ koṭidrumam anuttamam |</l>
          <l>BRP025.021.2/ bilvaprabhaṃ devahradaṃ tīrthaṃ viṣṇuhradaṃ tathā || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.022.1/ śaṅkhaprabhaṃ devakuṇḍaṃ tīrthaṃ vajrāyudhaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.022.2/ agniprabhaṃ ca punnāgaṃ devaprabham anuttamam || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.023.1/ vidyādharaṃ sagāndharvaṃ śrītīrthaṃ brahmaṇo hradam |</l>
          <l>BRP025.023.2/ sātīrthaṃ lokapālākhyaṃ maṇipuragiriṃ tathā || 23 ||</l>
        </lg>
        <pb n="96"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.024.1/ tīrthaṃ pañcahradaṃ caiva puṇyaṃ piṇḍārakaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.024.2/ malavyaṃ goprabhāvaṃ ca govaraṃ vaṭamūlakam || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.025.1/ snānadaṇḍaṃ prayāgaṃ ca guhyaṃ viṣṇupadaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.025.2/ kanyāśramaṃ vāyukuṇḍaṃ jambūmārgaṃ tathottamam || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.026.1/ gabhastitīrthaṃ ca tathā yayātipatanaṃ śuci |</l>
          <l>BRP025.026.2/ koṭitīrthaṃ bhadravaṭaṃ mahākālavanaṃ tathā || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.027.1/ narmadātīrtham aparaṃ tīrthavajraṃ tathārbudam |</l>
          <l>BRP025.027.2/ piṅgutīrthaṃ savāsiṣṭhaṃ tīrthaṃ ca pṛthasaṅgamam || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.028.1/ tīrthaṃ daurvāsikaṃ nāma tathā piñjarakaṃ śubham |</l>
          <l>BRP025.028.2/ ṛṣitīrthaṃ brahmatuṅgaṃ vasutīrthaṃ kumārikam || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.029.1/ śakratīrthaṃ pañcanadaṃ reṇukātīrtham eva ca |</l>
          <l>BRP025.029.2/ paitāmahaṃ ca vimalaṃ rudrapādaṃ tathottamam || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.030.1/ maṇimattaṃ ca kāmākhyaṃ kṛṣṇatīrthaṃ kuśāvilam |</l>
          <l>BRP025.030.2/ yajanaṃ yājanaṃ caiva tathaiva brahmavālukam || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.031.1/ puṣpanyāsaṃ puṇḍarīkaṃ maṇipūraṃ tathottaram |</l>
          <l>BRP025.031.2/ dīrghasattraṃ hayapadaṃ tīrthaṃ cānaśanaṃ tathā || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.032.1/ gaṅgodbhedaṃ śivodbhedaṃ narmadodbhedam eva ca |</l>
          <l>BRP025.032.2/ vastrāpadaṃ dāruvalaṃ chāyārohaṇam eva ca || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.033.1/ siddheśvaraṃ mitravalaṃ kālikāśramam eva ca |</l>
          <l>BRP025.033.2/ vaṭāvaṭaṃ bhadravaṭaṃ kauśāmbī ca divākaram || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.034.1/ dvīpaṃ sārasvataṃ caiva vijayaṃ kāmadaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.034.2/ rudrakoṭiṃ sumanasaṃ tīrthaṃ sadrāvanāmitam || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.035.1/ syamantapañcakaṃ tīrthaṃ brahmatīrthaṃ sudarśanam |</l>
          <l>BRP025.035.2/ satataṃ pṛthivīsarvaṃ pāriplavapṛthūdakau || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.036.1/ daśāśvamedhikaṃ tīrthaṃ sarpijaṃ viṣayāntikam |</l>
          <l>BRP025.036.2/ koṭitīrthaṃ pañcanadaṃ vārāhaṃ yakṣiṇīhradam || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.037.1/ puṇḍarīkaṃ somatīrthaṃ muñjavaṭaṃ tathottamam |</l>
          <l>BRP025.037.2/ badarīvanam āsīnaṃ ratnamūlakam eva ca || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.038.1/ lokadvāraṃ pañcatīrthaṃ kapilātīrtham eva ca |</l>
          <l>BRP025.038.2/ sūryatīrthaṃ śaṅkhinī ca gavāṃ bhavanam eva ca || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.039.1/ tīrthaṃ ca yakṣarājasya brahmāvartaṃ sutīrthakam |</l>
          <l>BRP025.039.2/ kāmeśvaraṃ mātritīrthaṃ tīrthaṃ śītavanaṃ tathā || 39 ||</l>
        </lg>
        <pb n="97"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.040.1/ snānalomāpahaṃ caiva māsasaṃsarakaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.040.2/ daśāśvamedhaṃ kedāraṃ brahmodumbaram eva ca || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.041.1/ saptarṣikuṇḍaṃ ca tathā tīrthaṃ devyāḥ sujambukam |</l>
          <l>BRP025.041.2/ īṭāspadaṃ koṭikūṭaṃ kindānaṃ kiñjapaṃ tathā || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.042.1/ kāraṇḍavaṃ cāvedhyaṃ ca triviṣṭapam athāparam |</l>
          <l>BRP025.042.2/ pāṇiṣātaṃ miśrakaṃ ca madhūvaṭamanojavau || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.043.1/ kauśikī devatīrthaṃ ca tīrthaṃ ca ṛṇamocanam |</l>
          <l>BRP025.043.2/ divyaṃ ca nṛgadhūmākhyaṃ tīrthaṃ viṣṇupadaṃ tathā || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.044.1/ amarāṇāṃ hradaṃ puṇyaṃ koṭitīrthaṃ tathāparam |</l>
          <l>BRP025.044.2/ śrīkuñjaṃ śālitīrthaṃ ca naimiṣeyaṃ ca viśrutam || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.045.1/ brahmasthānaṃ somatīrthaṃ kanyātīrthaṃ tathaiva ca |</l>
          <l>BRP025.045.2/ brahmatīrthaṃ manastīrthaṃ tīrthaṃ vai kārupāvanam || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.046.1/ saugandhikavanaṃ caiva maṇitīrthaṃ sarasvatī |</l>
          <l>BRP025.046.2/ īśānatīrthaṃ pravaraṃ pāvanaṃ pāñcayajñikam || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.047.1/ triśūladhāraṃ māhendraṃ devasthānaṃ kṛtālayam |</l>
          <l>BRP025.047.2/ śākambharī devatīrthaṃ suvarṇākhyaṃ kilaṃ hradam || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.048.1/ kṣīraśravaṃ virūpākṣaṃ bhṛgutīrthaṃ kuśodbhavam |</l>
          <l>BRP025.048.2/ brahmatīrthaṃ brahmayoniṃ nīlaparvatam eva ca || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.049.1/ kubjāmbakaṃ bhadravaṭaṃ vasiṣṭhapadam eva ca |</l>
          <l>BRP025.049.2/ svargadvāraṃ prajādvāraṃ kālikāśramam eva ca || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.050.1/ rudrāvartaṃ sugandhāśvaṃ kapilāvanam eva ca |</l>
          <l>BRP025.050.2/ bhadrakarṇahradaṃ caiva śaṅkukarṇahradaṃ tathā || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.051.1/ saptasārasvataṃ caiva tīrtham auśanasaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.051.2/ kapālamocanaṃ caiva avakīrṇaṃ ca kāmyakam || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.052.1/ catuḥsāmudrikaṃ caiva śatakiṃ ca sahasrikam |</l>
          <l>BRP025.052.2/ reṇukaṃ pañcavaṭakaṃ vimocanam athaujasam || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.053.1/ sthāṇutīrthaṃ kuros tīrthaṃ svargadvāraṃ kuśadhvajam |</l>
          <l>BRP025.053.2/ viśveśvaraṃ mānavakaṃ kūpaṃ nārāyaṇāśrayam || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.054.1/ gaṅgāhradaṃ vaṭaṃ caiva badarīpāṭanaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.054.2/ indramārgam ekarātraṃ kṣīrakāvāsam eva ca || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.055.1/ somatīrthaṃ dadhīcaṃ ca śrutatīrthaṃ ca bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP025.055.2/ koṭitīrthasthalīṃ caiva bhadrakālīhradaṃ tathā || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.056.1/ arundhatīvanaṃ caiva brahmāvartaṃ tathottamam |</l>
          <l>BRP025.056.2/ aśvavedī kubjāvanaṃ yamunāprabhavaṃ tathā || 56 ||</l>
        </lg>
        <pb n="98"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.057.1/ vīraṃ pramokṣaṃ sindhūttham ṛṣa kulyā sakṛttikam |</l>
          <l>BRP025.057.2/ urvīsaṅkramaṇaṃ caiva māyāvidyodbhavaṃ tathā || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.058.1/ mahāśramo vaitasikārūpaṃ sundarikāśramam |</l>
          <l>BRP025.058.2/ bāhutīrthaṃ cārunadīṃ vimalāśokam eva ca || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.059.1/ tīrthaṃ pañcanadaṃ caiva mārkaṇḍeyasya dhīmataḥ |</l>
          <l>BRP025.059.2/ somatīrthaṃ sitodaṃ ca tīrthaṃ matsyodarīṃ tathā || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.060.1/ sūryaprabhaṃ sūryatīrtham aśokavanam eva ca |</l>
          <l>BRP025.060.2/ aruṇāspadaṃ kāmadaṃ ca śukratīrthaṃ savālukam || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.061.1/ piśācamocanaṃ caiva subhadrāhradam eva ca |</l>
          <l>BRP025.061.2/ kuṇḍaṃ vimaladaṇḍasya tīrthaṃ caṇḍeśvarasya ca || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.062.1/ jyeṣṭhasthānahradaṃ caiva puṇyaṃ brahmasaraṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.062.2/ jaigīṣavyaguhā caiva harikeśavanaṃ tathā || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.063.1/ ajāmukhasaraṃ caiva ghaṇṭākarṇahradaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.063.2/ puṇḍarīkahradaṃ caiva vāpī karkoṭakasya ca || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.064.1/ suvarṇasyodapānaṃ ca śvetatīrthahradaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.064.2/ kuṇḍaṃ ghargharikāyāś ca śyāmakūpaṃ ca candrikā || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.065.1/ śmaśānastambhakūpaṃ ca vināyakahradaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.065.2/ kūpaṃ sindhūdbhavaṃ caiva puṇyaṃ brahmasaraṃ tathā || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.066.1/ rudrāvāsaṃ tathā tīrthaṃ nāgatīrthaṃ pulomakam |</l>
          <l>BRP025.066.2/ bhaktahradaṃ kṣīrasaraḥ pretādhāraṃ kumārakam || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.067.1/ brahmāvartaṃ kuśāvartaṃ dadhikarṇodapānakam |</l>
          <l>BRP025.067.2/ śṛṅgatīrthaṃ mahātīrthaṃ tīrthaśreṣṭhā mahānadī || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.068.1/ divyaṃ brahmasaraṃ puṇyaṃ gayāśīrṣākṣayaṃ vaṭam |</l>
          <l>BRP025.068.2/ dakṣiṇaṃ cottaraṃ caiva gomayaṃ rūpaśītikam || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.069.1/ kapilāhradaṃ gṛdhravaṭaṃ sāvitrīhradam eva ca |</l>
          <l>BRP025.069.2/ prabhāsanaṃ sītavanaṃ yonidvāraṃ ca dhenukam || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.070.1/ dhanyakaṃ kokilākhyaṃ ca mataṅgahradam eva ca |</l>
          <l>BRP025.070.2/ pitṛkūpaṃ rudratīrthaṃ śakratīrthaṃ sumālinam || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.071.1/ brahmasthānaṃ saptakuṇḍaṃ maṇiratnahradaṃ tathā |</l>
          <pb n="99"/>
          <l>BRP025.071.2/ kauśikyaṃ bharataṃ caiva tīrthaṃ jyeṣṭhālikā tathā || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.072.1/ viśveśvaraṃ kalpasaraḥ kanyāsaṃvetyam eva ca |</l>
          <l>BRP025.072.2/ niścīvā prabhavaś caiva vasiṣṭhāśramam eva ca || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.073.1/ devakūṭaṃ ca kūpaṃ ca vasiṣṭhāśramam eva ca |</l>
          <l>BRP025.073.2/ vīrāśramaṃ brahmasaro brahmavīrāvakāpilī || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.074.1/ kumāradhārā śrīdhārā gaurīśikharam eva ca |</l>
          <l>BRP025.074.2/ śunaḥ kuṇḍo 'tha tīrthaṃ ca nanditīrthaṃ tathaiva ca || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.075.1/ kumāravāsaṃ śrīvāsam aurvīśītārtham eva ca |</l>
          <l>BRP025.075.2/ kumbhakarṇahradaṃ caiva kauśikīhradam eva ca || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.076.1/ dharmatīrthaṃ kāmatīrthaṃ tīrtham uddālakaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.076.2/ sandhyātīrthaṃ kāratoyaṃ kapilaṃ lohitārṇavam || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.077.1/ śoṇodbhavaṃ vaṃśagulmam ṛṣabhaṃ kalatīrthakam |</l>
          <l>BRP025.077.2/ puṇyāvatīhradaṃ tīrthaṃ tīrthaṃ badarikāśramam || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.078.1/ rāmatīrthaṃ pitṛvanaṃ virajātīrtham eva ca |</l>
          <l>BRP025.078.2/ mārkaṇḍeyavanaṃ caiva kṛṣṇatīrthaṃ tathā vaṭam || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.079.1/ rohiṇīkūpapravaram indradyumnasaraṃ ca yat |</l>
          <l>BRP025.079.2/ sānugartaṃ samāhendraṃ śrītīrthaṃ śrīnadaṃ tathā || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.080.1/ iṣutīrthaṃ vārṣabhaṃ ca kāverīhradam eva ca |</l>
          <l>BRP025.080.2/ kanyātīrthaṃ ca gokarṇaṃ gāyatrīsthānam eva ca || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.081.1/ badarīhradam anyac ca madhyasthānaṃ vikarṇakam |</l>
          <l>BRP025.081.2/ jātīhradaṃ devakūpaṃ kuśapravaṇam eva ca || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.082.1/ sarvadevavrataṃ caiva kanyāśramahradaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.082.2/ tathānyad vālakhilyānāṃ sapūrvāṇāṃ tathāparam || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.083.1/ tathānyac ca maharṣīṇām akhaṇḍitahradaṃ tathā |</l>
          <l>BRP025.083.2/ tīrtheṣv eteṣu vidhivat samyak śraddhāsamanvitaḥ || 83 ||</l>
        </lg>
        <pb n="100"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.084.1/ snānaṃ karoti yo martyaḥ sopavāso jitendriyaḥ |</l>
          <l>BRP025.084.2/ devān ṛṣīn manuṣyāṃś ca pitṝn santarpya ca kramāt || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.085.1/ abhyarcya devatās tatra sthitvā ca rajanītrayam |</l>
          <l>BRP025.085.2/ pṛthak pṛthak phalaṃ teṣu pratitīrtheṣu bho dvijāḥ || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.086.1/ prāpnoti hayamedhasya naro nāsty atra saṃśayaḥ |</l>
          <l>BRP025.086.2/ yas tv idaṃ śṛṇuyān nityaṃ tīrthamāhātmyam uttamam |</l>
          <l>BRP025.086.3/ paṭhec ca śrāvayed vāpi sarvapāpaiḥ pramucyate || 86 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="26" type="chapter">
        <head>Chapter 26 :: The dialogical setting for Brahman's narration</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 66</note>
        <p>BRP026.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.001.1/ pṛthivyām uttamāṃ bhūmiṃ dharmakāmārthamokṣadām |</l>
          <l>BRP026.001.2/ tīrthānām uttamaṃ tīrthaṃ brūhi no vadatāṃ vara || 1 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP026.002.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.002.1/ imaṃ praśnaṃ mama guruṃ papracchur munayaḥ purā |</l>
          <l>BRP026.002.2/ tam ahaṃ sampravakṣyāmi yat pṛcchadhvaṃ dvijottamāḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.003.1/ svāśrame sumahāpuṇye nānāpuṣpopaśobhite |</l>
          <l>BRP026.003.2/ nānādrumalatākīrṇe nānāmṛgagaṇair yute || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.004.1/ punnāgaiḥ karṇikāraiś ca saralair devadārubhiḥ |</l>
          <l>BRP026.004.2/ śālais tālais tamālaiś ca panasair dhavakhādiraiḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.005.1/ pāṭalāśokabakulaiḥ karavīraiḥ sacampakaiḥ |</l>
          <l>BRP026.005.2/ anyaiś ca vividhair vṛkṣair nānāpuṣpopaśobhitaiḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.006.1/ kurukṣetre samāsīnaṃ vyāsaṃ matimatāṃ varam |</l>
          <l>BRP026.006.2/ mahābhāratakartāraṃ sarvaśāstraviśāradam || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.007.1/ adhyātmaniṣṭhaṃ sarvajñaṃ sarvabhūtahite ratam |</l>
          <l>BRP026.007.2/ purāṇāgamavaktāraṃ vedavedāṅgapāragam || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.008.1/ parāśarasutaṃ śāntaṃ padmapattrāyatekṣaṇam |</l>
          <l>BRP026.008.2/ draṣṭum abhyāyayuḥ prītyā munayaḥ saṃśitavratāḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.009.1/ kaśyapo jamadagniś ca bharadvājo 'tha gautamaḥ |</l>
          <l>BRP026.009.2/ vasiṣṭho jaiminir dhaumyo mārkaṇḍeyo 'tha vālmikiḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.010.1/ viśvāmitraḥ śatānando vātsyo gārgyo 'tha āsuriḥ |</l>
          <l>BRP026.010.2/ sumantur bhārgavo nāma kaṇvo medhātithir guruḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.011.1/ māṇḍavyaś cyavano dhūmro hy asito devalas tathā |</l>
          <l>BRP026.011.2/ maudgalyas tṛṇayajñaś ca pippalādo 'kṛtavraṇaḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.012.1/ saṃvartaḥ kauśiko raibhyo maitreyo haritas tathā |</l>
          <l>BRP026.012.2/ śāṇḍilyaś ca vibhāṇḍaś ca durvāsā lomaśas tathā || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.013.1/ nāradaḥ parvataś caiva vaiśampāyanagālavau |</l>
          <l>BRP026.013.2/ bhāskariḥ pūraṇaḥ sūtaḥ pulastyaḥ kapilas tathā || 13 ||</l>
        </lg>
        <pb n="101"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.014.1/ ulūkaḥ pulaho vāyur devasthānaś caturbhujaḥ |</l>
          <l>BRP026.014.2/ sanatkumāraḥ pailaś ca kṛṣṇaḥ kṛṣṇānubhautikaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.015.1/ etair munivaraiś cānyair vṛtaḥ satyavatīsutaḥ |</l>
          <l>BRP026.015.2/ rarāja sa muniḥ śrīmān nakṣatrair iva candramāḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.016.1/ tān āgatān munīn sarvān pūjayām āsa vedavit |</l>
          <l>BRP026.016.2/ te 'pi taṃ pratipūjyaiva kathāṃ cakruḥ parasparam || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.017.1/ kathānte te muniśreṣṭhāḥ kṛṣṇaṃ satyavatīsutam |</l>
          <l>BRP026.017.2/ papracchuḥ saṃśayaṃ sarve tapovananivāsinaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP026.018.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.018.1/ mune vedāṃś ca śāstrāṇi purāṇāgamabhāratam |</l>
          <l>BRP026.018.2/ bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca sarvaṃ jānāsi vāṅmayam || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.019.1/ kaṣṭe 'smin duḥkhabahule niḥsāre bhavasāgare |</l>
          <l>BRP026.019.2/ rāgagrāhākule raudre viṣayodakasamplave || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.020.1/ indriyāvartakalile dṛṣṭormiśatasaṅkule |</l>
          <l>BRP026.020.2/ mohapaṅkāvile durge lobhagambhīradustare || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.021.1/ nimajjaj jagad ālokya nirālambam acetanam |</l>
          <l>BRP026.021.2/ pṛcchāmas tvāṃ mahābhāgaṃ brūhi no munisattama || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.022.1/ śreyaḥ kim atra saṃsāre bhairave lomaharṣaṇe |</l>
          <l>BRP026.022.2/ upadeśapradānena lokān uddhartum arhasi || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.023.1/ durlabhaṃ paramaṃ kṣetraṃ vaktum arhasi mokṣadam |</l>
          <l>BRP026.023.2/ pṛthivyāṃ karmabhūmiṃ ca śrotum icchāmahe vayam || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.024.1/ kṛtvā kila naraḥ samyak karma bhūmau yathoditam |</l>
          <l>BRP026.024.2/ prāpnoti paramāṃ siddhiṃ narakaṃ ca vikarmataḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.025.1/ mokṣakṣetre tathā mokṣaṃ prāpnoti puruṣaḥ sudhīḥ |</l>
          <l>BRP026.025.2/ tasmād brūhi mahāprājña yat pṛṣṭo 'si dvijottama || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.026.1/ śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām |</l>
          <l>BRP026.026.2/ vyāsaḥ provāca bhagavān bhūtabhavyabhaviṣyavit || 26 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP026.027.0/ vyāsa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.027.1/ śṛṇudhvaṃ munayaḥ sarve vakṣyāmi yadi pṛcchatha |</l>
          <l>BRP026.027.2/ yaḥ saṃvādo 'bhavat pūrvam ṛṣīṇāṃ brahmaṇā saha || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.028.1/ merupṛṣṭhe tu vistīrṇe nānāratnavibhūṣite |</l>
          <l>BRP026.028.2/ nānādrumalatākīrṇe nānāpuṣpopaśobhite || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.029.1/ nānāpakṣirute ramye nānāprasavanākule |</l>
          <l>BRP026.029.2/ nānāsattvasamākīrṇe nānāścaryasamanvite || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.030.1/ nānāvarṇaśilākīrṇe nānādhātuvibhūṣite |</l>
          <l>BRP026.030.2/ nānāmunijanākīrṇe nānāśramasamanvite || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.031.1/ tatrāsīnaṃ jagannāthaṃ jagadyoniṃ caturmukham |</l>
          <l>BRP026.031.2/ jagatpatiṃ jagadvandyaṃ jagadādhāram īśvaram || 31 ||</l>
        </lg>
        <pb n="102"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.032.1/ devadānavagandharvair yakṣavidyādharoragaiḥ |</l>
          <l>BRP026.032.2/ munisiddhāpsarobhiś ca vṛtam anyair divālayaiḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.033.1/ kecit stuvanti taṃ devaṃ kecid gāyanti cāgrataḥ |</l>
          <l>BRP026.033.2/ kecid vādyāni vādyante kecin nṛtyanti cāpare || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.034.1/ evaṃ pramudite kāle sarvabhūtasamāgame |</l>
          <l>BRP026.034.2/ nānākusumagandhāḍhye dakṣiṇānilasevite || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.035.1/ bhṛgvādyās taṃ tadā devaṃ praṇipatya pitāmaham |</l>
          <l>BRP026.035.2/ imam artham ṛṣivarāḥ papracchuḥ pitaraṃ dvijāḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP026.036.0/ ṛṣaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.036.1/ bhagavañ śrotum icchāmaḥ karmabhūmiṃ mahītale |</l>
          <l>BRP026.036.2/ vaktum arhasi deveśa mokṣakṣetraṃ ca durlabham || 36 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP026.037.0/ vyāsa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.037.1/ teṣāṃ vacanam ākarṇya prāha brahmā sureśvaraḥ |</l>
          <l>BRP026.037.2/ papracchus te yathā praśnaṃ tat sarvaṃ munisattamāḥ || 37 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="27" type="chapter">
        <head>Chapter 27 :: Description of Bhāratavarṣa</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 66-69</note>
        <p>BRP027.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.001.1/ śṛṇudhvaṃ munayaḥ sarve yad vo vakṣyāmi sāmpratam |</l>
          <l>BRP027.001.2/ purāṇaṃ vedasambaddhaṃ bhuktimuktipradaṃ śubham || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.002.1/ pṛthivyāṃ bhārataṃ varṣaṃ karmabhūmir udāhṛtā |</l>
          <l>BRP027.002.2/ karmaṇaḥ phalabhūmiś ca svargaṃ ca narakaṃ tathā || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.003.1/ tasmin varṣe naraḥ pāpaṃ kṛtvā dharmaṃ ca bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP027.003.2/ avaśyaṃ phalam āpnoti aśubhasya śubhasya ca || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.004.1/ brāhmaṇādyāḥ svakaṃ karma kṛtvā samyak susaṃyatāḥ |</l>
          <l>BRP027.004.2/ prāpnuvanti parāṃ siddhiṃ tasmin varṣe na saṃśayaḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.005.1/ dharmaṃ cārthaṃ ca kāmaṃ ca mokṣaṃ ca dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP027.005.2/ prāpnoti puruṣaḥ sarvaṃ tasmin varṣe susaṃyataḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.006.1/ indrādyāś ca surāḥ sarve tasmin varṣe dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP027.006.2/ kṛtvā suśobhanaṃ karma devatvaṃ pratipedire || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.007.1/ anye 'pi lebhire mokṣaṃ puruṣāḥ saṃyatendriyāḥ |</l>
          <l>BRP027.007.2/ tasmin varṣe budhāḥ śāntā vītarāgā vimatsarāḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.008.1/ ye cāpi svarge tiṣṭhanti vimānena gatajvarāḥ |</l>
          <l>BRP027.008.2/ te 'pi kṛtvā śubhaṃ karma tasmin varṣe divaṃ gatāḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.009.1/ nivāsaṃ bhārate varṣa ākāṅkṣanti sadā surāḥ |</l>
          <l>BRP027.009.2/ svargāpavargaphalade tat paśyāmaḥ kadā vayam || 9 ||</l>
        </lg>
        <pb n="103"/>
        <p>BRP027.010.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.010.1/ yad etad bhavatā proktaṃ karma nānyatra puṇyadam |</l>
          <l>BRP027.010.2/ pāpāya vā suraśreṣṭha varjayitvā ca bhāratam || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.011.1/ tataḥ svargaś ca mokṣaś ca madhyamaṃ tac ca gamyate |</l>
          <l>BRP027.011.2/ na khalv anyatra martyānāṃ bhūmau karma vidhīyate || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.012.1/ tasmād vistarato brahmann asmākaṃ bhārataṃ vada |</l>
          <l>BRP027.012.2/ yadi te 'sti dayāsmāsu yathāvasthitir eva ca || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.013.1/ tasmād varṣam idaṃ nātha ye vāsmin varṣaparvatāḥ |</l>
          <l>BRP027.013.2/ bhedāś ca tasya varṣasya brūhi sarvān aśeṣataḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP027.014.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.014.1/ śṛṇudhvaṃ bhārataṃ varṣaṃ navabhedena bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP027.014.2/ samudrāntaritā jñeyās te samāś ca parasparam || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.015.1/ indradvīpaḥ kaśeruś ca tāmravarṇo gabhastimān |</l>
          <l>BRP027.015.2/ nāgadvīpas tathā saumyo gāndharvo vāruṇas tathā || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.016.1/ ayaṃ tu navamas teṣāṃ dvīpaḥ sāgarasaṃvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP027.016.2/ yojanānāṃ sahasraṃ vai dvīpo 'yaṃ dakṣiṇottaraḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.017.1/ pūrve kirātā yasyāsan paścime yavanās tathā |</l>
          <l>BRP027.017.2/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś cānte sthitā dvijāḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.018.1/ ijyāyuddhavaṇijyādyaiḥ karmabhiḥ kṛtapāvanāḥ |</l>
          <l>BRP027.018.2/ teṣāṃ saṃvyavahāraś ca ebhiḥ karmabhir iṣyate || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.019.1/ svargāpavargahetuś ca puṇyaṃ pāpaṃ ca vai tathā |</l>
          <l>BRP027.019.2/ mahendro malayaḥ sahyaḥ śuktimān ṛkṣaparvataḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.020.1/ vindhyaś ca pāriyātraś ca saptaivātra kulācalāḥ |</l>
          <l>BRP027.020.2/ teṣāṃ sahasraśaś cānye bhūdharā ye samīpagāḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.021.1/ vistārocchrayiṇo ramyā vipulāś citrasānavaḥ |</l>
          <l>BRP027.021.2/ kolāhalaḥ sa vaibhrājo mandaro dardalācalaḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.022.1/ vātandhayo vaidyutaś ca mainākaḥ surasas tathā |</l>
          <l>BRP027.022.2/ tuṅgaprastho nāgagirir godhanaḥ pāṇḍarācalaḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.023.1/ puṣpagirir vaijayanto raivato 'rbuda eva ca |</l>
          <l>BRP027.023.2/ ṛṣyamūkaḥ sa gomanthaḥ kṛtaśailaḥ kṛtācalaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.024.1/ śrīpārvataś cakoraś ca śataśo 'nye ca parvatāḥ |</l>
          <l>BRP027.024.2/ tair vimiśrā janapadā mlecchādyāś caiva bhāgaśaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.025.1/ taiḥ pīyante saricchreṣṭhās tā budhyadhvaṃ dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP027.025.2/ gaṅgā sarasvatī sindhuś candrabhāgā tathāparā || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.026.1/ yamunā śatadrur vipāśā vitastairāvatī kuhūḥ |</l>
          <l>BRP027.026.2/ gomatī dhūtapāpā ca bāhudā ca dṛṣadvatī || 26 ||</l>
        </lg>
        <pb n="104"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.027.1/ vipāśā devikā cakṣur niṣṭhīvā gaṇḍakī tathā |</l>
          <l>BRP027.027.2/ kauśikī cāpagā caiva himavatpādaniḥsṛtāḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.028.1/ devasmṛtir devavatī vātaghnī sindhur eva ca |</l>
          <l>BRP027.028.2/ veṇyā tu candanā caiva sadānīrā mahī tathā || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.029.1/ carmaṇvatī vṛṣī caiva vidiśā vedavaty api |</l>
          <l>BRP027.029.2/ siprā hy avantī ca tathā pāriyātrānugāḥ smṛtāḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.030.1/ śoṇā mahānadī caiva narmadā surathā kriyā |</l>
          <l>BRP027.030.2/ mandākinī daśārṇā ca citrakūṭā tathāparā || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.031.1/ citrotpalā vetravatī karamodā piśācikā |</l>
          <l>BRP027.031.2/ tathānyātilaghuśroṇī vipāpmā śaivalā nadī || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.032.1/ sadherujā śaktimatī śakunī tridivā kramuḥ |</l>
          <l>BRP027.032.2/ ṛkṣapādaprasūtā vai tathānyā vegavāhinī || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.033.1/ siprā payoṣṇī nirvindhyā tāpī caiva saridvarā |</l>
          <l>BRP027.033.2/ veṇā vaitaraṇī caiva sinīvālī kumudvatī || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.034.1/ toyā caiva mahāgaurī durgā cāntaḥśilā tathā |</l>
          <l>BRP027.034.2/ vindhyapādaprasūtās tā nadyaḥ puṇyajalāḥ śubhāḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.035.1/ godāvarī bhīmarathī kṛṣṇaveṇā tathāpagā |</l>
          <l>BRP027.035.2/ tuṅgabhadrā suprayogā tathānyā pāpanāśinī || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.036.1/ sahyapādaviniṣkrāntā ity etāḥ saritāṃ varāḥ |</l>
          <l>BRP027.036.2/ kṛtamālā tāmraparṇī puṣyajā pratyalāvatī || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.037.1/ malayādrisamudbhūtāḥ puṇyāḥ śītajalās tv imāḥ |</l>
          <l>BRP027.037.2/ pitṛsomarṣikulyā ca vañjulā tridivā ca yā || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.038.1/ lāṅgulinī vaṃśakarā mahendraprabhavāḥ smṛtāḥ |</l>
          <l>BRP027.038.2/ suvikālā kumārī ca manūgā mandagāminī || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.039.1/ kṣayāpalāsinī caiva śuktimatprabhavāḥ smṛtāḥ |</l>
          <l>BRP027.039.2/ sarvāḥ puṇyāḥ sarasvatyaḥ sarvā gaṅgāḥ samudragāḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.040.1/ viśvasya mātaraḥ sarvāḥ sarvāḥ pāpaharāḥ smṛtāḥ |</l>
          <l>BRP027.040.2/ anyāḥ sahasraśaḥ proktāḥ kṣudranadyo dvijottamāḥ || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.041.1/ prāvṛṭkālavahāḥ santi sadākālavahāś ca yāḥ |</l>
          <l>BRP027.041.2/ matsyā mukuṭakulyāś ca kuntalāḥ kāśikośalāḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.042.1/ andhrakāś ca kaliṅgāś ca śamakāś ca vṛkaiḥ saha |</l>
          <l>BRP027.042.2/ madhyadeśā janapadāḥ prāyaśo 'mī prakīrtitāḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.043.1/ sahyasya cottare yas tu yatra godāvarī nadī |</l>
          <l>BRP027.043.2/ pṛthivyām api kṛtsnāyāṃ sa pradeśo manoramaḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <pb n="105"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.044.1/ govardhanapuraṃ ramyaṃ bhārgavasya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP027.044.2/ vāhīkarāṭadhānāś ca sutīrāḥ kālatoyadāḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.045.1/ aparāntāś ca śūdrāś ca vāhlikāś ca sakeralāḥ |</l>
          <l>BRP027.045.2/ gāndhārā yavanāś caiva sindhusauvīramadrakāḥ || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.046.1/ śatadruhāḥ kaliṅgāś ca pāradā hārabhūṣikāḥ |</l>
          <l>BRP027.046.2/ māṭharāś caiva kanakāḥ kaikeyā dambhamālikāḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.047.1/ kṣatriyopamadeśāś ca vaiśyaśūdrakulāni ca |</l>
          <l>BRP027.047.2/ kāmbojāś caiva viprendrā barbarāś ca salaukikāḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.048.1/ vīrāś caiva tuṣārāś ca pahlavādhāyatā narāḥ |</l>
          <l>BRP027.048.2/ ātreyāś ca bharadvājāḥ puṣkalāś ca daśerakāḥ || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.049.1/ lampakāḥ śunaśokāś ca kulikā jāṅgalaiḥ saha |</l>
          <l>BRP027.049.2/ auṣadhyaś calacandrā ca kirātānāṃ ca jātayaḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.050.1/ tomarā haṃsamārgāś ca kāśmīrāḥ karuṇās tathā |</l>
          <l>BRP027.050.2/ śūlikāḥ kuhakāś caiva māgadhāś ca tathaiva ca || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.051.1/ ete deśā udīcyās tu prācyān deśān nibodhata |</l>
          <l>BRP027.051.2/ andhā vāmaṅkurākāś ca vallakāś ca makhāntakāḥ || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.052.1/ tathāpare 'ṅgā vaṅgāś ca maladā mālavartikāḥ |</l>
          <l>BRP027.052.2/ bhadratuṅgāḥ pratijayā bhāryāṅgāś cāpamardakāḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.053.1/ prāgjyotiṣāś ca madrāś ca videhās tāmraliptakāḥ |</l>
          <l>BRP027.053.2/ mallā magadhakā nandāḥ prācyā janapadās tathā || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.054.1/ athāpare janapadā dakṣiṇāpathavāsinaḥ |</l>
          <l>BRP027.054.2/ pūrṇāś ca kevalāś caiva golāṅgūlās tathaiva ca || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.055.1/ ṛṣikā muṣikāś caiva kumārā rāmaṭhāḥ śakāḥ |</l>
          <l>BRP027.055.2/ mahārāṣṭrā māhiṣakāḥ kaliṅgāś caiva sarvaśaḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.056.1/ ābhīrāḥ saha vaiśikyā aṭavyāḥ saravāś ca ye |</l>
          <l>BRP027.056.2/ pulindāś caiva mauleyā vaidarbhā daṇḍakaiḥ saha || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.057.1/ paulikā maulikāś caiva aśmakā bhojavardhanāḥ |</l>
          <l>BRP027.057.2/ kaulikāḥ kuntalāś caiva dambhakā nīlakālakāḥ || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.058.1/ dākṣiṇātyās tv amī deśā aparāntān nibodhata |</l>
          <l>BRP027.058.2/ śūrpārakāḥ kālidhanā lolās tālakaṭaiḥ saha || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.059.1/ ity ete hy aparāntāś ca śṛṇudhvaṃ vindhyavāsinaḥ |</l>
          <l>BRP027.059.2/ malajāḥ karkaśāś caiva melakāś colakaiḥ saha || 59 ||</l>
        </lg>
        <pb n="106"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.060.1/ uttamārṇā daśārṇāś ca bhojāḥ kiṣkindhakaiḥ saha |</l>
          <l>BRP027.060.2/ toṣalāḥ kośalāś caiva traipurā vaidiśās tathā || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.061.1/ tumburās tu carāś caiva yavanāḥ pavanaiḥ saha |</l>
          <l>BRP027.061.2/ abhayā ruṇḍikerāś ca carcarā hotradhartayaḥ || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.062.1/ ete janapadāḥ sarve tatra vindhyanivāsinaḥ |</l>
          <l>BRP027.062.2/ ato deśān pravakṣyāmi parvatāśrayiṇaś ca ye || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.063.1/ nīhārās tuṣamārgāś ca kuravas tuṅgaṇāḥ khasāḥ |</l>
          <l>BRP027.063.2/ karṇaprāvaraṇāś caiva ūrṇā darghāḥ sakuntakāḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.064.1/ citramārgā mālavāś ca kirātās tomaraiḥ saha |</l>
          <l>BRP027.064.2/ kṛtatretādikaś cātra caturyugakṛto vidhiḥ || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.065.1/ evaṃ tu bhārataṃ varṣaṃ navasaṃsthānasaṃsthitam |</l>
          <l>BRP027.065.2/ dakṣiṇe parato yasya pūrve caiva mahodadhiḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.066.1/ himavān uttareṇāsya kārmukasya yathā guṇaḥ |</l>
          <l>BRP027.066.2/ tad etad bhārataṃ varṣaṃ sarvabījaṃ dvijottamāḥ || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.067.1/ brahmatvam amareśatvaṃ devatvaṃ marutāṃ tathā |</l>
          <l>BRP027.067.2/ mṛgayakṣāpsaroyoniṃ tadvat sarpasarīsṛpāḥ || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.068.1/ sthāvarāṇāṃ ca sarveṣāṃ mito viprāḥ śubhāśubhaiḥ |</l>
          <l>BRP027.068.2/ prayānti karmabhūr viprā nānyā lokeṣu vidyate || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.069.1/ devānām api bho viprāḥ sadaivaiṣa manorathaḥ |</l>
          <l>BRP027.069.2/ api mānuṣyam āpsyāmo devatvāt pracyutāḥ kṣitau || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.070.1/ manuṣyaḥ kurute yat tu tan na śakyaṃ surāsuraiḥ |</l>
          <l>BRP027.070.2/ tatkarmanigaḍagrastais tatkarmakṣapaṇonmukhaiḥ || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.071.1/ na bhāratasamaṃ varṣaṃ pṛthivyām asti bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP027.071.2/ yatra viprādayo varṇāḥ prāpnuvanty abhivāñchitam || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.072.1/ dhanyās te bhārate varṣe jāyante ye narottamāḥ |</l>
          <l>BRP027.072.2/ dharmārthakāmamokṣāṇāṃ prāpnuvanti mahāphalam || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.073.1/ prāpyate yatra tapasaḥ phalaṃ paramadurlabham |</l>
          <l>BRP027.073.2/ sarvadānaphalaṃ caiva sarvayajñaphalaṃ tathā || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.074.1/ tīrthayātrāphalaṃ caiva gurusevāphalaṃ tathā |</l>
          <l>BRP027.074.2/ devatārādhanaphalaṃ svādhyāyasya phalaṃ dvijāḥ || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.075.1/ yatra devāḥ sadā hṛṣṭā janma vāñchanti śobhanam |</l>
          <l>BRP027.075.2/ nānāvrataphalaṃ caiva nānāśāstraphalaṃ tathā || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.076.1/ ahiṃsādiphalaṃ samyak phalaṃ sarvābhivāñchitam |</l>
          <l>BRP027.076.2/ brahmacaryaphalaṃ caiva gārhasthyena ca yat phalam || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.077.1/ yat phalaṃ vanavāsena sannyāsena ca yat phalam |</l>
          <l>BRP027.077.2/ iṣṭāpūrtaphalaṃ caiva tathānyac chubhakarmaṇām || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.078.1/ prāpyate bhārate varṣe na cānyatra dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP027.078.2/ kaḥ śaknoti guṇān vaktuṃ bhāratasyākhilān dvijāḥ || 78 ||</l>
        </lg>
        <pb n="107"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.079.1/ evaṃ samyaṅ mayā proktaṃ bhārataṃ varṣam uttamam |</l>
          <l>BRP027.079.2/ sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ dhanyaṃ buddhivivardhanam || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.080.1/ ya idaṃ śṛṇuyān nityaṃ paṭhed vā niyatendriyaḥ |</l>
          <l>BRP027.080.2/ sarvapāpair vinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati || 80 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="28" type="chapter">
        <head>Chapter 28 :: Description of Oṇḍradeśa; on worship of the sun and of Rāmeśvara</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 69-71</note>
        <p>BRP028.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.001.1/ tatrāste bhārate varṣe dakṣiṇodadhisaṃsthitaḥ |</l>
          <l>BRP028.001.2/ oṇḍradeśa iti khyātaḥ svargamokṣapradāyakaḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.002.1/ samudrād uttaraṃ tāvad yāvad virajamaṇḍalam |</l>
          <l>BRP028.002.2/ deśo 'sau puṇyaśīlānāṃ guṇaiḥ sarvair alaṅkṛtaḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.003.1/ tatra deśaprasūtā ye brāhmaṇāḥ saṃyatendriyāḥ |</l>
          <l>BRP028.003.2/ tapaḥsvādhyāyaniratā vandyāḥ pūjyāś ca te sadā || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.004.1/ śrāddhe dāne vivāhe ca yajñe vācāryakarmaṇi |</l>
          <l>BRP028.004.2/ praśastāḥ sarvakāryeṣu tatradeśodbhavā dvijāḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.005.1/ ṣaṭkarmaniratās tatra brāhmaṇā vedapāragāḥ |</l>
          <l>BRP028.005.2/ itihāsavidaś caiva purāṇārthaviśāradāḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.006.1/ sarvaśāstrārthakuśalā yajvāno vītamatsarāḥ |</l>
          <l>BRP028.006.2/ agnihotraratāḥ kecit kecit smārtāgnitatparāḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.007.1/ putradāradhanair yuktā dātāraḥ satyavādinaḥ |</l>
          <l>BRP028.007.2/ nivasanty utkale puṇye yajñotsavavibhūṣite || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.008.1/ itare 'pi trayo varṇāḥ kṣatriyādyāḥ susaṃyatāḥ |</l>
          <l>BRP028.008.2/ svakarmaniratāḥ śāntās tatra tiṣṭhanti dhārmikāḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.009.1/ koṇāditya iti khyātas tasmin deśe vyavasthitaḥ |</l>
          <l>BRP028.009.2/ yaṃ dṛṣṭvā bhāskaraṃ martyaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate || 9 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP028.010.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.010.1/ śrotum icchāma tad brūhi kṣetraṃ sūryasya sāmpratam |</l>
          <l>BRP028.010.2/ tasmin deśe suraśreṣṭha yatrāste sa divākaraḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP028.011.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.011.1/ lavaṇasyodadhes tīre pavitre sumanohare |</l>
          <l>BRP028.011.2/ sarvatra vālukākīrṇe deśe sarvaguṇānvite || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.012.1/ campakāśokabakulaiḥ karavīraiḥ sapāṭalaiḥ |</l>
          <l>BRP028.012.2/ punnāgaiḥ karṇikāraiś ca bakulair nāgakesaraiḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.013.1/ tagarair dhavabāṇaiś ca atimuktaiḥ sakubjakaiḥ |</l>
          <l>BRP028.013.2/ mālatīkundapuṣpaiś ca tathānyair mallikādibhiḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.014.1/ ketakīvanakhaṇḍaiś ca sarvartukusumojjvalaiḥ |</l>
          <l>BRP028.014.2/ kadambair lakucaiḥ śālaiḥ panasair devadārubhiḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <pb n="108"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.015.1/ saralair mucukundaiś ca candanaiś ca sitetaraiḥ |</l>
          <l>BRP028.015.2/ aśvatthaiḥ saptaparṇaiś ca āmrair āmrātakais tathā || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.016.1/ tālaiḥ pūgaphalaiś caiva nārikeraiḥ kapitthakaiḥ |</l>
          <l>BRP028.016.2/ anyaiś ca vividhair vṛkṣaiḥ sarvataḥ samalaṅkṛtam || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.017.1/ kṣetraṃ tatra raveḥ puṇyam āste jagati viśrutam |</l>
          <l>BRP028.017.2/ samantād yojanaṃ sāgraṃ bhuktimuktiphalapradam || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.018.1/ āste tatra svayaṃ devaḥ sahasrāṃśur divākaraḥ |</l>
          <l>BRP028.018.2/ koṇāditya iti khyāto bhuktimuktiphalapradaḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.019.1/ māghe māsi site pakṣe saptamyāṃ saṃyatendriyaḥ |</l>
          <l>BRP028.019.2/ kṛtopavāso yatretya snātvā tu makarālaye || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.020.1/ kṛtaśauco viśuddhātmā smaran devaṃ divākaram |</l>
          <l>BRP028.020.2/ sāgare vidhivat snātvā śarvaryante samāhitaḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.021.1/ devān ṛṣīn manuṣyāṃś ca pitṝn santarpya ca dvijāḥ |</l>
          <l>BRP028.021.2/ uttīrya vāsasī dhaute paridhāya sunirmale || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.022.1/ ācamya prayato bhūtvā tīre tasya mahodadheḥ |</l>
          <l>BRP028.022.2/ upaviśyodaye kāle prāṅmukhaḥ savitus tadā || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.023.1/ vilikhya padmaṃ medhāvī raktacandanavāriṇā |</l>
          <l>BRP028.023.2/ aṣṭapattraṃ kesarāḍhyaṃ vartulaṃ cordhvakarṇikam || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.024.1/ tilataṇḍulatoyaṃ ca raktacandanasaṃyutam |</l>
          <l>BRP028.024.2/ raktapuṣpaṃ sadarbhaṃ ca prakṣipet tāmrabhājane || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.025.1/ tāmrābhāve 'rkapattrasya puṭe kṛtvā tilādikam |</l>
          <l>BRP028.025.2/ pidhāya tan muniśreṣṭhāḥ pātraṃ pātreṇa vinyaset || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.026.1/ karanyāsāṅgavinyāsaṃ kṛtvāṅgair hṛdayādibhiḥ |</l>
          <l>BRP028.026.2/ ātmānaṃ bhāskaraṃ dhyātvā samyak śraddhāsamanvitaḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.027.1/ madhye cāgnidale dhīmān nairṛte śvasane dale |</l>
          <l>BRP028.027.2/ kāmārigocare caiva punar madhye ca pūjayet || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.028.1/ prabhūtaṃ vimalaṃ sāram ārādhyaṃ paramaṃ sukham |</l>
          <l>BRP028.028.2/ sampūjya padmam āvāhya gaganāt tatra bhāskaram || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.029.1/ karṇikopari saṃsthāpya tato mudrāṃ pradarśayet |</l>
          <l>BRP028.029.2/ kṛtvā snānādikaṃ sarvaṃ dhyātvā taṃ susamāhitaḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.030.1/ sitapadmopari raviṃ tejobimbe vyavasthitam |</l>
          <l>BRP028.030.2/ piṅgākṣaṃ dvibhujaṃ raktaṃ padmapattrāruṇāmbaram || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.031.1/ sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ sarvābharaṇabhūṣitam |</l>
          <l>BRP028.031.2/ surūpaṃ varadaṃ śāntaṃ prabhāmaṇḍalamaṇḍitam || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.032.1/ udyantaṃ bhāskaraṃ dṛṣṭvā sāndrasindūrasannibham |</l>
          <l>BRP028.032.2/ tatas tat pātram ādāya jānubhyāṃ dharaṇīṃ gataḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <pb n="109"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.033.1/ kṛtvā śirasi tat pātram ekacittas tu vāgyataḥ |</l>
          <l>BRP028.033.2/ tryakṣareṇa tu mantreṇa sūryāyārghyaṃ nivedayet || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.034.1/ adīkṣitas tu tasyaiva nāmnaivārghaṃ prayacchati |</l>
          <l>BRP028.034.2/ śraddhayā bhāvayuktena bhaktigrāhyo ravir yataḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.035.1/ agninirṛtivāyvīśamadhyapūrvādidikṣu ca |</l>
          <l>BRP028.035.2/ hṛc chiraś ca śikhāvarmanetrāṇy astraṃ ca pūjayet || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.036.1/ dattvārghyaṃ gandhadhūpaṃ ca dīpaṃ naivedyam eva ca |</l>
          <l>BRP028.036.2/ japtvā stutvā namas kṛtvā mudrāṃ baddhvā visarjayet || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.037.1/ ye vārghyaṃ samprayacchanti sūryāya niyatendriyāḥ |</l>
          <l>BRP028.037.2/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ striyaḥ śūdrāś ca saṃyatāḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.038.1/ bhaktibhāvena satataṃ viśuddhenāntarātmanā |</l>
          <l>BRP028.038.2/ te bhuktvābhimatān kāmān prāpnuvanti parāṃ gatim || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.039.1/ trailokyadīpakaṃ devaṃ bhāskaraṃ gaganecaram |</l>
          <l>BRP028.039.2/ ye saṃśrayanti manujās te syuḥ sukhasya bhājanam || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.040.1/ yāvan na dīyate cārghyaṃ bhāskarāya yathoditam |</l>
          <l>BRP028.040.2/ tāvan na pūjayed viṣṇuṃ śaṅkaraṃ vā sureśvaram || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.041.1/ tasmāt prayatnam āsthāya dadyād arghyaṃ dine dine |</l>
          <l>BRP028.041.2/ ādityāya śucir bhūtvā puṣpair gandhair manoramaiḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.042.1/ evaṃ dadāti yaś cārghyaṃ saptamyāṃ susamāhitaḥ |</l>
          <l>BRP028.042.2/ ādityāya śuciḥ snātaḥ sa labhed īpsitaṃ phalam || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.043.1/ rogād vimucyate rogī vittārthī labhate dhanam |</l>
          <l>BRP028.043.2/ vidyāṃ prāpnoti vidyārthī sutārthī putravān bhavet || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.044.1/ yaṃ yaṃ kāmam abhidhyāyan sūryāyārghyaṃ prayacchati |</l>
          <l>BRP028.044.2/ tasya tasya phalaṃ samyak prāpnoti puruṣaḥ sudhīḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.045.1/ snātvā vai sāgare dattvā sūryāyārghyaṃ praṇamya ca |</l>
          <l>BRP028.045.2/ naro vā yadi vā nārī sarvakāmaphalaṃ labhet || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.046.1/ tataḥ sūryālayaṃ gacchet puṣpam ādāya vāgyataḥ |</l>
          <l>BRP028.046.2/ praviśya pūjayed bhānuṃ kṛtvā tu triḥ pradakṣiṇam || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.047.1/ pūjayet parayā bhaktyā koṇārkaṃ munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP028.047.2/ gandhaiḥ puṣpais tathā dīpair dhūpair naivedyakair api || 47 ||</l>
        </lg>
        <pb n="110"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.048.1/ daṇḍavat praṇipātaiś ca jayaśabdais tathā stavaiḥ |</l>
          <l>BRP028.048.2/ evaṃ sampūjya taṃ devaṃ sahasrāṃśuṃ jagatpatim || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.049.1/ daśānām aśvamedhānāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ |</l>
          <l>BRP028.049.2/ sarvapāpavinirmukto yuvā divyavapur naraḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.050.1/ saptāvarān sapta parān vaṃśān uddhṛtya bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP028.050.2/ vimānenārkavarṇena kāmagena suvarcasā || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.051.1/ upagīyamāno gandharvaiḥ sūryalokaṃ sa gacchati |</l>
          <l>BRP028.051.2/ bhuktvā tatra varān bhogān yāvad ābhūtasamplavam || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.052.1/ puṇyakṣayād ihāyātaḥ pravare yogināṃ kule |</l>
          <l>BRP028.052.2/ caturvedo bhaved vipraḥ svadharmanirataḥ śuciḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.053.1/ yogaṃ vivasvataḥ prāpya tato mokṣam avāpnuyāt |</l>
          <l>BRP028.053.2/ caitre māsi site pakṣe yātrāṃ damanabhañjikām || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.054.1/ yaḥ karoti naras tatra pūrvoktaṃ sa phalaṃ labhet |</l>
          <l>BRP028.054.2/ śayanotthāpane bhānoḥ saṅkrāntyāṃ viṣuvāyane || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.055.1/ vāre raves tithau caiva parvakāle 'thavā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP028.055.2/ ye tatra yātrāṃ kurvanti śraddhayā saṃyatendriyāḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.056.1/ vimānenārkavarṇena sūryalokaṃ vrajanti te |</l>
          <l>BRP028.056.2/ āste tatra mahādevas tīre nadanadīpateḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.057.1/ rāmeśvara iti khyātaḥ sarvakāmaphalapradaḥ |</l>
          <l>BRP028.057.2/ ye taṃ paśyanti kāmāriṃ snātvā samyaṅ mahodadhau || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.058.1/ gandhaiḥ puṣpais tathā dhūpair dīpair naivedyakair varaiḥ |</l>
          <l>BRP028.058.2/ praṇipātais tathā stotrair gītair vādyair manoharaiḥ || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.059.1/ rājasūyaphalaṃ samyag vājimedhaphalaṃ tathā |</l>
          <l>BRP028.059.2/ prāpnuvanti mahātmānaḥ saṃsiddhiṃ paramāṃ tathā || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.060.1/ kāmagena vimānena kiṅkiṇījālamālinā |</l>
          <l>BRP028.060.2/ upagīyamānā gandharvaiḥ śivalokaṃ vrajanti te || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.061.1/ āhūtasamplavaṃ yāvad bhuktvā bhogān manoramān |</l>
          <l>BRP028.061.2/ puṇyakṣayād ihāgatya cāturvedā bhavanti te || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.062.1/ śāṅkaraṃ yogam āsthāya tato mokṣaṃ vrajanti te |</l>
          <l>BRP028.062.2/ yas tatra savituḥ kṣetre prāṇāṃs tyajati mānavaḥ || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.063.1/ sa sūryalokam āsthāya devavan modate divi |</l>
          <l>BRP028.063.2/ punar mānuṣatāṃ prāpya rājā bhavati dhārmikaḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.064.1/ yogaṃ raveḥ samāsādya tato mokṣam avāpnuyāt |</l>
          <l>BRP028.064.2/ evaṃ mayā muniśreṣṭhāḥ proktaṃ kṣetraṃ sudurlabham || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.065.1/ koṇārkasyodadhes tīre bhuktimuktiphalapradaḥ || 65 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="29" type="chapter">
        <pb n="111"/>
        <head>Chapter 29 :: On worship of the sun</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 71-73</note>
        <p>BRP029.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.001.1/ śruto 'smābhiḥ suraśreṣṭha bhavatā yad udāhṛtam |</l>
          <l>BRP029.001.2/ bhāskarasya paraṃ kṣetraṃ bhuktimuktiphalapradam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.002.1/ na tṛptim adhigacchāmaḥ śṛṇvantaḥ sukhadāṃ kathām |</l>
          <l>BRP029.002.2/ tava vaktrodbhavāṃ puṇyām ādityasyāghanāśinīm || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.003.1/ ataḥ paraṃ suraśreṣṭha brūhi no vadatāṃ vara |</l>
          <l>BRP029.003.2/ devapūjāphalaṃ yac ca yac ca dānaphalaṃ prabho || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.004.1/ praṇipāte namaskāre tathā caiva pradakṣiṇe |</l>
          <l>BRP029.004.2/ dīpadhūpapradāne ca sammārjanavidhau ca yat || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.005.1/ upavāse ca yat puṇyaṃ yat puṇyaṃ naktabhojane |</l>
          <l>BRP029.005.2/ arghaś ca kīdṛśaḥ proktaḥ kutra vā sampradīyate || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.006.1/ kathaṃ ca kriyate bhaktiḥ kathaṃ devaḥ prasīdati |</l>
          <l>BRP029.006.2/ etat sarvaṃ suraśreṣṭha śrotum icchāmahe vayam || 6 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP029.007.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.007.1/ arghyaṃ pūjādikaṃ sarvaṃ bhāskarasya dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP029.007.2/ bhaktiṃ śraddhāṃ samādhiṃ ca kathyamānaṃ nibodhata || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.008.1/ manasā bhāvanā bhaktir iṣṭā śraddhā ca kīrtyate |</l>
          <l>BRP029.008.2/ dhyānaṃ samādhir ity uktaṃ śṛṇudhvaṃ susamāhitāḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.009.1/ tatkathāṃ śrāvayed yas tu tadbhaktān pūjayīta vā |</l>
          <l>BRP029.009.2/ agniśuśrūṣakaś caiva sa vai bhaktaḥ sanātanaḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.010.1/ taccittas tanmanāś caiva devapūjārataḥ sadā |</l>
          <l>BRP029.010.2/ tatkarmakṛd bhaved yas tu sa vai bhaktaḥ sanātanaḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.011.1/ devārthe kriyamāṇāni yaḥ karmāṇy anumanyate |</l>
          <l>BRP029.011.2/ kīrtanād vā paro viprāḥ sa vai bhaktataro naraḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.012.1/ nābhyasūyeta tadbhaktān na nindyāc cānyadevatām |</l>
          <l>BRP029.012.2/ ādityavratacārī ca sa vai bhaktataro naraḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.013.1/ gacchaṃs tiṣṭhan svapañ jighrann unmiṣan nimiṣann api |</l>
          <l>BRP029.013.2/ yaḥ smared bhāskaraṃ nityaṃ sa vai bhaktataro naraḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.014.1/ evaṃvidhā tv iyaṃ bhaktiḥ sadā kāryā vijānatā |</l>
          <l>BRP029.014.2/ bhaktyā samādhinā caiva stavena manasā tathā || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.015.1/ kriyate niyamo yas tu dānaṃ viprāya dīyate |</l>
          <l>BRP029.015.2/ pratigṛhṇanti taṃ devā manuṣyāḥ pitaras tathā || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.016.1/ pattraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ yad bhaktyā samupāhṛtam |</l>
          <l>BRP029.016.2/ pratigṛhṇanti tad devā nāstikān varjayanti ca || 16 ||</l>
        </lg>
        <pb n="112"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.017.1/ bhāvaśuddhiḥ prayoktavyā niyamācārasaṃyutā |</l>
          <l>BRP029.017.2/ bhāvaśuddhyā kriyate yat tat sarvaṃ saphalaṃ bhavet || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.018.1/ stutijapyopahāreṇa pūjayāpi vivasvataḥ |</l>
          <l>BRP029.018.2/ upavāsena bhaktyā vai sarvapāpaiḥ pramucyate || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.019.1/ praṇidhāya śiro bhūmyāṃ namaskāraṃ karoti yaḥ |</l>
          <l>BRP029.019.2/ tatkṣaṇāt sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.020.1/ bhaktiyukto naro yo 'sau raveḥ kuryāt pradakṣiṇām |</l>
          <l>BRP029.020.2/ pradakṣiṇīkṛtā tena saptadvīpā vasundharā || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.021.1/ sūryaṃ manasi yaḥ kṛtvā kuryād vyomapradakṣiṇām |</l>
          <l>BRP029.021.2/ pradakṣiṇīkṛtās tena sarve devā bhavanti hi || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.022.1/ ekāhāro naro bhūtvā ṣaṣṭhyāṃ yo 'rcayate ravim |</l>
          <l>BRP029.022.2/ niyamavratacārī ca bhaved bhaktisamanvitaḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.023.1/ saptamyāṃ vā mahābhāgāḥ so 'śvamedhaphalaṃ labhet |</l>
          <l>BRP029.023.2/ ahorātropavāsena pūjayed yas tu bhāskaram || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.024.1/ saptamyām athavā ṣaṣṭhyāṃ sa yāti paramāṃ gatim |</l>
          <l>BRP029.024.2/ kṛṣṇapakṣasya saptamyāṃ sopavāso jitendriyaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.025.1/ sarvaratnopahāreṇa pūjayed yas tu bhāskaram |</l>
          <l>BRP029.025.2/ padmaprabheṇa yānena sūryalokaṃ sa gacchati || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.026.1/ śuklapakṣasya saptamyām upavāsaparo naraḥ |</l>
          <l>BRP029.026.2/ sarvaśuklopahāreṇa pūjayed yas tu bhāskaram || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.027.1/ sarvapāpavinirmuktaḥ sūryalokaṃ sa gacchati |</l>
          <l>BRP029.027.2/ arkasampuṭasaṃyuktam udakaṃ prasṛtaṃ pibet || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.028.1/ kramavṛddhyā caturviṃśam ekaikaṃ kṣapayet punaḥ |</l>
          <l>BRP029.028.2/ dvābhyāṃ saṃvatsarābhyāṃ tu samāptaniyamo bhavet || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.029.1/ sarvakāmapradā hy eṣā praśastā hy arkasaptamī |</l>
          <l>BRP029.029.2/ śuklapakṣasya saptamyāṃ yadādityadinaṃ bhavet || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.030.1/ saptamī vijayā nāma tatra dattaṃ mahat phalam |</l>
          <l>BRP029.030.2/ snānaṃ dānaṃ tapo homa upavāsas tathaiva ca || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.031.1/ sarvaṃ vijayasaptamyāṃ mahāpātakanāśanam |</l>
          <l>BRP029.031.2/ ye cādityadine prāpte śrāddhaṃ kurvanti mānavāḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.032.1/ yajanti ca mahāśvetaṃ te labhante yathepsitam |</l>
          <l>BRP029.032.2/ yeṣāṃ dharmyāḥ kriyāḥ sarvāḥ sadaivoddiśya bhāskaram || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.033.1/ na kule jāyate teṣāṃ daridro vyādhito 'pi vā |</l>
          <l>BRP029.033.2/ śvetayā raktayā vāpi pītamṛttikayāpi vā || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.034.1/ upalepanakartā tu cintitaṃ labhate phalam |</l>
          <l>BRP029.034.2/ citrabhānuṃ vicitrais tu kusumaiś ca sugandhibhiḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.035.1/ pūjayet sopavāso yaḥ sa kāmān īpsitāṃl labhet |</l>
          <l>BRP029.035.2/ ghṛtena dīpaṃ prajvālya tilatailena vā punaḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <pb n="113"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.036.1/ ādityaṃ pūjayed yas tu cakṣuṣā na sa hīyate |</l>
          <l>BRP029.036.2/ dīpadātā naro nityaṃ jñānadīpena dīpyate || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.037.1/ tilāḥ pavitraṃ tailaṃ vā tilagodānam uttamam |</l>
          <l>BRP029.037.2/ agnikārye ca dīpe ca mahāpātakanāśanam || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.038.1/ dīpaṃ dadāti yo nityaṃ devatāyataneṣu ca |</l>
          <l>BRP029.038.2/ catuṣpatheṣu rathyāsu rūpavān subhago bhavet || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.039.1/ havirbhiḥ prathamaḥ kalpo dvitīyaś cauṣadhīrasaiḥ |</l>
          <l>BRP029.039.2/ vasāmedosthiniryāsair na tu deyaḥ kathañcana || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.040.1/ bhaved ūrdhvagatir dīpo na kadācid adhogatiḥ |</l>
          <l>BRP029.040.2/ dātā dīpyati cāpy evaṃ na tiryaggatim āpnuyāt || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.041.1/ jvalamānaṃ sadā dīpaṃ na haren nāpi nāśayet |</l>
          <l>BRP029.041.2/ dīpahartā naro bandhaṃ nāśaṃ krodhaṃ tamo vrajet || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.042.1/ dīpadātā svargaloke dīpamāleva rājate |</l>
          <l>BRP029.042.2/ yaḥ samālabhate nityaṃ kuṅkumāgurucandanaiḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.043.1/ sampadyate naraḥ pretya dhanena yaśasā śriyā |</l>
          <l>BRP029.043.2/ raktacandanasammiśrai raktapuṣpaiḥ śucir naraḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.044.1/ udaye 'rghyaṃ sadā dattvā siddhiṃ saṃvatsarāl labhet |</l>
          <l>BRP029.044.2/ udayāt parivarteta yāvad astamane sthitaḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.045.1/ japann abhimukhaḥ kiñcin mantraṃ stotram athāpi vā |</l>
          <l>BRP029.045.2/ ādityavratam etat tu mahāpātakanāśanam || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.046.1/ arghyeṇa sahitaṃ caiva sarve sāṅgaṃ pradāpayet |</l>
          <l>BRP029.046.2/ udaye śraddhayā yuktaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.047.1/ suvarṇadhenuanaḍvāhavasudhāvastrasaṃyutam |</l>
          <l>BRP029.047.2/ arghyapradātā labhate saptajanmānugaṃ phalam || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.048.1/ agnau toye 'ntarikṣe ca śucau bhūmyāṃ tathaiva ca |</l>
          <l>BRP029.048.2/ pratimāyāṃ tathā piṇḍyāṃ deyam arghyaṃ prayatnataḥ || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.049.1/ nāpasavyaṃ na savyaṃ ca dadyād abhimukhaḥ sadā |</l>
          <l>BRP029.049.2/ saghṛtaṃ guggulaṃ vāpi raver bhaktisamanvitaḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.050.1/ tatkṣaṇāt sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ |</l>
          <l>BRP029.050.2/ śrīvāsaṃ caturasraṃ ca devadāruṃ tathaiva ca || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.051.1/ karpūrāgarudhūpāni dattvā vai svargagāminaḥ |</l>
          <l>BRP029.051.2/ ayane tūttare sūryam athavā dakṣiṇāyane || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.052.1/ pūjayitvā viśeṣeṇa sarvapāpaiḥ pramucyate |</l>
          <l>BRP029.052.2/ viṣuveṣūparāgeṣu ṣaḍaśītimukheṣu ca || 52 ||</l>
        </lg>
        <pb n="114"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.053.1/ pūjayitvā viśeṣeṇa sarvapāpaiḥ pramucyate |</l>
          <l>BRP029.053.2/ evaṃ velāsu sarvāsu sarvakālaṃ ca mānavaḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.054.1/ bhaktyā pūjayate yo 'rkaṃ so 'rkaloke mahīyate |</l>
          <l>BRP029.054.2/ kṛsaraiḥ pāyasaiḥ pūpaiḥ phalamūlaghṛtaudanaiḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.055.1/ baliṃ kṛtvā tu sūryāya sarvān kāmān avāpnuyāt |</l>
          <l>BRP029.055.2/ ghṛtena tarpaṇaṃ kṛtvā sarvasiddho bhaven naraḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.056.1/ kṣīreṇa tarpaṇaṃ kṛtvā manas tāpair na yujyate |</l>
          <l>BRP029.056.2/ dadhnā tu tarpaṇaṃ kṛtvā kāryasiddhiṃ labhen naraḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.057.1/ snānārtham āhared yas tu jalaṃ bhānoḥ samāhitaḥ |</l>
          <l>BRP029.057.2/ tīrtheṣu śucitāpannaḥ sa yāti paramāṃ gatim || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.058.1/ chattraṃ dhvajaṃ vitānaṃ vā patākāṃ cāmarāṇi ca |</l>
          <l>BRP029.058.2/ śraddhayā bhānave dattvā gatim iṣṭām avāpnuyāt || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.059.1/ yad yad dravyaṃ naro bhaktyā ādityāya prayacchati |</l>
          <l>BRP029.059.2/ tat tasya śatasāhasram utpādayati bhāskaraḥ || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.060.1/ mānasaṃ vācikaṃ vāpi kāyajaṃ yac ca duṣkṛtam |</l>
          <l>BRP029.060.2/ sarvaṃ sūryaprasādena tad aśeṣaṃ vyapohati || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.061.1/ ekāhenāpi yad bhānoḥ pūjāyāḥ prāpyate phalam |</l>
          <l>BRP029.061.2/ yathoktadakṣiṇair viprair na tat kratuśatair api || 61 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="30" type="chapter">
        <head>Chapter 30 :: The sun as highest deity; his twelve-fold shape; Mitra's instruction to
          Nārada</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 73-76</note>
        <p>BRP030.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.001.1/ aho devasya māhātmyaṃ śrutam evaṃ jagatpate |</l>
          <l>BRP030.001.2/ bhāskarasya suraśreṣṭha vadatas teṣu durlabham || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.002.1/ bhūyaḥ prabrūhi deveśa yat pṛcchāmo jagatpate |</l>
          <l>BRP030.002.2/ śrotum icchāmahe brahman paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.003.1/ gṛhastho brahmacārī ca vānaprastho 'tha bhikṣukaḥ |</l>
          <l>BRP030.003.2/ ya icchen mokṣam āsthātuṃ devatāṃ kāṃ yajeta saḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.004.1/ kuto hy asyākṣayaḥ svargaḥ kuto niḥśreyasaṃ param |</l>
          <l>BRP030.004.2/ svargataś caiva kiṃ kuryād yena na cyavate punaḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.005.1/ devānāṃ cātra ko devaḥ pitṝṇāṃ caiva kaḥ pitā |</l>
          <l>BRP030.005.2/ yasmāt parataraṃ nāsti tan me brūhi sureśvara || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.006.1/ kutaḥ sṛṣṭam idaṃ viśvaṃ sarvaṃ sthāvarajaṅgamam |</l>
          <l>BRP030.006.2/ pralaye ca kam abhyeti tad bhavān vaktum arhati || 6 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP030.007.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.007.1/ udyann evaiṣa kurute jagad vitimiraṃ karaiḥ |</l>
          <l>BRP030.007.2/ nātaḥ parataro devaḥ kaścid anyo dvijottamāḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <pb n="115"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.008.1/ anādinidhano hy eṣa puruṣaḥ śāśvato 'vyayaḥ |</l>
          <l>BRP030.008.2/ tāpayaty eṣa trīṃl lokān bhavan raśmibhir ulbaṇaḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.009.1/ sarvadevamayo hy eṣa tapatāṃ tapano varaḥ |</l>
          <l>BRP030.009.2/ sarvasya jagato nāthaḥ sarvasākṣī jagatpatiḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.010.1/ saṅkṣipaty eṣa bhūtāni tathā visṛjate punaḥ |</l>
          <l>BRP030.010.2/ eṣa bhāti tapaty eṣa varṣaty eṣa gabhastibhiḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.011.1/ eṣa dhātā vidhātā ca bhūtādir bhūtabhāvanaḥ |</l>
          <l>BRP030.011.2/ na hy eṣa kṣayam āyāti nityam akṣayamaṇḍalaḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.012.1/ pitṝṇāṃ ca pitā hy eṣa devatānāṃ hi devatā |</l>
          <l>BRP030.012.2/ dhruvaṃ sthānaṃ smṛtaṃ hy etad yasmān na cyavate punaḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.013.1/ sargakāle jagat kṛtsnam ādityāt samprasūyate |</l>
          <l>BRP030.013.2/ pralaye ca tam abhyeti bhāskaraṃ dīptatejasam || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.014.1/ yoginaś cāpy asaṅkhyātās tyaktvā gṛhakalevaram |</l>
          <l>BRP030.014.2/ vāyur bhūtvā viśanty asmiṃs tejorāśau divākare || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.015.1/ asya raśmisahasrāṇi śākhā iva vihaṅgamāḥ |</l>
          <l>BRP030.015.2/ vasanty āśritya munayaḥ saṃsiddhā daivataiḥ saha || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.016.1/ gṛhasthā janakādyāś ca rājāno yogadharmiṇaḥ |</l>
          <l>BRP030.016.2/ vālakhilyādayaś caiva ṛṣayo brahmavādinaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.017.1/ vānaprasthāś ca ye cānye vyāsādyā bhikṣavas tathā |</l>
          <l>BRP030.017.2/ yogam āsthāya sarve te praviṣṭāḥ sūryamaṇḍalam || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.018.1/ śuko vyāsasutaḥ śrīmān yogadharmam avāpya saḥ |</l>
          <l>BRP030.018.2/ ādityakiraṇān gatvā hy apunarbhāvam āsthitaḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.019.1/ śabdamātraśrutimukhā brahmaviṣṇuśivādayaḥ |</l>
          <l>BRP030.019.2/ pratyakṣo 'yaṃ paro devaḥ sūryas timiranāśanaḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.020.1/ tasmād anyatra bhaktir hi na kāryā śubham icchatā |</l>
          <l>BRP030.020.2/ yasmād dṛṣṭer agamyās te devā viṣṇupurogamāḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.021.1/ ato bhavadbhiḥ satatam abhyarcyo bhagavān raviḥ |</l>
          <l>BRP030.021.2/ sa hi mātā pitā caiva kṛtsnasya jagato guruḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.022.1/ anādyo lokanātho 'sau raśmimālī jagatpatiḥ |</l>
          <l>BRP030.022.2/ mitratve ca sthito yasmāt tapas tepe dvijottamāḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.023.1/ anādinidhano brahmā nityaś cākṣaya eva ca |</l>
          <l>BRP030.023.2/ sṛṣṭvā sasāgarān dvīpān bhuvanāni caturdaśa || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.024.1/ lokānāṃ sa hitārthāya sthitaś candrasarittaṭe |</l>
          <l>BRP030.024.2/ sṛṣṭvā prajāpatīn sarvān sṛṣṭvā ca vividhāḥ prajāḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.025.1/ tataḥ śatasahasrāṃśur avyaktaś ca punaḥ svayam |</l>
          <l>BRP030.025.2/ kṛtvā dvādaśadhātmānam ādityam upapadyate || 25 ||</l>
        </lg>
        <pb n="116"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.026.1/ indro dhātātha parjanyas tvaṣṭā pūṣāryamā bhagaḥ |</l>
          <l>BRP030.026.2/ vivasvān viṣṇur aṃśaś ca varuṇo mitra eva ca || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.027.1/ ābhir dvādaśabhis tena sūryeṇa paramātmanā |</l>
          <l>BRP030.027.2/ kṛtsnaṃ jagad idaṃ vyāptaṃ mūrtibhiś ca dvijottamāḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.028.1/ tasya yā prathamā mūrtir ādityasyendrasañjñitā |</l>
          <l>BRP030.028.2/ sthitā sā devarājatve devānāṃ ripunāśinī || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.029.1/ dvitīyā tasya yā mūrtir nāmnā dhāteti kīrtitā |</l>
          <l>BRP030.029.2/ sthitā prajāpatitvena vividhāḥ sṛjate prajāḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.030.1/ tṛtīyārkasya yā mūrtiḥ parjanya iti viśrutā |</l>
          <l>BRP030.030.2/ megheṣv eva sthitā sā tu varṣate ca gabhastibhiḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.031.1/ caturthī tasya yā mūrtir nāmnā tvaṣṭeti viśrutā |</l>
          <l>BRP030.031.2/ sthitā vanaspatau sā tu oṣadhīṣu ca sarvataḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.032.1/ pañcamī tasya yā mūrtir nāmnā pūṣeti viśrutā |</l>
          <l>BRP030.032.2/ anne vyavasthitā sā tu prajāṃ puṣṇāti nityaśaḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.033.1/ mūrtiḥ ṣaṣṭhī raver yā tu aryamā iti viśrutā |</l>
          <l>BRP030.033.2/ vāyoḥ saṃsaraṇā sā tu deveṣv eva samāśritā || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.034.1/ bhānor yā saptamī mūrtir nāmnā bhageti viśrutā |</l>
          <l>BRP030.034.2/ bhūyiṣv avasthitā sā tu śarīreṣu ca dehinām || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.035.1/ mūrtir yā tv aṣṭamī tasya vivasvān iti viśrutā |</l>
          <l>BRP030.035.2/ agnau pratiṣṭhitā sā tu pacaty annaṃ śarīriṇām || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.036.1/ navamī citrabhānor yā mūrtir viṣṇuś ca nāmataḥ |</l>
          <l>BRP030.036.2/ prādurbhavati sā nityaṃ devānām arisūdanī || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.037.1/ daśamī tasya yā mūrtir aṃśumān iti viśrutā |</l>
          <l>BRP030.037.2/ vāyau pratiṣṭhitā sā tu prahlādayati vai prajāḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.038.1/ mūrtis tv ekādaśī bhānor nāmnā varuṇasañjñitā |</l>
          <l>BRP030.038.2/ jaleṣv avasthitā sā tu prajāṃ puṣṇāti nityaśaḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.039.1/ mūrtir yā dvādaśī bhānor nāmnā mitreti sañjñitā |</l>
          <l>BRP030.039.2/ lokānāṃ sā hitārthāya sthitā candrasarittaṭe || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.040.1/ vāyubhakṣas tapas tepe sthitvā maitreṇa cakṣuṣā |</l>
          <l>BRP030.040.2/ anugṛhṇan sadā bhaktān varair nānāvidhais tu saḥ || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.041.1/ evaṃ sā jagatāṃ mūrtir hitā vihitā purā |</l>
          <l>BRP030.041.2/ tatra mitraḥ sthito yasmāt tasmān mitraṃ paraṃ smṛtam || 41 ||</l>
        </lg>
        <pb n="117"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.042.1/ ābhir dvādaśabhis tena savitrā paramātmanā |</l>
          <l>BRP030.042.2/ kṛtsnaṃ jagad idaṃ vyāptaṃ mūrtibhiś ca dvijottamāḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.043.1/ tasmād dhyeyo namasyaś ca dvādaśasthāsu mūrtiṣu |</l>
          <l>BRP030.043.2/ bhaktimadbhir narair nityaṃ tadgatenāntarātmanā || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.044.1/ ity evaṃ dvādaśādityān namaskṛtvā tu mānavaḥ |</l>
          <l>BRP030.044.2/ nityaṃ śrutvā paṭhitvā ca sūryaloke mahīyate || 44 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP030.045.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.045.1/ yadi tāvad ayaṃ sūryaś cādidevaḥ sanātanaḥ |</l>
          <l>BRP030.045.2/ tataḥ kasmāt tapas tepe varepsuḥ prākṛto yathā || 45 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP030.046.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.046.1/ etad vaḥ sampravakṣyāmi paraṃ guhyaṃ vibhāvasoḥ |</l>
          <l>BRP030.046.2/ pṛṣṭaṃ mitreṇa yat pūrvaṃ nāradāya mahātmane || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.047.1/ prāṅ mayoktās tu yuṣmabhyaṃ raver dvādaśa mūrtayaḥ |</l>
          <l>BRP030.047.2/ mitraś ca varuṇaś cobhau tāsāṃ tapasi saṃsthitau || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.048.1/ abbhakṣo varuṇas tāsāṃ tasthau paścimasāgare |</l>
          <l>BRP030.048.2/ mitro mitravane cāsmin vāyubhakṣo 'bhavat tadā || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.049.1/ atha merugireḥ śṛṅgāt pracyuto gandhamādanāt |</l>
          <l>BRP030.049.2/ nāradas tu mahāyogī sarvāṃl lokāṃś caran vaśī || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.050.1/ ājagāmātha tatraiva yatra mitro 'carat tapaḥ |</l>
          <l>BRP030.050.2/ taṃ dṛṣṭvā tu tapasyantaṃ tasya kautūhalaṃ hy abhūt || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.051.1/ yo 'kṣayaś cāvyayaś caiva vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ |</l>
          <l>BRP030.051.2/ dhṛtam ekātmakaṃ yena trailokyaṃ sumahātmanā || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.052.1/ yaḥ pitā sarvadevānāṃ parāṇām api yaḥ paraḥ |</l>
          <l>BRP030.052.2/ ayajad devatāḥ kās tu pitṝn vā kān asau yajet |</l>
          <l>BRP030.052.3/ iti sañcintya manasā taṃ devaṃ nārado 'bravīt || 52 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP030.053.0/ nārada uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.053.1/ vedeṣu sapurāṇeṣu sāṅgopāṅgeṣu gīyase |</l>
          <l>BRP030.053.2/ tvam ajaḥ śāśvato dhātā tvaṃ nidhānam anuttamam || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.054.1/ bhūtaṃ bhavyaṃ bhavac caiva tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam |</l>
          <l>BRP030.054.2/ catvāraś cāśramā deva gṛhasthādyās tathaiva hi || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.055.1/ yajanti tvām aharahas tvāṃ mūrtitvaṃ samāśritam |</l>
          <l>BRP030.055.2/ pitā mātā ca sarvasya daivataṃ tvaṃ hi śāśvatam || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.056.1/ yajase pitaraṃ kaṃ tvaṃ devaṃ vāpi na vidmahe || 56 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP030.057.0/ mitra uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.057.1/ avācyam etad vaktavyaṃ paraṃ guhyaṃ sanātanam |</l>
          <l>BRP030.057.2/ tvayi bhaktimati brahman pravakṣyāmi yathātatham || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.058.1/ yat tat sūkṣmam avijñeyam avyaktam acalaṃ dhruvam |</l>
          <l>BRP030.058.2/ indriyair indriyārthaiś ca sarvabhūtair vivarjitam || 58 ||</l>
        </lg>
        <pb n="118"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.059.1/ sa hy antarātmā bhūtānāṃ kṣetrajñaś caiva kathyate |</l>
          <l>BRP030.059.2/ triguṇād vyatirikto 'sau puruṣaś caiva kalpitaḥ || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.060.1/ hiraṇyagarbho bhagavān saiva buddhir iti smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP030.060.2/ mahān iti ca yogeṣu pradhānam iti kathyate || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.061.1/ sāṅkhye ca kathyate yoge nāmabhir bahudhātmakaḥ |</l>
          <l>BRP030.061.2/ sa ca trirūpo viśvātmā śarvo 'kṣara iti smṛtaḥ || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.062.1/ dhṛtam ekātmakaṃ tena trailokyam idam ātmanā |</l>
          <l>BRP030.062.2/ aśarīraḥ śarīreṣu sarveṣu nivasaty asau || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.063.1/ vasann api śarīreṣu na sa lipyeta karmabhiḥ |</l>
          <l>BRP030.063.2/ mamāntarātmā tava ca ye cānye dehasaṃsthitāḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.064.1/ sarveṣāṃ sākṣibhūto 'sau na grāhyaḥ kenacit kvacit |</l>
          <l>BRP030.064.2/ saguṇo nirguṇo viśvo jñānagamyo hy asau smṛtaḥ || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.065.1/ sarvataḥpāṇipādāntaḥ sarvatokṣiśiromukhaḥ |</l>
          <l>BRP030.065.2/ sarvataḥśrutimāṃl loke sarvam āvṛtya tiṣṭhati || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.066.1/ viśvamūrdhā viśvabhujo viśvapādākṣināsikaḥ |</l>
          <l>BRP030.066.2/ ekaś carati vai kṣetre svairacārī yathāsukham || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.067.1/ kṣetrāṇīha śarīrāṇi teṣāṃ caiva yathāsukham |</l>
          <l>BRP030.067.2/ tāni vetti sa yogātmā tataḥ kṣetrajña ucyate || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.068.1/ avyakte ca pure śete puruṣas tena cocyate |</l>
          <l>BRP030.068.2/ viśvaṃ bahuvidhaṃ jñeyaṃ sa ca sarvatra ucyate || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.069.1/ tasmāt sa bahurūpatvād viśvarūpa iti smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP030.069.2/ tasyaikasya mahattvaṃ hi sa caikaḥ puruṣaḥ smṛtaḥ || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.070.1/ mahāpuruṣaśabdaṃ hi bibharty ekaḥ sanātanaḥ |</l>
          <l>BRP030.070.2/ sa tu vidhikriyāyattaḥ sṛjaty ātmānam ātmanā || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.071.1/ śatadhā sahasradhā caiva tathā śatasahasradhā |</l>
          <l>BRP030.071.2/ koṭiśaś ca karoty eṣa pratyagātmānam ātmanā || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.072.1/ ākāśāt patitaṃ toyaṃ yāti svādvantaraṃ yathā |</l>
          <l>BRP030.072.2/ bhūme rasaviśeṣeṇa tathā guṇarasāt tu saḥ || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.073.1/ eka eva yathā vāyur deheṣv eva hi pañcadhā |</l>
          <l>BRP030.073.2/ ekatvaṃ ca pṛthaktvaṃ ca tathā tasya na saṃśayaḥ || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.074.1/ sthānāntaraviśeṣāc ca yathāgnir labhate parām |</l>
          <l>BRP030.074.2/ sañjñāṃ tathā mune so 'yaṃ brahmādiṣu tathāpnuyāt || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.075.1/ yathā dīpasahasrāṇi dīpa ekaḥ prasūyate |</l>
          <l>BRP030.075.2/ tathā rūpasahasrāṇi sa ekaḥ samprasūyate || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.076.1/ yadā sa budhyaty ātmānaṃ tadā bhavati kevalaḥ |</l>
          <l>BRP030.076.2/ ekatvapralaye cāsya bahutvaṃ ca pravartate || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.077.1/ nityaṃ hi nāsti jagati bhūtaṃ sthāvarajaṅgamam |</l>
          <l>BRP030.077.2/ akṣayaś cāprameyaś ca sarvagaś ca sa ucyate || 77 ||</l>
        </lg>
        <pb n="119"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.078.1/ tasmād avyaktam utpannaṃ triguṇaṃ dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP030.078.2/ avyaktāvyaktabhāvasthā yā sā prakṛtir ucyate || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.079.1/ tāṃ yoniṃ brahmaṇo viddhi yo 'sau sadasadātmakaḥ |</l>
          <l>BRP030.079.2/ loke ca pūjyate yo 'sau daive pitrye ca karmaṇi || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.080.1/ nāsti tasmāt paro hy anyaḥ pitā devo 'pi vā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP030.080.2/ ātmanā sa tu vijñeyas tatas taṃ pūjayāmy aham || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.081.1/ svargeṣv api hi ye kecit taṃ namasyanti dehinaḥ |</l>
          <l>BRP030.081.2/ tena gacchanti devarṣe tenoddiṣṭaphalāṃ gatim || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.082.1/ taṃ devāḥ svāśramasthāś ca nānāmūrtisamāśritāḥ |</l>
          <l>BRP030.082.2/ bhaktyā sampūjayanty ādyaṃ gatiś caiṣāṃ dadāti saḥ || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.083.1/ sa hi sarvagataś caiva nirguṇaś caiva kathyate |</l>
          <l>BRP030.083.2/ evaṃ matvā yathājñānaṃ pūjayāmi divākaram || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.084.1/ ye ca tadbhāvitā loka ekatattvaṃ samāśritāḥ |</l>
          <l>BRP030.084.2/ etad apy adhikaṃ teṣāṃ yad ekaṃ praviśanty uta || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.085.1/ iti guhyasamuddeśas tava nārada kīrtitaḥ |</l>
          <l>BRP030.085.2/ asmadbhaktyāpi devarṣe tvayāpi paramaṃ smṛtam || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.086.1/ surair vā munibhir vāpi purāṇair varadaṃ smṛtam |</l>
          <l>BRP030.086.2/ sarve ca paramātmānaṃ pūjayanti divākaram || 86 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP030.087.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.087.1/ evam etat purākhyātaṃ nāradāya tu bhānunā |</l>
          <l>BRP030.087.2/ mayāpi ca samākhyātā kathā bhānor dvijottamāḥ || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.088.1/ idam ākhyānam ākhyeyaṃ mayākhyātaṃ dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP030.088.2/ na hy anādityabhaktāya idaṃ deyaṃ kadācana || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.089.1/ yaś caitac chrāvayen nityaṃ yaś caiva śṛṇuyān naraḥ |</l>
          <l>BRP030.089.2/ sa sahasrārciṣaṃ devaṃ praviśen nātra saṃśayaḥ || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.090.1/ mucyetārtas tathā rogāc chrutvemām āditaḥ kathām |</l>
          <l>BRP030.090.2/ jijñāsur labhate jñānaṃ gatim iṣṭāṃ tathaiva ca || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.091.1/ kṣaṇena labhate 'dhvānam idaṃ yaḥ paṭhate mune |</l>
          <l>BRP030.091.2/ yo yaṃ kāmayate kāmaṃ sa taṃ prāpnoty asaṃśayam || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.092.1/ tasmād bhavadbhiḥ satataṃ smartavyo bhagavān raviḥ |</l>
          <l>BRP030.092.2/ sa ca dhātā vidhātā ca sarvasya jagataḥ prabhuḥ || 92 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="31" type="chapter">
        <pb n="120"/>
        <head>Chapter 31 :: Various aspects of the sun; the 12 Ādityas; the 21 names of the
          sun</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 76-77</note>
        <p>BRP031.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.001.1/ ādityamūlam akhilaṃ trailokyaṃ munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP031.001.2/ bhavaty asmāj jagat sarvaṃ sadevāsuramānuṣam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.002.1/ rudropendramahendrāṇāṃ viprendratridivaukasām |</l>
          <l>BRP031.002.2/ mahādyutimatāṃ caiva tejo 'yaṃ sārvalaukikam || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.003.1/ sarvātmā sarvalokeśo devadevaḥ prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP031.003.2/ sūrya eva trilokasya mūlaṃ paramadaivatam || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.004.1/ agnau prāstāhutiḥ samyag ādityam upatiṣṭhate |</l>
          <l>BRP031.004.2/ ādityāj jāyate vṛṣṭir vṛṣṭer annaṃ tataḥ prajāḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.005.1/ sūryāt prasūyate sarvaṃ tatra caiva pralīyate |</l>
          <l>BRP031.005.2/ bhāvābhāvau hi lokānām ādityān niḥsṛtau purā || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.006.1/ etat tu dhyānināṃ dhyānaṃ mokṣaś cāpy eṣa mokṣiṇām |</l>
          <l>BRP031.006.2/ tatra gacchanti nirvāṇaṃ jāyante 'smāt punaḥ punaḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.007.1/ kṣaṇā muhūrtā divasā niśā pakṣāś ca nityaśaḥ |</l>
          <l>BRP031.007.2/ māsāḥ saṃvatsarāś caiva ṛtavaś ca yugāni ca || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.008.1/ athādityād ṛte hy eṣāṃ kālasaṅkhyā na vidyate |</l>
          <l>BRP031.008.2/ kālād ṛte na niyamo nāgnau viharaṇakriyā || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.009.1/ ṛtūnām avibhāgaś tataḥ puṣpaphalaṃ kutaḥ |</l>
          <l>BRP031.009.2/ kuto vai sasyaniṣpattis tṛṇauṣadhigaṇaḥ kutaḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.010.1/ abhāvo vyavahārāṇāṃ jantūnāṃ divi ceha ca |</l>
          <l>BRP031.010.2/ jagatprabhāvād viśate bhāskarād vāritaskarāt || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.011.1/ nāvṛṣṭyā tapate sūryo nāvṛṣṭyā pariśuṣyati |</l>
          <l>BRP031.011.2/ nāvṛṣṭyā paridhiṃ dhatte vāriṇā dīpyate raviḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.012.1/ vasante kapilaḥ sūryo grīṣme kāñcanasannibhaḥ |</l>
          <l>BRP031.012.2/ śveto varṣāsu varṇena pāṇḍuḥ śaradi bhāskaraḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.013.1/ hemante tāmravarṇābhaḥ śiśire lohito raviḥ |</l>
          <l>BRP031.013.2/ iti varṇāḥ samākhyātāḥ sūryasya ṛtusambhavāḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.014.1/ ṛtusvabhāvavarṇaiś ca sūryaḥ kṣemasubhikṣakṛt |</l>
          <l>BRP031.014.2/ athādityasya nāmāni sāmānyāni dvijottamāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.015.1/ dvādaśaiva pṛthaktvena tāni vakṣyāmy aśeṣataḥ |</l>
          <l>BRP031.015.2/ ādityaḥ savitā sūryo mihiro 'rkaḥ prabhākaraḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.016.1/ mārtaṇḍo bhāskaro bhānuś citrabhānur divākaraḥ |</l>
          <l>BRP031.016.2/ ravir dvādaśabhis teṣāṃ jñeyaḥ sāmānyanāmabhiḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.017.1/ viṣṇur dhātā bhagaḥ pūṣā mitrendrau varuṇo 'ryamā |</l>
          <l>BRP031.017.2/ vivasvān aṃśumāṃs tvaṣṭā parjanyo dvādaśaḥ smṛtaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.018.1/ ity ete dvādaśādityāḥ pṛthaktvena vyavasthitāḥ |</l>
          <l>BRP031.018.2/ uttiṣṭhanti sadā hy ete māsair dvādaśabhiḥ kramāt || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.019.1/ viṣṇus tapati caitre tu vaiśākhe cāryamā tathā |</l>
          <l>BRP031.019.2/ vivasvāñ jyeṣṭhamāse tu āṣāḍhe cāṃśumān smṛtaḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <pb n="121"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.020.1/ parjanyaḥ śrāvaṇe māsi varuṇaḥ prauṣṭhasañjñake |</l>
          <l>BRP031.020.2/ indra āśvayuje māsi dhātā tapati kārttike || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.021.1/ mārgaśīrṣe tathā mitraḥ pauṣe pūṣā divākaraḥ |</l>
          <l>BRP031.021.2/ māghe bhagas tu vijñeyas tvaṣṭā tapati phālgune || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.022.1/ śatair dvādaśabhir viṣṇū raśmibhir dīpyate sadā |</l>
          <l>BRP031.022.2/ dīpyate gosahasreṇa śataiś ca tribhir aryamā || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.023.1/ dviḥsaptakair vivasvāṃs tu aṃśumān pañcabhis tribhiḥ |</l>
          <l>BRP031.023.2/ vivasvān iva parjanyo varuṇaś cāryamā tathā || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.024.1/ mitravad bhagavāṃs tvaṣṭā sahasreṇa śatena ca |</l>
          <l>BRP031.024.2/ indras tu dviguṇaiḥ ṣaḍbhir dhātaikādaśabhiḥ śataiḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.025.1/ sahasreṇa tu mitro vai pūṣā tu navabhiḥ śataiḥ |</l>
          <l>BRP031.025.2/ uttaropakrame 'rkasya vardhante raśmayas tathā || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.026.1/ dakṣiṇopakrame bhūyo hrasante sūryaraśmayaḥ |</l>
          <l>BRP031.026.2/ evaṃ raśmisahasraṃ tu sūryalokād anugraham || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.027.1/ evaṃ nāmnāṃ caturviṃśad eka eṣāṃ prakīrtitaḥ |</l>
          <l>BRP031.027.2/ vistareṇa sahasraṃ tu punar anyat prakīrtitam || 27 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP031.028.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.028.1/ ye tannāmasahasreṇa stuvanty arkaṃ prajāpate |</l>
          <l>BRP031.028.2/ teṣāṃ bhavati kiṃ puṇyaṃ gatiś ca parameśvara || 28 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP031.029.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.029.1/ śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ sārabhūtaṃ sanātanam |</l>
          <l>BRP031.029.2/ alaṃ nāmasahasreṇa paṭhann evaṃ stavaṃ śubham || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.030.1/ yāni nāmāni guhyāni pavitrāṇi śubhāni ca |</l>
          <l>BRP031.030.2/ tāni vaḥ kīrtayiṣyāmi śṛṇudhvaṃ bhāskarasya vai || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.031.1/ vikartano vivasvāṃś ca mārtaṇḍo bhāskaro raviḥ |</l>
          <l>BRP031.031.2/ lokaprakāśakaḥ śrīmāṃl lokacakṣur maheśvaraḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.032.1/ lokasākṣī trilokeśaḥ kartā hartā tamisrahā |</l>
          <l>BRP031.032.2/ tapanas tāpanaś caiva śuciḥ saptāśvavāhanaḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.033.1/ gabhastihasto brahmā ca sarvadevanamaskṛtaḥ |</l>
          <l>BRP031.033.2/ ekaviṃśati ity eṣa stava iṣṭaḥ sadā raveḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.034.1/ śarīrārogyadaś caiva dhanavṛddhiyaśaskaraḥ |</l>
          <l>BRP031.034.2/ stavarāja iti khyātas triṣu lokeṣu viśrutaḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.035.1/ ya etena dvijaśreṣṭhā dvisandhye 'stamanodaye |</l>
          <l>BRP031.035.2/ stauti sūryaṃ śucir bhūtvā sarvapāpaiḥ pramucyate || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.036.1/ mānasaṃ vācikaṃ vāpi dehajaṃ karmajaṃ tathā |</l>
          <l>BRP031.036.2/ ekajapyena tat sarvaṃ naśyaty arkasya sannidhau || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.037.1/ ekajapyaś ca homaś ca sandhyopāsanam eva ca |</l>
          <l>BRP031.037.2/ dhūpamantrārghyamantraś ca balimantras tathaiva ca || 37 ||</l>
        </lg>
        <pb n="122"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.038.1/ annapradāne dāne ca praṇipāte pradakṣiṇe |</l>
          <l>BRP031.038.2/ pūjito 'yaṃ mahāmantraḥ sarvapāpaharaḥ śubhaḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP031.039.1/ tasmād yūyaṃ prayatnena stavenānena vai dvijāḥ |</l>
          <l>BRP031.039.2/ stuvīdhvaṃ varadaṃ devaṃ sarvakāmaphalapradam || 39 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="32" type="chapter">
        <head>Chapter 32 :: The birth of Vivasvat; story of Sañjñā and Mārtaṇḍa</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 77-80</note>
        <p>BRP032.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.001.1/ nirguṇaḥ śāśvato devas tvayā prokto divākaraḥ |</l>
          <l>BRP032.001.2/ punar dvādaśadhā jātaḥ śruto 'smābhis tvayoditaḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.002.1/ sa kathaṃ tejaso raśmiḥ striyā garbhe mahādyutiḥ |</l>
          <l>BRP032.002.2/ sambhūto bhāskaro jātas tatra naḥ saṃśayo mahān || 2 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.003.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.003.1/ dakṣasya hi sutāḥ śreṣṭhā babhūvuḥ ṣaṣṭiḥ śobhanāḥ |</l>
          <l>BRP032.003.2/ aditir ditir danuś caiva vinatādyās tathaiva ca || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.004.1/ dakṣas tāḥ pradadau kanyāḥ kaśyapāya trayodaśa |</l>
          <l>BRP032.004.2/ aditir janayām āsa devāṃs tribhuvaneśvarān || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.005.1/ daityān ditir danuś cogrān dānavān baladarpitān |</l>
          <l>BRP032.005.2/ vinatādyās tathā cānyāḥ suṣuvuḥ sthānujaṅgamān || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.006.1/ tasyātha putradauhitraiḥ pautradauhitrakādibhiḥ |</l>
          <l>BRP032.006.2/ vyāptam etaj jagat sarvaṃ teṣāṃ tāsāṃ ca vai mune || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.007.1/ teṣāṃ kaśyapaputrāṇāṃ pradhānā devatāgaṇāḥ |</l>
          <l>BRP032.007.2/ sāttvikā rājasāś cānye tāmasāś ca gaṇāḥ smṛtāḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.008.1/ devān yajñabhujaś cakre tathā tribhuvaneśvarān |</l>
          <l>BRP032.008.2/ sraṣṭā brahmavidāṃ śreṣṭhaḥ parameṣṭhī prajāpatiḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.009.1/ tān abādhanta sahitāḥ sāpatnyād daityadānavāḥ |</l>
          <l>BRP032.009.2/ tato nirākṛtān putrān daiteyair dānavais tathā || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.010.1/ hataṃ tribhuvanaṃ dṛṣṭvā aditir munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP032.010.2/ ācchinad yajñabhāgāṃś ca kṣudhā sampīḍitān bhṛśam || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.011.1/ ārādhanāya savituḥ paraṃ yatnaṃ pracakrame |</l>
          <l>BRP032.011.2/ ekāgrā niyatāhārā paraṃ niyamam āsthitā |</l>
          <l>BRP032.011.3/ tuṣṭāva tejasāṃ rāśiṃ gaganasthaṃ divākaram || 11 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.012.0/ aditir uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.012.1/ namas tubhyaṃ paraṃ sūkṣmaṃ supuṇyaṃ bibhrate 'tulam |</l>
          <l>BRP032.012.2/ dhāma dhāmavatām īśaṃ dhāmādhāraṃ ca śāśvatam || 12 ||</l>
        </lg>
        <pb n="123"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.013.1/ jagatām upakārāya tvām ahaṃ staumi gopate |</l>
          <l>BRP032.013.2/ ādadānasya yad rūpaṃ tīvraṃ tasmai namāmy aham || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.014.1/ grahītum aṣṭamāsena kālenāmbumayaṃ rasam |</l>
          <l>BRP032.014.2/ bibhratas tava yad rūpam atitīvraṃ natāsmi tat || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.015.1/ sametam agnisomābhyāṃ namas tasmai guṇātmane |</l>
          <l>BRP032.015.2/ yad rūpam ṛgyajuḥsāmnām aikyena tapate tava || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.016.1/ viśvam etat trayīsañjñaṃ namas tasmai vibhāvaso |</l>
          <l>BRP032.016.2/ yat tu tasmāt paraṃ rūpam om ity uktvābhisaṃhitam |</l>
          <l>BRP032.016.3/ asthūlaṃ sthūlam amalaṃ namas tasmai sanātana || 16 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.017.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.017.1/ evaṃ sā niyatā devī cakre stotram aharniśam |</l>
          <l>BRP032.017.2/ nirāhārā vivasvantam ārirādhayiṣur dvijāḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.018.1/ tataḥ kālena mahatā bhagavāṃs tapano dvijāḥ |</l>
          <l>BRP032.018.2/ pratyakṣatām agāt tasyā dākṣāyaṇyā dvijottamāḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.019.1/ sā dadarśa mahākūṭaṃ tejaso 'mbarasaṃvṛtam |</l>
          <l>BRP032.019.2/ bhūmau ca saṃsthitaṃ bhāsvajjvālābhir atidurdṛśam |</l>
          <l>BRP032.019.3/ taṃ dṛṣṭvā ca tato devī sādhvasaṃ paramaṃ gatā || 19 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.021.0/ aditir uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.021.1/ jagadādya prasīdeti na tvāṃ paśyāmi gopate |</l>
          <l>BRP032.021.2/ prasādaṃ kuru paśyeyaṃ yad rūpaṃ te divākara |</l>
          <l>BRP032.021.3/ bhaktānukampaka vibho tvadbhaktān pāhi me sutān || 21 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.022.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.022.1/ tataḥ sa tejasas tasmād āvirbhūto vibhāvasuḥ |</l>
          <l>BRP032.022.2/ adṛśyata tadādityas taptatāmropamaḥ prabhuḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.023.1/ tatas tāṃ praṇatāṃ devīṃ tasyāsandarśane dvijāḥ |</l>
          <l>BRP032.023.2/ prāha bhāsvān vṛṇuṣvaikaṃ varaṃ matto yam icchasi || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.024.1/ praṇatā śirasā sā tu jānupīḍitamedinī |</l>
          <l>BRP032.024.2/ pratyuvāca vivasvantaṃ varadaṃ samupasthitam || 24 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.025.0/ aditir uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.025.1/ deva prasīda putrāṇāṃ hṛtaṃ tribhuvanaṃ mama |</l>
          <l>BRP032.025.2/ yajñabhāgāś ca daiteyair dānavaiś ca balādhikaiḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.026.1/ tannimittaṃ prasādaṃ tvaṃ kuruṣva mama gopate |</l>
          <l>BRP032.026.2/ aṃśena teṣāṃ bhrātṛtvaṃ gatvā tān nāśaye ripūn || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.027.1/ yathā me tanayā bhūyo yajñabhāgabhujaḥ prabho |</l>
          <l>BRP032.027.2/ bhaveyur adhipāś caiva trailokyasya divākara || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.028.1/ tathānukalpaṃ putrāṇāṃ suprasanno rave mama |</l>
          <l>BRP032.028.2/ kuru prasannārtihara kāryaṃ kartā ucyate || 28 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.029.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.029.1/ tatas tām āha bhagavān bhāskaro vāritaskaraḥ |</l>
          <l>BRP032.029.2/ praṇatām aditiṃ viprāḥ prasādasumukho vibhuḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <pb n="124"/>
        <p>BRP032.030.0/ sūrya uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.030.1/ sahasrāṃśena te garbhaḥ sambhūyāham aśeṣataḥ |</l>
          <l>BRP032.030.2/ tvatputraśatrūn dakṣo 'haṃ nāśayāmy āśu nirvṛtaḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.031.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.031.1/ ity uktvā bhagavān bhāsvān antardhānam upāgataḥ |</l>
          <l>BRP032.031.2/ nivṛttā sāpi tapasaḥ samprāptākhilavāñchitā || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.032.1/ tato raśmisahasrāt tu suṣumnākhyo raveḥ karaḥ |</l>
          <l>BRP032.032.2/ tataḥ saṃvatsarasyānte tatkāmapūraṇāya saḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.033.1/ nivāsaṃ savitā cakre devamātus tadodare |</l>
          <l>BRP032.033.2/ kṛcchracāndrāyaṇādīṃś ca sā cakre susamāhitā || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.034.1/ śucinā dhārayāmy enaṃ divyaṃ garbham iti dvijāḥ |</l>
          <l>BRP032.034.2/ tatas tāṃ kaśyapaḥ prāha kiñcitkopaplutākṣaram || 34 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.035.0/ kaśyapa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.035.1/ kiṃ mārayasi garbhāṇḍam iti nityopavāsinī |</l>
        </lg>
        <p>BRP032.035.1a/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.035.2/ sā ca taṃ prāha garbhāṇḍam etat paśyeti kopanā |</l>
          <l>BRP032.035.3/ na māritaṃ vipakṣāṇāṃ mṛtyur eva bhaviṣyati || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.036.1/ ity uktvā taṃ tadā garbham utsasarja surāraṇiḥ |</l>
          <l>BRP032.036.2/ jājvalyamānaṃ tejobhiḥ patyur vacanakopitā || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.037.1/ taṃ dṛṣṭvā kaśyapo garbham udyadbhāskaravarcasam |</l>
          <l>BRP032.037.2/ tuṣṭāva praṇato bhūtvā vāgbhir ādyābhir ādarāt || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.038.1/ saṃstūyamānaḥ sa tadā garbhāṇḍāt prakaṭo 'bhavat |</l>
          <l>BRP032.038.2/ padmapattrasavarṇābhas tejasā vyāptadiṅmukhaḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.039.1/ athāntarikṣād ābhāṣya kaśyapaṃ munisattamam |</l>
          <l>BRP032.039.2/ satoyameghagambhīrā vāg uvācāśarīriṇī || 39 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.040.0/ vāg uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.040.1/ māritantepataḥ proktam etad aṇḍaṃ tvayāditeḥ |</l>
          <l>BRP032.040.2/ tasmān mune sutas te 'yaṃ mārtaṇḍākhyo bhaviṣyati || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.041.1/ haniṣyaty asurāṃś cāyaṃ yajñabhāgaharān arīn |</l>
          <l>BRP032.041.2/ devā niśamyeti vaco gaganāt samupāgatam || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.042.1/ praharṣam atulaṃ yātā dānavāś ca hataujasaḥ |</l>
          <l>BRP032.042.2/ tato yuddhāya daiteyān ājuhāva śatakratuḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.043.1/ saha devair mudā yukto dānavāś ca tam abhyayuḥ |</l>
          <l>BRP032.043.2/ teṣāṃ yuddham abhūd ghoraṃ devānām asuraiḥ saha || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.044.1/ śastrāstravṛṣṭisandīptasamastabhuvanāntaram |</l>
          <l>BRP032.044.2/ tasmin yuddhe bhagavatā mārtaṇḍena nirīkṣitāḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.045.1/ tejasā dahyamānās te bhasmībhūtā mahāsurāḥ |</l>
          <l>BRP032.045.2/ tataḥ praharṣam atulaṃ prāptāḥ sarve divaukasaḥ || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.046.1/ tuṣṭuvus tejasāṃ yoniṃ mārtaṇḍam aditiṃ tathā |</l>
          <l>BRP032.046.2/ svādhikārāṃs tataḥ prāptā yajñabhāgāṃś ca pūrvavat || 46 ||</l>
        </lg>
        <pb n="125"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.047.1/ bhagavān api mārtaṇḍaḥ svādhikāram athākarot |</l>
          <l>BRP032.047.2/ kadambapuṣpavad bhāsvān adhaś cordhvaṃ ca raśmibhiḥ |</l>
          <l>BRP032.047.3/ vṛto 'gnipiṇḍasadṛśo dadhre nātisphuṭaṃ vapuḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.048.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.048.1/ kathaṃ kāntataraṃ paścād rūpaṃ saṃlabdhavān raviḥ |</l>
          <l>BRP032.048.2/ kadambagolakākāraṃ tan me brūhi jagatpate || 48 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.049.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.049.1/ tvaṣṭā tasmai dadau kanyāṃ sañjñāṃ nāma vivasvate |</l>
          <l>BRP032.049.2/ prasādya praṇato bhūtvā viśvakarmā prajāpatiḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.050.1/ trīṇy apatyāny asau tasyāṃ janayām āsa gopatiḥ |</l>
          <l>BRP032.050.2/ dvau putrau sumahābhāgau kanyāṃ ca yamunāṃ tathā || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.051.1/ yat tejo 'bhyadhikaṃ tasya mārtaṇḍasya vivasvataḥ |</l>
          <l>BRP032.051.2/ tenātitāpayām āsa trīṃl lokān sacarācarān || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.052.1/ tad rūpaṃ golakākāraṃ dṛṣṭvā sañjñā vivasvataḥ |</l>
          <l>BRP032.052.2/ asahantī mahat tejaḥ svāṃ chāyāṃ vākyam abravīt || 52 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.053.0/ sañjñovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.053.1/ ahaṃ yāsyāmi bhadraṃ te svam eva bhavanaṃ pituḥ |</l>
          <l>BRP032.053.2/ nirvikāraṃ tvayātraiva stheyaṃ macchāsanāc chubhe || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.054.1/ imau ca bālakau mahyaṃ kanyā ca varavarṇinī |</l>
          <l>BRP032.054.2/ sambhāvyā naiva cākhyeyam idaṃ bhagavate tvayā || 54 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.055.0/ chāyovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.055.1/ ā kacagrahaṇād devi ā śāpān naiva karhicit |</l>
          <l>BRP032.055.2/ ākhyāsyāmi mataṃ tubhyaṃ gamyatāṃ yatra vāñchitam || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.056.1/ ity uktā vrīḍitā sañjñā jagāma pitṛmandiram |</l>
          <l>BRP032.056.2/ vatsarāṇāṃ sahasraṃ tu vasamānā pitur gṛhe || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.057.1/ bhartuḥ samīpaṃ yāhīti pitroktā sā punaḥ punaḥ |</l>
          <l>BRP032.057.2/ āgacchad vaḍavā bhūtvā kurūn athottarāṃs tataḥ || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.058.1/ tatra tepe tapaḥ sādhvī nirāhārā dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP032.058.2/ pituḥ samīpaṃ yātāyāṃ sañjñāyāṃ vākyatatparā || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.059.1/ tadrūpadhāriṇī chāyā bhāskaraṃ samupasthitā |</l>
          <l>BRP032.059.2/ tasyāṃ ca bhagavān sūryaḥ sañjñeyam iti cintayan || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.060.1/ tathaiva janayām āsa dvau putrau kanyakāṃ tathā |</l>
          <l>BRP032.060.2/ sañjñā tu pārthivī teṣām ātmajānāṃ tathākarot || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.061.1/ snehaṃ na pūrvajātānāṃ tathā kṛtavatī tu sā |</l>
          <l>BRP032.061.2/ manus tat kṣāntavāṃs tasyā yamas tasyā na cakṣame || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.062.1/ bahudhā pīḍyamānas tu pituḥ patyā suduḥkhitaḥ |</l>
          <l>BRP032.062.2/ sa vai kopāc ca bālyāc ca bhāvino 'rthasya vai balāt |</l>
          <l>BRP032.062.3/ padā santarjayām āsa na tu dehe nyapātayat || 62 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.063.0/ chāyovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.063.1/ padā tarjayase yasmāt pitur bhāryāṃ garīyasīm |</l>
          <l>BRP032.063.2/ tasmāt tavaiṣa caraṇaḥ patiṣyati na saṃśayaḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <pb n="126"/>
        <p>BRP032.064.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.064.1/ yamas tu tena śāpena bhṛśaṃ pīḍitamānasaḥ |</l>
          <l>BRP032.064.2/ manunā saha dharmātmā pitre sarvaṃ nyavedayat || 64 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.065.0/ yama uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.065.1/ snehena tulyam asmāsu mātā deva na vartate |</l>
          <l>BRP032.065.2/ visṛjya jyāyasaṃ bhaktyā kanīyāṃsaṃ bubhūṣati || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.066.1/ tasyāṃ mayodyataḥ pādo na tu dehe nipātitaḥ |</l>
          <l>BRP032.066.2/ bālyād vā yadi vā mohāt tad bhavān kṣantum arhasi || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.067.1/ śapto 'haṃ tāta kopena jananyā tanayo yataḥ |</l>
          <l>BRP032.067.2/ tato manye na jananīm imāṃ vai tapatāṃ vara || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.068.1/ tava prasādāc caraṇo bhagavan na pated yathā |</l>
          <l>BRP032.068.2/ mātṛśāpād ayaṃ me 'dya tathā cintaya gopate || 68 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.069.0/ ravir uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.069.1/ asaṃśayaṃ mahat putra bhaviṣyaty atra kāraṇam |</l>
          <l>BRP032.069.2/ yena tvām āviśat krodho dharmajñaṃ dharmaśīlinam || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.070.1/ sarveṣām eva śāpānāṃ pratighāto hi vidyate |</l>
          <l>BRP032.070.2/ na tu mātrābhiśaptānāṃ kvacic chāpanivartanam || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.071.1/ na śakyam etan mithyā tu kartuṃ mātur vacas tava |</l>
          <l>BRP032.071.2/ kiñcit te 'haṃ vidhāsyāmi putrasnehād anugraham || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.072.1/ kṛmayo māṃsam ādāya prayāsyanti mahītalam |</l>
          <l>BRP032.072.2/ kṛtaṃ tasyā vacaḥ satyaṃ tvaṃ ca trāto bhaviṣyasi || 72 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.073.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.073.1/ ādityas tv abravīc chāyāṃ kimarthaṃ tanayeṣu vai |</l>
          <l>BRP032.073.2/ tulyeṣv apy adhikaḥ sneha ekaṃ prati kṛtas tvayā || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.074.1/ nūnaṃ naiṣāṃ tvaṃ jananī sañjñā kāpi tvam āgatā |</l>
          <l>BRP032.074.2/ nirguṇeṣv apy apatyeṣu mātā śāpaṃ na dāsyati || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.075.1/ sā tatpariharantī ca śāpād bhītā tadā raveḥ |</l>
          <l>BRP032.075.2/ kathayām āsa vṛttāntaṃ sa śrutvā śvaśuraṃ yayau || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.076.1/ sa cāpi taṃ yathānyāyam arcayitvā tadā ravim |</l>
          <l>BRP032.076.2/ nirdagdhukāmaṃ roṣeṇa sāntvayānas tam abravīt || 76 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.077.0/ viśvakarmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.077.1/ tavātitejasā vyāptam idaṃ rūpaṃ suduḥsaham |</l>
          <l>BRP032.077.2/ asahantī tu tat sañjñā vane carati vai tapaḥ || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.078.1/ drakṣyate tāṃ bhavān adya svāṃ bhāryāṃ śubhacāriṇīm |</l>
          <l>BRP032.078.2/ rūpārthaṃ bhavato 'raṇye carantīṃ sumahat tapaḥ || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.079.1/ śrutaṃ me brahmaṇo vākyaṃ tava tejovarodhane |</l>
          <l>BRP032.079.2/ rūpaṃ nirvartayāmy adya tava kāntaṃ divaspate || 79 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP032.080.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.080.1/ tatas tatheti taṃ prāha tvaṣṭāraṃ bhagavān raviḥ |</l>
          <l>BRP032.080.2/ tato vivasvato rūpaṃ prāg āsīt parimaṇḍalam || 80 ||</l>
        </lg>
        <pb n="127"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.081.1/ viśvakarmā tv anujñātaḥ śākadvīpe vivasvatā |</l>
          <l>BRP032.081.2/ bhramim āropya tattejaḥśātanāyopacakrame || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.082.1/ bhramatāśeṣajagatāṃ nābhibhūtena bhāsvatā |</l>
          <l>BRP032.082.2/ samudrādrivanopetā tv āruroha mahī nabhaḥ || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.083.1/ gaganaṃ cākhilaṃ viprāḥ sacandragrahatārakam |</l>
          <l>BRP032.083.2/ adhogataṃ mahābhāgā babhūvākṣiptam ākulam || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.084.1/ vikṣiptasalilāḥ sarve babhūvuś ca tathārṇavāḥ |</l>
          <l>BRP032.084.2/ vyabhidyanta mahāśailāḥ śīrṇasānunibandhanāḥ || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.085.1/ dhruvādhārāṇy aśeṣāṇi dhiṣṇyāni munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP032.085.2/ truṭyadraśminibandhīni bandhanāni adho yayuḥ || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.086.1/ vegabhramaṇasampātavāyukṣiptāḥ sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP032.086.2/ vyaśīryanta mahāmeghā ghorārāvavirāviṇaḥ || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.087.1/ bhāsvadbhramaṇavibhrāntabhūmyākāśarasātalam |</l>
          <l>BRP032.087.2/ jagad ākulam atyarthaṃ tadāsīn munisattamāḥ || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.088.1/ trailokyam ākulaṃ vīkṣya bhramamāṇaṃ surarṣayaḥ |</l>
          <l>BRP032.088.2/ devāś ca brahmaṇā sārdhaṃ bhāsvantam abhituṣṭuvuḥ || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.089.1/ ādidevo 'si devānāṃ jātas tvaṃ bhūtaye bhuvaḥ |</l>
          <l>BRP032.089.2/ sargasthityantakāleṣu tridhā bhedena tiṣṭhasi || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.090.1/ svasti te 'stu jagannātha gharmavarṣadivākara |</l>
          <l>BRP032.090.2/ indrādayas tadā devā likhyamānam athāstuvan || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.091.1/ jaya deva jagatsvāmiñ jayāśeṣajagatpate |</l>
          <l>BRP032.091.2/ ṛṣayaś ca tataḥ sapta vasiṣṭhātripurogamāḥ || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.092.1/ tuṣṭuvur vividhaiḥ stotraiḥ svasti svastītivādinaḥ |</l>
          <l>BRP032.092.2/ vedoktibhir athāgryābhir vālakhilyāś ca tuṣṭuvuḥ || 92 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.093.1/ agnir ādyāś ca bhāsvantaṃ likhyamānaṃ mudā yutāḥ |</l>
          <l>BRP032.093.2/ tvaṃ nātha mokṣiṇāṃ mokṣo dhyeyas tvaṃ dhyānināṃ paraḥ || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.094.1/ tvaṃ gatiḥ sarvabhūtānāṃ karmakāṇḍavivartinām |</l>
          <l>BRP032.094.2/ sampūjyas tvaṃ tu deveśa śaṃ no 'stu jagatāṃ pate || 94 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.095.1/ śaṃ no 'stu dvipade nityaṃ śaṃ naś cāstu catuṣpade |</l>
          <l>BRP032.095.2/ tato vidyādharagaṇā yakṣarākṣasapannagāḥ || 95 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.096.1/ kṛtāñjalipuṭāḥ sarve śirobhiḥ praṇatā ravim |</l>
          <l>BRP032.096.2/ ūcus te vividhā vāco manaḥśrotrasukhāvahāḥ || 96 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.097.1/ sahyaṃ bhavatu tejas te bhūtānāṃ bhūtabhāvana |</l>
          <l>BRP032.097.2/ tato hāhāhūhūś caiva nāradas tumburus tathā || 97 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.098.1/ upagāyitum ārabdhā gāndharvakuśalā ravim |</l>
          <l>BRP032.098.2/ ṣaḍjamadhyamagāndhāragānatrayaviśāradāḥ || 98 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.099.1/ mūrchanābhiś ca tālaiś ca samprayogaiḥ sukhapradam |</l>
          <l>BRP032.099.2/ viśvācī ca ghṛtācī ca urvaśy atha tilottamāḥ || 99 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.100.1/ menakā sahajanyā ca rambhā cāpsarasāṃ varā |</l>
          <l>BRP032.100.2/ nanṛtur jagatām īśe likhyamāne vibhāvasau || 100 ||</l>
        </lg>
        <pb n="128"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.101.1/ bhāvahāvavilāsādyān kurvatyo 'bhinayān bahūn |</l>
          <l>BRP032.101.2/ prāvādyanta tatas tatra vīṇā veṇvādijharjharāḥ || 101 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.102.1/ paṇavāḥ puṣkarāś caiva mṛdaṅgāḥ paṭahānakāḥ |</l>
          <l>BRP032.102.2/ devadundubhayaḥ śaṅkhāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ || 102 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.103.1/ gāyadbhiś caiva nṛtyadbhir gandharvair apsarogaṇaiḥ |</l>
          <l>BRP032.103.2/ tūryavāditraghoṣaiś ca sarvaṃ kolāhalīkṛtam || 103 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.104.1/ tataḥ kṛtāñjalipuṭā bhaktinamrātmamūrtayaḥ |</l>
          <l>BRP032.104.2/ likhyamānaṃ sahasrāṃśuṃ praṇemuḥ sarvadevatāḥ || 104 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.105.1/ tataḥ kolāhale tasmin sarvadevasamāgame |</l>
          <l>BRP032.105.2/ tejasaḥ śātanaṃ cakre viśvakarmā śanaiḥ śanaiḥ || 105 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.106.1/ ājānulikhitaś cāsau nipuṇaṃ viśvakarmaṇā |</l>
          <l>BRP032.106.2/ nābhyanandat tu likhanaṃ tatas tenāvatāritaḥ || 106 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.107.1/ na tu nirbhartsitaṃ rūpaṃ tejaso hananena tu |</l>
          <l>BRP032.107.2/ kāntāt kāntataraṃ rūpam adhikaṃ śuśubhe tataḥ || 107 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.108.1/ iti himajalagharmakālahetor |</l>
          <l>BRP032.108.2/ harakamalāsanaviṣṇusaṃstutasya |</l>
          <l>BRP032.108.3/ tadupari likhanaṃ niśamya bhānor |</l>
          <l>BRP032.108.4/ vrajati divākaralokam āyuṣo 'nte || 108 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP032.109.1/ evaṃ janma raveḥ pūrvaṃ babhūva munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP032.109.2/ rūpaṃ ca paramaṃ tasya mayā samparikīrtitam || 109 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="33" type="chapter">
        <head>Chapter 33 :: On the origin of the sun; the 108 names of the sun</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 80-81</note>
        <p>BRP033.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.001.1/ bhūyo 'pi kathayāsmākaṃ kathāṃ sūryasamāśritām |</l>
          <l>BRP033.001.2/ na tṛptim adhigacchāmaḥ śṛṇvantas tāṃ kathāṃ śubhām || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.002.1/ yo 'yaṃ dīpto mahātejā vahnirāśisamaprabhaḥ |</l>
          <l>BRP033.002.2/ etad veditum icchāmaḥ prabhāvo 'sya kutaḥ prabho || 2 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP033.003.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.003.1/ tamobhūteṣu lokeṣu naṣṭe sthāvarajaṅgame |</l>
          <l>BRP033.003.2/ prakṛter guṇahetus tu pūrvaṃ buddhir ajāyata || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.004.1/ ahaṅkāras tato jāto mahābhūtapravartakaḥ |</l>
          <l>BRP033.004.2/ vāyvagnir āpaḥ khaṃ bhūmis tatas tv aṇḍam ajāyata || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.005.1/ tasminn aṇḍe tv ime lokāḥ sapta caiva pratiṣṭhitāḥ |</l>
          <l>BRP033.005.2/ pṛthivī saptabhir dvīpaiḥ samudraiś caiva saptabhiḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.006.1/ tatraivāvasthito hy āsīd ahaṃ viṣṇur maheśvaraḥ |</l>
          <l>BRP033.006.2/ vimūḍhās tāmasāḥ sarve pradhyāyanti tam īśvaram || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.007.1/ tato vai sumahātejāḥ prādurbhūtas tamonudaḥ |</l>
          <l>BRP033.007.2/ dhyānayogena cāsmābhir vijñātaḥ savitā tadā || 7 ||</l>
        </lg>
        <pb n="129"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.008.1/ jñātvā ca paramātmānaṃ sarva eva pṛthak pṛthak |</l>
          <l>BRP033.008.2/ divyābhiḥ stutibhir devaḥ stuto 'smābhis tadeśvaraḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.009.1/ ādidevo 'si devānām aiśvaryāc ca tvam īśvaraḥ |</l>
          <l>BRP033.009.2/ ādikartāsi bhūtānāṃ devadevo divākaraḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.010.1/ jīvanaḥ sarvabhūtānāṃ devagandharvarakṣasām |</l>
          <l>BRP033.010.2/ munikinnarasiddhānāṃ tathaivoragapakṣiṇām || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.011.1/ tvaṃ brahmā tvaṃ mahādevas tvaṃ viṣṇus tvaṃ prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP033.011.2/ vāyur indraś ca somaś ca vivasvān varuṇas tathā || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.012.1/ tvaṃ kālaḥ sṛṣṭikartā ca hartā bhartā tathā prabhuḥ |</l>
          <l>BRP033.012.2/ saritaḥ sāgarāḥ śailā vidyudindradhanūṃṣi ca || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.013.1/ pralayaḥ prabhavaś caiva vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ |</l>
          <l>BRP033.013.2/ īśvarāt parato vidyā vidyāyāḥ parataḥ śivaḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.014.1/ śivāt parataro devas tvam eva parameśvaraḥ |</l>
          <l>BRP033.014.2/ sarvataḥpāṇipādāntaḥ sarvatokṣiśiromukhaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.015.1/ sahasrāṃśuḥ sahasrāsyaḥ sahasracaraṇekṣaṇaḥ |</l>
          <l>BRP033.015.2/ bhūtādir bhūr bhuvaḥ svaś ca mahaḥ satyaṃ tapo janaḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.016.1/ pradīptaṃ dīpanaṃ divyaṃ sarvalokaprakāśakam |</l>
          <l>BRP033.016.2/ durnirīkṣaṃ surendrāṇāṃ yad rūpaṃ tasya te namaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.017.1/ surasiddhagaṇair juṣṭaṃ bhṛgvatripulahādibhiḥ |</l>
          <l>BRP033.017.2/ stutaṃ paramam avyaktaṃ yad rūpaṃ tasya te namaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.018.1/ vedyaṃ vedavidāṃ nityaṃ sarvajñānasamanvitam |</l>
          <l>BRP033.018.2/ sarvadevātidevasya yad rūpaṃ tasya te namaḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.019.1/ viśvakṛd viśvabhūtaṃ ca vaiśvānarasurārcitam |</l>
          <l>BRP033.019.2/ viśvasthitam acintyaṃ ca yad rūpaṃ tasya te namaḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.020.1/ paraṃ yajñāt paraṃ vedāt paraṃ lokāt paraṃ divaḥ |</l>
          <l>BRP033.020.2/ paramātmety abhikhyātaṃ yad rūpaṃ tasya te namaḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.021.1/ avijñeyam anālakṣyam adhyānagatam avyayam |</l>
          <l>BRP033.021.2/ anādinidhanaṃ caiva yad rūpaṃ tasya te namaḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.022.1/ namo namaḥ kāraṇakāraṇāya |</l>
          <l>BRP033.022.2/ namo namaḥ pāpavimocanāya |</l>
          <l>BRP033.022.3/ namo namas te ditijārdanāya |</l>
          <l>BRP033.022.4/ namo namo rogavimocanāya || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.023.1/ namo namaḥ sarvavarapradāya |</l>
          <l>BRP033.023.2/ namo namaḥ sarvasukhapradāya |</l>
          <l>BRP033.023.3/ namo namaḥ sarvadhanapradāya |</l>
          <l>BRP033.023.4/ namo namaḥ sarvamatipradāya || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.024.1/ stutaḥ sa bhagavān evaṃ taijasaṃ rūpam āsthitaḥ |</l>
          <l>BRP033.024.2/ uvāca vācā kalyāṇyā ko varo vaḥ pradīyatām || 24 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP033.025.0/ devā ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.025.1/ tavātitaijasaṃ rūpaṃ na kaścit soḍhum utsahet |</l>
          <l>BRP033.025.2/ sahanīyaṃ tad bhavatu hitāya jagataḥ prabho || 25 ||</l>
        </lg>
        <pb n="130"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.026.1/ evam astv iti so 'py uktvā bhagavān ādikṛt prabhuḥ |</l>
          <l>BRP033.026.2/ lokānāṃ kāryasiddhyarthaṃ gharmavarṣahimapradaḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.027.1/ tataḥ sāṅkhyāś ca yogāś ca ye cānye mokṣakāṅkṣiṇaḥ |</l>
          <l>BRP033.027.2/ dhyāyanti dhyāyino devaṃ hṛdayasthaṃ divākaram || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.028.1/ sarvalakṣaṇahīno 'pi yukto vā sarvapātakaiḥ |</l>
          <l>BRP033.028.2/ sarvaṃ ca tarate pāpaṃ devam arkaṃ samāśritaḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.029.1/ agnihotraṃ ca vedāś ca yajñāś ca bahudakṣiṇāḥ |</l>
          <l>BRP033.029.2/ bhānor bhaktinamaskārakalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.030.1/ tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ maṅgalānāṃ ca maṅgalam |</l>
          <l>BRP033.030.2/ pavitraṃ ca pavitrāṇāṃ prapadyante divākaram || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.031.1/ śakrādyaiḥ saṃstutaṃ devaṃ ye namasyanti bhāskaram |</l>
          <l>BRP033.031.2/ sarvakilbiṣanirmuktāḥ sūryalokaṃ vrajanti te || 31 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP033.032.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.032.1/ cirāt prabhṛti no brahmañ śrotum icchā pravartate |</l>
          <l>BRP033.032.2/ nāmnām aṣṭaśataṃ brūhi yat tvayoktaṃ purā raveḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP033.033.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.033.1/ aṣṭottaraśataṃ nāmnāṃ śṛṇudhvaṃ gadato mama |</l>
          <l>BRP033.033.2/ bhāskarasya paraṃ guhyaṃ svargamokṣapradaṃ dvijāḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.034.1/ oṃ sūryo 'ryamā bhagas tvaṣṭā pūṣārkaḥ savitā raviḥ |</l>
          <l>BRP033.034.2/ gabhastimān ajaḥ kālo mṛtyur dhātā prabhākaraḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.035.1/ pṛthivy āpaś ca tejaś ca khaṃ vāyuś ca parāyaṇam |</l>
          <l>BRP033.035.2/ somo bṛhaspatiḥ śukro budho 'ṅgāraka eva ca || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.036.1/ indro vivasvān dīptāṃśuḥ śuciḥ śauriḥ śanaiścaraḥ |</l>
          <l>BRP033.036.2/ brahmā viṣṇuś ca rudraś ca skando vaiśravaṇo yamaḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.037.1/ vaidyuto jāṭharaś cāgnir aindhanas tejasāṃ patiḥ |</l>
          <l>BRP033.037.2/ dharmadhvajo vedakartā vedāṅgo vedavāhanaḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.038.1/ kṛtaṃ tretā dvāparaś ca kaliḥ sarvāmarāśrayaḥ |</l>
          <l>BRP033.038.2/ kalākāṣṭhāmuhūrtāś ca kṣapā yāmās tathā kṣaṇāḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.039.1/ saṃvatsarakaro 'śvatthaḥ kālacakro vibhāvasuḥ |</l>
          <l>BRP033.039.2/ puruṣaḥ śāśvato yogī vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.040.1/ kālādhyakṣaḥ prajādhyakṣo viśvakarmā tamonudaḥ |</l>
          <l>BRP033.040.2/ varuṇaḥ sāgaro 'ṃśaś ca jīmūto jivano 'rihā || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.041.1/ bhūtāśrayo bhūtapatiḥ sarvalokanamaskṛtaḥ |</l>
          <l>BRP033.041.2/ sraṣṭā saṃvartako vahniḥ sarvasyādir alolupaḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.042.1/ anantaḥ kapilo bhānuḥ kāmadaḥ sarvatomukhaḥ |</l>
          <l>BRP033.042.2/ jayo viśālo varadaḥ sarvabhūtaniṣevitaḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.043.1/ manaḥ suparṇo bhūtādiḥ śīghragaḥ prāṇadhāraṇaḥ |</l>
          <l>BRP033.043.2/ dhanvantarir dhūmaketur ādidevo 'diteḥ sutaḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <pb n="131"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.044.1/ dvādaśātmā ravir dakṣaḥ pitā mātā pitāmahaḥ |</l>
          <l>BRP033.044.2/ svargadvāraṃ prajādvāraṃ mokṣadvāraṃ triviṣṭapam || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.045.1/ dehakartā praśāntātmā viśvātmā viśvatomukhaḥ |</l>
          <l>BRP033.045.2/ carācarātmā sūkṣmātmā maitreyaḥ karuṇānvitaḥ || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.046.1/ etad vai kīrtanīyasya sūryasyāmitatejasaḥ |</l>
          <l>BRP033.046.2/ nāmnām aṣṭaśataṃ ramyaṃ mayā proktaṃ dvijottamāḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.047.1/ suragaṇapitṛyakṣasevitaṃ hy |</l>
          <l>BRP033.047.2/ asuraniśākarasiddhavanditam |</l>
          <l>BRP033.047.3/ varakanakahutāśanaprabhaṃ |</l>
          <l>BRP033.047.4/ praṇipatito 'smi hitāya bhāskaram || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.048.1/ sūryodaye yaḥ susamāhitaḥ paṭhet |</l>
          <l>BRP033.048.2/ sa putradārān dhanaratnasañcayān |</l>
          <l>BRP033.048.3/ labheta jātismaratāṃ naraḥ sa tu |</l>
          <l>BRP033.048.4/ smṛtiṃ ca medhāṃ ca sa vindate parām || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP033.049.1/ imaṃ stavaṃ devavarasya yo naraḥ |</l>
          <l>BRP033.049.2/ prakīrtayec chuddhamanāḥ samāhitaḥ |</l>
          <l>BRP033.049.3/ vimucyate śokadavāgnisāgarāl |</l>
          <l>BRP033.049.4/ labheta kāmān manasā yathepsitān || 49 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="34" type="chapter">
        <head>Chapter 34 :: Story of Satī; the birth of Umā</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 81-83</note>
        <p>BRP034.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.001.1/ yo 'sau sarvagato devas tripurāris trilocanaḥ |</l>
          <l>BRP034.001.2/ umāpriyakaro rudraś candrārdhakṛtaśekharaḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.002.1/ vidrāvya vibudhān sarvān siddhavidyādharān ṛṣīn |</l>
          <l>BRP034.002.2/ gandharvayakṣanāgāṃś ca tathānyāṃś ca samāgatān || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.003.1/ jaghāna pūrvaṃ dakṣasya yajato dharaṇītale |</l>
          <l>BRP034.003.2/ yajñaṃ samṛddhaṃ ratnāḍhyaṃ sarvasambhārasambhṛtam || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.004.1/ yasya pratāpasantrastāḥ śakrādyās tridivaukasaḥ |</l>
          <l>BRP034.004.2/ śāntiṃ na lebhire viprāḥ kailāsaṃ śaraṇaṃ gatāḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.005.1/ sa āste tatra varadaḥ śūlapāṇir vṛṣadhvajaḥ |</l>
          <l>BRP034.005.2/ pinākapāṇir bhagavān dakṣayajñavināśanaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.006.1/ mahādevo 'kale deśe kṛttivāsā vṛṣadhvajaḥ |</l>
          <l>BRP034.006.2/ ekāmrake muniśreṣṭhāḥ sarvakāmaprado haraḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.007.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.007.1/ kimarthaṃ sa bhavo devaḥ sarvabhūtahite rataḥ |</l>
          <l>BRP034.007.2/ jaghāna yajñaṃ dakṣasya devaiḥ sarvair alaṅkṛtam || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.008.1/ na hy alpaṃ kāraṇaṃ tatra prabho manyāmahe vayam |</l>
          <l>BRP034.008.2/ śrotum icchāmahe brūhi paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <pb n="132"/>
        <p>BRP034.009.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.009.1/ dakṣasyāsann aṣṭa kanyā yāś caivaṃ patisaṅgatāḥ |</l>
          <l>BRP034.009.2/ svebhyo gṛhebhyaś cānīya tāḥ pitābhyarcayad gṛhe || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.010.1/ tatas tv abhyarcitā viprā nyavasaṃs tāḥ pitur gṛhe |</l>
          <l>BRP034.010.2/ tāsāṃ jyeṣṭhā satī nāma patnī yā tryambakasya vai || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.011.1/ nājuhāvātmajāṃ tāṃ vai dakṣo rudram abhidviṣan |</l>
          <l>BRP034.011.2/ akarot sannatiṃ dakṣe na ca kāñcin maheśvaraḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.012.1/ jāmātā śvaśure tasmin svabhāvāt tejasi sthitaḥ |</l>
          <l>BRP034.012.2/ tato jñātvā satī sarvās tās tu prāptāḥ pitur gṛham || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.013.1/ jagāma sāpy anāhūtā satī tu svapitur gṛham |</l>
          <l>BRP034.013.2/ tābhyo hīnāṃ pitā cakre satyāḥ pūjām asammatām |</l>
          <l>BRP034.013.3/ tato 'bravīt sā pitaraṃ devī krodhasamākulā || 13 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.014.0/ saty uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.014.1/ yavīyasībhyaḥ śreṣṭhāhaṃ kiṃ na pūjasi māṃ prabho |</l>
          <l>BRP034.014.2/ asatkṛtām avasthāṃ yaḥ kṛtavān asi garhitām |</l>
          <l>BRP034.014.3/ ahaṃ jyeṣṭhā variṣṭhā ca māṃ tvaṃ satkartum arhasi || 14 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.015.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.015.1/ evam ukto 'bravīd enāṃ dakṣaḥ saṃraktalocanaḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.016.0/ dakṣa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.016.1/ tvattaḥ śreṣṭhā variṣṭhāś ca pūjyā bālāḥ sutā mama |</l>
          <l>BRP034.016.2/ tāsāṃ ye caiva bhartāras te me bahumatāḥ sati || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.017.1/ brahmiṣṭhāś ca vratasthāś ca mahāyogāḥ sudhārmikāḥ |</l>
          <l>BRP034.017.2/ guṇaiś caivādhikāḥ ślāghyāḥ sarve te tryambakāt sati || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.018.1/ vasiṣṭho 'triḥ pulastyaś ca aṅgirāḥ pulahaḥ kratuḥ |</l>
          <l>BRP034.018.2/ bhṛgur marīciś ca tathā śreṣṭhā jāmātaro mama || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.019.1/ taiś cāpi spardhate śarvaḥ sarve te caiva taṃ prati |</l>
          <l>BRP034.019.2/ tena tvāṃ na bubhūṣāmi pratikūlo hi me bhavaḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.020.1/ ity uktavāṃs tadā dakṣaḥ sampramūḍhena cetasā |</l>
          <l>BRP034.020.2/ śāpārtham ātmanaś caiva yenoktā vai maharṣayaḥ |</l>
          <l>BRP034.020.3/ tathoktā pitaraṃ sā vai kruddhā devī tam abravīt || 20 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.021.0/ saty uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.021.1/ vāṅmanaḥkarmabhir yasmād aduṣṭāṃ māṃ vigarhasi |</l>
          <l>BRP034.021.2/ tasmāt tyajāmy ahaṃ deham imaṃ tāta tavātmajam || 21 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.022.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.022.1/ tatas tenāpamānena satī duḥkhād amarṣitā |</l>
          <l>BRP034.022.2/ abravīd vacanaṃ devī namaskṛtya svayambhuve || 22 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.023.0/ saty uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.023.1/ yenāham apadehā vai punar dehena bhāsvatā |</l>
          <l>BRP034.023.2/ tatrāpy aham asammūḍhā sambhūtā dhārmikī punaḥ |</l>
          <l>BRP034.023.3/ gaccheyaṃ dharmapatnītvaṃ tryambakasyaiva dhīmataḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <pb n="133"/>
        <p>BRP034.024.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.024.1/ tatraivātha samāsīnā ruṣṭātmānaṃ samādadhe |</l>
          <l>BRP034.024.2/ dhārayām āsa cāgneyīṃ dhāraṇām ātmanātmani || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.025.1/ tataḥ svātmānam utthāpya vāyunā samudīritaḥ |</l>
          <l>BRP034.025.2/ sarvāṅgebhyo viniḥsṛtya vahnir bhasma cakāra tām || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.026.1/ tad upaśrutya nidhanaṃ satyā devyāḥ sa śūladhṛk |</l>
          <l>BRP034.026.2/ saṃvādaṃ ca tayor buddhvā yāthātathyena śaṅkaraḥ |</l>
          <l>BRP034.026.3/ dakṣasya ca vināśāya cukopa bhagavān prabhuḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.027.0/ śrīśaṅkara uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.027.1/ yasmād avamatā dakṣa sahasaivāgatā satī |</l>
          <l>BRP034.027.2/ praśastāś cetarāḥ sarvās tvatsutā bhartṛbhiḥ saha || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.028.1/ tasmād vaivasvate prāpte punar ete maharṣayaḥ |</l>
          <l>BRP034.028.2/ utpatsyanti dvitīye vai tava yajñe hy ayonijāḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.029.1/ hute vai brahmaṇaḥ sattre cākṣuṣasyāntare manoḥ |</l>
          <l>BRP034.029.2/ abhivyāhṛtya saptarṣīn dakṣaṃ so 'bhyaśapat punaḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.030.1/ bhavitā mānuṣo rājā cākṣuṣasyāntare manoḥ |</l>
          <l>BRP034.030.2/ prācīnabarhiṣaḥ pautraḥ putraś cāpi pracetasaḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.031.1/ dakṣa ity eva nāmnā tvaṃ māriṣāyāṃ janiṣyasi |</l>
          <l>BRP034.031.2/ kanyāyāṃ śākhināṃ caiva prāpte vai cākṣuṣāntare || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.032.1/ ahaṃ tatrāpi te vighnam ācariṣyāmi durmate |</l>
          <l>BRP034.032.2/ dharmakāmārthayukteṣu karmasv iha punaḥ punaḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.033.1/ tato vai vyāhṛto dakṣo rudraṃ so 'bhyaśapat punaḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.034.0/ dakṣa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.034.1/ yasmāt tvaṃ matkṛte krūra ṛṣīn vyāhṛtavān asi |</l>
          <l>BRP034.034.2/ tasmāt sārdhaṃ surair yajñe na tvāṃ yakṣyanti vai dvijāḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.035.1/ kṛtvāhutiṃ tava krūra apaḥ spṛśanti karmasu |</l>
          <l>BRP034.035.2/ ihaiva vatsyase loke divaṃ hitvāyugakṣayāt |</l>
          <l>BRP034.035.3/ tato devais tu te sārdhaṃ na tu pūjā bhaviṣyati || 35 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.036.0/ rudra uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.036.1/ cāturvarṇyaṃ tu devānāṃ te cāpy ekatra bhuñjate |</l>
          <l>BRP034.036.2/ na bhokṣye sahitas tais tu tato bhokṣyāmy ahaṃ pṛthak || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.037.1/ sarveṣāṃ caiva lokānām ādir bhūrloka ucyate |</l>
          <l>BRP034.037.2/ tam ahaṃ dhārayāmy ekaḥ svecchayā na tavājñayā || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.038.1/ tasmin dhṛte sarvalokāḥ sarve tiṣṭhanti śāśvatāḥ |</l>
          <l>BRP034.038.2/ tasmād ahaṃ vasāmīha satataṃ na tavājñayā || 38 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.039.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.039.1/ tato 'bhivyāhṛto dakṣo rudreṇāmitatejasā |</l>
          <l>BRP034.039.2/ svāyambhuvīṃ tanuṃ tyaktvā utpanno mānuṣeṣv iha || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.040.1/ yadā gṛhapatir dakṣo yajñānām īśvaraḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP034.040.2/ samasteneha yajñena so 'yajad daivataiḥ saha || 40 ||</l>
        </lg>
        <pb n="134"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.041.1/ atha devī satī yat te prāpte vaivasvate 'ntare |</l>
          <l>BRP034.041.2/ menāyāṃ tām umāṃ devīṃ janayām āsa śailarāṭ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.042.1/ sā tu devī satī pūrvam āsīt paścād umābhavat |</l>
          <l>BRP034.042.2/ sahavratā bhavasyaiṣā naitayā mucyate bhavaḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.043.1/ yāvad icchati saṃsthānaṃ prabhur manvantareṣv iha |</l>
          <l>BRP034.043.2/ mārīcaṃ kaśyapaṃ devī yathāditir anuvratā || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.044.1/ sārdhaṃ nārāyaṇaṃ śrīs tu maghavantaṃ śacī yathā |</l>
          <l>BRP034.044.2/ viṣṇuṃ kīrtir uṣā sūryaṃ vasiṣṭhaṃ cāpy arundhatī || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.045.1/ naitāṃs tu vijahaty etā bhartṝn devyaḥ kathañcana |</l>
          <l>BRP034.045.2/ evaṃ prācetaso dakṣo jajñe vai cākṣuṣe 'ntare || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.046.1/ prācīnabarhiṣaḥ pautraḥ putraś cāpi pracetasām |</l>
          <l>BRP034.046.2/ daśabhyas tu pracetobhyo māriṣāyāṃ punar nṛpa || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.047.1/ jajñe rudrābhiśāpena dvitīyam iti naḥ śrutam |</l>
          <l>BRP034.047.2/ bhṛgvādayas tu te sarve jajñire vai maharṣayaḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.048.1/ ādye tretāyuge pūrvaṃ manor vaivasvatasya ha |</l>
          <l>BRP034.048.2/ devasya mahato yajñe vāruṇīṃ bibhratas tanum || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.049.1/ ity eṣo 'nuśayo hy āsīt tayor jātyantare gataḥ |</l>
          <l>BRP034.049.2/ prajāpateś ca dakṣasya tryambakasya ca dhīmataḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.050.1/ tasmān nānuśayaḥ kāryo vareṣv iha kadācana |</l>
          <l>BRP034.050.2/ jātyantaragatasyāpi bhāvitasya śubhāśubhaiḥ |</l>
          <l>BRP034.050.3/ jantor na bhūtaye khyātis tan na kāryaṃ vijānatā || 50 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.051.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.051.1/ kathaṃ roṣeṇa sā pūrvaṃ dakṣasya duhitā satī |</l>
          <l>BRP034.051.2/ tyaktvā dehaṃ punar jātā girirājagṛhe prabho || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.052.1/ dehāntare kathaṃ tasyāḥ pūrvadeho babhūva ha |</l>
          <l>BRP034.052.2/ bhavena saha saṃyogaḥ saṃvādaś ca tayoḥ katham || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.053.1/ svayaṃvaraḥ kathaṃ vṛttas tasmin mahati janmani |</l>
          <l>BRP034.053.2/ vivāhaś ca jagannātha sarvāścaryasamanvitaḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.054.1/ tat sarvaṃ vistarād brahman vaktum arhasi sāmpratam |</l>
          <l>BRP034.054.2/ śrotum icchāmahe puṇyāṃ kathāṃ cātimanoharām || 54 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.055.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.055.1/ śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ kathāṃ pāpapraṇāśinīm |</l>
          <l>BRP034.055.2/ umāśaṅkarayoḥ puṇyāṃ sarvakāmaphalapradām || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.056.1/ kadācit svagṛhāt prāptaṃ kaśyapaṃ dvipadāṃ varam |</l>
          <l>BRP034.056.2/ apṛcchad dhimavān vṛttaṃ loke khyātikaraṃ hitam || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.057.1/ kenākṣayāś ca lokāḥ syuḥ khyātiś ca paramā mune |</l>
          <l>BRP034.057.2/ tathaiva cārcanīyatvaṃ satsu tat kathayasva me || 57 ||</l>
        </lg>
        <pb n="135"/>
        <p>BRP034.058.0/ kaśyapa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.058.1/ apatyena mahābāho sarvam etad avāpyate |</l>
          <l>BRP034.058.2/ mamākhyātir apatyena brahmaṇā ṛṣibhiḥ saha || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.059.1/ kiṃ na paśyasi śailendra yato māṃ paripṛcchasi |</l>
          <l>BRP034.059.2/ vartayiṣyāmi yac cāpi yathādṛṣṭaṃ purācala || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.060.1/ vārāṇasīm ahaṃ gacchann apaśyaṃ saṃsthitaṃ divi |</l>
          <l>BRP034.060.2/ vimānaṃ sunavaṃ divyam anaupamyaṃ mahardhimat || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.061.1/ tasyādhastād ārtanādaṃ gartasthāne śṛṇomy aham |</l>
          <l>BRP034.061.2/ tam ahaṃ tapasā jñātvā tatraivāntarhitaḥ sthitaḥ || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.062.1/ athāgāt tatra śailendra vipro niyamavāñ śuciḥ |</l>
          <l>BRP034.062.2/ tīrthābhiṣekapūtātmā pare tapasi saṃsthitaḥ || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.063.1/ atha sa vrajamānas tu vyāghreṇābhīṣito dvijaḥ |</l>
          <l>BRP034.063.2/ viveśa taṃ tadā deśaṃ sa garto yatra bhūdhara || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.064.1/ gartāyāṃ vīraṇastambe lambamānāṃs tadā munīn |</l>
          <l>BRP034.064.2/ apaśyad ārto duḥkhārtāṃs tān apṛcchac ca sa dvijaḥ || 64 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.065.0/ dvija uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.065.1/ ke yūyaṃ vīraṇastambe lambamānā hy adhomukhāḥ |</l>
          <l>BRP034.065.2/ duḥkhitāḥ kena mokṣaś ca yuṣmākaṃ bhavitānaghāḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.066.0/ pitara ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.066.1/ vayaṃ te kṛtapuṇyasya pitaraḥ sapitāmahāḥ |</l>
          <l>BRP034.066.2/ prapitāmahāś ca kliśyāmas tava duṣṭena karmaṇā || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.067.1/ narako 'yaṃ mahābhāga gartarūpeṇa saṃsthitaḥ |</l>
          <l>BRP034.067.2/ tvaṃ cāpi vīraṇastambas tvayi lambāmahe vayam || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.068.1/ yāvat tvaṃ jīvase vipra tāvad eva vayaṃ sthitāḥ |</l>
          <l>BRP034.068.2/ mṛte tvayi gamiṣyāmo narakaṃ pāpacetasaḥ || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.069.1/ yadi tvaṃ dārasaṃyogaṃ kṛtvāpatyaṃ guṇottaram |</l>
          <l>BRP034.069.2/ utpādayasi tenāsmān mucyema vayam enasaḥ || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.070.1/ nānyena tapasā putra tīrthānāṃ ca phalena ca |</l>
          <l>BRP034.070.2/ etat kuru mahābuddhe tārayasva pitṝn bhayāt || 70 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.071.0/ kaśyapa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.071.1/ sa tatheti pratijñāya ārādhya vṛṣabhadhvajam |</l>
          <l>BRP034.071.2/ pitṝn gartāt samuddhṛtya gaṇapān pracakāra ha || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.072.1/ svayaṃ rudrasya dayitaḥ suveśo nāma nāmataḥ |</l>
          <l>BRP034.072.2/ sammato balavāṃś caiva rudrasya gaṇapo 'bhavat || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.073.1/ tasmāt kṛtvā tapo ghoram apatyaṃ guṇavad bhṛśam |</l>
          <l>BRP034.073.2/ utpādayasva śailendra sutāṃ tvaṃ varavarṇinīm || 73 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.074.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.074.1/ sa evam uktvā ṛṣiṇā śailendro niyamasthitaḥ |</l>
          <l>BRP034.074.2/ tapaś cakārāpy atulaṃ yena tuṣṭir abhūn mama || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.075.1/ tadā tam utpapātāhaṃ varado 'smīti cābravam |</l>
          <l>BRP034.075.2/ brūhi tuṣṭo 'smi śailendra tapasānena suvrata || 75 ||</l>
        </lg>
        <pb n="136"/>
        <p>BRP034.076.0/ himavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.076.1/ bhagavan putram icchāmi guṇaiḥ sarvair alaṅkṛtam |</l>
          <l>BRP034.076.2/ evaṃ varaṃ prayacchasva yadi tuṣṭo 'si me prabho || 76 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.077.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.077.1/ tasya tad vacanaṃ śrutvā girirājasya bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP034.077.2/ tadā tasmai varaṃ cāhaṃ dattavān manasepsitam || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.078.1/ kanyā bhavitrī śailendra tapasānena suvrata |</l>
          <l>BRP034.078.2/ yasyāḥ prabhāvāt sarvatra kīrtim āpsyasi śobhanām || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.079.1/ arcitaḥ sarvadevānāṃ tīrthakoṭisamāvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP034.079.2/ pāvanaś caiva puṇyena devānām api sarvataḥ || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.080.1/ jyeṣṭhā ca sā bhavitrī te anye cātra tataḥ śubhe || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.081.1/ so 'pi kālena śailendro menāyām udapādayat |</l>
          <l>BRP034.081.2/ aparṇām ekaparṇāṃ ca tathā caivaikapāṭalām || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.082.1/ nyagrodham ekaparṇaṃ tu pāṭalaṃ caikapāṭalām |</l>
          <l>BRP034.082.2/ aśitvā tv ekaparṇāṃ tu aniketas tapo 'carat || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.083.1/ śataṃ varṣasahasrāṇāṃ duścaraṃ devadānavaiḥ |</l>
          <l>BRP034.083.2/ āhāram ekaparṇaṃ tu ekaparṇā samācarat || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.084.1/ pāṭalena tathaikena vidadhe caikapāṭalā |</l>
          <l>BRP034.084.2/ pūrṇe varṣasahasre tu āhāraṃ tāḥ pracakratuḥ || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.085.1/ aparṇā tu nirāhārā tāṃ mātā pratyabhāṣata |</l>
          <l>BRP034.085.2/ niṣedhayantī co meti mātṛsnehena duḥkhitā || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.086.1/ sā tathoktā tayā mātrā devī duścaracāriṇī |</l>
          <l>BRP034.086.2/ tenaiva nāmnā lokeṣu vikhyātā surapūjitā || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.087.1/ etat tu trikumārīkaṃ jagat sthāvarajaṅgamam |</l>
          <l>BRP034.087.2/ etāsāṃ tapasāṃ vṛttaṃ yāvad bhūmir dhariṣyati || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.088.1/ tapaḥśarīrās tāḥ sarvās tisro yogaṃ samāśritāḥ |</l>
          <l>BRP034.088.2/ sarvāś caiva mahābhāgās tathā ca sthirayauvanāḥ || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.089.1/ tā lokamātaraś caiva brahmacāriṇya eva ca |</l>
          <l>BRP034.089.2/ anugṛhṇanti lokāṃś ca tapasā svena sarvadā || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.090.1/ umā tāsāṃ variṣṭhā ca jyeṣṭhā ca varavarṇinī |</l>
          <l>BRP034.090.2/ mahāyogabalopetā mahādevam upasthitā || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.091.1/ dattakaś cośanā tasya putraḥ sa bhṛgunandanaḥ |</l>
          <l>BRP034.091.2/ āsīt tasyaikaparṇā tu devalaṃ suṣuve sutam || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.092.1/ yā tu tāsāṃ kumārīṇāṃ tṛtīyā hy ekapāṭalā |</l>
          <l>BRP034.092.2/ putraṃ sā tam alarkasya jaigīṣavyam upasthitā || 92 ||</l>
        </lg>
        <pb n="137"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.093.1/ tasyāś ca śaṅkhalikhitau smṛtau putrāv ayonijau |</l>
          <l>BRP034.093.2/ umā tu yā mayā tubhyaṃ kīrtitā varavarṇinī || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.094.1/ atha tasyās tapoyogāt trailokyam akhilaṃ tadā |</l>
          <l>BRP034.094.2/ pradhūpitam ihālakṣya vacas tām aham abravam || 94 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.095.1/ devi kiṃ tapasā lokāṃs tāpayiṣyasi śobhane |</l>
          <l>BRP034.095.2/ tvayā sṛṣṭam idaṃ sarvaṃ mā kṛtvā tad vināśaya || 95 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.096.1/ tvaṃ hi dhārayase lokān imān sarvān svatejasā |</l>
          <l>BRP034.096.2/ brūhi kiṃ te jaganmātaḥ prārthitaṃ sampratīha naḥ || 96 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.097.0/ devy uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.097.1/ yadarthaṃ tapaso hy asya caraṇaṃ me pitāmaha |</l>
          <l>BRP034.097.2/ tvam eva tad vijānīṣe tataḥ pṛcchasi kiṃ punaḥ || 97 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP034.098.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.098.1/ tatas tām abravaṃ cāhaṃ yadarthaṃ tapyase śubhe |</l>
          <l>BRP034.098.2/ sa tvāṃ svayam upāgamya ihaiva varayiṣyati || 98 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.099.1/ śarva eva patiḥ śreṣṭhaḥ sarvalokeśvareśvaraḥ |</l>
          <l>BRP034.099.2/ vayaṃ sadaiva yasyeme vaśyā vai kiṅkarāḥ śubhe || 99 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.100.1/ sa devadevaḥ parameśvaraḥ svayaṃ |</l>
          <l>BRP034.100.2/ svayambhur āyāsyati devi te 'ntikam |</l>
          <l>BRP034.100.3/ udārarūpo vikṛtādirūpaḥ |</l>
          <l>BRP034.100.4/ samānarūpo 'pi na yasya kasyacit || 100 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP034.101.1/ maheśvaraḥ parvatalokavāsī |</l>
          <l>BRP034.101.2/ carācareśaḥ prathamo 'prameyaḥ |</l>
          <l>BRP034.101.3/ vinendunā hīndrasamānavarcasā |</l>
          <l>BRP034.101.4/ vibhīṣaṇaṃ rūpam ivāsthito yaḥ || 101 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="35" type="chapter">
        <head>Chapter 35 :: Umā and Rudra: her devotion to Rudra; Śiva as a child and the
          crocodile</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 84-85</note>
        <p>BRP035.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.001.1/ tatas tām abruvan devās tadā gatvā tu sundarīm |</l>
          <l>BRP035.001.2/ devi śīghreṇa kālena dhūrjaṭir nīlalohitaḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.002.1/ sa bhartā tava deveśo bhavitā mā tapaḥ kṛthāḥ |</l>
          <l>BRP035.002.2/ tataḥ pradakṣiṇīkṛtya devā viprā gireḥ sutām || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.003.1/ jagmuś cādarśanaṃ tasyāḥ sā cāpi virarāma ha |</l>
          <l>BRP035.003.2/ sā devī sūktam ity evam uktvā svasyāśrame śubhe || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.004.1/ dvāri jātam aśokaṃ ca samupāśritya cāsthitā |</l>
          <l>BRP035.004.2/ athāgāc candratilakas tridaśārtiharo haraḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.005.1/ vikṛtaṃ rūpam āsthāya hrasvo bāhuka eva ca |</l>
          <l>BRP035.005.2/ vibhagnanāsiko bhūtvā kubjaḥ keśāntapiṅgalaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.006.1/ uvāca vikṛtāsyaś ca devi tvāṃ varayāmy aham |</l>
          <l>BRP035.006.2/ athomā yogasaṃsiddhā jñātvā śaṅkaram āgatam || 6 ||</l>
        </lg>
        <pb n="138"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.007.1/ antarbhāvaviśuddhātmā kṛpānuṣṭhānalipsayā |</l>
          <l>BRP035.007.2/ tam uvācārghapādyābhyāṃ madhuparkeṇa caiva ha || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.008.1/ sampūjya sumanobhis taṃ brāhmaṇaṃ brāhmaṇapriyā || 8 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.009.0/ devy uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.009.1/ bhagavan na svatantrāhaṃ pitā me tv agraṇīr gṛhe |</l>
          <l>BRP035.009.2/ sa prabhur mama dāne vai kanyāhaṃ dvijapuṅgava || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.010.1/ gatvā yācasva pitaraṃ mama śailendram avyayam |</l>
          <l>BRP035.010.2/ sa ced dadāti māṃ vipra tubhyaṃ tad ucitaṃ mama || 10 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.011.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.011.1/ tataḥ sa bhagavān devas tathaiva vikṛtaḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP035.011.2/ uvāca śailarājānaṃ sutāṃ me yaccha śailarāṭ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.012.1/ sa taṃ vikṛtarūpeṇa jñātvā rudram athāvyayam |</l>
          <l>BRP035.012.2/ bhītaḥ śāpāc ca vimanā idaṃ vacanam abravīt || 12 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.013.0/ śailendra uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.013.1/ bhagavan nāvamanye 'haṃ brāhmaṇān bhuvi devatāḥ |</l>
          <l>BRP035.013.2/ manīṣitaṃ tu yat pūrvaṃ tac chṛṇuṣva mahāmate || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.014.1/ svayaṃvaro me duhitur bhavitā viprapūjitaḥ |</l>
          <l>BRP035.014.2/ varayed yaṃ svayaṃ tatra sa bhartāsyā bhaviṣyati || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.015.1/ tac chrutvā śailavacanaṃ bhagavān vṛṣabhadhvajaḥ |</l>
          <l>BRP035.015.2/ devyāḥ samīpam āgatya idam āha mahāmanāḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.016.0/ śiva uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.016.1/ devi pitrā tv anujñātaḥ svayaṃvara iti śrutiḥ |</l>
          <l>BRP035.016.2/ tatra tvaṃ varayitrī yaṃ sa te bhartā bhaved iti || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.017.1/ tad āpṛcchya gamiṣyāmi durlabhāṃ tvāṃ varānane |</l>
          <l>BRP035.017.2/ rūpavantaṃ samutsṛjya vṛṇoṣy asadṛśaṃ katham || 17 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.018.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.018.1/ tenoktā sā tadā tatra bhāvayantī tadīritam |</l>
          <l>BRP035.018.2/ bhāvaṃ ca rudranihitaṃ prasādaṃ manasas tathā || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.019.1/ samprāpyovāca deveśaṃ mā te 'bhūd buddhir anyathā |</l>
          <l>BRP035.019.2/ ahaṃ tvāṃ varayiṣyāmi nādbhutaṃ tu kathañcana || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.020.1/ athavā te 'sti sandeho mayi vipra kathañcana |</l>
          <l>BRP035.020.2/ ihaiva tvāṃ mahābhāga varayāmi manogatam || 20 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.021.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.021.1/ gṛhītvā stabakaṃ sā tu hastābhyāṃ tatra saṃsthitā |</l>
          <l>BRP035.021.2/ skandhe śambhoḥ samādhāya devī prāha vṛto 'si me || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.022.1/ tataḥ sa bhagavān devas tayā devyā vṛtas tadā |</l>
          <l>BRP035.022.2/ uvāca tam aśokaṃ vai vācā sañjīvayann iva || 22 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.023.0/ śiva uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.023.1/ yasmāt tava supuṇyena stabakena vṛto 'smy aham |</l>
          <l>BRP035.023.2/ tasmāt tvaṃ jarayā tyaktas tv amaraḥ sambhaviṣyasi || 23 ||</l>
        </lg>
        <pb n="139"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.024.1/ kāmarūpī kāmapuṣpaḥ kāmado dayito mama |</l>
          <l>BRP035.024.2/ sarvābharaṇapuṣpāḍhyaḥ sarvapuṣpaphalopagaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.025.1/ sarvānnabhakṣakaś caiva amṛtasvāda eva ca |</l>
          <l>BRP035.025.2/ sarvagandhaś ca devānāṃ bhaviṣyasi dṛḍhapriyaḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.026.1/ nirbhayaḥ sarvalokeṣu bhaviṣyasi sunirvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP035.026.2/ āśramaṃ vedam atyarthaṃ citrakūṭeti viśrutam || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.027.1/ yo hi yāsyati puṇyārthī so 'śvamedham avāpsyati |</l>
          <l>BRP035.027.2/ yas tu tatra mṛtaś cāpi brahmalokaṃ sa gacchati || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.028.1/ yaś cātra niyamair yuktaḥ prāṇān samyak parityajet |</l>
          <l>BRP035.028.2/ sa devyās tapasā yukto mahāgaṇapatir bhavet || 28 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.029.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.029.1/ evam uktvā tadā deva āpṛcchya himavatsutām |</l>
          <l>BRP035.029.2/ antardadhe jagatsraṣṭā sarvabhūtapa īśvaraḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.030.1/ sāpi devī gate tasmin bhagavaty amitātmani |</l>
          <l>BRP035.030.2/ tata evonmukhī bhūtvā śilāyāṃ sambabhūva ha || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.031.1/ unmukhī sā bhave tasmin maheśe jagatāṃ prabhau |</l>
          <l>BRP035.031.2/ niśeva candrarahitā na babhau vimanās tadā || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.032.1/ atha śuśrāva śabdaṃ ca bālasyārtasya śailajā |</l>
          <l>BRP035.032.2/ sarasy udakasampūrṇe samīpe cāśramasya ca || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.033.1/ sa kṛtvā bālarūpaṃ tu devadevaḥ svayaṃ śivaḥ |</l>
          <l>BRP035.033.2/ krīḍāhetoḥ saromadhye grāhagrasto 'bhavat tadā || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.034.1/ yogamāyāṃ samāsthāya prapañcodbhavakāraṇam |</l>
          <l>BRP035.034.2/ tad rūpaṃ saraso madhye kṛtvaivaṃ samabhāṣata || 34 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.035.0/ bāla uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.035.1/ trātu māṃ kaścid ity āha grāheṇa hṛtacetasam |</l>
          <l>BRP035.035.2/ dhik kaṣṭaṃ bāla evāham aprāptārthamanorathaḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.036.1/ prayāmi nidhanaṃ vaktre grāhasyāsya durātmanaḥ |</l>
          <l>BRP035.036.2/ śocāmi na svakaṃ dehaṃ grāhagrastaḥ suduḥkhitaḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.037.1/ yathā śocāmi pitaraṃ mātaraṃ ca tapasvinīm |</l>
          <l>BRP035.037.2/ grāhagṛhītaṃ māṃ śrutvā prāptaṃ nidhanam utsukau || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.038.1/ priyaputrāv ekaputrau prāṇān nūnaṃ tyajiṣyataḥ |</l>
          <l>BRP035.038.2/ aho bata sukaṣṭaṃ vai yo 'haṃ bālo 'kṛtāśramaḥ |</l>
          <l>BRP035.038.3/ antargrāheṇa grastas tu yāsyāmi nidhanaṃ kila || 38 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.039.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.039.1/ śrutvā tu devī taṃ nādaṃ viprasyārtasya śobhanā |</l>
          <l>BRP035.039.2/ utthāya prasthitā tatra yatra tiṣṭhaty asau dvijaḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <pb n="140"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.040.1/ sāpaśyad induvadanā bālakaṃ cārurūpiṇam |</l>
          <l>BRP035.040.2/ grāhasya mukham āpannaṃ vepamānam avasthitam || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.041.1/ so 'pi grāhavaraḥ śrīmān dṛṣṭvā devīm upāgatām |</l>
          <l>BRP035.041.2/ taṃ gṛhītvā drutaṃ yāto madhyaṃ sarasa eva hi || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.042.1/ sa kṛṣyamāṇas tejasvī nādam ārtaṃ tadākarot |</l>
          <l>BRP035.042.2/ athāha devī duḥkhārtā bālaṃ dṛṣṭvā grahāvṛtam || 42 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.043.0/ pārvaty uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.043.1/ grāharāja mahāsattva bālakaṃ hy ekaputrakam |</l>
          <l>BRP035.043.2/ vimuñcemaṃ mahādaṃṣṭra kṣipraṃ bhīmaparākrama || 43 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.044.0/ grāha uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.044.1/ yo devi divase ṣaṣṭhe prathamaṃ samupaiti mām |</l>
          <l>BRP035.044.2/ sa āhāro mama purā vihito lokakartṛbhiḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.045.1/ so 'yaṃ mama mahābhāge ṣaṣṭhe 'hani girīndraje |</l>
          <l>BRP035.045.2/ brahmaṇā prerito nūnaṃ nainaṃ mokṣye kathañcana || 45 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.046.0/ devy uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.046.1/ yan mayā himavacchṛṅge caritaṃ tapa uttamam |</l>
          <l>BRP035.046.2/ tena bālam imaṃ muñca grāharāja namo 'stu te || 46 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.047.0/ grāha uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.047.1/ mā vyayas tapaso devi bhṛśaṃ bāle śubhānane |</l>
          <l>BRP035.047.2/ yad bravīmi kuru śreṣṭhe tathā mokṣam avāpsyati || 47 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.048.0/ devy uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.048.1/ grāhādhipa vadasvāśu yat satām avigarhitam |</l>
          <l>BRP035.048.2/ tat kṛtaṃ nātra sandeho yato me brāhmaṇāḥ priyāḥ || 48 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.049.0/ grāha uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.049.1/ yat kṛtaṃ vai tapaḥ kiñcid bhavatyā svalpam uttamam |</l>
          <l>BRP035.049.2/ tat sarvaṃ me prayacchāśu tato mokṣam avāpsyati || 49 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.050.0/ devy uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.050.1/ janmaprabhṛti yat puṇyaṃ mahāgrāha kṛtaṃ mayā |</l>
          <l>BRP035.050.2/ tat te sarvaṃ mayā dattaṃ bālaṃ muñca mahāgraha || 50 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.051.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.051.1/ prajajvāla tato grāhas tapasā tena bhūṣitaḥ |</l>
          <l>BRP035.051.2/ āditya iva madhyāhne durnirīkṣas tadābhavat |</l>
          <l>BRP035.051.3/ uvāca caivaṃ tuṣṭātmā devīṃ lokasya dhāriṇīm || 51 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.052.0/ grāha uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.052.1/ devi kiṃ kṛtyam etat te suniścitya mahāvrate |</l>
          <l>BRP035.052.2/ tapaso 'py arjanaṃ duḥkhaṃ tasya tyāgo na śasyate || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.053.1/ gṛhāṇa tapa eva tvaṃ bālaṃ cemaṃ sumadhyame |</l>
          <l>BRP035.053.2/ tuṣṭo 'smi te viprabhaktyā varaṃ tasmād dadāmi te |</l>
          <l>BRP035.053.3/ sā tv evam uktā grāheṇa uvācedaṃ mahāvratā || 53 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.054.0/ devy uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.054.1/ dehenāpi mayā grāha rakṣyo vipraḥ prayatnataḥ |</l>
          <l>BRP035.054.2/ tapaḥ punar mayā prāpyaṃ na prāpyo brāhmaṇaḥ punaḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <pb n="141"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.055.1/ suniścitya mahāgrāha kṛtaṃ bālasya mokṣaṇam |</l>
          <l>BRP035.055.2/ na viprebhyas tapaḥ śreṣṭhaṃ śreṣṭhā me brāhmaṇā matāḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.056.1/ dattvā cāhaṃ na gṛhṇāmi grāhendra vihitaṃ hi te |</l>
          <l>BRP035.056.2/ nahi kaścin naro grāha pradattaṃ punar āharet || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.057.1/ dattam etan mayā tubhyaṃ nādadāni hi tat punaḥ |</l>
          <l>BRP035.057.2/ tvayy eva ramatām etad bālaś cāyaṃ vimucyatām || 57 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP035.058.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.058.1/ tathoktas tāṃ praśasyātha muktvā bālaṃ namasya ca |</l>
          <l>BRP035.058.2/ devīm ādityāvabhāsas tatraivāntaradhīyata || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.059.1/ bālo 'pi sarasas tīre mukto grāheṇa vai tadā |</l>
          <l>BRP035.059.2/ svapnalabdha ivārthaughas tatraivāntaradhīyata || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.060.1/ tapaso 'pacayaṃ matvā devī himagirīndrajā |</l>
          <l>BRP035.060.2/ bhūya eva tapaḥ kartum ārebhe niyamasthitā || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.061.1/ kartukāmāṃ tapo bhūyo jñātvā tāṃ śaṅkaraḥ svayam |</l>
          <l>BRP035.061.2/ provāca vacanaṃ viprā mā kṛthās tapa ity uta || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.062.1/ mahyam etat tapo devi tvayā dattaṃ mahāvrate |</l>
          <l>BRP035.062.2/ tat tenaivākṣayaṃ tubhyaṃ bhaviṣyati sahasradhā || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.063.1/ iti labdhvā varaṃ devī tapaso 'kṣayam uttamam |</l>
          <l>BRP035.063.2/ svayaṃvaram udīkṣantī tasthau prītā mudā yutā || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP035.064.1/ idaṃ paṭhed yo hi naraḥ sadaiva |</l>
          <l>BRP035.064.2/ bālānubhāvācaraṇaṃ hi śambhoḥ |</l>
          <l>BRP035.064.3/ sa dehabhedaṃ samavāpya pūto |</l>
          <l>BRP035.064.4/ bhaved gaṇeśas tu kumāratulyaḥ || 64 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="36" type="chapter">
        <head>Chapter 36 :: Umā's self-choice; the wedding of Śiva and Umā</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 85-87</note>
        <p>BRP036.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.001.1/ vistṛte himavatpṛṣṭhe vimānaśatasaṅkule |</l>
          <l>BRP036.001.2/ abhavat sa tu kālena śailaputryāḥ svayaṃvaraḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.002.1/ atha parvatarājo 'sau himavān dhyānakovidaḥ |</l>
          <l>BRP036.002.2/ duhitur devadevena jñātvā tad abhimantritam || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.003.1/ jānann api mahāśailaḥ samayārakṣaṇepsayā |</l>
          <l>BRP036.003.2/ svayaṃvaraṃ tato devyāḥ sarvalokeṣv aghoṣayat || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.004.1/ devadānavasiddhānāṃ sarvalokanivāsinām |</l>
          <l>BRP036.004.2/ vṛṇuyāt parameśānaṃ samakṣaṃ yadi me sutā || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.005.1/ tad eva sukṛtaṃ ślāghyaṃ mamābhyudayasammatam |</l>
          <l>BRP036.005.2/ iti sañcintya śailendraḥ kṛtvā hṛdi maheśvaram || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.006.1/ ābrahmakeṣu deveṣu devyāḥ śailendrasattamaḥ |</l>
          <l>BRP036.006.2/ kṛtvā ratnākulaṃ deśaṃ svayaṃvaram acīkarat || 6 ||</l>
        </lg>
        <pb n="142"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.007.1/ athaivam āghoṣitamātra eva |</l>
          <l>BRP036.007.2/ svayaṃvare tatra nagendraputryāḥ |</l>
          <l>BRP036.007.3/ devādayaḥ sarvajagannivāsāḥ |</l>
          <l>BRP036.007.4/ samāyayus tatra gṛhītaveśāḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.008.1/ praphullapadmāsanasanniviṣṭaḥ |</l>
          <l>BRP036.008.2/ siddhair vṛto yogibhir aprameyaiḥ |</l>
          <l>BRP036.008.3/ vijñāpitas tena mahīdhrarājñā |</l>
          <l>BRP036.008.4/ āgatas tadāhaṃ tridivair upetaḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.009.1/ akṣṇāṃ sahasraṃ surarāṭ sa bibhrad |</l>
          <l>BRP036.009.2/ divyāṅgahārasragudārarūpaḥ |</l>
          <l>BRP036.009.3/ airāvataṃ sarvagajendramukhyaṃ |</l>
          <l>BRP036.009.4/ sravanmadāsārakṛtapravāham || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.010.1/ āruhya sarvāmararāṭ sa vajraṃ |</l>
          <l>BRP036.010.2/ bibhrat samāgāt purataḥ surāṇām |</l>
          <l>BRP036.010.3/ tejaḥprabhāvādhikatulyarūpī |</l>
          <l>BRP036.010.4/ prodbhāsayan sarvadiśo vivasvān || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.011.1/ haimaṃ vimānaṃ savalatpatākam |</l>
          <l>BRP036.011.2/ ārūḍha āgāt tvaritaṃ javena |</l>
          <l>BRP036.011.3/ maṇipradīptojjvalakuṇḍalaś ca |</l>
          <l>BRP036.011.4/ vahnyarkatejaḥpratime vimāne || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.012.1/ samabhyagāt kaśyapasūnur eka |</l>
          <l>BRP036.012.2/ ādityamadhyād bhaganāmadhārī |</l>
          <l>BRP036.012.3/ pīnāṅgayaṣṭiḥ sukṛtāṅgahāra BRP036.012.4/ tejobalājñāsadṛśaprabhāvaḥ ||
            12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.013.1/ daṇḍaṃ samāgṛhya kṛtānta āgād |</l>
          <l>BRP036.013.2/ āruhya bhīmaṃ mahiṣaṃ javena |</l>
          <l>BRP036.013.3/ mahāmahīdhrocchrayapīnagātraḥ |</l>
          <l>BRP036.013.4/ svarṇādiratnāñcitacāruveśaḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.014.1/ samīraṇaḥ sarvajagadvibhartā |</l>
          <l>BRP036.014.2/ vimānam āruhya samabhyagād dhi |</l>
          <l>BRP036.014.3/ santāpayan sarvasurāsureśāṃs |</l>
          <l>BRP036.014.4/ tejodhikas tejasi sanniviṣṭaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.015.1/ vahniḥ samabhyetya surendramadhye |</l>
          <l>BRP036.015.2/ jvalan pratasthau varaveśadhārī |</l>
          <l>BRP036.015.3/ nānāmaṇiprajvalitāṅgayaṣṭir |</l>
          <l>BRP036.015.4/ jagadvaraṃ divyavimānam agryam || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.016.1/ āruhya sarvadraviṇādhipeśaḥ |</l>
          <l>BRP036.016.2/ sa rājarājas tvarito 'bhyagāc ca |</l>
          <l>BRP036.016.3/ āpyāyayan sarvasurāsureśān |</l>
          <l>BRP036.016.4/ kāntyā ca veśena ca cārurūpaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.017.1/ jvalan mahāratnavicitrarūpaṃ |</l>
          <l>BRP036.017.2/ vimānam āruhya śaśī samāyāt |</l>
          <pb n="143"/>
          <l>BRP036.017.3/ śyāmāṅgayaṣṭiḥ suvicitraveśaḥ |</l>
          <l>BRP036.017.4/ sarvāṅga ābaddhasugandhimālyaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.018.1/ tārkṣyaṃ samāruhya mahīdhrakalpaṃ |</l>
          <l>BRP036.018.2/ gadādharo 'sau tvaritaḥ sametaḥ |</l>
          <l>BRP036.018.3/ athāśvinau cāpi bhiṣagvarau dvāv |</l>
          <l>BRP036.018.4/ ekaṃ vimānaṃ tvarayādhiruhya || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.019.1/ manoharau prajvalacāruveśau |</l>
          <l>BRP036.019.2/ ājagmatur devavarau suvīrau |</l>
          <l>BRP036.019.3/ sahasranāgaḥ sphuradagnivarṇaṃ |</l>
          <l>BRP036.019.4/ bibhrat tadānīṃ jvalanārkatejāḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.020.1/ sārdhaṃ sa nāgair aparair mahātmā |</l>
          <l>BRP036.020.2/ vimānam āruhya samabhyagāc ca |</l>
          <l>BRP036.020.3/ diteḥ sutānāṃ ca mahāsurāṇāṃ |</l>
          <l>BRP036.020.4/ vahnyarkaśakrānilatulyabhāsām || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.021.1/ varānurūpaṃ pravidhāya veśaṃ |</l>
          <l>BRP036.021.2/ vṛndaṃ samāgāt purataḥ surāṇām |</l>
          <l>BRP036.021.3/ gandharvarājaḥ sa ca cārurūpī |</l>
          <l>BRP036.021.4/ divyāṅgado divyavimānacārī || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.022.1/ gandharvasaṅghaiḥ sahito 'psarobhiḥ |</l>
          <l>BRP036.022.2/ śakrājñayā tatra samājagāma |</l>
          <l>BRP036.022.3/ anye ca devās tridivāt tadānīṃ |</l>
          <l>BRP036.022.4/ pṛthak pṛthak cārugṛhītaveśāḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.023.1/ ājagmur āruhya vimānapṛṣṭhaṃ |</l>
          <l>BRP036.023.2/ gandharvayakṣoragakinnarāś ca |</l>
          <l>BRP036.023.3/ śacīpatis tatra surendramadhye |</l>
          <l>BRP036.023.4/ rarāja rājādhikalakṣyamūrtiḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.024.1/ ājñābalaiśvaryakṛtapramodaḥ |</l>
          <l>BRP036.024.2/ svayaṃvaraṃ taṃ samalañcakāra |</l>
          <l>BRP036.024.3/ hetus trilokasya jagatprasūter |</l>
          <l>BRP036.024.4/ mātā ca teṣāṃ sasurāsurāṇām || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.025.1/ patnī ca śambhoḥ puruṣasya dhīmato |</l>
          <l>BRP036.025.2/ gītā purāṇe prakṛtiḥ parā yā |</l>
          <l>BRP036.025.3/ dakṣasya kopād dhimavadgṛhaṃ sā |</l>
          <l>BRP036.025.4/ kāryārthamāyāt tridivaukasāṃ hi || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.026.1/ vimānapṛṣṭhe maṇihemajuṣṭe |</l>
          <l>BRP036.026.2/ sthitā valaccāmaravījitāṅgī |</l>
          <l>BRP036.026.3/ sarvartupuṣpāṃ susugandhamālāṃ |</l>
          <l>BRP036.026.4/ pragṛhya devī prasabhaṃ pratasthe || 26 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP036.027.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.027.1/ mālāṃ pragṛhya devyāṃ tu sthitāyāṃ devasaṃsadi |</l>
          <l>BRP036.027.2/ śakrādyair āgatair devaiḥ svayaṃvara upāgate || 27 ||</l>
        </lg>
        <pb n="144"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.028.1/ devyā jijñāsayā śambhur bhūtvā pañcaśikhaḥ śiśuḥ |</l>
          <l>BRP036.028.2/ utsaṅgatalasaṃsupto babhūva sahasā vibhuḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.029.1/ tato dadarśa taṃ devī śiśuṃ pañcaśikhaṃ sthitam |</l>
          <l>BRP036.029.2/ jñātvā taṃ samavadhyānāj jagṛhe prītisaṃyutā || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.030.1/ atha sā śuddhasaṅkalpā kāṅkṣitaṃ prāpya satpatim |</l>
          <l>BRP036.030.2/ nivṛttā ca tadā tasthau kṛtvā sā hṛdi taṃ vibhum || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.031.1/ tato dṛṣṭvā śiśuṃ devā devyā utsaṅgavartinam |</l>
          <l>BRP036.031.2/ ko 'yam atreti sammantrya cukruśur bhṛśamohitāḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.032.1/ vajram āhārayat tasya bāhum utkṣipya vṛtrahā |</l>
          <l>BRP036.032.2/ sa bāhur utthitas tasya tathaiva samatiṣṭhata || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.033.1/ stambhitaḥ śiśurūpeṇa devadevena śambhunā |</l>
          <l>BRP036.033.2/ vajraṃ kṣeptuṃ na śaśāka vṛtrahā calituṃ na ca || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.034.1/ bhago nāma tato deva ādityaḥ kāśyapo balī |</l>
          <l>BRP036.034.2/ utkṣipya āyudhaṃ dīptaṃ chettum icchan vimohitaḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.035.1/ tasyāpi bhagavān bāhuṃ tathaivāstambhayat tadā |</l>
          <l>BRP036.035.2/ balaṃ tejaś ca yogaś ca tathaivāstambhayad vibhuḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.036.1/ śiraḥ prakampayan viṣṇuḥ śaṅkaraṃ samavaikṣata |</l>
          <l>BRP036.036.2/ atha teṣu sthiteṣv evaṃ manyumatsu sureṣu ca || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.037.1/ ahaṃ paramasaṃvigno dhyānam āsthāya sādaram |</l>
          <l>BRP036.037.2/ buddhavān devadeveśam umotsaṅge samāsthitam || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.038.1/ jñātvāhaṃ parameśānaṃ śīghram utthāya sādaram |</l>
          <l>BRP036.038.2/ vavande caraṇaṃ śambhoḥ stutavāṃs tam ahaṃ dvijāḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.039.1/ purāṇaiḥ sāmasaṅgītaiḥ puṇyākhyair guhyanāmabhiḥ |</l>
          <l>BRP036.039.2/ ajas tvam ajaro devaḥ sraṣṭā vibhuḥ parāparam || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.040.1/ pradhānaṃ puruṣo yas tvaṃ brahma dhyeyaṃ tad akṣaram |</l>
          <l>BRP036.040.2/ amṛtaṃ paramātmā ca īśvaraḥ kāraṇaṃ mahat || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.041.1/ brahmasṛk prakṛteḥ sraṣṭā sarvakṛt prakṛteḥ paraḥ |</l>
          <l>BRP036.041.2/ iyaṃ ca prakṛtir devī sadā te sṛṣṭikāraṇam || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.042.1/ patnīrūpaṃ samāsthāya jagatkāraṇam āgatā |</l>
          <l>BRP036.042.2/ namas tubhyaṃ mahādeva devyā vai sahitāya ca || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.043.1/ prasādāt tava deveśa niyogāc ca mayā prajāḥ |</l>
          <l>BRP036.043.2/ devādyās tu imāḥ sṛṣṭā mūḍhās tvadyogamāyayā || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.044.1/ kuru prasādam eteṣāṃ yathāpūrvaṃ bhavantv ime |</l>
          <l>BRP036.044.2/ tata evam ahaṃ viprā vijñāpya parameśvaram || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.045.1/ stambhitān sarvadevāṃs tān idaṃ cāhaṃ tadoktavān |</l>
          <l>BRP036.045.2/ mūḍhāś ca devatāḥ sarvā nainaṃ budhyata śaṅkaram || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.046.1/ gacchadhvaṃ śaraṇaṃ śīghram enam eva maheśvaram |</l>
          <l>BRP036.046.2/ sārdhaṃ mayaiva deveśaṃ paramātmānam avyayam || 46 ||</l>
        </lg>
        <pb n="145"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.047.1/ tatas te stambhitāḥ sarve tathaiva tridivaukasaḥ |</l>
          <l>BRP036.047.2/ praṇemur manasā śarvaṃ bhāvaśuddhena cetasā || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.048.1/ atha teṣāṃ prasanno 'bhūd devadevo maheśvaraḥ |</l>
          <l>BRP036.048.2/ yathāpūrvaṃ cakārāśu devatānāṃ tanūs tadā || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.049.1/ tata evaṃ pravṛtte tu sarvadevanivāraṇe |</l>
          <l>BRP036.049.2/ vapuś cakāra deveśas tryakṣaṃ paramam adbhutam || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.050.1/ tejasā tasya te dhvastāś cakṣuḥ sarve nyamīlayan |</l>
          <l>BRP036.050.2/ tebhyaḥ sa paramaṃ cakṣuḥ svavapurdṛṣṭiśaktimat || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.051.1/ prādāt paramadeveśam apaśyaṃs te tadā vibhum |</l>
          <l>BRP036.051.2/ te dṛṣṭvā parameśānaṃ tṛtīyekṣaṇadhāriṇam || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.052.1/ śakrādyā menire devāḥ sarva eva sureśvarāḥ |</l>
          <l>BRP036.052.2/ tasya devī tadā hṛṣṭā samakṣaṃ tridivaukasām || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.053.1/ pādayoḥ sthāpayām āsa sraṅmālām amitadyutiḥ |</l>
          <l>BRP036.053.2/ sādhu sādhv iti te hocuḥ sarve devāḥ punar vibhum || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.054.1/ saha devyā namaś cakruḥ śirobhir bhūtalāśritaiḥ |</l>
          <l>BRP036.054.2/ athāsminn antare viprās tam ahaṃ daivataiḥ saha || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.055.1/ himavantaṃ mahāśailam uktavāṃś ca mahādyutim |</l>
          <l>BRP036.055.2/ ślāghyaḥ pūjyaś ca vandyaś ca sarveṣāṃ tvaṃ mahān asi || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.056.1/ śarveṇa saha sambandho yasya te 'bhyudayo mahān |</l>
          <l>BRP036.056.2/ kriyatāṃ cārur udvāhaḥ kimarthaṃ sthīyate param |</l>
          <l>BRP036.056.3/ tataḥ praṇamya himavāṃs tadā māṃ pratyabhāṣata || 56 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP036.057.0/ himavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.057.1/ tvam eva kāraṇaṃ deva yasya sarvodaye mama |</l>
          <l>BRP036.057.2/ prasādaḥ sahasotpanno hetuś cāpi tvam eva hi |</l>
          <l>BRP036.057.3/ udvāhas tu yadā yādṛk tad vidhatsva pitāmaha || 57 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP036.058.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.058.1/ tata evaṃ vacaḥ śrutvā girirājasya bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP036.058.2/ udvāhaḥ kriyatāṃ deva ity ahaṃ coktavān vibhum || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.059.1/ mām āha śaṅkaro devo yatheṣṭam iti lokapaḥ |</l>
          <l>BRP036.059.2/ tatkṣaṇāc ca tato viprā asmābhir nirmitaṃ puram || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.060.1/ udvāhārthaṃ maheśasya nānāratnopaśobhitam |</l>
          <l>BRP036.060.2/ ratnāni maṇayaś citrā hemamauktikam eva ca || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.061.1/ mūrtimanta upāgamya alañcakruḥ purottamam |</l>
          <l>BRP036.061.2/ citrā mārakatī bhūmiḥ suvarṇastambhaśobhitā || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.062.1/ bhāsvatsphaṭikabhittiś ca muktāhārapralambitā |</l>
          <l>BRP036.062.2/ tasmin dvāri pure ramya udvāhārthaṃ vinirmitā || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.063.1/ śuśubhe devadevasya maheśasya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP036.063.2/ somādityau samaṃ tatra tāpayantau mahāmaṇī || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.064.1/ saurabheyaṃ manoramyaṃ gandham ādāya mārutaḥ |</l>
          <l>BRP036.064.2/ pravavau sukhasaṃsparśo bhavabhaktiṃ pradarśayan || 64 ||</l>
        </lg>
        <pb n="146"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.065.1/ samudrās tatra catvāraḥ śakrādyāś ca surottamāḥ |</l>
          <l>BRP036.065.2/ devanadyo mahānadyaḥ siddhā munaya eva ca || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.066.1/ gandharvāpsarasaḥ sarve nāgā yakṣāḥ sarākṣasāḥ |</l>
          <l>BRP036.066.2/ audakāḥ khecarāś cānye kinnarā devacāraṇāḥ || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.067.1/ tumburur nārado hāhā hūhūś caiva tu sāmagāḥ |</l>
          <l>BRP036.067.2/ ramyāṇy ādāya vādyāni tatrājagmus tadā puram || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.068.1/ ṛṣayas tu kathās tatra vedagītās tapodhanāḥ |</l>
          <l>BRP036.068.2/ puṇyān vaivāhikān mantrāñ jepuḥ saṃhṛṣṭamānasāḥ || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.069.1/ jagato mātaraḥ sarvā devakanyāś ca kṛtsnaśaḥ |</l>
          <l>BRP036.069.2/ gāyanti harṣitāḥ sarvā udvāhe parameṣṭhinaḥ || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.070.1/ ṛtavaḥ ṣaṭ samaṃ tatra nānāgandhasukhāvahāḥ |</l>
          <l>BRP036.070.2/ udvāhaḥ śaṅkarasyeti mūrtimanta upasthitāḥ || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.071.1/ nīlajīmūtasaṅkāśair mantradhvanipraharṣibhiḥ |</l>
          <l>BRP036.071.2/ kekāyamānaiḥ śikhibhir nṛtyamānaiś ca sarvaśaḥ || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.072.1/ vilolapiṅgalaspaṣṭavidyullekhāvihāsitā |</l>
          <l>BRP036.072.2/ kumudāpīḍaśuklābhir balākābhiś ca śobhitā || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.073.1/ pratyagrasañjātaśilīndhrakandalī BRP036.073.2/ latādrumādyudgatapallavā
            śubhā |</l>
          <l>BRP036.073.3/ śubhāmbudhārāpraṇayaprabodhitair |</l>
          <l>BRP036.073.4/ mahālasair bhekagaṇaiś ca nāditā || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.074.1/ priyeṣu mānoddhatamānasānāṃ |</l>
          <l>BRP036.074.2/ manasvinīnām api kāminīnām |</l>
          <l>BRP036.074.3/ mayūrakekābhirutaiḥ kṣaṇena |</l>
          <l>BRP036.074.4/ manoharair mānavibhaṅgahetubhiḥ || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.075.1/ tathā vivarṇojjvalacārumūrtinā |</l>
          <l>BRP036.075.2/ śaśāṅkalekhākuṭilena sarvataḥ |</l>
          <l>BRP036.075.3/ payodasaṅghātasamīpavartinā |</l>
          <l>BRP036.075.4/ mahendracāpena bhṛśaṃ virājitā || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.076.1/ vicitrapuṣpāmbubhavaiḥ sugandhibhir |</l>
          <l>BRP036.076.2/ ghanāmbusamparkatayā suśītalaiḥ |</l>
          <l>BRP036.076.3/ vikampayantī pavanair manoharaiḥ |</l>
          <l>BRP036.076.4/ surāṅganānām alakāvalīḥ śubhāḥ || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.077.1/ garjatpayodasthagitendubimbā |</l>
          <l>BRP036.077.2/ navāmbusiktodakacārudūrvā |</l>
          <l>BRP036.077.3/ nirīkṣitā sādaram utsukābhir |</l>
          <l>BRP036.077.4/ niśvāsadhūmraṃ pathikāṅganābhiḥ || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.078.1/ haṃsanūpuraśabdāḍhyā samunnatapayodharā |</l>
          <l>BRP036.078.2/ caladvidyullatāhārā spaṣṭapadmavilocanā || 78 ||</l>
        </lg>
        <pb n="147"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.079.1/ asitajaladadhīradhvānavitrastahaṃsā |</l>
          <l>BRP036.079.2/ vimalasaliladhārotpātanamrotpalāgrā |</l>
          <l>BRP036.079.3/ surabhikusumareṇukḷptasarvāṅgaśobhā |</l>
          <l>BRP036.079.4/ giriduhitṛvivāhe prāvṛḍ āvirbabhūva || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.080.1/ meghakañcukanirmuktā padmakośodbhavastanī |</l>
          <l>BRP036.080.2/ haṃsanūpuranihrādā sarvasasyadigantarā || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.081.1/ vistīrṇapulinaśroṇī kūjatsārasamekhalā |</l>
          <l>BRP036.081.2/ praphullendīvaraśyāmavilocanamanoharā || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.082.1/ pakvabimbādharapuṭā kundadantaprahāsinī |</l>
          <l>BRP036.082.2/ navaśyāmalatāśyāmaromarājipuraskṛtā || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.083.1/ candrāṃśuhāravargeṇa kaṇṭhorasthalagāminā |</l>
          <l>BRP036.083.2/ prahlādayantī cetāṃsi sarveṣāṃ tridivaukasām || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.084.1/ samadālikulodgītamadhurasvarabhāṣiṇī |</l>
          <l>BRP036.084.2/ calatkumudasaṅghātacārukuṇḍalaśobhinī || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.085.1/ raktāśokapraśākhotthapallavāṅgulidhāriṇī |</l>
          <l>BRP036.085.2/ tatpuṣpasañcayamayair vāsobhiḥ samalaṅkṛtā || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.086.1/ raktotpalāgracaraṇā jātīpuṣpanakhāvalī |</l>
          <l>BRP036.086.2/ kadalīstambhavāmorūḥ śaśāṅkavadanā tathā || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.087.1/ sarvalakṣaṇasampannā sarvālaṅkārabhūṣitā |</l>
          <l>BRP036.087.2/ premṇā spṛśati kānteva sānurāgā manoramā || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.088.1/ nirmuktāsitameghakañcukapaṭā pūrṇendubimbānanā |</l>
          <l>BRP036.088.2/ nīlāmbhojavilocanā ravikaraprodbhinnapadmastanī |</l>
          <l>BRP036.088.3/ nānāpuṣparajaḥsugandhipavanaprahrādanī cetasāṃ |</l>
          <l>BRP036.088.4/ tatrāsīt kalahaṃsanūpuraravā devyā vivāhe śarat || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.089.1/ atyarthaśītalāmbhobhiḥ plāvayantau diśaḥ sadā |</l>
          <l>BRP036.089.2/ ṛtū hemantaśiśirau ājagmatur atidyutī || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.090.1/ tābhyām ṛtubhyāṃ samprāpto himavān sa nagottamaḥ |</l>
          <l>BRP036.090.2/ prāleyacūrṇavarṣibhyāṃ kṣipraṃ raupyaharo babhau || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.091.1/ tena prāleyavarṣeṇa ghanenaiva himālayaḥ |</l>
          <l>BRP036.091.2/ agādhena tadā reje kṣīroda iva sāgaraḥ || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.092.1/ ṛtupāryayasamprāpto babhūva sa mahāgiriḥ |</l>
          <l>BRP036.092.2/ sādhūpacārāt sahasā kṛtārtha iva durjanaḥ || 92 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.093.1/ prāleyapaṭalacchannaiḥ śṛṅgais tu śuśubhe nagaḥ |</l>
          <l>BRP036.093.2/ chattrair iva mahābhāgaiḥ pāṇḍaraiḥ pṛthivīpatiḥ || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.094.1/ manobhavodrekakarāḥ surāṇāṃ |</l>
          <l>BRP036.094.2/ surāṅganānāṃ ca muhuḥ samīrāḥ |</l>
          <l>BRP036.094.3/ svacchāmbupūrṇāś ca tathā nalinyaḥ |</l>
          <l>BRP036.094.4/ padmotpalānāṃ kusumair upetāḥ || 94 ||</l>
        </lg>
        <pb n="148"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.095.1/ vivāhe gurukanyāyā vasantaḥ samagād ṛtuḥ || 95 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.096.1/ īṣatsamudbhinnapayodharāgrā |</l>
          <l>BRP036.096.2/ nāryo yathā ramyatarā babhūvuḥ |</l>
          <l>BRP036.096.3/ nātyuṣṇaśītāni payaḥsarāṃsi |</l>
          <l>BRP036.096.4/ kiñjalkacūrṇaiḥ kapilīkṛtāni |</l>
          <l>BRP036.096.5/ cakrāhvayugmair upanāditāni |</l>
          <l>BRP036.096.6/ yayuḥ prahṛṣṭāḥ suradantimukhyāḥ || 96 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.097.1/ priyaṅgūś cūtataravaś cūtāṃś cāpi priyaṅgavaḥ |</l>
          <l>BRP036.097.2/ tarjayanta ivānyonyaṃ mañjarībhiś cakāśire || 97 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.098.1/ himaśṛṅgeṣu śukleṣu tilakāḥ kusumotkarāḥ |</l>
          <l>BRP036.098.2/ śuśubhuḥ kāryam uddiśya vṛddhā iva samāgatāḥ || 98 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.099.1/ phullāśokalatās tatra rejire śālasaṃśritāḥ |</l>
          <l>BRP036.099.2/ kāminya iva kāntānāṃ kaṇṭhālambitabāhavaḥ || 99 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.100.1/ tasminn ṛtau śubhrakadambanīpās |</l>
          <l>BRP036.100.2/ tālāḥ stamālāḥ saralāḥ kapitthāḥ || 100 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.101.1/ aśokasarjārjunakovidārāḥ |</l>
          <l>BRP036.101.2/ punnāganāgeśvarakarṇikārāḥ |</l>
          <l>BRP036.101.3/ lavaṅgatālāgurusaptaparṇā |</l>
          <l>BRP036.101.4/ nyagrodhaśobhāñjananārikelāḥ || 101 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.102.1/ vṛkṣās tathānye phalapuṣpavanto |</l>
          <l>BRP036.102.2/ dṛśyā babhūvuḥ sumanoharāṅgāḥ |</l>
          <l>BRP036.102.3/ jalāśayāś caiva suvarṇatoyāś |</l>
          <l>BRP036.102.4/ cakrāṅgakāraṇḍavahaṃsajuṣṭāḥ || 102 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.103.1/ koyaṣṭidātyūhabalākayuktā |</l>
          <l>BRP036.103.2/ dṛśyās tu padmotpalamīnapūrṇāḥ |</l>
          <l>BRP036.103.3/ khagāś ca nānāvidhabhūṣitāṅgā |</l>
          <l>BRP036.103.4/ dṛśyās tu vṛkṣeṣu sucitrapakṣāḥ || 103 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.104.1/ krīḍāsu yuktān atha tarjayantaḥ |</l>
          <l>BRP036.104.2/ kurvanti śabdaṃ madaneritāṅgāḥ |</l>
          <l>BRP036.104.3/ tasmin girāv adrisutāvivāhe |</l>
          <l>BRP036.104.4/ vavuś ca vātāḥ sukhaśītalāṅgāḥ || 104 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.105.1/ puṣpāṇi śubhrāṇy api pātayantaḥ |</l>
          <l>BRP036.105.2/ śanair nagebhyo malayādrijātāḥ |</l>
          <l>BRP036.105.3/ tathaiva sarve ṛtavaś ca puṇyāś |</l>
          <l>BRP036.105.4/ cakāśire 'nyonyavimiśritāṅgāḥ || 105 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.106.1/ yeṣāṃ suliṅgāni ca kīrtitāni |</l>
          <l>BRP036.106.2/ te tatra āsan sumanojñarūpāḥ || 106 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.107.1/ samadālikulodgītaśilākusumasañcayaiḥ |</l>
          <l>BRP036.107.2/ parasparaṃ hi mālatyo bhāvayantyo virejire || 107 ||</l>
        </lg>
        <pb n="149"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.108.1/ nīlāni nīlāmburuhaiḥ payāṃsi |</l>
          <l>BRP036.108.2/ gaurāṇi gauraiś ca mṛṇāladaṇḍaiḥ |</l>
          <l>BRP036.108.3/ raktaiś ca raktāni bhṛśaṃ kṛtāni |</l>
          <l>BRP036.108.4/ mattadvirephāvalijuṣṭapattraiḥ || 108 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.109.1/ haimāni vistīrṇajaleṣu keṣucin |</l>
          <l>BRP036.109.2/ nirantaraṃ cārutarāṇi keṣucit |</l>
          <l>BRP036.109.3/ vaidūryanālāni saraḥsu keṣucit |</l>
          <l>BRP036.109.4/ prajajñire padmavanāni sarvataḥ || 109 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.110.1/ vāpyas tatrābhavan ramyāḥ kamalotpalapuṣpitāḥ |</l>
          <l>BRP036.110.2/ nānāvihaṅgasañjuṣṭā haimasopānapaṅktayaḥ || 110 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.111.1/ śṛṅgāṇi tasya tu gireḥ karṇikāraiḥ supuṣpitaiḥ |</l>
          <l>BRP036.111.2/ samucchritāny aviralair hemānīva babhur dvijāḥ || 111 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.112.1/ īṣadvibhinnakusumaiḥ pāṭalaiś cāpi pāṭalāḥ |</l>
          <l>BRP036.112.2/ sambabhūvur diśaḥ sarvāḥ pavanākampimūrtibhiḥ || 112 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.113.1/ kṛṣṇārjunā daśaguṇā nīlāśokamahīruhāḥ |</l>
          <l>BRP036.113.2/ girau vavṛdhire phullāḥ spardhayantaḥ parasparam || 113 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.114.1/ cārurāvavijuṣṭāni kiṃśukānāṃ vanāni ca |</l>
          <l>BRP036.114.2/ parvatasya nitambeṣu sarveṣu ca virejire || 114 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.115.1/ tamālagulmais tasyāsīc chobhā himavatas tadā |</l>
          <l>BRP036.115.2/ nīlajīmūtasaṅghātair nilīnair iva sandhiṣu || 115 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.116.1/ nikāmapuṣpaiḥ suviśālaśākhaiḥ |</l>
          <l>BRP036.116.2/ samucchritaiś candanacampakaiś ca |</l>
          <l>BRP036.116.3/ pramattapuṃskokilasampralāpair |</l>
          <l>BRP036.116.4/ himācalo 'tīva tadā rarāja || 116 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.117.1/ śrutvā śabdaṃ mṛdumadakalaṃ sarvataḥ kokilānāṃ |</l>
          <l>BRP036.117.2/ cañcatpakṣāḥ samadhurataraṃ nīlakaṇṭhā vineduḥ |</l>
          <l>BRP036.117.3/ teṣāṃ śabdair upacitabalaḥ puṣpacāpeṣuhastaḥ |</l>
          <l>BRP036.117.4/ sajjībhūtas tridaśavanitā veddhum aṅgeṣv anaṅgaḥ || 117 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.118.1/ paṭuḥ sūryātapaś cāpi prāyaśo 'lpajalāśayaḥ |</l>
          <l>BRP036.118.2/ devīvivāhasamaye grīṣma āgād dhimācalam || 118 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.119.1/ sa cāpi tarubhis tatra bahubhiḥ kusumotkaraiḥ |</l>
          <l>BRP036.119.2/ śobhayām āsa śṛṅgāṇi prāleyādreḥ samantataḥ || 119 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.120.1/ tathāpi ca girau tatra vāyavaḥ sumanoharāḥ |</l>
          <l>BRP036.120.2/ vavuḥ pāṭalavistīrṇakadambārjunagandhinaḥ || 120 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.121.1/ vāpyaḥ praphullapadmaughakesarāruṇamūrtayaḥ |</l>
          <l>BRP036.121.2/ abhavaṃs taṭasaṅghuṣṭaphalahaṃsakadambakāḥ || 121 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.122.1/ tathā kurabakāś cāpi kusumāpāṇḍumūrtayaḥ |</l>
          <l>BRP036.122.2/ sarveṣu nagaśṛṅgeṣu bhramarāvalisevitāḥ || 122 ||</l>
        </lg>
        <pb n="150"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.123.1/ bakulāś ca nitambeṣu viśāleṣu mahībhṛtaḥ |</l>
          <l>BRP036.123.2/ utsasarja manojñāni kusumāni samantataḥ || 123 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.124.1/ iti kusumavicitrasarvavṛkṣā |</l>
          <l>BRP036.124.2/ vividhavihaṅgamanādaramyadeśāḥ |</l>
          <l>BRP036.124.3/ himagiritanayāvivāhabhūtyai |</l>
          <l>BRP036.124.4/ ṣaḍ upayayur ṛtavo munipravīrāḥ || 124 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.125.1/ tata evaṃ pravṛtte tu sarvabhūtasamāgame |</l>
          <l>BRP036.125.2/ nānāvādyasamākīrṇe ahaṃ tatra dvijātayaḥ || 125 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.126.1/ śailaputrīm alaṅkṛtya yogyābharaṇasampadā |</l>
          <l>BRP036.126.2/ puraṃ praveśitavāṃs tāṃ svayam ādāya bho dvijāḥ || 126 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.127.1/ tatas tu punar eveśam ahaṃ caivoktavān vibhum |</l>
          <l>BRP036.127.2/ havir juhomi vahnau te upādhyāyapade sthitaḥ || 127 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.128.1/ dadāsi mahyaṃ yady ājñāṃ kartavyo 'yaṃ kriyāvidhiḥ |</l>
          <l>BRP036.128.2/ mām āha śaṅkaraś caivaṃ devadevo jagatpatiḥ || 128 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP036.129.0/ śiva uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.129.1/ yad uddiṣṭaṃ sureśāna tat kuruṣva yathepsitam |</l>
          <l>BRP036.129.2/ kartāsmi vacanaṃ sarvaṃ brahmaṃs tava jagadvibho || 129 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP036.130.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.130.1/ tataś cāhaṃ prahṛṣṭātmā kuśān ādāya satvaram |</l>
          <l>BRP036.130.2/ hastaṃ devasya devyāś ca yogabandhena yuktavān || 130 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.131.1/ jvalanaś ca svayaṃ tatra kṛtāñjalipuṭaḥ sthitaḥ |</l>
          <l>BRP036.131.2/ śrutigītair mahāmantrair mūrtimadbhir upasthitaiḥ || 131 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.132.1/ yathoktavidhinā hutvā sarpis tad amṛtaṃ haviḥ |</l>
          <l>BRP036.132.2/ tatas taṃ jvalanaṃ sarvaṃ kārayitvā pradakṣiṇam || 132 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.133.1/ muktvā hastasamāyogaṃ sahitaḥ sarvadaivataiḥ |</l>
          <l>BRP036.133.2/ putraiś ca mānasaiḥ siddhaiḥ prahṛṣṭenāntarātmanā || 133 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.134.1/ vṛtta udvāhakāle tu praṇamya ca vṛṣadhvajam |</l>
          <l>BRP036.134.2/ yogenaiva tayor viprās tad umāparameśayoḥ || 134 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP036.135.1/ udvāhaḥ sa paro vṛtto yaṃ devā na viduḥ kvacit |</l>
          <l>BRP036.135.2/ iti vaḥ sarvam ākhyātaṃ svayaṃvaram idaṃ śubham |</l>
          <l>BRP036.135.3/ udvāhaś caiva devasya śṛṇudhvaṃ paramādbhutam || 135 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="37" type="chapter">
        <pb n="151"/>
        <head>Chapter 37 :: Praise of Śiva by the gods</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 87-88</note>
        <p>BRP037.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.001.1/ atha vṛtte vivāhe tu bhavasyāmitatejasaḥ |</l>
          <l>BRP037.001.2/ praharṣam atulaṃ gatvā devāḥ śakrapurogamāḥ |</l>
          <l>BRP037.001.3/ tuṣṭuvur vāgbhir ādyābhiḥ praṇemus te maheśvaram || 1 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP037.002.0/ devā ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.002.1/ namaḥ parvataliṅgāya parvateśāya vai namaḥ |</l>
          <l>BRP037.002.2/ namaḥ pavanavegāya virūpāyājitāya ca |</l>
          <l>BRP037.002.3/ namaḥ kleśavināśāya dātre ca śubhasampadām || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.003.1/ namo nīlaśikhaṇḍāya ambikāpataye namaḥ |</l>
          <l>BRP037.003.2/ namaḥ pavanarūpāya śatarūpāya vai namaḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.004.1/ namo bhairavarūpāya virūpanayanāya ca |</l>
          <l>BRP037.004.2/ namaḥ sahasranetrāya sahasracaraṇāya ca || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.005.1/ namo devavayasyāya vedāṅgāya namo namaḥ |</l>
          <l>BRP037.005.2/ viṣṭambhanāya śakrasya bāhvor vedāṅkurāya ca || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.006.1/ carācarādhipataye śamanāya namo namaḥ |</l>
          <l>BRP037.006.2/ salilāśayaliṅgāya yugāntāya namo namaḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.007.1/ namaḥ kapālamālāya kapālasūtradhāriṇe |</l>
          <l>BRP037.007.2/ namaḥ kapālahastāya daṇḍine gadine namaḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.008.1/ namas trailokyanāthāya paśulokaratāya ca |</l>
          <l>BRP037.008.2/ namaḥ khaṭvāṅgahastāya pramathārtiharāya ca || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.009.1/ namo yajñaśirohantre kṛṣṇakeśāpahāriṇe |</l>
          <l>BRP037.009.2/ bhaganetranipātāya pūṣṇo dantaharāya ca || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.010.1/ namaḥ pinākaśūlāsikhaḍgamudgaradhāriṇe |</l>
          <l>BRP037.010.2/ namo 'stu kālakālāya tṛtīyanayanāya ca || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.011.1/ antakāntakṛte caiva namaḥ parvatavāsine |</l>
          <l>BRP037.011.2/ suvarṇaretase caiva namaḥ kuṇḍaladhāriṇe || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.012.1/ daityānāṃ yoganāśāya yogināṃ gurave namaḥ |</l>
          <l>BRP037.012.2/ śaśāṅkādityanetrāya lalāṭanayanāya ca || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.013.1/ namaḥ śmaśānarataye śmaśānavaradāya ca |</l>
          <l>BRP037.013.2/ namo daivatanāthāya tryambakāya namo namaḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.014.1/ gṛhasthasādhave nityaṃ jaṭile brahmacāriṇe |</l>
          <l>BRP037.014.2/ namo muṇḍārdhamuṇḍāya paśūnāṃ pataye namaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.015.1/ salile tapyamānāya yogaiśvaryapradāya ca |</l>
          <l>BRP037.015.2/ namaḥ śāntāya dāntāya pralayotpattikāriṇe || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.016.1/ namo 'nugrahakartre ca sthitikartre namo namaḥ |</l>
          <l>BRP037.016.2/ namo rudrāya vasava ādityāyāśvine namaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <pb n="152"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.017.1/ namaḥ pitre 'tha sāṅkhyāya viśvedevāya vai namaḥ |</l>
          <l>BRP037.017.2/ namaḥ śarvāya ugrāya śivāya varadāya ca || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.018.1/ namo bhīmāya senānye paśūnāṃ pataye namaḥ |</l>
          <l>BRP037.018.2/ śucaye vairihānāya sadyojātāya vai namaḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.019.1/ mahādevāya citrāya vicitrāya ca vai namaḥ |</l>
          <l>BRP037.019.2/ pradhānāyāprameyāya kāryāya kāraṇāya ca || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.020.1/ puruṣāya namas te 'stu puruṣecchākarāya ca |</l>
          <l>BRP037.020.2/ namaḥ puruṣasaṃyogapradhānaguṇakāriṇe || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.021.1/ pravartakāya prakṛteḥ puruṣasya ca sarvaśaḥ |</l>
          <l>BRP037.021.2/ kṛtākṛtasya satkartre phalasaṃyogadāya ca || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.022.1/ kālajñāya ca sarveṣāṃ namo niyamakāriṇe |</l>
          <l>BRP037.022.2/ namo vaiṣamyakartre ca guṇānāṃ vṛttidāya ca || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.023.1/ namas te devadeveśa namas te bhūtabhāvana |</l>
          <l>BRP037.023.2/ śiva saumyamukho draṣṭuṃ bhava saumyo hi naḥ prabho || 23 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP037.024.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.024.1/ evaṃ sa bhagavān devo jagatpatir umāpatiḥ |</l>
          <l>BRP037.024.2/ stūyamānaḥ suraiḥ sarvair amarān idam abravīt || 24 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP037.025.0/ śrīśaṅkara uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.025.1/ draṣṭuṃ sukhaś ca saumyaś ca devānām asmi bhoḥ surāḥ |</l>
          <l>BRP037.025.2/ varaṃ varayata kṣipraṃ dātāsmi tam asaṃśayam || 25 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP037.026.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.026.1/ tatas te praṇatāḥ sarve surā ūcus trilocanam || 26 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP037.027.0/ devā ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.027.1/ tavaiva bhagavan haste vara eṣo 'vatiṣṭhatām |</l>
          <l>BRP037.027.2/ yadā kāryaṃ tadā nas tvaṃ dāsyase varam īpsitam || 27 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP037.028.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.028.1/ evam astv iti tān uktvā visṛjya ca surān haraḥ |</l>
          <l>BRP037.028.2/ lokāṃś ca pramathaiḥ sārdhaṃ viveśa bhavanaṃ svakam || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.029.1/ yas tu harotsavam adbhutam enaṃ |</l>
          <l>BRP037.029.2/ gāyati daivataviprasamakṣam |</l>
          <l>BRP037.029.3/ so 'pratirūpagaṇeśasamāno |</l>
          <l>BRP037.029.4/ dehaviparyayam etya sukhī syāt || 29 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP037.030.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP037.030.1/ vipravaryāḥ stavaṃ hīmaṃ śṛṇuyād vā paṭhec ca yaḥ |</l>
          <l>BRP037.030.2/ sa sarvalokago devaiḥ pūjyate 'mararāḍ iva || 30 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="38" type="chapter">
        <pb n="153"/>
        <head>Chapter 38 :: Story of how Kāma was burnt by Śiva; Menā's reproach of Śiva</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 88-89</note>
        <p>BRP038.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.001.1/ praviṣṭe bhavanaṃ deve sūpaviṣṭe varāsane |</l>
          <l>BRP038.001.2/ sa vakro manmathaḥ krūro devaṃ veddhumanā bhavat || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.002.1/ tam anācārasaṃyuktaṃ durātmānaṃ kulādhamam |</l>
          <l>BRP038.002.2/ lokān sarvān pīḍayantaṃ sarvāṅgāvaraṇātmakam || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.003.1/ ṛṣīṇāṃ vighnakartāraṃ niyamānāṃ vrataiḥ saha |</l>
          <l>BRP038.003.2/ cakrāhvayasya rūpeṇa ratyā saha samāgatam || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.004.1/ athātatāyinaṃ viprā veddhukāmaṃ sureśvaraḥ |</l>
          <l>BRP038.004.2/ nayanena tṛtīyena sāvajñaṃ samavaikṣata || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.005.1/ tato 'sya netrajo vahnir jvālāmālāsahasravān |</l>
          <l>BRP038.005.2/ sahasā ratibhartāram adahat saparicchadam || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.006.1/ sa dahyamānaḥ karuṇam ārto 'krośata visvaram |</l>
          <l>BRP038.006.2/ prasādayaṃś ca taṃ devaṃ papāta dharaṇītale || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.007.1/ atha so 'gniparītāṅgo manmatho lokatāpanaḥ |</l>
          <l>BRP038.007.2/ papāta sahasā mūrchāṃ kṣaṇena samapadyata || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.008.1/ patnī tu karuṇaṃ tasya vilalāpa suduḥkhitā |</l>
          <l>BRP038.008.2/ devīṃ devaṃ ca duḥkhārtā ayācat karuṇāvatī || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.009.1/ tasyāś ca karuṇāṃ jñātvā devau tau karuṇātmakau |</l>
          <l>BRP038.009.2/ ūcatus tāṃ samālokya samāśvāsya ca duḥkhitām || 9 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP038.010.0/ umāmaheśvarāv ūcatuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.010.1/ dagdha eva dhruvaṃ bhadre nāsyotpattir iheṣyate |</l>
          <l>BRP038.010.2/ aśarīro 'pi te bhadre kāryaṃ sarvaṃ kariṣyati || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.011.1/ yadā tu viṣṇur bhagavān vasudevasutaḥ śubhe |</l>
          <l>BRP038.011.2/ tadā tasya suto yaś ca patis te sambhaviṣyati || 11 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP038.012.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.012.1/ tataḥ sā tu varaṃ labdhvā kāmapatnī śubhānanā |</l>
          <l>BRP038.012.2/ jagāmeṣṭaṃ tadā deśaṃ prītiyuktā gataklamā || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.013.1/ dagdhvā kāmaṃ tato viprāḥ sa tu devo vṛṣadhvajaḥ |</l>
          <l>BRP038.013.2/ reme tatromayā sārdhaṃ prahṛṣṭas tu himācale || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.014.1/ kandareṣu ca ramyeṣu padminīṣu guhāsu ca |</l>
          <l>BRP038.014.2/ nirjhareṣu ca ramyeṣu karṇikāravaneṣu ca || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.015.1/ nadītīreṣu kānteṣu kinnarācariteṣu ca |</l>
          <l>BRP038.015.2/ śṛṅgeṣu śailarājasya taḍāgeṣu saraḥsu ca || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.016.1/ vanarājiṣu ramyāsu nānāpakṣiruteṣu ca |</l>
          <l>BRP038.016.2/ tīrtheṣu puṇyatoyeṣu munīnām āśrameṣu ca || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.017.1/ eteṣu puṇyeṣu manohareṣu |</l>
          <l>BRP038.017.2/ deśeṣu vidyādharabhūṣiteṣu |</l>
          <l>BRP038.017.3/ gandharvayakṣāmaraseviteṣu |</l>
          <l>BRP038.017.4/ reme sa devyā sahitas trinetraḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <pb n="154"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.018.1/ devaiḥ sahendrair muniyakṣasiddhair |</l>
          <l>BRP038.018.2/ gandharvavidyādharadaityamukhyaiḥ |</l>
          <l>BRP038.018.3/ anyaiś ca sarvair vividhair vṛto 'sau |</l>
          <l>BRP038.018.4/ tasmin nage harṣam avāpa śambhuḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.019.1/ nṛtyanti tatrāpsarasaḥ sureśā |</l>
          <l>BRP038.019.2/ gāyanti gandharvagaṇāḥ prahṛṣṭāḥ |</l>
          <l>BRP038.019.3/ divyāni vādyāny atha vādayanti |</l>
          <l>BRP038.019.4/ kecid drutaṃ devavaraṃ stuvanti || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.020.1/ evaṃ sa devaḥ svagaṇair upeto |</l>
          <l>BRP038.020.2/ mahābalaiḥ śakrayamāgnitulyaiḥ |</l>
          <l>BRP038.020.3/ devyāḥ priyārthaṃ bhaganetrahantā |</l>
          <l>BRP038.020.4/ giriṃ na tatyāja tadā mahātmā || 20 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP038.021.0/ ṛṣaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.021.1/ devyāḥ samaṃ tu bhagavāṃs tiṣṭhaṃs tatra sa kāmahā |</l>
          <l>BRP038.021.2/ akarot kiṃ mahādeva etad icchāma veditum || 21 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP038.022.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.022.1/ bhagavān himavacchṛṅge sa hi devyāḥ priyecchayā |</l>
          <l>BRP038.022.2/ gaṇeśair vividhākārair hāsaṃ sañjanayan muhuḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.023.1/ devīṃ bālendutilako ramayaṃś ca rarāma ca |</l>
          <l>BRP038.023.2/ mahānubhāvaiḥ sarvajñaiḥ kāmarūpadharaiḥ śubhaiḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.024.1/ atha devy āsasādaikā mātaraṃ parameśvarī |</l>
          <l>BRP038.024.2/ āsīnāṃ kāñcane śubhra āsane paramādbhute || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.025.1/ atha dṛṣṭvā satīṃ devīm āgatāṃ surarūpiṇīm |</l>
          <l>BRP038.025.2/ āsanena mahārheṇa 'sampādayad aninditām |</l>
          <l>BRP038.025.3/ āsīnāṃ tām athovāca menā himavataḥ priyā || 25 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP038.026.0/ menovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.026.1/ cirasyāgamanaṃ te 'dya vada putri śubhekṣaṇe |</l>
          <l>BRP038.026.2/ daridrā krīḍanais tvaṃ hi bhartrā krīḍasi saṅgatā || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.027.1/ ye daridrā bhavanti sma tathaiva ca nirāśrayāḥ |</l>
          <l>BRP038.027.2/ ume ta evaṃ krīḍanti yathā tava patiḥ śubhe || 27 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP038.028.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.028.1/ saivam uktātha mātrā tu nātihṛṣṭamanā bhavat |</l>
          <l>BRP038.028.2/ mahatyā kṣamayā yuktā na kiñcit tām uvāca ha |</l>
          <l>BRP038.028.3/ visṛṣṭā ca tadā mātrā gatvā devam uvāca ha || 28 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP038.029.0/ pārvaty uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.029.1/ bhagavan devadeveśa neha vatsyāmi bhūdhare |</l>
          <l>BRP038.029.2/ anyaṃ kuru mamāvāsaṃ bhuvaneṣu mahādyute || 29 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP038.030.0/ deva uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.030.1/ sadā tvam ucyamānā vai mayā vāsārtham īśvari |</l>
          <l>BRP038.030.2/ anyaṃ na rocitavatī vāsaṃ vai devi karhicit || 30 ||</l>
        </lg>
        <pb n="155"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.031.1/ idānīṃ svayam eva tvaṃ vāsam anyatra śobhane |</l>
          <l>BRP038.031.2/ kasmān mṛgayase devi brūhi tan me śucismite || 31 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP038.032.0/ devy uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.032.1/ gṛhaṃ gatāsmi deveśa pitur adya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP038.032.2/ dṛṣṭvā ca tatra me mātā vijane lokabhāvane || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.033.1/ āsanādibhir abhyarcya sā mām evam abhāṣata |</l>
          <l>BRP038.033.2/ ume tava sadā bhartā daridraḥ krīḍanaiḥ śubhe || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.034.1/ krīḍate nahi devānāṃ krīḍā bhavati tādṛśī |</l>
          <l>BRP038.034.2/ yat kila tvaṃ mahādeva gaṇaiś ca vividhais tathā |</l>
          <l>BRP038.034.3/ ramase tad aniṣṭaṃ hi mama mātur vṛṣadhvaja || 34 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP038.035.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.035.1/ tato devaḥ prahasyāha devīṃ hāsayituṃ prabhuḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP038.036.0/ deva uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.036.1/ evam eva na sandehaḥ kasmān manyur abhūt tava |</l>
          <l>BRP038.036.2/ kṛttivāsā hy avāsāś ca śmaśānanilayaś ca ha || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.037.1/ aniketo hy araṇyeṣu parvatānāṃ guhāsu ca |</l>
          <l>BRP038.037.2/ vicarāmi gaṇair nagnair vṛto 'mbhojavilocane || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.038.1/ mā krudho devi mātre tvaṃ tathyaṃ mātāvadat tava |</l>
          <l>BRP038.038.2/ nahi mātṛsamo bandhur jantūnām asti bhūtale || 38 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP038.039.0/ devy uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.039.1/ na me 'sti bandhubhiḥ kiñcit kṛtyaṃ suravareśvara |</l>
          <l>BRP038.039.2/ tathā kuru mahādeva yathāhaṃ sukham āpnuyām || 39 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP038.040.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP038.040.1/ śrutvā sa devyā vacanaṃ sureśas |</l>
          <l>BRP038.040.2/ tasyāḥ priyārthe svagiriṃ vihāya |</l>
          <l>BRP038.040.3/ jagāma meruṃ surasiddhasevitaṃ |</l>
          <l>BRP038.040.4/ bhāryāsahāyaḥ svagaṇaiś ca yuktaḥ || 40 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="39" type="chapter">
        <head>Chapter 39 :: Destruction of Dakṣa's sacrifice by Śiva</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 89-91</note>
        <p>BRP039.001.0/ ṛṣaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.001.1/ prācetasasya dakṣasya kathaṃ vaivasvate 'ntare |</l>
          <l>BRP039.001.2/ vināśam agamad brahman hayamedhaḥ prajāpateḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.002.1/ devyā manyukṛtaṃ buddhvā kruddhaḥ sarvātmakaḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP039.002.2/ kathaṃ vināśito yajño dakṣasyāmitatejasaḥ |</l>
          <l>BRP039.002.3/ mahādevena roṣād vai tan naḥ prabrūhi vistarāt || 2 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.003.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.003.1/ varṇayiṣyāmi vo viprā mahādevena vai yathā |</l>
          <l>BRP039.003.2/ krodhād vidhvaṃsito yajño devyāḥ priyacikīrṣayā || 3 ||</l>
        </lg>
        <pb n="156"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.004.1/ purā meror dvijaśreṣṭhāḥ śṛṅgaṃ trailokyapūjitam |</l>
          <l>BRP039.004.2/ jyotiḥsthalaṃ nāma citraṃ sarvaratnavibhūṣitam || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.005.1/ aprameyam anādhṛṣyaṃ sarvalokanamaskṛtam |</l>
          <l>BRP039.005.2/ tatra devo giritaṭe sarvadhātuvicitrite || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.006.1/ paryaṅka iva vistīrṇa upaviṣṭo babhūva ha |</l>
          <l>BRP039.006.2/ śailarājasutā cāsya nityaṃ pārśvasthitābhavat || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.007.1/ ādityāś ca mahātmāno vasavaś ca mahaujasaḥ |</l>
          <l>BRP039.007.2/ tathaiva ca mahātmānāv aśvinau bhiṣajāṃ varau || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.008.1/ tathā vaiśravaṇo rājā guhyakaiḥ parivāritaḥ |</l>
          <l>BRP039.008.2/ yakṣāṇām īśvaraḥ śrīmān kailāsanilayaḥ prabhuḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.009.1/ upāsate mahātmānam uśanā ca mahāmuniḥ |</l>
          <l>BRP039.009.2/ sanatkumārapramukhās tathaiva paramarṣayaḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.010.1/ aṅgiraḥpramukhāś caiva tathā devarṣayo 'pi ca |</l>
          <l>BRP039.010.2/ viśvāvasuś ca gandharvas tathā nāradaparvatau || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.011.1/ apsarogaṇasaṅghāś ca samājagmur anekaśaḥ |</l>
          <l>BRP039.011.2/ vavau sukhaśivo vāyur nānāgandhavahaḥ śuciḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.012.1/ sarvartukusumopetaḥ puṣpavanto 'bhavan drumāḥ |</l>
          <l>BRP039.012.2/ tathā vidyādharāḥ sādhyāḥ siddhāś caiva tapodhanāḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.013.1/ mahādevaṃ paśupatiṃ paryupāsata tatra vai |</l>
          <l>BRP039.013.2/ bhūtāni ca tathānyāni nānārūpadharāṇy atha || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.014.1/ rākṣasāś ca mahāraudrāḥ piśācāś ca mahābalāḥ |</l>
          <l>BRP039.014.2/ bahurūpadharā dhṛṣṭā nānāpraharaṇāyudhāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.015.1/ devasyānucarās tatra tasthur vaiśvānaropamāḥ |</l>
          <l>BRP039.015.2/ nandīśvaraś ca bhagavān devasyānumate sthitaḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.016.1/ pragṛhya jvalitaṃ śūlaṃ dīpyamānaṃ svatejasā |</l>
          <l>BRP039.016.2/ gaṅgā ca saritāṃ śreṣṭhā sarvatīrthajalodbhavā || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.017.1/ paryupāsata taṃ devaṃ rūpiṇī dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP039.017.2/ evaṃ sa bhagavāṃs tatra pūjyamānaḥ surarṣibhiḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.018.1/ devaiś ca sumahābhāgair mahādevo vyatiṣṭhata |</l>
          <l>BRP039.018.2/ kasyacit tv atha kālasya dakṣo nāma prajāpatiḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.019.1/ pūrvoktena vidhānena yakṣyamāṇo 'bhyapadyata |</l>
          <l>BRP039.019.2/ tatas tasya makhe devāḥ sarve śakrapurogamāḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.020.1/ svargasthānād athāgamya dakṣam āpedire tathā |</l>
          <l>BRP039.020.2/ te vimānair mahātmāno jvaladbhir jvalanaprabhāḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.021.1/ devasyānumate 'gacchan gaṅgādvāram iti śrutiḥ |</l>
          <l>BRP039.021.2/ gandharvāpsarasākīrṇaṃ nānādrumalatāvṛtam || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.022.1/ ṛṣisiddhaiḥ parivṛtaṃ dakṣaṃ dharmabhṛtāṃ varam |</l>
          <l>BRP039.022.2/ pṛthivyām antarikṣe ca ye ca svarlokavāsinaḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.023.1/ sarve prāñjalayo bhūtvā upatasthuḥ prajāpatim |</l>
          <l>BRP039.023.2/ ādityā vasavo rudrāḥ sādhyāḥ sarve marudgaṇāḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <pb n="157"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.024.1/ viṣṇunā sahitāḥ sarva āgatā yajñabhāginaḥ |</l>
          <l>BRP039.024.2/ ūṣmapā dhūmapāś caiva ājyapāḥ somapās tathā || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.025.1/ aśvinau marutaś caiva nānādevagaṇaiḥ saha |</l>
          <l>BRP039.025.2/ ete cānye ca bahavo bhūtagrāmās tathaiva ca || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.026.1/ jarāyujāṇḍajāś caiva tathaiva svedajodbhidaḥ |</l>
          <l>BRP039.026.2/ āgatāḥ sattriṇaḥ sarve devāḥ strībhiḥ saharṣibhiḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.027.1/ virājante vimānasthā dīpyamānā ivāgnayaḥ |</l>
          <l>BRP039.027.2/ tān dṛṣṭvā manyunāviṣṭo dadhīcir vākyam abravīt || 27 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.028.0/ dadhīcir uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.028.1/ apūjyapūjane caiva pūjyānāṃ cāpy apūjane |</l>
          <l>BRP039.028.2/ naraḥ pāpam avāpnoti mahad vai nātra saṃśayaḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.029.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.029.1/ evam uktvā tu viprarṣiḥ punar dakṣam abhāṣata || 29 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.030.0/ dadhīcir uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.030.1/ pūjyaṃ ca paśubhartāraṃ kasmān nārcayase prabhum || 30 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.031.0/ dakṣa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.031.1/ santi me bahavo rudrāḥ śūlahastāḥ kapardinaḥ |</l>
          <l>BRP039.031.2/ ekādaśasthānagatā nānyaṃ vidmo maheśvaram || 31 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.032.0/ dadhīcir uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.032.1/ sarveṣām ekamantro 'yaṃ mameśo na nimantritaḥ |</l>
          <l>BRP039.032.2/ yathāhaṃ śaṅkarād ūrdhvaṃ nānyaṃ paśyāmi daivatam |</l>
          <l>BRP039.032.3/ tathā dakṣasya vipulo yajño 'yaṃ na bhaviṣyati || 32 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.033.0/ dakṣa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.033.1.0/ dakṣa uvāca: viṣṇoś ca bhāgā vividhāḥ pradattās |</l>
          <l>BRP039.033.2/ tathā ca rudrebhya uta pradattāḥ |</l>
          <l>BRP039.033.3/ anye 'pi devā nijabhāgayuktā |</l>
          <l>BRP039.033.4/ dadāmi bhāgaṃ na tu śaṅkarāya || 33 ||</l>
        </lg>
        <pb n="158"/>
        <p>BRP039.034.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.034.1/ gatās tu devatā jñātvā śailarājasutā tadā |</l>
          <l>BRP039.034.2/ uvāca vacanaṃ śarvaṃ devaṃ paśupatiṃ patim || 34 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.035.0/ umovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.035.1/ bhagavan kutra yānty ete devāḥ śakrapurogamāḥ |</l>
          <l>BRP039.035.2/ brūhi tattvena tattvajña saṃśayo me mahān ayam || 35 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.036.0/ maheśvara uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.036.1/ dakṣo nāma mahābhāge prajānāṃ patir uttamaḥ |</l>
          <l>BRP039.036.2/ hayamedhena yajate tatra yānti divaukasaḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.037.0/ devy uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.037.1/ yajñam etaṃ mahābhāga kimarthaṃ nānugacchasi |</l>
          <l>BRP039.037.2/ kena vā pratiṣedhena gamanaṃ te na vidyate || 37 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.038.0/ maheśvara uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.038.1/ surair eva mahābhāge sarvam etad anuṣṭhitam |</l>
          <l>BRP039.038.2/ yajñeṣu mama sarveṣu na bhāga upakalpitaḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.039.1/ pūrvāgatena gantavyaṃ mārgeṇa varavarṇini |</l>
          <l>BRP039.039.2/ na me surāḥ prayacchanti bhāgaṃ yajñasya dharmataḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.040.0/ umovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.040.1/ bhagavan sarvadeveṣu prabhāvābhyadhiko guṇaiḥ |</l>
          <l>BRP039.040.2/ ajeyaś cāpy adhṛṣyaś ca tejasā yaśasā śriyā || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.041.1/ anena tu mahābhāga pratiṣedhena bhāgataḥ |</l>
          <l>BRP039.041.2/ atīva duḥkham āpannā vepathuś ca mahān ayam || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.042.1/ kiṃ nāma dānaṃ niyamaṃ tapo vā |</l>
          <l>BRP039.042.2/ kuryām ahaṃ yena patir mamādya |</l>
          <l>BRP039.042.3/ labheta bhāgaṃ bhagavān acintyo |</l>
          <l>BRP039.042.4/ yajñasya cendrādyamarair vicitram || 42 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.043.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.043.1/ evaṃ bruvāṇāṃ bhagavān vicintya |</l>
          <l>BRP039.043.2/ patnīṃ prahṛṣṭaḥ kṣubhitām uvāca |</l>
        </lg>
        <p>BRP039.043.0/ maheśvara uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.043.3/ na vetsi māṃ devi kṛśodarāṅgi |</l>
          <l>BRP039.043.4/ kiṃ nāma yuktaṃ vacanaṃ tavedam || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.044.1/ ahaṃ vijānāmi viśālanetre |</l>
          <l>BRP039.044.2/ dhyānena sarve ca vidanti santaḥ |</l>
          <l>BRP039.044.3/ tavādya mohena sahendradevā |</l>
          <l>BRP039.044.4/ lokatrayaṃ sarvam atho vinaṣṭam || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.045.1/ mām adhvareśaṃ nitarāṃ stuvanti |</l>
          <l>BRP039.045.2/ rathantaraṃ sāma gāyanti mahyam |</l>
          <l>BRP039.045.3/ māṃ brāhmaṇā brahmamantrair yajanti |</l>
          <l>BRP039.045.4/ mamādhvaryavaḥ kalpayante ca bhāgam || 45 ||</l>
        </lg>
        <pb n="159"/>
        <p>BRP039.046.0/ devy uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.046.1/ vikatthase prākṛtavat sarvastrījanasaṃsadi |</l>
          <l>BRP039.046.2/ stauṣi garvāyase cāpi svam ātmānaṃ na saṃśayaḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.047.0/ bhagavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.047.1/ nātmānaṃ staumi deveśi yathā tvam anugacchasi |</l>
          <l>BRP039.047.2/ saṃsrakṣyāmi varārohe bhāgārthe varavarṇini || 47 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.048.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.048.1/ ity uktvā bhagavān patnīm umāṃ prāṇair api priyām |</l>
          <l>BRP039.048.2/ so 'sṛjad bhagavān vaktrād bhūtaṃ krodhāgnisambhavam || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.049.1/ tam uvāca makhaṃ gaccha dakṣasya tvaṃ maheśvaraḥ |</l>
          <l>BRP039.049.2/ nāśayāśu kratuṃ tasya dakṣasya madanujñayā || 49 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.050.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.050.1/ tato rudraprayuktena siṃhaveṣeṇa līlayā |</l>
          <l>BRP039.050.2/ devyā manyukṛtaṃ jñātvā hato dakṣasya sa kratuḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.051.1/ manyunā ca mahābhīmā bhadrakālī maheśvarī |</l>
          <l>BRP039.051.2/ ātmanaḥ karmasākṣitve tena sārdhaṃ sahānugā || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.052.1/ sa eṣa bhagavān krodhaḥ pretāvāsakṛtālayaḥ |</l>
          <l>BRP039.052.2/ vīrabhadreti vikhyāto devyā manyupramārjakaḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.053.1/ so 'sṛjad romakūpebhya ātmanaiva gaṇeśvarān |</l>
          <l>BRP039.053.2/ rudrānugān gaṇān raudrān rudravīryaparākramān || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.054.1/ rudrasyānucarāḥ sarve sarve rudraparākramāḥ |</l>
          <l>BRP039.054.2/ te nipetus tatas tūrṇaṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.055.1/ tataḥ kilakilāśabda ākāśaṃ pūrayann iva |</l>
          <l>BRP039.055.2/ samabhūt sumahān viprāḥ sarvarudragaṇaiḥ kṛtaḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.056.1/ tena śabdena mahatā trastāḥ sarve divaukasaḥ |</l>
          <l>BRP039.056.2/ parvatāś ca vyaśīryanta cakampe ca vasundharā || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.057.1/ marutaś ca vavuḥ krūrāś cukṣubhe varuṇālayaḥ |</l>
          <l>BRP039.057.2/ agnayo vai na dīpyante na cādīpyata bhāskaraḥ || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.058.1/ grahā naiva prakāśante nakṣatrāṇi na tārakāḥ |</l>
          <l>BRP039.058.2/ ṛṣayo na prabhāsante na devā na ca dānavāḥ || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.059.1/ evaṃ hi timirībhūte nirdahanti gaṇeśvarāḥ |</l>
          <l>BRP039.059.2/ prabhañjanty apare yūpān ghorān utpāṭayanti ca || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.060.1/ praṇadanti tathā cānye vikurvanti tathā pare |</l>
          <l>BRP039.060.2/ tvaritaṃ vai pradhāvanti vāyuvegā manojavāḥ || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.061.1/ cūrṇyante yajñapātrāṇi yajñasyāyatanāni ca |</l>
          <l>BRP039.061.2/ śīryamāṇāny adṛśyanta tārā iva nabhastalāt || 61 ||</l>
        </lg>
        <pb n="160"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.062.1/ divyānnapānabhakṣyāṇāṃ rāśayaḥ parvatopamāḥ |</l>
          <l>BRP039.062.2/ kṣīranadyas tathā cānyā ghṛtapāyasakardamāḥ || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.063.1/ madhumaṇḍodakā divyāḥ khaṇḍaśarkaravālukāḥ |</l>
          <l>BRP039.063.2/ ṣaḍrasān nivahanty anyā guḍakulyā manoramāḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.064.1/ uccāvacāni māṃsāni bhakṣyāṇi vividhāni ca |</l>
          <l>BRP039.064.2/ yāni kāni ca divyāni lehyacoṣyāṇi yāni ca || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.065.1/ bhuñjanti vividhair vaktrair vilumpanti kṣipanti ca |</l>
          <l>BRP039.065.2/ rudrakopā mahākopāḥ kālāgnisadṛśopamāḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.066.1/ bhakṣayanto 'tha śailābhā bhīṣayantaś ca sarvataḥ |</l>
          <l>BRP039.066.2/ krīḍanti vividhākārāś cikṣipuḥ surayoṣitaḥ || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.067.1/ evaṃ gaṇāś ca tair yukto vīrabhadraḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP039.067.2/ rudrakopaprayuktaś ca sarvadevaiḥ surakṣitam || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.068.1/ taṃ yajñam adahac chīghraṃ bhadrakālyāḥ samīpataḥ |</l>
          <l>BRP039.068.2/ cakrur anye tathā nādān sarvabhūtabhayaṅkarān || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.069.1/ chittvā śiro 'nye yajñasya vyanadanta bhayaṅkaram |</l>
          <l>BRP039.069.2/ tataḥ śakrādayo devā dakṣaś caiva prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP039.069.3/ ūcuḥ prāñjalayo bhūtvā kathyatāṃ ko bhavān iti || 69 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.070.0/ vīrabhadra uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.070.1/ nāhaṃ devo na daityo vā na ca bhoktum ihāgataḥ |</l>
          <l>BRP039.070.2/ naiva draṣṭuṃ ca devendrā na ca kautūhalānvitāḥ || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.071.1/ dakṣayajñavināśārthaṃ samprāpto 'haṃ surottamāḥ |</l>
          <l>BRP039.071.2/ vīrabhadreti vikhyāto rudrakopād viniḥsṛtaḥ || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.072.1/ bhadrakālī ca vikhyātā devyāḥ krodhād vinirgatā |</l>
          <l>BRP039.072.2/ preṣitā devadevena yajñāntikam upāgatā || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.073.1/ śaraṇaṃ gaccha rājendra devadevam umāpatim |</l>
          <l>BRP039.073.2/ varaṃ krodho 'pi devasya na varaḥ paricārakaiḥ || 73 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.074.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.074.1/ nikhātotpāṭitair yūpair apaviddhais tatas tataḥ |</l>
          <l>BRP039.074.2/ utpatadbhiḥ patadbhiś ca gṛdhrair āmiṣagṛdhnubhiḥ || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.075.1/ pakṣavātavinirdhūtaiḥ śivārutavināditaiḥ |</l>
          <l>BRP039.075.2/ sa tasya yajño nṛpater bādhyamānas tadā gaṇaiḥ || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.076.1/ āsthāya mṛgarūpaṃ vai kham evābhyapatat tadā |</l>
          <l>BRP039.076.2/ taṃ tu yajñaṃ tathārūpaṃ gacchantam upalabhya saḥ || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.077.1/ dhanur ādāya bāṇaṃ ca tadartham agamat prabhuḥ |</l>
          <l>BRP039.077.2/ tatas tasya gaṇeśasya krodhād amitatejasaḥ || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.078.1/ lalāṭāt prasṛto ghoraḥ svedabindur babhūva ha |</l>
          <l>BRP039.078.2/ tasmin patitamātre ca svedabindau tadā bhuvi || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.079.1/ prādurbhūto mahān agnir jvalatkālānalopamaḥ |</l>
          <l>BRP039.079.2/ tatrodapadyata tadā puruṣo dvijasattamāḥ || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.080.1/ hrasvo 'timātro raktākṣo haricchmaśrur vibhīṣaṇaḥ |</l>
          <l>BRP039.080.2/ ūrdhvakeśo 'tiromāṅgaḥ śoṇakarṇas tathaiva ca || 80 ||</l>
        </lg>
        <pb n="161"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.081.1/ karālakṛṣṇavarṇaś ca raktavāsās tathaiva ca |</l>
          <l>BRP039.081.2/ taṃ yajñaṃ sa mahāsattvo 'dahat kakṣam ivānalaḥ || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.082.1/ devāś ca pradrutāḥ sarve gatā bhītā diśo daśa |</l>
          <l>BRP039.082.2/ tena tasmin vicaratā vikrameṇa tadā tu vai || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.083.1/ pṛthivī vyacalat sarvā saptadvīpā samantataḥ |</l>
          <l>BRP039.083.2/ mahābhūte pravṛtte tu devalokabhayaṅkare || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.084.1/ tadā cāhaṃ mahādevam abravaṃ pratipūjayan |</l>
          <l>BRP039.084.2/ bhavate 'pi surāḥ sarve bhāgaṃ dāsyanti vai prabho || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.085.1/ kriyatāṃ pratisaṃhāraḥ sarvadeveśvara tvayā |</l>
          <l>BRP039.085.2/ imāś ca devatāḥ sarvā ṛṣayaś ca sahasraśaḥ || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.086.1/ tava krodhān mahādeva na śāntim upalebhire |</l>
          <l>BRP039.086.2/ yaś caiṣa puruṣo jātaḥ svedajas te surarṣabha || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.087.1/ jvaro nāmaiṣa dharmajña lokeṣu pracariṣyati |</l>
          <l>BRP039.087.2/ ekībhūtasya na hy asya dhāraṇe tejasaḥ prabho || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.088.1/ samarthā sakalā pṛthvī bahudhā sṛjyatām ayam |</l>
          <l>BRP039.088.2/ ity uktaḥ sa mayā devo bhāge cāpi prakalpite || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.089.1/ bhagavān māṃ tathety āha devadevaḥ pinākadhṛk |</l>
          <l>BRP039.089.2/ parāṃ ca prītim agamat sa svayaṃ ca pinākadhṛk || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.090.1/ dakṣo 'pi manasā devaṃ bhavaṃ śaraṇam anvagāt |</l>
          <l>BRP039.090.2/ prāṇāpānau samārudhya cakṣuḥsthāne prayatnataḥ || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.091.1/ vidhārya sarvato dṛṣṭiṃ bahudṛṣṭir amitrajit |</l>
          <l>BRP039.091.2/ smitaṃ kṛtvābravīd vākyaṃ brūhi kiṃ karavāṇi te || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.092.1/ śrāvite ca mahākhyāne devānāṃ pitṛbhiḥ saha |</l>
          <l>BRP039.092.2/ tam uvācāñjaliṃ kṛtvā dakṣo devaṃ prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP039.092.3/ bhītaḥ śaṅkitacittas tu sabāṣpavadanekṣaṇaḥ || 92 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.093.0/ dakṣa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.093.1/ yadi prasanno bhagavān yadi vāhaṃ tava priyaḥ |</l>
          <l>BRP039.093.2/ yadi cāham anugrāhyo yadi deyo varo mama || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.094.1/ yad bhakṣyaṃ bhakṣitaṃ pītaṃ trāsitaṃ yac ca nāśitam |</l>
          <l>BRP039.094.2/ cūrṇīkṛtāpaviddhaṃ ca yajñasambhāram īdṛśam || 94 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.095.1/ dīrghakālena mahatā prayatnena ca sañcitam |</l>
          <l>BRP039.095.2/ na ca mithyā bhaven mahyaṃ tvatprasādān maheśvara || 95 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP039.096.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.096.1/ tathāstv ity āha bhagavān bhaganetraharo haraḥ |</l>
          <l>BRP039.096.2/ dharmādhyakṣaṃ mahādevaṃ tryambakaṃ ca prajāpatiḥ || 96 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP039.097.1/ jānubhyām avanīṃ gatvā dakṣo labdhvā bhavād varam |</l>
          <l>BRP039.097.2/ nāmnāṃ cāṣṭasahasreṇa stutavān vṛṣabhadhvajam || 97 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="40" type="chapter">
        <pb n="162"/>
        <head>Chapter 40 :: Dakṣa's hymn of the thousand names of Śiva; the distribution of
          fever</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 91-93</note>
        <p>BRP040.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.001.1/ evaṃ dṛṣṭvā tadā dakṣaḥ śambhor vīryaṃ dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP040.001.2/ prāñjaliḥ praṇato bhūtvā saṃstotum upacakrame || 1 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP040.002.0/ dakṣa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.002.1/ namas te devadeveśa namas te 'ndhakasūdana |</l>
          <l>BRP040.002.2/ devendra tvaṃ balaśreṣṭha devadānavapūjita || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.003.1/ sahasrākṣa virūpākṣa tryakṣa yakṣādhipapriya |</l>
          <l>BRP040.003.2/ sarvataḥpāṇipādas tvaṃ sarvatokṣiśiromukhaḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.004.1/ sarvataḥśrutimāṃl loke sarvam āvṛtya tiṣṭhasi |</l>
          <l>BRP040.004.2/ śaṅkukarṇo mahākarṇaḥ kumbhakarṇo 'rṇavālayaḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.005.1/ gajendrakarṇo gokarṇaḥ śatakarṇo namo 'stu te |</l>
          <l>BRP040.005.2/ śatodaraḥ śatāvartaḥ śatajihvaḥ sanātanaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.006.1/ gāyanti tvāṃ gāyatriṇo arcayanty arkam arkiṇaḥ |</l>
          <l>BRP040.006.2/ devadānavagoptā ca brahmā ca tvaṃ śatakratuḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.007.1/ mūrtimāṃs tvaṃ mahāmūrtiḥ samudraḥ sarasāṃ nidhiḥ |</l>
          <l>BRP040.007.2/ tvayi sarvā devatā hi gāvo goṣṭha ivāsate || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.008.1/ tvattaḥ śarīre paśyāmi somam agnijaleśvaram |</l>
          <l>BRP040.008.2/ ādityam atha viṣṇuṃ ca brahmāṇaṃ sabṛhaspatim || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.009.1/ kriyā karaṇakārye ca kartā kāraṇam eva ca |</l>
          <l>BRP040.009.2/ asac ca sadasac caiva tathaiva prabhavāvyayau || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.010.1/ namo bhavāya śarvāya rudrāya varadāya ca |</l>
          <l>BRP040.010.2/ paśūnāṃ pataye caiva namo 'stv andhakaghātine || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.011.1/ trijaṭāya triśīrṣāya triśūlavaradhāriṇe |</l>
          <l>BRP040.011.2/ tryambakāya trinetrāya tripuraghnāya vai namaḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.012.1/ namaś caṇḍāya muṇḍāya viśvacaṇḍadharāya ca |</l>
          <l>BRP040.012.2/ daṇḍine śaṅkukarṇāya daṇḍidaṇḍāya vai namaḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.013.1/ namo 'rdhadaṇḍikeśāya śuṣkāya vikṛtāya ca |</l>
          <l>BRP040.013.2/ vilohitāya dhūmrāya nīlagrīvāya vai namaḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.014.1/ namo 'stv apratirūpāya virūpāya śivāya ca |</l>
          <l>BRP040.014.2/ sūryāya sūryapataye sūryadhvajapatākine || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.015.1/ namaḥ pramathanāśāya vṛṣaskandhāya vai namaḥ |</l>
          <l>BRP040.015.2/ namo hiraṇyagarbhāya hiraṇyakavacāya ca || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.016.1/ hiraṇyakṛtacūḍāya hiraṇyapataye namaḥ |</l>
          <l>BRP040.016.2/ śatrughātāya caṇḍāya parṇasaṅghaśayāya ca || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.017.1/ namaḥ stutāya stutaye stūyamānāya vai namaḥ |</l>
          <l>BRP040.017.2/ sarvāya sarvabhakṣāya sarvabhūtāntarātmane || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.018.1/ namo homāya mantrāya śukladhvajapatākine |</l>
          <l>BRP040.018.2/ namo 'namyāya namyāya namaḥ kilakilāya ca || 18 ||</l>
        </lg>
        <pb n="163"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.019.1/ namas tvāṃ śayamānāya śayitāyotthitāya ca |</l>
          <l>BRP040.019.2/ sthitāya dhāvamānāya kubjāya kuṭilāya ca || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.020.1/ namo nartanaśīlāya mukhavāditrakāriṇe |</l>
          <l>BRP040.020.2/ bādhāpahāya lubdhāya gītavāditrakāriṇe || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.021.1/ namo jyeṣṭhāya śreṣṭhāya balapramathanāya ca |</l>
          <l>BRP040.021.2/ ugrāya ca namo nityaṃ namaś ca daśabāhave || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.022.1/ namaḥ kapālahastāya sitabhasmapriyāya ca |</l>
          <l>BRP040.022.2/ vibhīṣaṇāya bhīmāya bhīṣmavratadharāya ca || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.023.1/ nānāvikṛtavaktrāya khaḍgajihvogradaṃṣṭriṇe |</l>
          <l>BRP040.023.2/ pakṣamāsalavārdhāya tumbīvīṇāpriyāya ca || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.024.1/ aghoraghorarūpāya ghorāghoratarāya ca |</l>
          <l>BRP040.024.2/ namaḥ śivāya śāntāya namaḥ śāntatamāya ca || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.025.1/ namo buddhāya śuddhāya saṃvibhāgapriyāya ca |</l>
          <l>BRP040.025.2/ pavanāya pataṅgāya namaḥ sāṅkhyaparāya ca || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.026.1/ namaś caṇḍaikaghaṇṭāya ghaṇṭājalpāya ghaṇṭine |</l>
          <l>BRP040.026.2/ sahasraśataghaṇṭāya ghaṇṭāmālāpriyāya ca || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.027.1/ prāṇadaṇḍāya nityāya namas te lohitāya ca |</l>
          <l>BRP040.027.2/ hūṃhūṅkārāya rudrāya bhagākārapriyāya ca || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.028.1/ namo 'pāravate nityaṃ girivṛkṣapriyāya ca |</l>
          <l>BRP040.028.2/ namo yajñādhipataye bhūtāya prasutāya ca || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.029.1/ yajñavāhāya dāntāya tapyāya ca bhagāya ca |</l>
          <l>BRP040.029.2/ namas taṭāya taṭyāya taṭinīpataye namaḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.030.1/ annadāyānnapataye namas tv annabhujāya ca |</l>
          <l>BRP040.030.2/ namaḥ sahasraśīrṣāya sahasracaraṇāya ca || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.031.1/ sahasroddhataśūlāya sahasranayanāya ca |</l>
          <l>BRP040.031.2/ namo bālārkavarṇāya bālarūpadharāya ca || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.032.1/ namo bālārkarūpāya bālakrīḍanakāya ca |</l>
          <l>BRP040.032.2/ namaḥ śuddhāya buddhāya kṣobhaṇāya kṣayāya ca || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.033.1/ taraṅgāṅkitakeśāya muktakeśāya vai namaḥ |</l>
          <l>BRP040.033.2/ namaḥ ṣaṭkarmaniṣṭhāya trikarmaniyatāya ca || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.034.1/ varṇāśramāṇāṃ vidhivat pṛthagdharmapravartine |</l>
          <l>BRP040.034.2/ namaḥ śreṣṭhāya jyeṣṭhāya namaḥ kalakalāya ca || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.035.1/ śvetapiṅgalanetrāya kṛṣṇaraktekṣaṇāya ca |</l>
          <l>BRP040.035.2/ dharmakāmārthamokṣāya krathāya krathanāya ca || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.036.1/ sāṅkhyāya sāṅkhyamukhyāya yogādhipataye namaḥ |</l>
          <l>BRP040.036.2/ namo rathyādhirathyāya catuṣpathapathāya ca || 36 ||</l>
        </lg>
        <pb n="164"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.037.1/ kṛṣṇājinottarīyāya vyālayajñopavītine |</l>
          <l>BRP040.037.2/ īśāna rudrasaṅghāta harikeśa namo 'stu te || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.038.1/ tryambakāyāmbikānātha vyaktāvyakta namo 'stu te |</l>
          <l>BRP040.038.2/ kālakāmadakāmaghna duṣṭodvṛttaniṣūdana || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.039.1/ sarvagarhita sarvaghna sadyojāta namo 'stu te |</l>
          <l>BRP040.039.2/ unmādana śatāvartagaṅgātoyārdramūrdhaja || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.040.1/ candrārdhasaṃyugāvarta meghāvarta namo 'stu te |</l>
          <l>BRP040.040.2/ namo 'nnadānakartre ca annadaprabhave namaḥ || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.041.1/ annabhoktre ca goptre ca tvam eva pralayānala |</l>
          <l>BRP040.041.2/ jarāyujāṇḍajāś caiva svedajodbhijja eva ca || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.042.1/ tvam eva devadeveśa bhūtagrāmaś caturvidhaḥ |</l>
          <l>BRP040.042.2/ carācarasya sraṣṭā tvaṃ pratihartā tvam eva ca || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.043.1/ tvam eva brahmā viśveśa apsu brahma vadanti te |</l>
          <l>BRP040.043.2/ sarvasya paramā yoniḥ sudhāṃśo jyotiṣāṃ nidhiḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.044.1/ ṛksāmāni tathauṅkāram āhus tvāṃ brahmavādinaḥ |</l>
          <l>BRP040.044.2/ hāyi hāyi hare hāyi huvāhāveti vāsakṛt || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.045.1/ gāyanti tvāṃ suraśreṣṭhāḥ sāmagā brahmavādinaḥ |</l>
          <l>BRP040.045.2/ yajurmaya ṛṅmayaś ca sāmātharvayutas tathā || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.046.1/ paṭhyase brahmavidbhis tvaṃ kalpopaniṣadāṃ gaṇaiḥ |</l>
          <l>BRP040.046.2/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā varṇāśramāś ca ye || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.047.1/ tvam evāśramasaṅghāś ca vidyut stanitam eva ca |</l>
          <l>BRP040.047.2/ saṃvatsaras tvam ṛtavo māsā māsārdham eva ca || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.048.1/ kalā kāṣṭhā nimeṣāś ca nakṣatrāṇi yugāni ca |</l>
          <l>BRP040.048.2/ vṛṣāṇāṃ kakudaṃ tvaṃ hi girīṇāṃ śikharāṇi ca || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.049.1/ siṃho mṛgāṇāṃ patayas takṣakānantabhoginām |</l>
          <l>BRP040.049.2/ kṣīrodo hy udadhīnāṃ ca mantrāṇāṃ praṇavas tathā || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.050.1/ vajraṃ praharaṇānāṃ ca vratānāṃ satyam eva ca |</l>
          <l>BRP040.050.2/ tvam evecchā ca dveṣaś ca rāgo mohaḥ śamaḥ kṣamā || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.051.1/ vyavasāyo dhṛtir lobhaḥ kāmakrodhau jayājayau |</l>
          <l>BRP040.051.2/ tvaṃ gadī tvaṃ śarī cāpī khaṭvāṅgī mudgarī tathā || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.052.1/ chettā bhettā prahartā ca netā mantāsi no mataḥ |</l>
          <l>BRP040.052.2/ daśalakṣaṇasaṃyukto dharmo 'rthaḥ kāma eva ca || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.053.1/ induḥ samudraḥ saritaḥ palvalāni sarāṃsi ca |</l>
          <l>BRP040.053.2/ latāvallyas tṛṇauṣadhyaḥ paśavo mṛgapakṣiṇaḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.054.1/ dravyakarmaguṇārambhaḥ kālapuṣpaphalapradaḥ |</l>
          <l>BRP040.054.2/ ādiś cāntaś ca madhyaś ca gāyatry oṅkāra eva ca || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.055.1/ harito lohitaḥ kṛṣṇo nīlaḥ pītas tathā kṣaṇaḥ |</l>
          <l>BRP040.055.2/ kadruś ca kapilo babhruḥ kapoto macchakas tathā || 55 ||</l>
        </lg>
        <pb n="165"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.056.1/ suvarṇaretā vikhyātaḥ suvarṇaś cāpy atho mataḥ |</l>
          <l>BRP040.056.2/ suvarṇanāmā ca tathā suvarṇapriya eva ca || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.057.1/ tvam indraś ca yamaś caiva varuṇo dhanado 'nalaḥ |</l>
          <l>BRP040.057.2/ utphullaś citrabhānuś ca svarbhānur bhānur eva ca || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.058.1/ hotraṃ hotā ca homyaṃ ca hutaṃ caiva tathā prabhuḥ |</l>
          <l>BRP040.058.2/ trisauparṇas tathā brahman yajuṣāṃ śatarudriyam || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.059.1/ pavitraṃ ca pavitrāṇāṃ maṅgalānāṃ ca maṅgalam |</l>
          <l>BRP040.059.2/ prāṇaś ca tvaṃ rajaś ca tvaṃ tamaḥ sattvayutas tathā || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.060.1/ prāṇo 'pānaḥ samānaś ca udāno vyāna eva ca |</l>
          <l>BRP040.060.2/ unmeṣaś ca nimeṣaś ca kṣuttṛṅjṛmbhā tathaiva ca || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.061.1/ lohitāṅgaś ca daṃṣṭrī ca mahāvaktro mahodaraḥ |</l>
          <l>BRP040.061.2/ śuciromā haricchmaśrur ūrdhvakeśaś calācalaḥ || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.062.1/ gītavāditranṛtyāṅgo gītavādanakapriyaḥ |</l>
          <l>BRP040.062.2/ matsyo jālo jalo 'jayyo jalavyālaḥ kuṭīcaraḥ || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.063.1/ vikālaś ca sukālaś ca duṣkālaḥ kālanāśanaḥ |</l>
          <l>BRP040.063.2/ mṛtyuś caivākṣayo 'ntaś ca kṣamāmāyākarotkaraḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.064.1/ saṃvarto vartakaś caiva saṃvartakabalāhakau |</l>
          <l>BRP040.064.2/ ghaṇṭākī ghaṇṭakī ghaṇṭī cūḍālo lavaṇodadhiḥ || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.065.1/ brahmā kālāgnivaktraś ca daṇḍī muṇḍas tridaṇḍadhṛk |</l>
          <l>BRP040.065.2/ caturyugaś caturvedaś caturhotraś catuṣpathaḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.066.1/ cāturāśramyanetā ca cāturvarṇyakaraś ca ha |</l>
          <l>BRP040.066.2/ kṣarākṣaraḥ priyo dhūrto gaṇair gaṇyo gaṇādhipaḥ || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.067.1/ raktamālyāmbaradharo girīśo girijāpriyaḥ |</l>
          <l>BRP040.067.2/ śilpīśaḥ śilpinaḥ śreṣṭhaḥ sarvaśilpipravartakaḥ || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.068.1/ bhaganetrāntakaś caṇḍaḥ pūṣṇo dantavināśanaḥ |</l>
          <l>BRP040.068.2/ svāhā svadhā vaṣaṭkāro namaskāra namo 'stu te || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.069.1/ gūḍhavrataś ca gūḍhaś ca gūḍhavrataniṣevitaḥ |</l>
          <l>BRP040.069.2/ taraṇas tāraṇaś caiva sarvabhūteṣu tāraṇaḥ || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.070.1/ dhātā vidhātā sandhātā nidhātā dhāraṇo dharaḥ |</l>
          <l>BRP040.070.2/ tapo brahma ca satyaṃ ca brahmacaryaṃ tathārjavam || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.071.1/ bhūtātmā bhūtakṛd bhūto bhūtabhavyabhavodbhavaḥ |</l>
          <l>BRP040.071.2/ bhūr bhuvaḥ svaritaś caiva bhūto hy agnir maheśvaraḥ || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.072.1/ brahmāvartaḥ surāvartaḥ kāmāvarta namo 'stu te |</l>
          <l>BRP040.072.2/ kāmabimbavinirhantā karṇikārasrajapriyaḥ || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.073.1/ gonetā gopracāraś ca govṛṣeśvaravāhanaḥ |</l>
          <l>BRP040.073.2/ trailokyagoptā govindo goptā gogarga eva ca || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.074.1/ akhaṇḍacandrābhimukhaḥ sumukho durmukho 'mukhaḥ |</l>
          <l>BRP040.074.2/ caturmukho bahumukho raṇeṣv abhimukhaḥ sadā || 74 ||</l>
        </lg>
        <pb n="166"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.075.1/ hiraṇyagarbhaḥ śakunir dhanado 'rthapatir virāṭ |</l>
          <l>BRP040.075.2/ adharmahā mahādakṣo daṇḍadhāro raṇapriyaḥ || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.076.1/ tiṣṭhan sthiraś ca sthāṇuś ca niṣkampaś ca suniścalaḥ |</l>
          <l>BRP040.076.2/ durvāraṇo durviṣaho duḥsaho duratikramaḥ || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.077.1/ durdharo durvaśo nityo durdarpo vijayo jayaḥ |</l>
          <l>BRP040.077.2/ śaśaḥ śaśāṅkanayanaśītoṣṇaḥ kṣut tṛṣā jarā || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.078.1/ ādhayo vyādhayaś caiva vyādhihā vyādhipaś ca yaḥ |</l>
          <l>BRP040.078.2/ sahyo yajñamṛgavyādho vyādhīnām ākaro 'karaḥ || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.079.1/ śikhaṇḍī puṇḍarīkaś ca puṇḍarīkāvalokanaḥ |</l>
          <l>BRP040.079.2/ daṇḍadhṛk cakradaṇḍaś ca raudrabhāgavināśanaḥ || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.080.1/ viṣapo 'mṛtapaś caiva surāpaḥ kṣīrasomapaḥ |</l>
          <l>BRP040.080.2/ madhupaś cāpapaś caiva sarvapaś ca balābalaḥ || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.081.1/ vṛṣāṅgarāmbho vṛṣabhas tathā vṛṣabhalocanaḥ |</l>
          <l>BRP040.081.2/ vṛṣabhaś caiva vikhyāto lokānāṃ lokasaṃskṛtaḥ || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.082.1/ candrādityau cakṣuṣī te hṛdayaṃ ca pitāmahaḥ |</l>
          <l>BRP040.082.2/ agniṣṭomas tathā deho dharmakarmaprasādhitaḥ || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.083.1/ na brahmā na ca govindaḥ purāṇarṣayo na ca |</l>
          <l>BRP040.083.2/ māhātmyaṃ vedituṃ śaktā yāthātathyena te śiva || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.084.1/ śivā yā mūrtayaḥ sūkṣmās te mahyaṃ yāntu darśanam |</l>
          <l>BRP040.084.2/ tābhir māṃ sarvato rakṣa pitā putram ivaurasam || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.085.1/ rakṣa māṃ rakṣaṇīyo 'haṃ tavānagha namo 'stu te |</l>
          <l>BRP040.085.2/ bhaktānukampī bhagavān bhaktaś cāhaṃ sadā tvayi || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.086.1/ yaḥ sahasrāṇy anekāni puṃsām āvṛtya durdṛśām |</l>
          <l>BRP040.086.2/ tiṣṭhaty ekaḥ samudrānte sa me goptāstu nityaśaḥ || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.087.1/ yaṃ vinidrā jitaśvāsāḥ sattvasthāḥ samadarśinaḥ |</l>
          <l>BRP040.087.2/ jyotiḥ paśyanti yuñjānās tasmai yogātmane namaḥ || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.088.1/ sambhakṣya sarvabhūtāni yugānte samupasthite |</l>
          <l>BRP040.088.2/ yaḥ śete jalamadhyasthas taṃ prapadye 'mbuśāyinam || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.089.1/ praviśya vadanaṃ rāhor yaḥ somaṃ pibate niśi |</l>
          <l>BRP040.089.2/ grasaty arkaṃ ca svarbhānur bhūtvā somāgnir eva ca || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.090.1/ aṅguṣṭhamātrāḥ puruṣā dehasthāḥ sarvadehinām |</l>
          <l>BRP040.090.2/ rakṣantu te ca māṃ nityaṃ nityaṃ cāpyāyayantu mām || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.091.1/ yenāpy utpāditā garbhā apo bhāgagatāś ca ye |</l>
          <l>BRP040.091.2/ teṣāṃ svāhā svadhā caiva āpnuvanti svadanti ca || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.092.1/ yena rohanti dehasthāḥ prāṇino rodayanti ca |</l>
          <l>BRP040.092.2/ harṣayanti na kṛṣyanti namas tebhyas tu nityaśaḥ || 92 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.093.1/ ye samudre nadīdurge parvateṣu guhāsu ca |</l>
          <l>BRP040.093.2/ vṛkṣamūleṣu goṣṭheṣu kāntāragahaneṣu ca || 93 ||</l>
        </lg>
        <pb n="167"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.094.1/ catuṣpatheṣu rathyāsu catvareṣu sabhāsu ca |</l>
          <l>BRP040.094.2/ hastyaśvarathaśālāsu jīrṇodyānālayeṣu ca || 94 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.095.1/ yeṣu pañcasu bhūteṣu diśāsu vidiśāsu ca |</l>
          <l>BRP040.095.2/ indrārkayor madhyagatā ye ca candrārkaraśmiṣu || 95 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.096.1/ rasātalagatā ye ca ye ca tasmāt paraṃ gatāḥ |</l>
          <l>BRP040.096.2/ namas tebhyo namas tebhyo namas tebhyas tu sarvaśaḥ || 96 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.097.1/ sarvas tvaṃ sarvago devaḥ sarvabhūtapatir bhavaḥ |</l>
          <l>BRP040.097.2/ sarvabhūtāntarātmā ca tena tvaṃ na nimantritaḥ || 97 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.098.1/ tvam eva cejyase deva yajñair vividhadakṣiṇaiḥ |</l>
          <l>BRP040.098.2/ tvam eva kartā sarvasya tena tvaṃ na nimantritaḥ || 98 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.099.1/ athavā māyayā deva mohitaḥ sūkṣmayā tava |</l>
          <l>BRP040.099.2/ tasmāt tu kāraṇād vāpi tvaṃ mayā na nimantritaḥ || 99 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.100.1/ prasīda mama deveśa tvam eva śaraṇaṃ mama |</l>
          <l>BRP040.100.2/ tvaṃ gatis tvaṃ pratiṣṭhā ca na cānyo 'stīti me matiḥ || 100 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP040.101.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.101.1/ stutvaivaṃ sa mahādevaṃ virarāma mahāmatiḥ |</l>
          <l>BRP040.101.2/ bhagavān api suprītaḥ punar dakṣam abhāṣata || 101 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP040.102.0/ śrībhagavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.102.1/ parituṣṭo 'smi te dakṣa stavenānena suvrata |</l>
          <l>BRP040.102.2/ bahunā tu kim uktena matsamīpaṃ gamiṣyasi || 102 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP040.103.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.103.1/ tathaivam abravīd vākyaṃ trailokyādhipatir bhavaḥ |</l>
          <l>BRP040.103.2/ kṛtvāśvāsakaraṃ vākyaṃ sarvajño vākyasaṃhitam || 103 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP040.104.0/ śrīśiva uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.104.1/ dakṣa duḥkhaṃ na kartavyaṃ yajñavidhvaṃsanaṃ prati |</l>
          <l>BRP040.104.2/ ahaṃ yajñahanas tubhyaṃ dṛṣṭam etat purānagha || 104 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.105.1/ bhūyaś ca tvaṃ varam imaṃ matto gṛhṇīṣva suvrata |</l>
          <l>BRP040.105.2/ prasannasumukho bhūtvā mamaikāgramanāḥ śṛṇu || 105 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.106.1/ aśvamedhasahasrasya vājapeyaśatasya vai |</l>
          <l>BRP040.106.2/ prajāpate matprasādāt phalabhāgī bhaviṣyasi || 106 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.107.1/ vedān ṣaḍaṅgān budhyasva sāṅkhyayogāṃś ca kṛtsnaśaḥ |</l>
          <l>BRP040.107.2/ tapaś ca vipulaṃ taptvā duścaraṃ devadānavaiḥ || 107 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.108.1/ abdair dvādaśabhir yuktaṃ gūḍham aprajñaninditam |</l>
          <l>BRP040.108.2/ varṇāśramakṛtair dharmair vinītaṃ na kvacit kvacit || 108 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.109.1/ samāgataṃ vyavasitaṃ paśupāśavimokṣaṇam |</l>
          <l>BRP040.109.2/ sarveṣām āśramāṇāṃ ca mayā pāśupataṃ vratam || 109 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.110.1/ utpāditaṃ dakṣa śubhaṃ sarvapāpavimocanam |</l>
          <l>BRP040.110.2/ asya cīrṇasya yat samyak phalaṃ bhavati puṣkalam |</l>
          <l>BRP040.110.3/ tac cāstu sumahābhāga mānasas tyajyatāṃ jvaraḥ || 110 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP040.111.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.111.1/ evam uktvā tu deveśaḥ sapatnīkaḥ sahānugaḥ |</l>
          <l>BRP040.111.2/ adarśanam anuprāpto dakṣasyāmitatejasaḥ || 111 ||</l>
        </lg>
        <pb n="168"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.112.1/ avāpya ca tathā bhāgaṃ yathoktaṃ comayā bhavaḥ |</l>
          <l>BRP040.112.2/ jvaraṃ ca sarvadharmajño bahudhā vyabhajat tadā || 112 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.113.1/ śāntyarthaṃ sarvabhūtānāṃ śṛṇudhvam atha vai dvijāḥ |</l>
          <l>BRP040.113.2/ śikhābhitāpo nāgānāṃ parvatānāṃ śilājatu || 113 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.114.1/ apāṃ tu nīlikāṃ vidyān nirmoko bhujageṣu ca |</l>
          <l>BRP040.114.2/ khorakaḥ saurabheyāṇām ūkharaḥ pṛthivītale || 114 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.115.1/ śunām api ca dharmajñā dṛṣṭipratyavarodhanam |</l>
          <l>BRP040.115.2/ randhrāgatam athāśvānāṃ śikhodbhedaś ca barhiṇām || 115 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.116.1/ netrarāgaḥ kokilānāṃ dveṣaḥ prokto mahātmanām |</l>
          <l>BRP040.116.2/ janānām api bhedaś ca sarveṣām iti naḥ śrutam || 116 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.117.1/ śukānām api sarveṣāṃ hikkikā procyate jvaraḥ |</l>
          <l>BRP040.117.2/ śārdūleṣv atha vai viprāḥ śramo jvara ihocyate || 117 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.118.1/ mānuṣeṣu ca sarvajñā jvaro nāmaiṣa kīrtitaḥ |</l>
          <l>BRP040.118.2/ maraṇe janmani tathā madhye cāpi niveśitaḥ || 118 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.119.1/ etan māheśvaraṃ tejo jvaro nāma sudāruṇaḥ |</l>
          <l>BRP040.119.2/ namasyaś caiva mānyaś ca sarvaprāṇibhir īśvaraḥ || 119 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.120.1/ imāṃ jvarotpattim adīnamānasaḥ |</l>
          <l>BRP040.120.2/ paṭhet sadā yaḥ susamāhito naraḥ |</l>
          <l>BRP040.120.3/ vimuktarogaḥ sa naro mudāyuto |</l>
          <l>BRP040.120.4/ labheta kāmāṃś ca yathāmanīṣitān || 120 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.121.1/ dakṣaproktaṃ stavaṃ cāpi kīrtayed yaḥ śṛṇoti vā |</l>
          <l>BRP040.121.2/ nāśubhaṃ prāpnuyāt kiñcid dīrgham āyur avāpnuyāt || 121 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.122.1/ yathā sarveṣu deveṣu variṣṭho bhagavān bhavaḥ |</l>
          <l>BRP040.122.2/ tathā stavo variṣṭho 'yaṃ stavānāṃ dakṣanirmitaḥ || 122 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.123.1/ yaśaḥsvargasuraiśvaryavittādijayakāṅkṣibhiḥ |</l>
          <l>BRP040.123.2/ stotavyo bhaktim āsthāya vidyākāmaiś ca yatnataḥ || 123 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.124.1/ vyādhito duḥkhito dīno naro grasto bhayādibhiḥ |</l>
          <l>BRP040.124.2/ rājakāryaniyukto vā mucyate mahato bhayāt || 124 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.125.1/ anenaiva ca dehena gaṇānāṃ ca maheśvarāt |</l>
          <l>BRP040.125.2/ iha loke sukhaṃ prāpya gaṇarāḍ upajāyate || 125 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.126.1/ na yakṣā na piśācā vā na nāgā na vināyakāḥ |</l>
          <l>BRP040.126.2/ kuryur vighnaṃ gṛhe tasya yatra saṃstūyate bhavaḥ || 126 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.127.1/ śṛṇuyād vā idaṃ nārī bhaktyātha bhavabhāvitā |</l>
          <l>BRP040.127.2/ pitṛpakṣe bhartṛpakṣe pūjyā bhavati caiva ha || 127 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.128.1/ śṛṇuyād vā idaṃ sarvaṃ kīrtayed vāpy abhīkṣṇaśaḥ |</l>
          <l>BRP040.128.2/ tasya sarvāṇi kāryāṇi siddhiṃ gacchanty avighnataḥ || 128 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.129.1/ manasā cintitaṃ yac ca yac ca vācāpy udāhṛtam |</l>
          <l>BRP040.129.2/ sarvaṃ sampadyate tasya stavasyāsyānukīrtanāt || 129 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.130.1/ devasya saguhasyātha devyā nandīśvarasya ca |</l>
          <l>BRP040.130.2/ baliṃ vibhajataḥ kṛtvā damena niyamena ca || 130 ||</l>
        </lg>
        <pb n="169"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.131.1/ tataḥ prayukto gṛhṇīyān nāmāny āśu yathākramam |</l>
          <l>BRP040.131.2/ īpsitāṃl labhate 'py arthān kāmān bhogāṃś ca mānavaḥ || 131 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.132.1/ mṛtaś ca svargam āpnoti strīsahasrasamāvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP040.132.2/ sarvakāmasuyukto vā yukto vā sarvapātakaiḥ || 132 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.133.1/ paṭhan dakṣakṛtaṃ stotraṃ sarvapāpaiḥ pramucyate |</l>
          <l>BRP040.133.2/ mṛtaś ca gaṇasāyujyaṃ pūjyamānaḥ surāsuraiḥ || 133 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.134.1/ vṛṣeṇa viniyuktena vimānena virājate |</l>
          <l>BRP040.134.2/ ābhūtasamplavasthāyī rudrasyānucaro bhavet || 134 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.135.1/ ity āha bhagavān vyāsaḥ parāśarasutaḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP040.135.2/ naitad vedayate kaścin naitac chrāvyaṃ ca kasyacit || 135 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.136.1/ śrutvemaṃ paramaṃ guhyaṃ ye 'pi syuḥ pāpayonayaḥ |</l>
          <l>BRP040.136.2/ vaiśyāḥ striyaś ca śūdrāś ca rudralokam avāpnuyuḥ || 136 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP040.137.1/ śrāvayed yaś ca viprebhyaḥ sadā parvasu parvasu |</l>
          <l>BRP040.137.2/ rudralokam avāpnoti dvijo vai nātra saṃśayaḥ || 137 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="41" type="chapter">
        <head>Chapter 41 :: Description of Ekāmraka; worship of Śiva</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 93-94</note>
        <p>BRP041.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.001.1/ śrutvaivaṃ vai muniśreṣṭhāḥ kathāṃ pāpapraṇāśinīm |</l>
          <l>BRP041.001.2/ rudrakrodhodbhavāṃ puṇyāṃ vyāsasya vadato dvijāḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.002.1/ pārvatyāś ca tathā roṣaṃ krodhaṃ śambhoś ca duḥsaham |</l>
          <l>BRP041.002.2/ utpattiṃ vīrabhadrasya bhadrakālyāś ca sambhavam || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.003.1/ dakṣayajñavināśaṃ ca vīryaṃ śambhos tathādbhutam |</l>
          <l>BRP041.003.2/ punaḥ prasādaṃ devasya dakṣasya sumahātmanaḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.004.1/ yajñabhāgaṃ ca rudrasya dakṣasya ca phalaṃ kratoḥ |</l>
          <l>BRP041.004.2/ hṛṣṭā babhūvuḥ samprītā vismitāś ca punaḥ punaḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.005.1/ papracchuś ca punar vyāsaṃ kathāśeṣaṃ tathā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP041.005.2/ pṛṣṭaḥ provāca tān vyāsaḥ kṣetram ekāmrakaṃ punaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP041.006.0/ vyāsa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.006.1/ brahmaproktāṃ kathāṃ puṇyāṃ śrutvā tu ṛṣipuṅgavāḥ |</l>
          <l>BRP041.006.2/ praśaśaṃsus tadā hṛṣṭā romāñcitatanūruhāḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP041.007.0/ ṛṣaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.007.1/ aho devasya māhātmyaṃ tvayā śambhoḥ prakīrtitam |</l>
          <l>BRP041.007.2/ dakṣasya ca suraśreṣṭha yajñavidhvaṃsanaṃ tathā || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.008.1/ ekāmrakaṃ kṣetravaraṃ vaktum arhasi sāmpratam |</l>
          <l>BRP041.008.2/ śrotum icchāmahe brahman paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP041.009.0/ vyāsa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.009.1/ teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā lokanāthaś caturmukhaḥ |</l>
          <l>BRP041.009.2/ provāca śambhos tat kṣetraṃ bhūtale duṣkṛtacchadam || 9 ||</l>
        </lg>
        <pb n="170"/>
        <p>BRP041.010.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.010.1/ śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ pravakṣyāmi samāsataḥ |</l>
          <l>BRP041.010.2/ sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ kṣetraṃ paramadurlabham || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.011.1/ liṅgakoṭisamāyuktaṃ vārāṇasīsamaṃ śubham |</l>
          <l>BRP041.011.2/ ekāmraketi vikhyātaṃ tīrthāṣṭakasamanvitam || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.012.1/ ekāmravṛkṣas tatrāsīt purā kalpe dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP041.012.2/ nāmnā tasyaiva tat kṣetram ekāmrakam iti śrutam || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.013.1/ hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇaṃ naranārīsamanvitam |</l>
          <l>BRP041.013.2/ vidvāṃsagaṇa bhūyiṣṭhaṃ dhanadhānyādisaṃyutam || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.014.1/ gṛhagopurasambādhaṃ trikacādvārabhūṣitam |</l>
          <l>BRP041.014.2/ nānāvaṇiksamākīrṇaṃ nānāratnopaśobhitam || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.015.1/ purāṭṭālakasaṃyuktaṃ rathibhiḥ samalaṅkṛtam |</l>
          <l>BRP041.015.2/ rājahaṃsanibhaiḥ śubhraiḥ prāsādair upaśobhitam || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.016.1/ mārgagadvārasaṃyuktaṃ sitaprākāraśobhitam |</l>
          <l>BRP041.016.2/ rakṣitaṃ śastrasaṅghaiś ca parikhābhir alaṅkṛtam || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.017.1/ sitaraktais tathā pītaiḥ kṛṣṇaśyāmaiś ca varṇakaiḥ |</l>
          <l>BRP041.017.2/ samīraṇoddhatābhiś ca patākābhir alaṅkṛtam || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.018.1/ nityotsavapramuditaṃ nānāvāditranisvanaiḥ |</l>
          <l>BRP041.018.2/ vīṇāveṇumṛdaṅgaiś ca kṣepaṇībhir alaṅkṛtam || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.019.1/ devatāyatanair divyaiḥ prākārodyānamaṇḍitaiḥ |</l>
          <l>BRP041.019.2/ pūjāvicitraracitaiḥ sarvatra samalaṅkṛtam || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.020.1/ striyaḥ pramuditās tatra dṛśyante tanumadhyamāḥ |</l>
          <l>BRP041.020.2/ hārair alaṅkṛtagrīvāḥ padmapattrāyatekṣaṇāḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.021.1/ pīnonnatakucāḥ śyāmāḥ pūrṇacandranibhānanāḥ |</l>
          <l>BRP041.021.2/ sthirālakāḥ sukapolāḥ kāñcīnūpuranāditāḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.022.1/ sukeśyaś cārujaghanāḥ karṇāntāyatalocanāḥ |</l>
          <l>BRP041.022.2/ sarvalakṣaṇasampannāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.023.1/ divyavastradharāḥ śubhrāḥ kāścit kāñcanasannibhāḥ |</l>
          <l>BRP041.023.2/ haṃsavāraṇagāminyaḥ kucabhārāvanāmitāḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.024.1/ divyagandhānuliptāṅgāḥ karṇābharaṇabhūṣitāḥ |</l>
          <l>BRP041.024.2/ madālasāś ca suśroṇyo nityaṃ prahasitānanāḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.025.1/ īṣadvispaṣṭadaśanā bimbauṣṭhā madhurasvarāḥ |</l>
          <l>BRP041.025.2/ tāmbūlarañjitamukhā vidagdhāḥ priyadarśanāḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.026.1/ subhagāḥ priyavādinyo nityaṃ yauvanagarvitāḥ |</l>
          <l>BRP041.026.2/ divyavastradharāḥ sarvāḥ sadā cāritramaṇḍitāḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.027.1/ krīḍanti tāḥ sadā tatra striyaś cāpsarasopamāḥ |</l>
          <l>BRP041.027.2/ sve sve gṛhe pramuditā divā rātrau varānanāḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.028.1/ puruṣās tatra dṛśyante rūpayauvanagarvitāḥ |</l>
          <l>BRP041.028.2/ sarvalakṣaṇasampannāḥ sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <pb n="171"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.029.1/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP041.029.2/ svadharmaniratās tatra nivasanti sudhārmikāḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.030.1/ anyāś ca tatra tiṣṭhanti vāramukhyāḥ sulocanāḥ |</l>
          <l>BRP041.030.2/ ghṛtācīmenakātulyās tathā samatilottamāḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.031.1/ urvaśīsadṛśāś caiva vipracittinibhās tathā |</l>
          <l>BRP041.031.2/ viśvācīsahajanyābhāḥ pramlocāsadṛśās tathā || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.032.1/ sarvās tāḥ priyavādinyaḥ sarvā vihasitānanāḥ |</l>
          <l>BRP041.032.2/ kalākauśalasaṃyuktāḥ sarvās tā guṇasaṃyutāḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.033.1/ evaṃ paṇyastriyas tatra nṛtyagītaviśāradāḥ |</l>
          <l>BRP041.033.2/ nivasanti muniśreṣṭhāḥ sarvastrīguṇagarvitāḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.034.1/ prekṣaṇālāpakuśalāḥ sundaryaḥ priyadarśanāḥ |</l>
          <l>BRP041.034.2/ na rūpahīnā durvṛttā na paradrohakārikāḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.035.1/ yāsāṃ kaṭākṣapātena mohaṃ gacchanti mānavāḥ |</l>
          <l>BRP041.035.2/ na tatra nirdhanāḥ santi na mūrkhā na paradviṣaḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.036.1/ na rogiṇo na malinā na kadaryā na māyinaḥ |</l>
          <l>BRP041.036.2/ na rūpahīnā durvṛttā na paradrohakāriṇaḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.037.1/ tiṣṭhanti mānavās tatra kṣetre jagati viśrute |</l>
          <l>BRP041.037.2/ sarvatra sukhasañcāraṃ sarvasattvasukhāvaham || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.038.1/ nānājanasamākīrṇaṃ sarvasasyasamanvitam |</l>
          <l>BRP041.038.2/ karṇikāraiś ca panasaiś campakair nāgakesaraiḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.039.1/ pāṭalāśokabakulaiḥ kapitthair bahulair dhavaiḥ |</l>
          <l>BRP041.039.2/ cūtanimbakadambaiś ca tathānyaiḥ puṣpajātibhiḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.040.1/ nīpakair dhavakhadirair latābhiś ca virājitam |</l>
          <l>BRP041.040.2/ śālais tālais tamālaiś ca nārikelaiḥ śubhāñjanaiḥ || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.041.1/ arjunaiḥ samaparṇaiś ca kovidāraiḥ sapippalaiḥ |</l>
          <l>BRP041.041.2/ lakucaiḥ saralair lodhrair hintālair devadārubhiḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.042.1/ palāśair mucukundaiś ca pārijātaiḥ sakubjakaiḥ |</l>
          <l>BRP041.042.2/ kadalīvanakhaṇḍaiś ca jambūpūgaphalais tathā || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.043.1/ ketakīkaravīraiś ca atimuktaiś ca kiṃśukaiḥ |</l>
          <l>BRP041.043.2/ mandārakundapuṣpaiś ca tathānyaiḥ puṣpajātibhiḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.044.1/ nānāpakṣirutaiḥ sevyair udyānair nandanopamaiḥ |</l>
          <l>BRP041.044.2/ phalabhārānatair vṛkṣaiḥ sarvartukusumotkaraiḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.045.1/ cakoraiḥ śatapattraiś ca bhṛṅgarājaiś ca kokilaiḥ |</l>
          <l>BRP041.045.2/ kalaviṅkair mayūraiś ca priyaputraiḥ śukais tathā || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.046.1/ jīvañjīvakahārītaiś cātakair vanaveṣṭitaiḥ |</l>
          <l>BRP041.046.2/ nānāpakṣigaṇaiś cānyaiḥ kūjadbhir madhurasvaraiḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.047.1/ dīrghikābhis taḍāgaiś ca puṣkariṇībhiś ca vāpibhiḥ |</l>
          <l>BRP041.047.2/ nānājalāśayaiś cānyaiḥ padminīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.048.1/ kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca tathā nīlotpalaiḥ śubhaiḥ |</l>
          <l>BRP041.048.2/ kādambaiś cakravākaiś ca tathaiva jalakukkuṭaiḥ || 48 ||</l>
        </lg>
        <pb n="172"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.049.1/ kāraṇḍavaiḥ plavair haṃsais tathānyair jalacāribhiḥ |</l>
          <l>BRP041.049.2/ evaṃ nānāvidhair vṛkṣaiḥ puṣpair nānāvidhair varaiḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.050.1/ nānājalāśayaiḥ puṇyaiḥ śobhitaṃ tat samantataḥ |</l>
          <l>BRP041.050.2/ āste tatra svayaṃ devaḥ kṛttivāsā vṛṣadhvajaḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.051.1/ hitāya sarvalokasya bhuktimuktipradaḥ śivaḥ |</l>
          <l>BRP041.051.2/ pṛthivyāṃ yāni tīrthāni saritaś ca sarāṃsi ca || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.052.1/ puṣkariṇyas taḍāgāni vāpyaḥ kūpāś ca sāgarāḥ |</l>
          <l>BRP041.052.2/ tebhyaḥ pūrvaṃ samāhṛtya jalabindūn pṛthak pṛthak || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.053.1/ sarvalokahitārthāya rudraḥ sarvasuraiḥ saha |</l>
          <l>BRP041.053.2/ tīrthaṃ bindusaro nāma tasmin kṣetre dvijottamāḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.054.1/ cakāra ṛṣibhiḥ sārdhaṃ tena bindusaraḥ smṛtam |</l>
          <l>BRP041.054.2/ aṣṭamyāṃ bahule pakṣe mārgaśīrṣe dvijottamāḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.055.1/ yas tatra yātrāṃ kurute viṣuve vijitendriyaḥ |</l>
          <l>BRP041.055.2/ vidhivad bindusarasi snātvā śraddhāsamanvitaḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.056.1/ devān ṛṣīn manuṣyāṃś ca pitṝn santarpya vāgyataḥ |</l>
          <l>BRP041.056.2/ tilodakena vidhinā nāmagotravidhānavit || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.057.1/ snātvaivaṃ vidhivat tatra so 'śvamedhaphalaṃ labhet |</l>
          <l>BRP041.057.2/ grahoparāge viṣuve saṅkrāntyām ayane tathā || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.058.1/ yugādiṣu ṣaḍaśītyāṃ tathānyatra śubhe tithau |</l>
          <l>BRP041.058.2/ ye tatra dānaṃ viprebhyaḥ prayacchanti dhanādikam || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.059.1/ anyatīrthāc chataguṇaṃ phalaṃ te prāpnuvanti vai |</l>
          <l>BRP041.059.2/ piṇḍaṃ ye samprayacchanti pitṛbhyaḥ sarasas taṭe || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.060.1/ pitṝṇām akṣayāṃ tṛptiṃ te kurvanti na saṃśayaḥ |</l>
          <l>BRP041.060.2/ tataḥ śambhor gṛhaṃ gatvā vāgyataḥ saṃyatendriyaḥ || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.061.1/ praviśya pūjayec charvaṃ kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam |</l>
          <l>BRP041.061.2/ ghṛtakṣīrādibhiḥ snānaṃ kārayitvā bhavaṃ śuciḥ || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.062.1/ candanena sugandhena vilipya kuṅkumena ca |</l>
          <l>BRP041.062.2/ tataḥ sampūjayed devaṃ candramaulim umāpatim || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.063.1/ puṣpair nānāvidhair medhyair bilvārkakamalādibhiḥ |</l>
          <l>BRP041.063.2/ āgamoktena mantreṇa vedoktena ca śaṅkaram || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.064.1/ adīkṣitas tu nāmnaiva mūlamantreṇa cārcayet |</l>
          <l>BRP041.064.2/ evaṃ sampūjya taṃ devaṃ gandhapuṣpānurāgibhiḥ || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.065.1/ dhūpadīpaiś ca naivedyair upahārais tathā stavaiḥ |</l>
          <l>BRP041.065.2/ daṇḍavatpraṇipātaiś ca gītair vādyair manoharaiḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.066.1/ nṛtyajapyanamaskārair jayaśabdaiḥ pradakṣiṇaiḥ |</l>
          <l>BRP041.066.2/ evaṃ sampūjya vidhivad devadevam umāpatim || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.067.1/ sarvapāpavinirmukto rūpayauvanagarvitaḥ |</l>
          <l>BRP041.067.2/ kulaikaviṃśam uddhṛtya divyābharaṇabhūṣitāḥ || 67 ||</l>
        </lg>
        <pb n="173"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.068.1/ sauvarṇena vimānena kiṅkiṇījālamālinā |</l>
          <l>BRP041.068.2/ upagīyamāno gandharvair apsarobhir alaṅkṛtaḥ || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.069.1/ uddyotayan diśaḥ sarvāḥ śivalokaṃ sa gacchati |</l>
          <l>BRP041.069.2/ bhuktvā tatra sukhaṃ viprā manasaḥ prītidāyakam || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.070.1/ tallokavāsibhiḥ sārdhaṃ yāvad ābhūtasamplavam |</l>
          <l>BRP041.070.2/ tatas tasmād ihāyātaḥ pṛthivyāṃ puṇyasaṅkṣaye || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.071.1/ jāyate yogināṃ gehe caturvedī dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP041.071.2/ yogaṃ pāśupataṃ prāpya tato mokṣam avāpnuyāt || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.072.1/ śayanotthāpane caiva saṅkrāntyām ayane tathā |</l>
          <l>BRP041.072.2/ aśokākhyāṃ tathāṣṭamyāṃ pavitrāropaṇe tathā || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.073.1/ ye ca paśyanti taṃ devaṃ kṛttivāsasam uttamam |</l>
          <l>BRP041.073.2/ vimānenārkavarṇena śivalokaṃ vrajanti te || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.074.1/ sarvakāle 'pi taṃ devaṃ ye paśyanti sumedhasaḥ |</l>
          <l>BRP041.074.2/ te 'pi pāpavinirmuktāḥ śivalokaṃ vrajanti vai || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.075.1/ devasya paścime pūrve dakṣiṇe cottare tathā |</l>
          <l>BRP041.075.2/ yojanadvitayaṃ sārdhaṃ kṣetraṃ tad bhuktimuktidam || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.076.1/ tasmin kṣetravare liṅgaṃ bhāskareśvarasañjñitam |</l>
          <l>BRP041.076.2/ paśyanti ye tu taṃ devaṃ snātvā kuṇḍe maheśvaram || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.077.1/ ādityenārcitaṃ pūrvaṃ devadevaṃ trilocanam |</l>
          <l>BRP041.077.2/ sarvapāpavinirmuktā vimānavaram āsthitāḥ || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.078.1/ upagīyamānā gandharvaiḥ śivalokaṃ vrajanti te |</l>
          <l>BRP041.078.2/ tiṣṭhanti tatra muditāḥ kalpam ekaṃ dvijottamāḥ || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.079.1/ bhuktvā tu vipulān bhogāñ śivaloke manoramān |</l>
          <l>BRP041.079.2/ puṇyakṣayād ihāyātā jāyante pravare kule || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.080.1/ athavā yogināṃ gehe vedavedāṅgapāragāḥ |</l>
          <l>BRP041.080.2/ utpadyante dvijavarāḥ sarvabhūtahite ratāḥ || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.081.1/ mokṣaśāstrārthakuśalāḥ sarvatra samabuddhayaḥ |</l>
          <l>BRP041.081.2/ yogaṃ śambhor varaṃ prāpya tato mokṣaṃ vrajanti te || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.082.1/ tasmin kṣetravare puṇye liṅgaṃ yad dṛśyate dvijāḥ |</l>
          <l>BRP041.082.2/ pūjyāpūjyaṃ ca sarvatra vane rathyāntare 'pi vā || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.083.1/ catuṣpathe śmaśāne vā yatra kutra ca tiṣṭhati |</l>
          <l>BRP041.083.2/ dṛṣṭvā tal liṅgam avyagraḥ śraddhayā susamāhitaḥ || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.084.1/ snāpayitvā tu taṃ bhaktyā gandhaiḥ puṣpair manoharaiḥ |</l>
          <l>BRP041.084.2/ dhūpair dīpaiḥ sanaivedyair namaskārais tathā stavaiḥ || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.085.1/ daṇḍavatpraṇipātaiś ca nṛtyagītādibhis tathā |</l>
          <l>BRP041.085.2/ sampūjyaivaṃ vidhānena śivalokaṃ vrajen naraḥ || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.086.1/ nārī vā dvijaśārdūlāḥ sampūjya śraddhayānvitā |</l>
          <l>BRP041.086.2/ pūrvoktaṃ phalam āpnoti nātra kāryā vicāraṇā || 86 ||</l>
        </lg>
        <pb n="174"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.087.1/ kaḥ śaknoti guṇān vaktuṃ samagrān munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP041.087.2/ tasya kṣetravarasyātha ṛte devān maheśvarāt || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.088.1/ tasmin kṣetrottame gatvā śraddhayāśraddhayāpi vā |</l>
          <l>BRP041.088.2/ mādhavādiṣu māseṣu naro vā yadi vāṅganā || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.089.1/ yasmin yasmiṃs tithau viprāḥ snātvā bindusarombhasi |</l>
          <l>BRP041.089.2/ paśyed devaṃ virūpākṣaṃ devīṃ ca varadāṃ śivām || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.090.1/ gaṇaṃ caṇḍaṃ kārttikeyaṃ gaṇeśaṃ vṛṣabhaṃ tathā |</l>
          <l>BRP041.090.2/ kalpadrumaṃ ca sāvitrīṃ śivalokaṃ sa gacchati || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.091.1/ snātvā ca kāpile tīrthe vidhivat pāpanāśane |</l>
          <l>BRP041.091.2/ prāpnoty abhimatān kāmāñ śivalokaṃ sa gacchati || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.092.1/ yaḥ stambhyaṃ tatra vidhivat karoti niyatendriyaḥ |</l>
          <l>BRP041.092.2/ kulaikaviṃśam uddhṛtya śivalokaṃ sa gacchati || 92 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP041.093.1/ ekāmrake śivakṣetre vārāṇasīsame śubhe |</l>
          <l>BRP041.093.2/ snānaṃ karoti yas tatra mokṣaṃ sa labhate dhruvam || 93 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="42" type="chapter">
        <head>Chapter 42 :: Description of Viraja; description of Utkala</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 94-95</note>
        <p>BRP042.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.001.1/ viraje virajā mātā brahmāṇī sampratiṣṭhitā |</l>
          <l>BRP042.001.2/ yasyāḥ sandarśanān martyaḥ punāty āsaptamaṃ kulam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.002.1/ sakṛd dṛṣṭvā tu tāṃ devīṃ bhaktyāpūjya praṇamya ca |</l>
          <l>BRP042.002.2/ naraḥ svavaṃśam uddhṛtya mama lokaṃ sa gacchati || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.003.1/ anyāś ca tatra tiṣṭhanti viraje lokamātaraḥ |</l>
          <l>BRP042.003.2/ sarvapāpaharā devyo varadā bhaktivatsalāḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.004.1/ āste vaitaraṇī tatra sarvapāpaharā nadī |</l>
          <l>BRP042.004.2/ yasyāṃ snātvā naraśreṣṭhaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.005.1/ āste svayambhūs tatraiva kroḍarūpī hariḥ svayam |</l>
          <l>BRP042.005.2/ dṛṣṭvā praṇamya taṃ bhaktyā paraṃ viṣṇuṃ vrajanti te || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.006.1/ kāpile gograhe some tīrthe cālābusañjñite |</l>
          <l>BRP042.006.2/ mṛtyuñjaye kroḍatīrthe vāsuke siddhakeśvare || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.007.1/ tīrtheṣv eteṣu matimān viraje saṃyatendriyaḥ |</l>
          <l>BRP042.007.2/ gatvāṣṭatīrthaṃ vidhivat snātvā devān praṇamya ca || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.008.1/ sarvapāpavinirmukto vimānavaram āsthitaḥ |</l>
          <l>BRP042.008.2/ upagīyamāno gandharvair mama loke mahīyate || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.009.1/ viraje yo mama kṣetre piṇḍadānaṃ karoti vai |</l>
          <l>BRP042.009.2/ sa karoty akṣayāṃ tṛptiṃ pitṝṇāṃ nātra saṃśayaḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.010.1/ mama kṣetre muniśreṣṭhā viraje ye kalevaram |</l>
          <l>BRP042.010.2/ parityajanti puruṣās te mokṣaṃ prāpnuvanti vai || 10 ||</l>
        </lg>
        <pb n="175"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.011.1/ snātvā yaḥ sāgare martyo dṛṣṭvā ca kapilaṃ harim |</l>
          <l>BRP042.011.2/ paśyed devīṃ ca vārāhīṃ sa yāti tridaśālayam || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.012.1/ santi cānyāni tīrthāni puṇyāny āyatanāni ca |</l>
          <l>BRP042.012.2/ tatkāle tu muniśreṣṭhā veditavyāni tāni vai || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.013.1/ samudrasyottare tīre tasmin deśe dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP042.013.2/ āste guhyaṃ paraṃ kṣetraṃ muktidaṃ pāpanāśanam || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.014.1/ sarvatra vālukākīrṇaṃ pavitraṃ sarvakāmadam |</l>
          <l>BRP042.014.2/ daśayojanavistīrṇaṃ kṣetraṃ paramadurlabham || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.015.1/ aśokārjunapunnāgair bakulaiḥ saraladrumaiḥ |</l>
          <l>BRP042.015.2/ panasair nārikelaiś ca śālais tālaiḥ kapitthakaiḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.016.1/ campakaiḥ karṇikāraiś ca cūtabilvaiḥ sapāṭalaiḥ |</l>
          <l>BRP042.016.2/ kadambaiḥ kovidāraiś ca lakucair nāgakesaraiḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.017.1/ prācīnāmalakair lodhrair nāraṅgair dhavakhādiraiḥ |</l>
          <l>BRP042.017.2/ sarjabhūrjāśvakarṇaiś ca tamālair devadārubhiḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.018.1/ mandāraiḥ pārijātaiś ca nyagrodhāgurucandanaiḥ |</l>
          <l>BRP042.018.2/ kharjūrāmrātakaiḥ siddhair mucukundaiḥ sakiṃśukaiḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.019.1/ aśvatthaiḥ saptaparṇaiś ca madhudhāraśubhāñjanaiḥ |</l>
          <l>BRP042.019.2/ śiṃśapāmalakair nīpair nimbatinduvibhītakaiḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.020.1/ sarvartuphalagandhāḍhyaiḥ sarvartukusumojjvalaiḥ |</l>
          <l>BRP042.020.2/ manohlādakaraiḥ śubhrair nānāvihaganāditaiḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.021.1/ śrotraramyaiḥ sumadhurair balanirmadaneritaiḥ |</l>
          <l>BRP042.021.2/ manasaḥ prītijanakaiḥ śabdaiḥ khagamukheritaiḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.022.1/ cakoraiḥ śatapattraiś ca bhṛṅgarājais tathā śukaiḥ |</l>
          <l>BRP042.022.2/ kokilaiḥ kalaviṅkaiś ca hārītair jīvajīvakaiḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.023.1/ priyaputraiś cātakaiś ca tathānyair madhurasvaraiḥ |</l>
          <l>BRP042.023.2/ śrotraramyaiḥ priyakaraiḥ kūjadbhiś cārvadhiṣṭhitaiḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.024.1/ ketakīvanakhaṇḍaiś ca atimuktaiḥ sakubjakaiḥ |</l>
          <l>BRP042.024.2/ mālatīkundabāṇaiś ca karavīraiḥ sitetaraiḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.025.1/ jambīrakaruṇāṅkolair dāḍimair bījapūrakaiḥ |</l>
          <l>BRP042.025.2/ mātuluṅgaiḥ pūgaphalair hintālaiḥ kadalīvanaiḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.026.1/ anyaiś ca vividhair vṛkṣaiḥ puṣpaiś cānyair manoharaiḥ |</l>
          <l>BRP042.026.2/ latāvitānagulmaiś ca vividhaiś ca jalāśayaiḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.027.1/ dīrghikābhis taḍāgaiś ca puṣkariṇībhiś ca vāpibhiḥ |</l>
          <l>BRP042.027.2/ nānājalāśayaiḥ puṇyaiḥ padminīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.028.1/ sarāṃsi ca manojñāni prasannasalilāni ca |</l>
          <l>BRP042.028.2/ kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca tathā nīlotpalaiḥ śubhaiḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.029.1/ kahlāraiḥ kamalaiś cāpi ācitāni samantataḥ |</l>
          <l>BRP042.029.2/ kādambaiś cakravākaiś ca tathaiva jalakukkuṭaiḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.030.1/ kāraṇḍavaiḥ plavair haṃsaiḥ kūrmair matsyaiś ca madgubhiḥ |</l>
          <l>BRP042.030.2/ dātyūhasārasākīrṇaiḥ koyaṣṭibakaśobhitaiḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <pb n="176"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.031.1/ etaiś cānyaiś ca kūjadbhiḥ samantāj jalacāribhiḥ |</l>
          <l>BRP042.031.2/ khagair jalacaraiś cānyaiḥ kusumaiś ca jalodbhavaiḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.032.1/ evaṃ nānāvidhair vṛkṣaiḥ puṣpaiḥ sthalajalodbhavaiḥ |</l>
          <l>BRP042.032.2/ brahmacārigṛhasthaiś ca vānaprasthaiś ca bhikṣubhiḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.033.1/ svadharmaniratair varṇais tathānyaiḥ samalaṅkṛtam |</l>
          <l>BRP042.033.2/ hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇaṃ naranārīsamākulam || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.034.1/ aśeṣavidyānilayaṃ sarvadharmaguṇākaram |</l>
          <l>BRP042.034.2/ evaṃ sarvaguṇopetaṃ kṣetraṃ paramadurlabham || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.035.1/ āste tatra muniśreṣṭhā vikhyātaḥ puruṣottamaḥ |</l>
          <l>BRP042.035.2/ yāvad utkalamaryādā dik krameṇa prakīrtitā || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.036.1/ tāvat kṛṣṇaprasādena deśaḥ puṇyatamo hi saḥ |</l>
          <l>BRP042.036.2/ yatra tiṣṭhati viśvātmā deśe sa puruṣottamaḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.037.1/ jagadvyāpī jagannāthas tatra sarvaṃ pratiṣṭhitam |</l>
          <l>BRP042.037.2/ ahaṃ rudraś ca śakraś ca devāś cāgnipurogamāḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.038.1/ nivasāmo muniśreṣṭhās tasmin deśe sadā vayam |</l>
          <l>BRP042.038.2/ gandharvāpsarasaḥ sarvāḥ pitaro devamānuṣāḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.039.1/ yakṣā vidyādharāḥ siddhā munayaḥ saṃśitavratāḥ |</l>
          <l>BRP042.039.2/ ṛṣayo vālakhilyāś ca kaśyapādyāḥ prajeśvarāḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.040.1/ suparṇāḥ kinnarā nāgās tathānye svargavāsinaḥ |</l>
          <l>BRP042.040.2/ sāṅgāś ca caturo vedāḥ śāstrāṇi vividhāni ca || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.041.1/ itihāsapurāṇāni yajñāś ca varadakṣiṇāḥ |</l>
          <l>BRP042.041.2/ nadyaś ca vividhāḥ puṇyās tīrthāny āyatanāni ca || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.042.1/ sāgarāś ca tathā śailās tasmin deśe vyavasthitāḥ |</l>
          <l>BRP042.042.2/ evaṃ puṇyatame deśe devarṣipitṛsevite || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.043.1/ sarvopabhogasahite vāsaḥ kasya na rocate |</l>
          <l>BRP042.043.2/ śreṣṭhatvaṃ kasya deśasya kiṃ cānyad adhikaṃ tataḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.044.1/ āste yatra svayaṃ devo muktidaḥ puruṣottamaḥ |</l>
          <l>BRP042.044.2/ dhanyās te vibudhaprakhyā ye vasanty utkale narāḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.045.1/ tīrtharājajale snātvā paśyanti puruṣottamam |</l>
          <l>BRP042.045.2/ svarge vasanti te martyā na te yānti yamālaye || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.046.1/ ye vasanty utkale kṣetre puṇye śrīpuruṣottame |</l>
          <l>BRP042.046.2/ saphalaṃ jīvitaṃ teṣām utkalānāṃ sumedhasām || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.047.1/ ye paśyanti suraśreṣṭhaṃ prasannāyatalocanam |</l>
          <l>BRP042.047.2/ cārubhrūkeśamukuṭaṃ cārukarṇāvataṃsakam || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.048.1/ cārusmitaṃ cārudantaṃ cārukuṇḍalamaṇḍitam |</l>
          <l>BRP042.048.2/ sunāsaṃ sukapolaṃ ca sulalāṭaṃ sulakṣaṇam || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP042.049.1/ trailokyānandajananaṃ kṛṣṇasya mukhapaṅkajam || 49 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="43" type="chapter">
        <pb n="177"/>
        <head>Chapter 43 :: Story of Indradyumna</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 95-97</note>
        <p>BRP043.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.001.1/ purā kṛtayuge viprāḥ śakratulyaparākramaḥ |</l>
          <l>BRP043.001.2/ babhūva nṛpatiḥ śrīmān indradyumna iti śrutaḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.002.1/ satyavādī śucir dakṣaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ |</l>
          <l>BRP043.002.2/ rūpavān subhagaḥ śūro dātā bhoktā priyaṃvadaḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.003.1/ yaṣṭā samastayajñānāṃ brahmaṇyaḥ satyasaṅgaraḥ |</l>
          <l>BRP043.003.2/ dhanurvede ca vede ca śāstre ca nipuṇaḥ kṛtī || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.004.1/ vallabho naranārīṇāṃ paurṇamāsyāṃ yathā śaśī |</l>
          <l>BRP043.004.2/ āditya iva duṣprekṣyaḥ śatrusaṅghabhayaṅkaraḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.005.1/ vaiṣṇavaḥ sattvasampanno jitakrodho jitendriyaḥ |</l>
          <l>BRP043.005.2/ adhyetā yogasāṅkhyānāṃ mumukṣur dharmatatparaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.006.1/ evaṃ sa pālayan pṛthvīṃ rājā sarvaguṇākaraḥ |</l>
          <l>BRP043.006.2/ tasya buddhiḥ samutpannā harer ārādhanaṃ prati || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.007.1/ katham ārādhayiṣyāmi devadevaṃ janārdanam |</l>
          <l>BRP043.007.2/ kasmin kṣetre 'thavā tīrthe nadītīre tathāśrame || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.008.1/ evaṃ cintāparaḥ so 'tha nirīkṣya manasā mahīm |</l>
          <l>BRP043.008.2/ ālokya sarvatīrthāni kṣetrāṇy atha purāṇy api || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.009.1/ tāni sarvāṇi santyajya jagāmāyatanaṃ punaḥ |</l>
          <l>BRP043.009.2/ vikhyātaṃ paramaṃ kṣetraṃ muktidaṃ puruṣottamam || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.010.1/ sa gatvā tat kṣetravaraṃ samṛddhabalavāhanaḥ |</l>
          <l>BRP043.010.2/ ayajac cāśvamedhena vidhivad bhūridakṣiṇaḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.011.1/ kārayitvā mahotsedhaṃ prāsādaṃ caiva viśrutam |</l>
          <l>BRP043.011.2/ tatra saṅkarṣaṇaṃ kṛṣṇaṃ subhadrāṃ sthāpya vīryavān || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.012.1/ pañcatīrthaṃ ca vidhivat kṛtvā tatra mahīpatiḥ |</l>
          <l>BRP043.012.2/ snānaṃ dānaṃ tapo homaṃ devatāprekṣaṇaṃ tathā || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.013.1/ bhaktyā cārādhya vidhivat pratyahaṃ puruṣottamam |</l>
          <l>BRP043.013.2/ prasādād devadevasya tato mokṣam avāptavān || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.014.1/ mārkaṇḍeyaṃ ca kṛṣṇaṃ ca dṛṣṭvā rāmaṃ ca bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP043.014.2/ sāgare cendradyumnākhye snātvā mokṣaṃ labhed dhruvam || 14 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP043.015.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.015.1/ kasmāt sa nṛpatiḥ pūrvam indradyumno jagatpatiḥ |</l>
          <l>BRP043.015.2/ jagāma paramaṃ kṣetraṃ muktidaṃ puruṣottamam || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.016.1/ gatvā tatra suraśreṣṭha kathaṃ sa nṛpasattamaḥ |</l>
          <l>BRP043.016.2/ vājimedhena vidhivad iṣṭavān puruṣottamam || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.017.1/ kathaṃ sa sarvaphalade kṣetre paramadurlabhe |</l>
          <l>BRP043.017.2/ prāsādaṃ kārayām āsa ceṣṭaṃ trailokyaviśrutam || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.018.1/ kathaṃ sa kṛṣṇaṃ rāmaṃ ca subhadrāṃ ca prajāpate |</l>
          <l>BRP043.018.2/ nirmame rājaśārdūlaḥ kṣetraṃ rakṣitavān katham || 18 ||</l>
        </lg>
        <pb n="178"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.019.1/ kathaṃ tatra mahīpālaḥ prāsāde bhuvanottame |</l>
          <l>BRP043.019.2/ sthāpayām āsa matimān kṛṣṇādīṃs tridaśārcitān || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.020.1/ etat sarvaṃ suraśreṣṭha vistareṇa yathātatham |</l>
          <l>BRP043.020.2/ vaktum arhasy aśeṣeṇa caritaṃ tasya dhīmataḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.021.1/ na tṛptim adhigacchāmas tava vākyāmṛtena vai |</l>
          <l>BRP043.021.2/ śrotum icchāmahe brahman paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP043.022.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.022.1/ sādhu sādhu dvijaśreṣṭhā yat pṛcchadhvaṃ purātanam |</l>
          <l>BRP043.022.2/ sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ bhuktimuktipradaṃ śubham || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.023.1/ vakṣyāmi tasya caritaṃ yathāvṛttaṃ kṛte yuge |</l>
          <l>BRP043.023.2/ śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ prayatāḥ saṃyatendriyāḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.024.1/ avantī nāma nagarī mālave bhuvi viśrutā |</l>
          <l>BRP043.024.2/ babhūva tasya nṛpateḥ pṛthivī kakudopamā || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.025.1/ hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇā dṛḍhaprākāratoraṇā |</l>
          <l>BRP043.025.2/ dṛḍhayantrārgaladvārā parikhābhir alaṅkṛtā || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.026.1/ nānāvaṇiksamākīrṇā nānābhāṇḍasuvikriyā |</l>
          <l>BRP043.026.2/ rathyāpaṇavatī ramyā |</l>
          <l>BRP043.026.3/ suvibhaktacatuṣpathā || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.027.1/ gṛhagopurasambādhā vīthībhiḥ samalaṅkṛtā |</l>
          <l>BRP043.027.2/ rājahaṃsanibhaiḥ śubhraiś citragrīvair manoharaiḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.028.1/ anekaśatasāhasraiḥ prāsādaiḥ samalaṅkṛtā |</l>
          <l>BRP043.028.2/ yajñotsavapramuditā gītavāditranisvanā || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.029.1/ nānāvarṇapatākābhir dhvajaiś ca samalaṅkṛtā |</l>
          <l>BRP043.029.2/ hastyaśvarathasaṅkīrṇā padātigaṇasaṅkulā || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.030.1/ nānāyodhasamākīrṇā nānājanapadair yutā |</l>
          <l>BRP043.030.2/ brāhmaṇaiḥ kṣatriyair vaiśyaiḥ śūdraiś caiva dvijātibhiḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.031.1/ samṛddhā sā muniśreṣṭhā vidvadbhiḥ samalaṅkṛtā |</l>
          <l>BRP043.031.2/ na tatra malināḥ santi na mūrkhā nāpi nirdhanāḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.032.1/ na rogiṇo na hīnāṅgā na dyūtavyasanānvitāḥ |</l>
          <l>BRP043.032.2/ sadā hṛṣṭāḥ sumanaso dṛśyante puruṣāḥ striyaḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.033.1/ krīḍanti sma divā rātrau hṛṣṭās tatra pṛthak pṛthak |</l>
          <l>BRP043.033.2/ suveṣāḥ puruṣās tatra dṛśyante mṛṣṭakuṇḍalāḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.034.1/ surūpāḥ suguṇāś caiva divyālaṅkārabhūṣitāḥ |</l>
          <l>BRP043.034.2/ kāmadevapratīkāśāḥ sarvalakṣaṇalakṣitāḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.035.1/ sukeśāḥ sukapolāś ca sumukhāḥ śmaśrudhāriṇaḥ |</l>
          <l>BRP043.035.2/ jñātāraḥ sarvaśāstrāṇāṃ bhettāraḥ śatruvāhinīm || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.036.1/ dātāraḥ sarvaratnānāṃ bhoktāraḥ sarvasampadām |</l>
          <l>BRP043.036.2/ striyas tatra muniśreṣṭhā dṛśyante sumanoharāḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.037.1/ haṃsavāraṇagāminyaḥ praphullāmbhojalocanāḥ |</l>
          <l>BRP043.037.2/ sumadhyamāḥ sujaghanāḥ pīnonnatapayodharāḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <pb n="179"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.038.1/ sukeśāś cāruvadanāḥ sukapolāḥ sthirālakāḥ |</l>
          <l>BRP043.038.2/ hāvabhāvānatagrīvāḥ karṇābharaṇabhūṣitāḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.039.1/ bimbauṣṭhyo rañjitamukhās tāmbūlena virājitāḥ |</l>
          <l>BRP043.039.2/ suvarṇābharaṇopetāḥ sarvālaṅkārabhūṣitāḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.040.1/ śyāmāvadātāḥ suśroṇyaḥ kāñcīnūpuranāditāḥ |</l>
          <l>BRP043.040.2/ divyamālyāmbaradharā divyagandhānulepanāḥ || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.041.1/ vidagdhāḥ subhagāḥ kāntāś cārvaṅgyaḥ priyadarśanāḥ |</l>
          <l>BRP043.041.2/ rūpalāvaṇyasaṃyuktāḥ sarvāḥ prahasitānanāḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.042.1/ krīḍantyaś ca madonmattāḥ ca |</l>
          <l>BRP043.042.2/ gītavādyakathālāpai ramayantyaś ca tāḥ striyaḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.043.1/ vāramukhyāś ca dṛśyante nṛtyagītaviśāradāḥ |</l>
          <l>BRP043.043.2/ prekṣaṇālāpakuśalāḥ sarvayoṣidguṇānvitāḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.044.1/ anyāś ca tatra dṛśyante guṇācāryāḥ kulastriyaḥ |</l>
          <l>BRP043.044.2/ pativratāś ca subhagā guṇaiḥ sarvair alaṅkṛtāḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.045.1/ vanaiś copavanaiḥ puṇyair udyānaiś ca manoramaiḥ |</l>
          <l>BRP043.045.2/ devatāyatanair divyair nānākusumaśobhitaiḥ || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.046.1/ śālais tālais tamālaiś ca bakulair nāgakesaraiḥ |</l>
          <l>BRP043.046.2/ pippalaiḥ karṇikāraiś ca candanāgurucampakaiḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.047.1/ punnāgair nārikeraiś ca panasaiḥ saraladrumaiḥ |</l>
          <l>BRP043.047.2/ nāraṅgair lakucair lodhraiḥ saptaparṇaiḥ śubhāñjanaiḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.048.1/ cūtabilvakadambaiś ca śiṃśapair dhavakhādiraiḥ |</l>
          <l>BRP043.048.2/ pāṭalāśokatagaraiḥ karavīraiḥ sitetaraiḥ || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.049.1/ pītārjunakabhallātaiḥ siddhair āmrātakais tathā |</l>
          <l>BRP043.049.2/ nyagrodhāśvatthakāśmaryaiḥ palāśair devadārubhiḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.050.1/ mandāraiḥ pārijātaiś ca tintiḍīkavibhītakaiḥ |</l>
          <l>BRP043.050.2/ prācīnāmalakaiḥ plakṣair jambūśirīṣapādapaiḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.051.1/ kāleyaiḥ kāñcanāraiś ca madhujambīratindukaiḥ |</l>
          <l>BRP043.051.2/ kharjūrāgastyabakulaiḥ śākhoṭakaharītakaiḥ || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.052.1/ kaṅkolair mucukundaiś ca hintālair bījapūrakaiḥ |</l>
          <l>BRP043.052.2/ ketakīvanakhaṇḍaiś ca atimuktaiḥ sakubjakaiḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.053.1/ mallikākundabāṇaiś ca kadalīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ |</l>
          <l>BRP043.053.2/ mātuluṅgaiḥ pūgaphalaiḥ karuṇaiḥ sindhuvārakaiḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.054.1/ bahuvāraiḥ kovidārair badaraiḥ sakarañjakaiḥ |</l>
          <l>BRP043.054.2/ anyaiś ca vividhaiḥ puṣpavṛkṣaiś cānyair manoharaiḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.055.1/ latāgulmair vitānaiś ca udyānair nandanopamaiḥ |</l>
          <l>BRP043.055.2/ sadā kusumagandhāḍhyaiḥ sadā phalabharānataiḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.056.1/ nānāpakṣirutai ramyair nānāmṛgagaṇāvṛtaiḥ |</l>
          <l>BRP043.056.2/ cakoraiḥ śatapattraiś ca bhṛṅgāraiḥ priyaputrakaiḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.057.1/ kalaviṅkair mayūraiś ca śukaiḥ kokilakais tathā |</l>
          <l>BRP043.057.2/ kapotaiḥ khañjarīṭaiś ca śyenaiḥ pārāvatais tathā || 57 ||</l>
        </lg>
        <pb n="180"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.058.1/ khagaiś cānyair bahuvidhaiḥ śrotraramyair manoramaiḥ |</l>
          <l>BRP043.058.2/ saritaḥ puṣkariṇyaś ca sarāṃsi subahūni ca || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.059.1/ anyair jalāśayaiḥ puṇyaiḥ kumudotpalamaṇḍitaiḥ |</l>
          <l>BRP043.059.2/ padmaiḥ sitetaraiḥ śubhraiḥ kahlāraiś ca sugandhibhiḥ || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.060.1/ anyair bahuvidhaiḥ puṣpair jalajaiḥ sumanoharaiḥ |</l>
          <l>BRP043.060.2/ gandhāmodakarair divyaiḥ sarvartukusumojjvalaiḥ || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.061.1/ haṃsakāraṇḍavākīrṇaiś cakravākopaśobhitaiḥ |</l>
          <l>BRP043.061.2/ sārasaiś ca balākaiś ca kūrmair matsyaiḥ sanakrakaiḥ || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.062.1/ jalapādaiḥ kadambaiś ca plavaiś ca jalakukkuṭaiḥ |</l>
          <l>BRP043.062.2/ khagair jalacaraiś cānyair nānāravavibhūṣitaiḥ || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.063.1/ nānāvarṇaiḥ sadā hṛṣṭair añcitāni samantataḥ |</l>
          <l>BRP043.063.2/ evaṃ nānāvidhaiḥ puṣpair vividhaiś ca jalāśayaiḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.064.1/ vividhaiḥ pādapaiḥ puṇyair udyānair vividhais tathā |</l>
          <l>BRP043.064.2/ jalasthalacaraiś caiva vihagaiś cārvadhiṣṭhitaiḥ || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.065.1/ devatāyatanair divyaiḥ śobhitā sā mahāpurī |</l>
          <l>BRP043.065.2/ tatrāste bhagavān devas tripurāris trilocanaḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.066.1/ mahākāleti vikhyātaḥ sarvakāmapradaḥ śivaḥ |</l>
          <l>BRP043.066.2/ śivakuṇḍe naraḥ snātvā vidhivat pāpanāśane || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.067.1/ devān pitṝn ṛṣīṃś caiva santarpya vidhivad budhaḥ |</l>
          <l>BRP043.067.2/ gatvā śivālayaṃ paścāt kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.068.1/ praviśya saṃyato bhūtvā dhautavāsā jitendriyaḥ |</l>
          <l>BRP043.068.2/ snānaiḥ puṣpais tathā gandhair dhūpair dīpaiś ca bhaktitaḥ || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.069.1/ naivedyair upahāraiś ca gītavādyaiḥ pradakṣiṇaiḥ |</l>
          <l>BRP043.069.2/ daṇḍavatpraṇipātaiś ca nṛtyaiḥ stotraiś ca śaṅkaram || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.070.1/ sampūjya vidhivad bhaktyā mahākālaṃ sakṛc chivam |</l>
          <l>BRP043.070.2/ aśvamedhasahasrasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.071.1/ pāpaiḥ sarvair vinirmukto vimānaiḥ sārvakāmikaiḥ |</l>
          <l>BRP043.071.2/ āruhya tridivaṃ yāti yatra śambhor niketanam || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.072.1/ divyarūpadharaḥ śrīmān divyālaṅkārabhūṣitaḥ |</l>
          <l>BRP043.072.2/ bhuṅkte tatra varān bhogān yāvad ābhūtasamplavam || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.073.1/ śivaloke muniśreṣṭhā jarāmaraṇavarjitaḥ |</l>
          <l>BRP043.073.2/ puṇyakṣayād ihāyātaḥ pravare brāhmaṇe kule || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.074.1/ caturvedī bhaved vipraḥ sarvaśāstraviśāradaḥ |</l>
          <l>BRP043.074.2/ yogaṃ pāśupataṃ prāpya tato mokṣam avāpnuyāt || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.075.1/ āste tatra nadī puṇyā śiprā nāmeti viśrutā |</l>
          <l>BRP043.075.2/ tasyāṃ snātas tu vidhivat santarpya pitṛdevatāḥ || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.076.1/ sarvapāpavinirmukto vimānavaram āsthitaḥ |</l>
          <l>BRP043.076.2/ bhuṅkte bahuvidhān bhogān svargaloke narottamaḥ || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.077.1/ āste tatraiva bhagavān devadevo janārdanaḥ |</l>
          <l>BRP043.077.2/ govindasvāmināmāsau bhuktimuktiprado hariḥ || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.078.1/ taṃ dṛṣṭvā muktim āpnoti trisaptakulasaṃyutaḥ |</l>
          <l>BRP043.078.2/ vimānenārkavarṇena kiṅkiṇījālamālinā || 78 ||</l>
        </lg>
        <pb n="181"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.079.1/ sarvakāmasamṛddhena kāmagenāsthireṇa ca |</l>
          <l>BRP043.079.2/ upagīyamāno gandharvair viṣṇuloke mahīyate || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.080.1/ bhuṅkte ca vividhān kāmān nirātaṅko gatajvaraḥ |</l>
          <l>BRP043.080.2/ ābhūtasamplavaṃ yāvat surūpaḥ subhagaḥ sukhī || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.081.1/ kālenāgatya matimān brāhmaṇaḥ syān mahītale |</l>
          <l>BRP043.081.2/ pravare yogināṃ gehe vedaśāstrārthatattvavit || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.082.1/ vaiṣṇavaṃ yogam āsthāya tato mokṣam avāpnuyāt |</l>
          <l>BRP043.082.2/ vikramasvāmināmānaṃ viṣṇuṃ tatraiva bho dvijāḥ || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.083.1/ dṛṣṭvā naro vā nārī vā phalaṃ pūrvoditaṃ labhet |</l>
          <l>BRP043.083.2/ anye 'pi tatra tiṣṭhanti devāḥ śakrapurogamāḥ || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.084.1/ mātaraś ca muniśreṣṭhāḥ sarvakāmaphalapradāḥ |</l>
          <l>BRP043.084.2/ dṛṣṭvā tān vidhivad bhaktyā sampūjya praṇipatya ca || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.085.1/ sarvapāpavinirmukto naro yāti triviṣṭapam |</l>
          <l>BRP043.085.2/ evaṃ sā nagarī ramyā rājasiṃhena pālitā || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.086.1/ nityotsavapramuditā yathendrasyāmarāvatī |</l>
          <l>BRP043.086.2/ purāṣṭādaśasaṃyuktā suvistīrṇacatuṣpathā || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.087.1/ dhanurjyāghoṣaninadā siddhasaṅgamabhūṣitā |</l>
          <l>BRP043.087.2/ vidyāvadgaṇabhūyiṣṭhā vedanirghoṣanāditā || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.088.1/ itihāsapurāṇāni śāstrāṇi vividhāni ca |</l>
          <l>BRP043.088.2/ kāvyālāpakathāś caiva śrūyante 'harniśaṃ dvijāḥ || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP043.089.1/ evaṃ mayā guṇāḍhyā sā taduyinī?? samudāhṛtā |</l>
          <l>BRP043.089.2/ yasyāṃ rājābhavat pūrvam indradyumno mahāmatiḥ || 89 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="44" type="chapter">
        <head>Chapter 44 :: Story of Indradyumna (cont.): The journey to the southern ocean</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 97-98</note>
        <p>BRP044.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.001.1/ tasyāṃ sa nṛpatiḥ pūrvaṃ kurvan rājyam anuttamam |</l>
          <l>BRP044.001.2/ pālayām āsa matimān prajāḥ putrān ivaurasān || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.002.1/ satyavādī mahāprājñaḥ śūraḥ sarvaguṇākaraḥ |</l>
          <l>BRP044.002.2/ matimān dharmasampannaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.003.1/ satyavāñ śīlavān dāntaḥ śrīmān parapurañjayaḥ |</l>
          <l>BRP044.003.2/ āditya iva tejobhī rūpair āśvinayor iva || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.004.1/ vardhamānasurāścaryaḥ śakratulyaparākramaḥ |</l>
          <l>BRP044.004.2/ śāradendur ivābhāti lakṣaṇaiḥ samalaṅkṛtaḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.005.1/ āhartā sarvayajñānāṃ hayamedhādikṛt tathā |</l>
          <l>BRP044.005.2/ dānair yajñais tapobhiś ca tattulyo nāsti bhūpatiḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.006.1/ suvarṇamaṇimuktānāṃ gajāśvānāṃ ca bhūpatiḥ |</l>
          <l>BRP044.006.2/ pradadau vipramukhyebhyo yāge yāge mahādhanam || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.007.1/ hastyaśvarathamukhyānāṃ kambalājinavāsasām |</l>
          <l>BRP044.007.2/ ratnānāṃ dhanadhānyānām antas tasya na vidyate || 7 ||</l>
        </lg>
        <pb n="182"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.008.1/ evaṃ sarvadhanair yukto guṇaiḥ sarvair alaṅkṛtaḥ |</l>
          <l>BRP044.008.2/ sarvakāmasamṛddhātmā kurvan rājyam akaṇṭakam || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.009.1/ tasyeyaṃ matir utpannā sarvayogeśvaraṃ harim |</l>
          <l>BRP044.009.2/ katham ārādhayiṣyāmi bhuktimuktipradaṃ prabhum || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.010.1/ vicārya sarvaśāstrāṇi tantrāṇy āgamavistaram |</l>
          <l>BRP044.010.2/ itihāsapurāṇāni vedāṅgāni ca sarvaśaḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.011.1/ dharmaśāstrāṇi sarvāṇi niyamān ṛṣibhāṣitān |</l>
          <l>BRP044.011.2/ vedāṅgāni ca śāstrāṇi vidyāsthānāni yāni ca || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.012.1/ guruṃ saṃsevya yatnena brāhmaṇān vedapāragān |</l>
          <l>BRP044.012.2/ ādhāya paramāṃ kāṣṭhāṃ kṛtakṛtyo 'bhavat tadā || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.013.1/ samprāpya paramaṃ tattvaṃ vāsudevākhyam avyayam |</l>
          <l>BRP044.013.2/ bhrāntijñānād atītas tu mumukṣuḥ saṃyatendriyaḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.014.1/ katham ārādhayiṣyāmi devadevaṃ sanātanam |</l>
          <l>BRP044.014.2/ pītavastraṃ caturbāhuṃ śaṅkhacakragadādharam || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.015.1/ vanamālāvṛtoraskaṃ padmapattrāyatekṣaṇam |</l>
          <l>BRP044.015.2/ śrīvatsoraḥsamāyuktaṃ mukuṭāṅgadaśobhitam || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.016.1/ svapurāt sa tu niṣkrānta ujjayinyāḥ prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP044.016.2/ balena mahatā yuktaḥ sabhṛtyaḥ sapurohitaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.017.1/ anujagmus tu taṃ sarve rathinaḥ śastrapāṇayaḥ |</l>
          <l>BRP044.017.2/ rathair vimānasaṅkāśaiḥ patākādhvajasevitaiḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.018.1/ sādinaś ca tathā sarve prāsatomarapāṇayaḥ |</l>
          <l>BRP044.018.2/ aśvaiḥ pavanasaṅkāśair anujagmus tu taṃ nṛpam || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.019.1/ himavatsambhavair mattair vāraṇaiḥ parvatopamaiḥ |</l>
          <l>BRP044.019.2/ īṣādantaiḥ sadā mattaiḥ pracaṇḍaiḥ ṣaṣṭihāyanaiḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.020.1/ hemakakṣaiḥ sapatākair ghaṇṭāravavibhūṣitaiḥ |</l>
          <l>BRP044.020.2/ anujagmuś ca taṃ sarve gajayuddhaviśāradāḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.021.1/ asaṅkhyeyāś ca pādātā dhanuṣprāsāsipāṇayaḥ |</l>
          <l>BRP044.021.2/ divyamālyāmbaradharā divyagandhānulepanāḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.022.1/ anujagmuś ca taṃ sarve yuvāno mṛṣṭakuṇḍalāḥ |</l>
          <l>BRP044.022.2/ sarvāstrakuśalāḥ śūrāḥ sadā saṅgrāmalālasāḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.023.1/ antaḥpuranivāsinyaḥ striyaḥ sarvāḥ svalaṅkṛtāḥ |</l>
          <l>BRP044.023.2/ bimbauṣṭhacārudaśanāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.024.1/ divyavastradharāḥ sarvā divyamālyavibhūṣitāḥ |</l>
          <l>BRP044.024.2/ divyagandhānuliptāṅgāḥ śaraccandranibhānanāḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.025.1/ sumadhyamāś cāruveṣāś cārukarṇālakāñcitāḥ |</l>
          <l>BRP044.025.2/ tāmbūlarañjitamukhā rakṣibhiś ca surakṣitāḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.026.1/ yānair uccāvacaiḥ śubhrair maṇikāñcanabhūṣitaiḥ |</l>
          <l>BRP044.026.2/ upagīyamānās tāḥ sarvā gāyanaiḥ stutipāṭhakaiḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.027.1/ veṣṭitāḥ śastrahastaiś ca padmapattrāyatekṣaṇāḥ |</l>
          <l>BRP044.027.2/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā anujagmuś ca taṃ nṛpam || 27 ||</l>
        </lg>
        <pb n="183"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.028.1/ vaṇiggrāmagaṇāḥ sarve nānāpuranivāsinaḥ |</l>
          <l>BRP044.028.2/ dhanai ratnaiḥ suvarṇaiś ca sadārāḥ saparicchadāḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.029.1/ astravikrayakāś caiva tāmbūlapaṇyajīvinaḥ |</l>
          <l>BRP044.029.2/ tṛṇavikrayakāś caiva kāṣṭhavikrayakārakāḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.030.1/ raṅgopajīvinaḥ sarve māṃsavikrayiṇas tathā |</l>
          <l>BRP044.030.2/ tailavikrayakāś caiva vastravikrayakās tathā || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.031.1/ phalavikrayiṇaś caiva pattravikrayiṇas tathā |</l>
          <l>BRP044.031.2/ tathā javasahārāś ca rajakāś ca sahasraśaḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.032.1/ gopālā nāpitāś caiva tathānye vastrasūcakāḥ |</l>
          <l>BRP044.032.2/ meṣapālāś cājapālā mṛgapālāś ca haṃsakāḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.033.1/ dhānyavikrayiṇaś caiva saktuvikrayiṇaś ca ye |</l>
          <l>BRP044.033.2/ guḍavikrayikāś caiva tathā lavaṇajīvinaḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.034.1/ gāyanā nartakāś caiva tathā maṅgalapāṭhakāḥ |</l>
          <l>BRP044.034.2/ śailūṣāḥ kathakāś caiva purāṇārthaviśāradāḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.035.1/ kavayaḥ kāvyakartāro nānākāvyaviśāradāḥ |</l>
          <l>BRP044.035.2/ viṣaghnā gāruḍāś caiva nānāratnaparīkṣakāḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.036.1/ vyokārās tāmrakārāś ca kāṃsyakārāś ca rūṭhakāḥ |</l>
          <l>BRP044.036.2/ kauṣakārāś citrakārāḥ kundakārāś ca pāvakāḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.037.1/ daṇḍakārāś cāsikārāḥ surādhūtopajīvinaḥ |</l>
          <l>BRP044.037.2/ mallā dūtāś ca kāyasthā ye cānye karmakāriṇaḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.038.1/ tantuvāyā rūpakārā vārtikās tailapāṭhakāḥ |</l>
          <l>BRP044.038.2/ lāvajīvās taittirikā mṛgapakṣyupajīvinaḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.039.1/ gajavaidyāś ca vaidyāś ca naravaidyāś ca ye narāḥ |</l>
          <l>BRP044.039.2/ vṛkṣavaidyāś ca govaidyā ye cānye chedadāhakāḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.040.1/ ete nāgarakāḥ sarve ye cānye nānukīrtitāḥ |</l>
          <l>BRP044.040.2/ anujagmus tu rājānaṃ samastapuravāsinaḥ || 40 ||</l>
        </lg>
        <pb n="184"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.041.1/ yathā vrajantaṃ pitaraṃ grāmāntaraṃ samutsukāḥ |</l>
          <l>BRP044.041.2/ anuyānti yathā putrās tathā taṃ te 'pi nāgarāḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.042.1/ evaṃ sa nṛpatiḥ śrīmān vṛtaḥ sarvair mahājanaiḥ |</l>
          <l>BRP044.042.2/ hastyaśvarathapādātair jagāma ca śanaiḥ śanaiḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.043.1/ evaṃ gatvā sa nṛpatir dakṣiṇasyodadhes taṭam |</l>
          <l>BRP044.043.2/ sarvais tair dīrghakālena balair anugataḥ prabhuḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.044.1/ dadarśa sāgaraṃ ramyaṃ nṛtyantam iva ca sthitam |</l>
          <l>BRP044.044.2/ anekaśatasāhasrair ūrmibhiś ca samākulam || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.045.1/ nānāratnālayaṃ pūrṇaṃ nānāprāṇisamākulam |</l>
          <l>BRP044.045.2/ vīcītaraṅgabahulaṃ mahāścaryasamanvitam || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.046.1/ tīrtharājaṃ mahāśabdam apāraṃ subhayaṅkaram |</l>
          <l>BRP044.046.2/ meghavṛndapratīkāśam agādhaṃ makarālayam || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.047.1/ matsyaiḥ kūrmaiś ca śaṅkhaiś ca śuktikānakraśaṅkubhiḥ |</l>
          <l>BRP044.047.2/ śiṃśumāraiḥ karkaṭaiś ca vṛtaṃ sarpair mahāviṣaiḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.048.1/ lavaṇodaṃ hareḥ sthānaṃ śayanasya nadīpatim |</l>
          <l>BRP044.048.2/ sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ sarvavāñchāphalapradam || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.049.1/ anekāvartagambhīraṃ dānavānāṃ samāśrayam |</l>
          <l>BRP044.049.2/ amṛtasyāraṇiṃ divyaṃ devayonim apāṃ patim || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.050.1/ viśiṣṭaṃ sarvabhūtānāṃ prāṇināṃ jīvadhāraṇam |</l>
          <l>BRP044.050.2/ supavitraṃ pavitrāṇāṃ maṅgalānāṃ ca maṅgalam || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.051.1/ tīrthānām uttamaṃ tīrtham avyayaṃ yādasāṃ patim |</l>
          <l>BRP044.051.2/ candravṛddhikṣayasyeva yasya mānaṃ pratiṣṭhitam || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.052.1/ abhedyaṃ sarvabhūtānāṃ devānām amṛtālayam |</l>
          <l>BRP044.052.2/ utpattisthitisaṃhārahetubhūtaṃ sanātanam || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.053.1/ upajīvyaṃ ca sarveṣāṃ puṇyaṃ nadanadīpatim |</l>
          <l>BRP044.053.2/ dṛṣṭvā taṃ nṛpatiśreṣṭho vismayaṃ paramaṃ gataḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.054.1/ nivāsam akarot tatra velām asādya sāgarīm |</l>
          <l>BRP044.054.2/ puṇye manohare deśe sarvabhūmiguṇair yute || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.055.1/ vṛtaṃ śālaiḥ kadambaiś ca punnāgaiḥ saraladrumaiḥ |</l>
          <l>BRP044.055.2/ panasair nārikelaiś ca bakulair nāgakesaraiḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.056.1/ tālaiḥ pippalaiḥ kharjūrair nāraṅgair bījapūrakaiḥ |</l>
          <l>BRP044.056.2/ śālair āmrātakair lodhrair bakulair bahuvārakaiḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.057.1/ kapitthaiḥ karṇikāraiś ca pāṭalāśokacampakaiḥ |</l>
          <l>BRP044.057.2/ dāḍimaiś ca tamālaiś ca pārijātais tathārjunaiḥ || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.058.1/ prācīnāmalakair bilvaiḥ priyaṅguvaṭakhādiraiḥ |</l>
          <l>BRP044.058.2/ iṅgudīsaptaparṇaiś ca aśvatthāgastyajambukaiḥ || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.059.1/ madhukaiḥ karṇikāraiś ca bahuvāraiḥ satindukaiḥ |</l>
          <l>BRP044.059.2/ palāśabadarair nīpaiḥ siddhanimbaśubhāñjanaiḥ || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.060.1/ vārakaiḥ kovidāraiś ca bhallātāmalakais tathā |</l>
          <l>BRP044.060.2/ iti hintālakāṅkolaiḥ karañjaiḥ savibhītakaiḥ || 60 ||</l>
        </lg>
        <pb n="185"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.061.1/ sasarjamadhukāśmaryaiḥ śālmalīdevadārubhiḥ |</l>
          <l>BRP044.061.2/ śākhoṭhakair nimbavaṭaiḥ kumbhīkauṣṭhaharītakaiḥ || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.062.1/ guggulaiś candanair vṛkṣais tathaivāgurupāṭalaiḥ |</l>
          <l>BRP044.062.2/ jambīrakaruṇair vṛkṣais tintiḍīraktacandanaiḥ || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.063.1/ evaṃ nānāvidhair vṛkṣais tathānyair bahupādapaiḥ |</l>
          <l>BRP044.063.2/ kalpadrumair nityaphalaiḥ sarvartukusumotkaraiḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.064.1/ nānāpakṣirutair divyair mattakokilanāditaiḥ |</l>
          <l>BRP044.064.2/ mayūravarasaṅghuṣṭaiḥ śukasārikasaṅkulaiḥ || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.065.1/ hārītair bhṛṅgarājaiś ca cātakair bahuputrakaiḥ |</l>
          <l>BRP044.065.2/ jīvañjīvakakākolaiḥ kalaviṅkaiḥ kapotakaiḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.066.1/ khagair nānāvidhaiś cānyaiḥ śrotraramyair manoharaiḥ |</l>
          <l>BRP044.066.2/ puṣpitāgreṣu vṛkṣeṣu kūjadbhiś cārvadhiṣṭhitaiḥ || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.067.1/ ketakīvanakhaṇḍaiś ca sadā puṣpadharaiḥ sitaiḥ |</l>
          <l>BRP044.067.2/ mallikākundakusumair yūthikātagarais tathā || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.068.1/ kuṭajair bāṇapuṣpaiś ca atimuktaiḥ sakubjakaiḥ |</l>
          <l>BRP044.068.2/ mālatīkaravīraiś ca tathā kadalakāñcanaiḥ || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.069.1/ anyair nānāvidhaiḥ puṣpaiḥ sugandhaiś cārudarśanaiḥ |</l>
          <l>BRP044.069.2/ vanodyānopavanajair nānāvarṇaiḥ sugandhibhiḥ || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.070.1/ vidyādharagaṇākīrṇaiḥ siddhacāraṇasevitaiḥ |</l>
          <l>BRP044.070.2/ gandharvoragarakṣobhir bhūtāpsarasakinnaraiḥ || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.071.1/ muniyakṣagaṇākīrṇair nānāsattvaniṣevitaiḥ |</l>
          <l>BRP044.071.2/ mṛgaiḥ śākhāmṛgaiḥ siṃhair varāhamahiṣākulaiḥ || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.072.1/ tathānyaiḥ kṛṣṇasārādyair mṛgaiḥ sarvatra śobhitaiḥ |</l>
          <l>BRP044.072.2/ śārdūlair dīptamātaṅgais tathānyair vanacāribhiḥ || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.073.1/ evaṃ nānāvidhair vṛkṣair udyānair nandanopamaiḥ |</l>
          <l>BRP044.073.2/ latāgulmavitānaiś ca vividhaiś ca jalāśayaiḥ || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.074.1/ haṃsakāraṇḍavākīrṇaiḥ padminīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ |</l>
          <l>BRP044.074.2/ kādambaiś ca plavair haṃsaiś cakravākopaśobhitaiḥ || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.075.1/ kamalaiḥ śatapattraiś ca kahlāraiḥ kumudotpalaiḥ |</l>
          <l>BRP044.075.2/ khagair jalacaraiś cānyaiḥ puṣpair jalasamudbhavaiḥ || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.076.1/ parvatair dīptaśikharaiś cārukandaramaṇḍitaiḥ |</l>
          <l>BRP044.076.2/ nānāvṛkṣasamākīrṇair nānādhātuvibhūṣitaiḥ || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.077.1/ sarvāścaryamayaiḥ śṛṅgaiḥ sarvabhūtālayaiḥ śubhaiḥ |</l>
          <l>BRP044.077.2/ sarvauṣadhisamāyuktair vipulaiś citrasānubhiḥ || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.078.1/ evaṃ sarvaiḥ samuditaiḥ śobhitaṃ sumanoharaiḥ |</l>
          <l>BRP044.078.2/ dadarśa sa mahīpālaḥ sthānaṃ trailokyapūjitam || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP044.079.1/ daśayojanavistīrṇaṃ pañcayojanam āyatam |</l>
          <l>BRP044.079.2/ nānāścaryasamāyuktaṃ kṣetraṃ paramadurlabham || 79 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="45" type="chapter">
        <pb n="186"/>
        <head>Chapter 45 :: Story of Indradyumna (cont.): The disappearance of Nīlamādhava</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 98-101</note>
        <p>BRP045.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.001.1/ tasmin kṣetravare puṇye vaiṣṇave puruṣottame |</l>
          <l>BRP045.001.2/ kiṃ tatra pratimā pūrvaṃ na sthitā vaiṣṇavī prabho || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.002.1/ yenāsau nṛpatis tatra gatvā sabalavāhanaḥ |</l>
          <l>BRP045.002.2/ sthāpayām āsa kṛṣṇaṃ ca rāmaṃ bhadrāṃ śubhapradām || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.003.1/ saṃśayo no mahān atra vismayaś ca jagatpate |</l>
          <l>BRP045.003.2/ śrotum icchāmahe sarvaṃ brūhi tatkāraṇaṃ ca naḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP045.004.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.004.1/ śṛṇudhvaṃ pūrvasaṃvṛttāṃ kathāṃ pāpapraṇāśinīm |</l>
          <l>BRP045.004.2/ pravakṣyāmi samāsena śriyā pṛṣṭaḥ purā hariḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.005.1/ sumeroḥ kāñcane śṛṅge sarvāścaryasamanvite |</l>
          <l>BRP045.005.2/ siddhavidyādharair yakṣaiḥ kinnarair upaśobhite || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.006.1/ devadānavagandharvair nāgair apsarasāṃ gaṇaiḥ |</l>
          <l>BRP045.006.2/ munibhir guhyakaiḥ siddhaiḥ sauparṇaiḥ samarudgaṇaiḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.007.1/ anyair devālayaiḥ sādhyaiḥ kaśyapādyaiḥ prajeśvaraiḥ |</l>
          <l>BRP045.007.2/ vālakhilyādibhiś caiva śobhite sumanohare || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.008.1/ karṇikāravanair divyaiḥ sarvartukusumotkaraiḥ |</l>
          <l>BRP045.008.2/ jātarūpapratīkāśair bhūṣite sūryasannibhaiḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.009.1/ anyaiś ca bahubhir vṛkṣaiḥ śālatālādibhir vanaiḥ |</l>
          <l>BRP045.009.2/ punnāgāśokasaralanyagrodhāmrātakārjunaiḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.010.1/ pārijātāmrakhadiranīpabilvakadambakaiḥ |</l>
          <l>BRP045.010.2/ dhavakhādirapālāśaśīrṣāmalakatindukaiḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.011.1/ nāriṅgakolabakulalodhradāḍimadārukaiḥ |</l>
          <l>BRP045.011.2/ sarjaiś ca karṇais tagaraiḥ śiśibhūrjavanimbakaiḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.012.1/ anyaiś ca kāñcanaiś caiva phalabhāraiś ca nāmitaiḥ |</l>
          <l>BRP045.012.2/ nānākusumagandhāḍhyair bhūṣite puṣpapādapaiḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.013.1/ mālatīyūthikāmallīkundabāṇakuruṇṭakaiḥ |</l>
          <l>BRP045.013.2/ pāṭalāgastyakuṭajamandārakusumādibhiḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.014.1/ anyaiś ca vividhaiḥ puṣpair manasaḥ prītidāyakaiḥ |</l>
          <l>BRP045.014.2/ nānāvihagasaṅghaiś ca kūjadbhir madhurasvaraiḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.015.1/ puṃskokilarutair divyair mattabarhiṇanāditaiḥ |</l>
          <l>BRP045.015.2/ evaṃ nānāvidhair vṛkṣaiḥ puṣpair nānāvidhais tathā || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.016.1/ khagair nānāvidhaiś caiva śobhite surasevite |</l>
          <l>BRP045.016.2/ tatra sthitaṃ jagannāthaṃ jagatsraṣṭāram avyayam || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.017.1/ sarvalokavidhātāraṃ vāsudevākhyam avyayam |</l>
          <l>BRP045.017.2/ praṇamya śirasā devī lokānāṃ hitakāmyayā |</l>
          <l>BRP045.017.3/ papracchemaṃ mahāpraśnaṃ padmajā tam anuttamam || 17 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP045.018.0/ śrīr uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.018.1/ brūhi tvaṃ sarvalokeśa saṃśayaṃ me hṛdi sthitam |</l>
          <l>BRP045.018.2/ martyaloke mahāścarye karmabhūmau sudurlabhe || 18 ||</l>
        </lg>
        <pb n="187"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.019.1/ lobhamohagrahagraste kāmakrodhamahārṇave |</l>
          <l>BRP045.019.2/ yena mucyeta deveśa asmāt saṃsārasāgarāt || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.020.1/ ācakṣva sarvadeveśa praṇatāṃ yadi manyase |</l>
          <l>BRP045.020.2/ tvadṛte nāsti loke 'smin vaktā saṃśayanirṇaye || 20 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP045.021.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.021.1/ śrutvaivaṃ vacanaṃ tasyā devadevo janārdanaḥ |</l>
          <l>BRP045.021.2/ provāca parayā prītyā paraṃ sārāmṛtopamam || 21 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP045.022.0/ śrībhagavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.022.1/ sukhopāsyaḥ susādhyaś ca 'bhirāmaś ca susatphalaḥ |</l>
          <l>BRP045.022.2/ āste tīrthavare devi vikhyātaḥ puruṣottamaḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.023.1/ na tena sadṛśaḥ kaścit triṣu lokeṣu vidyate |</l>
          <l>BRP045.023.2/ kīrtanād yasya deveśi mucyate sarvapātakaiḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.024.1/ na vijñāto 'maraiḥ sarvair na daityair na ca dānavaiḥ |</l>
          <l>BRP045.024.2/ marīcyādyair munivarair gopitaṃ me varānane || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.025.1/ tat te 'haṃ sampravakṣyāmi tīrtharājaṃ ca sāmpratam |</l>
          <l>BRP045.025.2/ bhāvenaikena suśroṇi śṛṇuṣva varavarṇini || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.026.1/ āsīt kalpe samutpanne naṣṭe sthāvarajaṅgame |</l>
          <l>BRP045.026.2/ pralīnā devagandharvadaityavidyādharoragāḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.027.1/ tamobhūtam idaṃ sarvaṃ na prājñāyata kiñcana |</l>
          <l>BRP045.027.2/ tasmiñ jāgarti bhūtātmā paramātmā jagadguruḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.028.1/ śrīmāṃs trimūrtikṛd devo jagatkartā maheśvaraḥ |</l>
          <l>BRP045.028.2/ vāsudeveti vikhyāto yogātmā harir īśvaraḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.029.1/ so 'sṛjad yoganidrānte nābhyambhoruhamadhyagam |</l>
          <l>BRP045.029.2/ padmakeśarasaṅkāśaṃ brahmāṇaṃ bhūtam avyayam || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.030.1/ tādṛgbhūtas tato brahmā sarvalokamaheśvaraḥ |</l>
          <l>BRP045.030.2/ pañcabhūtasamāyuktaṃ sṛjate ca śanaiḥ śanaiḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.031.1/ mātrāyonīni bhūtāni sthūlasūkṣmāṇi yāni ca |</l>
          <l>BRP045.031.2/ caturvidhāni sarvāṇi sthāvarāṇi carāṇi ca || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.032.1/ tataḥ prajāpatir brahmā cakre sarvaṃ carācaram |</l>
          <l>BRP045.032.2/ sañcintya manasātmānaṃ sasarja vividhāḥ prajāḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.033.1/ marīcyādīn munīn sarvān devāsurapitṝn api |</l>
          <l>BRP045.033.2/ yakṣavidyādharāṃś cānyān gaṅgādyāḥ saritas tathā || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.034.1/ naravānarasiṃhāṃś ca vividhāṃś ca vihaṅgamān |</l>
          <l>BRP045.034.2/ jarāyūn aṇḍajān devi svedajodbhedajāṃs tathā || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.035.1/ brahma kṣatraṃ tathā vaiśyaṃ śūdraṃ caiva catuṣṭayam |</l>
          <l>BRP045.035.2/ antyajātāṃś ca mlecchāṃś ca sasarja vividhān pṛthak || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.036.1/ yat kiñcij jīvasañjñaṃ tu tṛṇagulmapipīlikam |</l>
          <l>BRP045.036.2/ brahmā bhūtvā jagat sarvaṃ nirmame sa carācaram || 36 ||</l>
        </lg>
        <pb n="188"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.037.1/ dakṣiṇāṅge tathātmānaṃ sañcintya puruṣaṃ svayam |</l>
          <l>BRP045.037.2/ vāme caiva tu nārīṃ sa dvidhā bhūtam akalpayat || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.038.1/ tataḥ prabhṛti loke 'smin prajā maithunasambhavāḥ |</l>
          <l>BRP045.038.2/ adhamottamamadhyāś ca mama kṣetrāṇi yāni ca || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.039.1/ evaṃ sañcintya devo 'sau purā salilayonijaḥ |</l>
          <l>BRP045.039.2/ jagāma dhyānam āsthāya vāsudevātmikāṃ tanum || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.040.1/ dhyānamātreṇa devena svayam eva janārdanaḥ |</l>
          <l>BRP045.040.2/ tasmin kṣaṇe samutpannaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.041.1/ sahasraśīrṣā puruṣaḥ puṇḍarīkanibhekṣaṇaḥ |</l>
          <l>BRP045.041.2/ saliladhvāntameghābhaḥ śrīmāñ śrīvatsalakṣaṇaḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.042.1/ apaśyat sahasā taṃ tu brahmā lokapitāmahaḥ |</l>
          <l>BRP045.042.2/ āsanair arghyapādyaiś ca akṣatair abhinandya ca || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.043.1/ tuṣṭāva paramaiḥ stotrair viriñciḥ susamāhitaḥ |</l>
          <l>BRP045.043.2/ tato 'ham uktavān devaṃ brahmāṇaṃ kamalodbhavam |</l>
          <l>BRP045.043.3/ kāraṇaṃ vada māṃ tāta mama dhyānasya sāmpratam || 43 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP045.044.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.044.1/ jagaddhitāya deveśa martyalokaiś ca durlabham |</l>
          <l>BRP045.044.2/ svargadvārasya mārgāṇi yajñadānavratāni ca || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.045.1/ yogaḥ satyaṃ tapaḥ śraddhā tīrthāni vividhāni ca |</l>
          <l>BRP045.045.2/ vihāya sarvam eteṣāṃ sukhaṃ tatsādhanaṃ vada || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.046.1/ sthānaṃ jagatpate mahyām utkṛṣṭaṃ ca yad ucyate |</l>
          <l>BRP045.046.2/ sarveṣām uttamaṃ sthānaṃ brūhi me puruṣottama || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.047.1/ vidhātur vacanaṃ śrutvā tato 'haṃ proktavān priye |</l>
          <l>BRP045.047.2/ śṛṇu brahman pravakṣyāmi nirmalaṃ bhuvi durlabham || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.048.1/ uttamaṃ sarvakṣetrāṇāṃ dhanyaṃ saṃsāratāraṇam |</l>
          <l>BRP045.048.2/ gobrāhmaṇahitaṃ puṇyaṃ cāturvarṇyasukhodayam || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.049.1/ bhuktimuktipradaṃ nṝṇāṃ kṣetraṃ paramadurlabham |</l>
          <l>BRP045.049.2/ mahāpuṇyaṃ tu sarveṣāṃ siddhidaṃ vai pitāmahe || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.050.1/ tasmād āsīt samutpannaṃ tīrtharājaṃ sanātanam |</l>
          <l>BRP045.050.2/ vikhyātaṃ paramaṃ kṣetraṃ caturyuganiṣevitam || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.051.1/ sarveṣām eva devānām ṛṣīṇāṃ brahmacāriṇām |</l>
          <l>BRP045.051.2/ daityadānavasiddhānāṃ gandharvoragarakṣasām || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.052.1/ nāgavidyādharāṇāṃ ca sthāvarasya carasya ca |</l>
          <l>BRP045.052.2/ uttamaḥ puruṣo yasmāt tasmāt sa puruṣottamaḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.053.1/ dakṣiṇasyodadhes tīre nyagrodho yatra tiṣṭhati |</l>
          <l>BRP045.053.2/ daśayojanavistīrṇaṃ kṣetraṃ paramadurlabham || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.054.1/ yas tu kalpe samutpanne mahadulkānibarhaṇe |</l>
          <l>BRP045.054.2/ vināśaṃ naivam abhyeti svayaṃ tatraivam āsthitaḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.055.1/ dṛṣṭamātre vaṭe tasmiṃś chāyām ākramya cāsakṛt |</l>
          <l>BRP045.055.2/ brahmahatyāt pramucyeta pāpeṣv anyeṣu kā kathā || 55 ||</l>
        </lg>
        <pb n="189"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.056.1/ pradakṣiṇā kṛtā yais tu namaskāraś ca jantubhiḥ |</l>
          <l>BRP045.056.2/ sarve vidhūtapāpmānas te gatāḥ keśavālayam || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.057.1/ nyagrodhasyottare kiñcid dakṣiṇe keśavasya tu |</l>
          <l>BRP045.057.2/ prāsādas tatra tiṣṭhet tu padaṃ dharmamayaṃ hi tat || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.058.1/ pratimāṃ tatra vai dṛṣṭvā svayaṃ devena nirmitām |</l>
          <l>BRP045.058.2/ anāyāsena vai yānti bhuvanaṃ me tato narāḥ || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.059.1/ gacchamānāṃs tu tān prekṣya ekadā dharmarāṭ priye |</l>
          <l>BRP045.059.2/ madantikam anuprāpya praṇamya śirasābravīt || 59 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP045.060.0/ yama uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.060.1/ namas te bhagavan deva lokanātha jagatpate |</l>
          <l>BRP045.060.2/ kṣīrodavāsinaṃ devaṃ śeṣabhogānuśāyinam || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.061.1/ varaṃ vareṇyaṃ varadaṃ kartāram akṛtaṃ prabhum |</l>
          <l>BRP045.061.2/ viśveśvaram ajaṃ viṣṇuṃ sarvajñam aparājitam || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.062.1/ nīlotpaladalaśyāmaṃ puṇḍarīkanibhekṣaṇam |</l>
          <l>BRP045.062.2/ sarvajñaṃ nirguṇaṃ śāntaṃ jagaddhātāram avyayam || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.063.1/ sarvalokavidhātāraṃ sarvalokasukhāvaham |</l>
          <l>BRP045.063.2/ purāṇaṃ puruṣaṃ vedyaṃ vyaktāvyaktaṃ sanātanam || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.064.1/ parāvarāṇāṃ sraṣṭāraṃ lokanāthaṃ jagadgurum |</l>
          <l>BRP045.064.2/ śrīvatsoraskasaṃyuktaṃ vanamālāvibhūṣitam || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.065.1/ pītavastraṃ caturbāhuṃ śaṅkhacakragadādharam |</l>
          <l>BRP045.065.2/ hārakeyūrasaṃyuktaṃ mukuṭāṅgadadhāriṇam || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.066.1/ sarvalakṣaṇasampūrṇaṃ sarvendriyavivarjitam |</l>
          <l>BRP045.066.2/ kūṭastham acalaṃ sūkṣmaṃ jyotīrūpaṃ sanātanam || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.067.1/ bhāvābhāvavinirmuktaṃ vyāpinaṃ prakṛteḥ param |</l>
          <l>BRP045.067.2/ namasyāmi jagannātham īśvaraṃ sukhadaṃ prabhum || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.068.1/ ity evaṃ dharmarājas tu purā nyagrodhasannidhau |</l>
          <l>BRP045.068.2/ stutvā nānāvidhaiḥ stotraiḥ praṇāmam akarot tadā || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.069.1/ taṃ dṛṣṭvā tu mahābhāge praṇataṃ prāñjalisthitam |</l>
          <l>BRP045.069.2/ stotrasya kāraṇaṃ devi pṛṣṭavān aham antakam || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.070.1/ vaivasvata mahābāho sarvadevottamo hy asi |</l>
          <l>BRP045.070.2/ kimarthaṃ stutavān māṃ tvaṃ saṅkṣepāt tad bravīhi me || 70 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP045.071.0/ dharmarāja uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.071.1/ asminn āyatane puṇye vikhyāte puruṣottame |</l>
          <l>BRP045.071.2/ indranīlamayī śreṣṭhā pratimā sārvakāmikī || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.072.1/ tāṃ dṛṣṭvā puṇḍarīkākṣa bhāvenaikena śraddhayā |</l>
          <l>BRP045.072.2/ śvetākhyaṃ bhavanaṃ yānti niṣkāmāś caiva mānavāḥ || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.073.1/ ataḥ kartuṃ na śaknomi vyāpāram arisūdana |</l>
          <l>BRP045.073.2/ prasīda sumahādeva saṃhara pratimāṃ vibho || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.074.1/ śrutvā vaivasvatasyaitad vākyam etad uvāca ha |</l>
          <l>BRP045.074.2/ yama tāṃ gopayiṣyāmi sikatābhiḥ samantataḥ || 74 ||</l>
        </lg>
        <pb n="190"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.075.1/ tataḥ sā pratimā devi vallibhir gopitā mayā |</l>
          <l>BRP045.075.2/ yathā tatra na paśyanti manujāḥ svargakāṅkṣiṇaḥ || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.076.1/ pracchādya vallikair devi jātarūpaparicchadaiḥ |</l>
          <l>BRP045.076.2/ yamaṃ prasthāpayām āsa svāṃ purīṃ dakṣiṇāṃ diśam || 76 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP045.077.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.077.1/ luptāyāṃ pratimāyāṃ tu indranīlasya bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP045.077.2/ tasmin kṣetravare puṇye vikhyāte puruṣottame || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.078.1/ yo bhūtas tatra vṛttānto devadevo janārdanaḥ |</l>
          <l>BRP045.078.2/ taṃ sarvaṃ kathayām āsa sa tasyai bhagavān purā || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.079.1/ indradyumnasya gamanaṃ kṣetrasandarśanaṃ tathā |</l>
          <l>BRP045.079.2/ kṣetrasya varṇanaṃ caiva prāsādakaraṇaṃ tathā || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.080.1/ hayamedhasya yajanaṃ svapnadarśanam eva ca |</l>
          <l>BRP045.080.2/ lavaṇasyodadhes tīre kāṣṭhasya darśanaṃ tathā || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.081.1/ darśanaṃ vāsudevasya śilpirājasya ca dvijāḥ |</l>
          <l>BRP045.081.2/ nirmāṇaṃ pratimāyās tu yathāvarṇaṃ viśeṣataḥ || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.082.1/ sthāpanaṃ caiva sarveṣāṃ prāsāde bhuvanottame |</l>
          <l>BRP045.082.2/ yātrākāle ca viprendrāḥ kalpasaṅkīrtanaṃ tathā || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.083.1/ mārkaṇḍeyasya caritaṃ sthāpanaṃ śaṅkarasya ca |</l>
          <l>BRP045.083.2/ pañcatīrthasya māhātmyaṃ darśanaṃ śūlapāṇinaḥ || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.084.1/ vaṭasya darśanaṃ caiva vyuṣṭiṃ tasya ca bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP045.084.2/ darśanaṃ baladevasya kṛṣṇasya ca viśeṣataḥ || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.085.1/ subhadrāyāś ca tatraiva māhātmyaṃ caiva sarvaśaḥ |</l>
          <l>BRP045.085.2/ darśanaṃ narasiṃhasya vyuṣṭisaṅkīrtanaṃ tathā || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.086.1/ anantavāsudevasya darśanaṃ guṇakīrtanam |</l>
          <l>BRP045.086.2/ śvetamādhavamāhātmyaṃ svargadvārasya darśanam || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.087.1/ udadher darśanaṃ caiva snānaṃ tarpaṇam eva ca |</l>
          <l>BRP045.087.2/ samudrasnānamāhātmyam indradyumnasya ca dvijāḥ || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.088.1/ pañcatīrthaphalaṃ caiva mahājyeṣṭhaṃ tathaiva ca |</l>
          <l>BRP045.088.2/ sthānaṃ kṛṣṇasya halinaḥ parvayātrāphalaṃ tathā || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP045.089.1/ varṇanaṃ viṣṇulokasya kṣetrasya ca punaḥ punaḥ |</l>
          <l>BRP045.089.2/ pūrvaṃ kathitavān sarvaṃ tasyai sa puruṣottamaḥ || 89 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="46" type="chapter">
        <head>Chapter 46 :: Story of Indradyumna (cont.): Description of Puruṣottamakṣetra</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 101</note>
        <p>BRP046.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.001.1/ śrotum icchāmahe deva kathāśeṣaṃ mahīpateḥ |</l>
          <l>BRP046.001.2/ tasmin kṣetravare gatvā kiṃ cakāra narādhipaḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP046.002.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.002.1/ śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ pravakṣyāmi samāsataḥ |</l>
          <l>BRP046.002.2/ kṣetrasandarśanaṃ caiva kṛtyaṃ tasya ca bhūpateḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <pb n="191"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.003.1/ gatvā tatra mahīpālaḥ kṣetre trailokyaviśrute |</l>
          <l>BRP046.003.2/ dadarśa ramaṇīyāni sthānāni saritas tathā || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.004.1/ nadī tatra mahāpuṇyā vindhyapādavinirgatā |</l>
          <l>BRP046.004.2/ svittropaleti vikhyātā sarvapāpaharā śivā || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.005.1/ gaṅgātulyā mahāsrotā dakṣiṇārṇavagāminī |</l>
          <l>BRP046.005.2/ mahānadīti nāmnā sā puṇyatoyā saridvarā || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.006.1/ dakṣiṇasyodadher garbhaṃ śobhitā |</l>
          <l>BRP046.006.2/ ubhayos taṭayor yasyā grāmāś ca nagarāṇi ca || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.007.1/ dṛśyante muniśārdūlāḥ susasyāḥ sumanoharāḥ |</l>
          <l>BRP046.007.2/ hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇā vastrālaṅkārabhūṣitāḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.008.1/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrās tatra pṛthak pṛthak |</l>
          <l>BRP046.008.2/ svadharmaniratāḥ śāntā dṛśyante śubhalakṣaṇāḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.009.1/ tāmbūlapūrṇavadanā mālādāmavibhūṣitāḥ |</l>
          <l>BRP046.009.2/ vedapūrṇamukhā viprāḥ saṣaḍaṅgapadakramāḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.010.1/ agnihotraratāḥ kecit kecid aupāsanakriyāḥ |</l>
          <l>BRP046.010.2/ sarvaśāstrārthakuśalā yajvāno bhūridakṣiṇāḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.011.1/ catvāre rājamārgeṣu vaneṣūpavaneṣu ca |</l>
          <l>BRP046.011.2/ sabhāmaṇḍalaharmyeṣu devatāyataneṣu ca || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.012.1/ itihāsapurāṇāni vedāḥ sāṅgāḥ sulakṣaṇāḥ |</l>
          <l>BRP046.012.2/ kāvyaśāstrakathās tatra śrūyante ca mahājanaiḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.013.1/ striyas taddeśavāsinyo rūpayauvanagarvitāḥ |</l>
          <l>BRP046.013.2/ sampūrṇalakṣaṇopetā vistīrṇaśroṇimaṇḍalāḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.014.1/ saroruhamukhāḥ śyāmāḥ śaraccandranibhānanāḥ |</l>
          <l>BRP046.014.2/ pīnonnatastanāḥ sarvāḥ samṛddhyā cārudarśanāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.015.1/ sauvarṇavalayākrāntā divyair vastrair alaṅkṛtāḥ |</l>
          <l>BRP046.015.2/ kadalīgarbhasaṅkāśāḥ padmakiñjalkasaprabhāḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.016.1/ bimbādharapuṭāḥ kāntāḥ karṇāntāyatalocanāḥ |</l>
          <l>BRP046.016.2/ sumukhāś cārukeśāś ca hāvabhāvāvanāmitāḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.017.1/ kāścit padmapalāśākṣyaḥ kāścid indīvarekṣaṇāḥ |</l>
          <l>BRP046.017.2/ vidyudvispaṣṭadaśanās tanvaṅgyaś ca tathāparāḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.018.1/ kuṭilālakasaṃyuktāḥ sīmantena virājitāḥ |</l>
          <l>BRP046.018.2/ grīvābharaṇasaṃyuktā mālyadāmavibhūṣitāḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.019.1/ kuṇḍalai ratnasaṃyuktaiḥ karṇapūrair manoharaiḥ |</l>
          <l>BRP046.019.2/ devayoṣitpratīkāśā dṛśyante śubhalakṣaṇāḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.020.1/ divyagītavarair dhanyaiḥ krīḍamānā varāṅganāḥ |</l>
          <l>BRP046.020.2/ vīṇāveṇumṛdaṅgaiś ca paṇavaiś caiva gomukhaiḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.021.1/ śaṅkhadundubhinirghoṣair nānāvādyair manoharaiḥ |</l>
          <l>BRP046.021.2/ krīḍantyas tāḥ sadā hṛṣṭā vilāsinyaḥ parasparam || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.022.1/ evamādi tathānekagītavādyaviśāradāḥ |</l>
          <l>BRP046.022.2/ divā rātrau samāyuktāḥ kāmonmattā varāṅganāḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.023.1/ bhikṣuvaikhānasaiḥ siddhaiḥ snātakair brahmacāribhiḥ |</l>
          <l>BRP046.023.2/ mantrasiddhais tapaḥsiddhair yajñasiddhair niṣevitam || 23 ||</l>
        </lg>
        <pb n="192"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.024.1/ ity evaṃ dadṛśe rājā kṣetraṃ paramaśobhanam |</l>
          <l>BRP046.024.2/ atraivārādhayiṣyāmi bhagavantaṃ sanātanam || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.025.1/ jagadguruṃ paraṃ devaṃ paraṃ pāraṃ paraṃ padam |</l>
          <l>BRP046.025.2/ sarveśvareśvaraṃ viṣṇum anantam aparājitam || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.026.1/ idaṃ tanmānasaṃ tīrthaṃ jñātaṃ me puruṣottamam |</l>
          <l>BRP046.026.2/ kalpavṛkṣo mahākāyo nyagrodho yatra tiṣṭhati || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.027.1/ pratimā cendranīlākhyā svayaṃ devena gopitā |</l>
          <l>BRP046.027.2/ na cātra dṛśyate cānyā pratimā vaiṣṇavī śubhā || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.028.1/ tathā yatnaṃ kariṣyāmi yathā devo jagatpatiḥ |</l>
          <l>BRP046.028.2/ pratyakṣaṃ mama cābhyeti viṣṇuḥ satyaparākramaḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.029.1/ yajñair dānais tapobhiś ca homair dhyānais tathārcanaiḥ |</l>
          <l>BRP046.029.2/ upavāsaiś ca vidhivac careyaṃ vratam uttamam || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP046.030.1/ ananyamanasā caiva tanmanā nānyamānasaḥ |</l>
          <l>BRP046.030.2/ viṣṇvāyatanavinyāse prārambhaṃ ca karomy aham || 30 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="47" type="chapter">
        <head>Chapter 47 :: Story of Indradyumna (cont.): Construction of temple; Indradyumna's
          horse-sacrifice</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 102-103</note>
        <p>BRP047.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.001.1/ evaṃ sa pṛthivīpālaś cintayitvā dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP047.001.2/ prāsādārthaṃ hares tatra prārambham akarot tadā || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.002.1/ ānāyya gaṇakān sarvān ācāryāñ śāstrapāragān |</l>
          <l>BRP047.002.2/ bhūmiṃ saṃśodhya yatnena rājā tu parayā mudā || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.003.1/ brāhmaṇair jñānasampannair vedaśāstrārthapāragaiḥ |</l>
          <l>BRP047.003.2/ amātyair mantribhiś caiva vāstuvidyāviśāradaiḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.004.1/ taiḥ sārdhaṃ sa samālocya sumuhūrte śubhe dine |</l>
          <l>BRP047.004.2/ sucandratārāsaṃyoge grahānukūlyasaṃyute || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.005.1/ jayamaṅgalaśabdaiś ca nānāvādyair manoharaiḥ |</l>
          <l>BRP047.005.2/ vedādhyayananirghoṣair gītaiḥ sumadhurasvaraiḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.006.1/ puṣpalājākṣatair gandhaiḥ pūrṇakumbhaiḥ sadīpakaiḥ |</l>
          <l>BRP047.006.2/ dadāv arghyaṃ tato rājā śraddhayā susamāhitaḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.007.1/ dattvaivam arghyaṃ vidhivad ānāyya sa mahīpatiḥ |</l>
          <l>BRP047.007.2/ kaliṅgādhipatiṃ śūram utkalādhipatiṃ tathā |</l>
          <l>BRP047.007.3/ kośalādhipatiṃ caiva tān uvāca tadā nṛpaḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP047.008.0/ rājovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.008.1/ gacchadhvaṃ sahitāḥ sarve śilārthe susamāhitāḥ |</l>
          <l>BRP047.008.2/ gṛhītvā śilpimukhyāṃś ca śilākarmaviśāradān || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.009.1/ vindhyācalaṃ suvistīrṇaṃ bahukandaraśobhitam |</l>
          <l>BRP047.009.2/ nirūpya sarvasānūni cchedayitvā śilāḥ śubhāḥ |</l>
          <l>BRP047.009.3/ saṃvāhyantāṃ ca śakaṭair naukābhir mā vilambatha || 9 ||</l>
        </lg>
        <pb n="193"/>
        <p>BRP047.010.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.010.1/ evaṃ gantuṃ samādiśya tān nṛpān sa mahīpatiḥ |</l>
          <l>BRP047.010.2/ punar evābravīd vākyaṃ sāmātyān sapurohitān || 10 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP047.011.0/ rājovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.011.1/ gacchantu dūtāḥ sarvatra mamājñāṃ pravadantu vai |</l>
          <l>BRP047.011.2/ yatra tiṣṭhanti rājānaḥ pṛthivyāṃ tān suśīghragāḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.012.1/ hastyaśvarathapādātaiḥ sāmātyaiḥ sapurohitaiḥ |</l>
          <l>BRP047.012.2/ gacchata sahitāḥ sarva indradyumnasya śāsanāt || 12 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP047.013.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.013.1/ evaṃ dūtāḥ samājñātā rājñā tena mahātmanā |</l>
          <l>BRP047.013.2/ gatvā tadā nṛpān ūcur vacanaṃ tasya bhūpateḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.014.1/ śrutvā tu te tathā sarve dūtānāṃ vacanaṃ nṛpāḥ |</l>
          <l>BRP047.014.2/ ājagmus tvaritāḥ sarve svasainyaiḥ parivāritāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.015.1/ ye nṛpāḥ sarvadigbhāge ye ca dakṣiṇataḥ sthitāḥ |</l>
          <l>BRP047.015.2/ paścimāyāṃ sthitā ye ca uttarāpathasaṃsthitāḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.016.1/ pratyantavāsino ye 'pi ye ca sannidhivāsinaḥ |</l>
          <l>BRP047.016.2/ pārvatīyāś ca ye kecit tathā dvīpanivāsinaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.017.1/ rathair nāgaiḥ padātaiś ca vājibhir dhanavistaraiḥ |</l>
          <l>BRP047.017.2/ samprāptā bahuśo viprāḥ śrutvendradyumnaśāsanam || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.018.1/ tān āgatān nṛpān dṛṣṭvā sāmātyān sapurohitān |</l>
          <l>BRP047.018.2/ provāca rājā hṛṣṭātmā kāryam uddiśya sādaram || 18 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP047.019.0/ rājovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.019.1/ śṛṇudhvaṃ nṛpaśārdūlā yathā kiñcid bravīmy aham |</l>
          <l>BRP047.019.2/ asmin kṣetravare puṇye bhuktimuktiprade śive || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.020.1/ hayamedhaṃ mahāyajñaṃ prāsādaṃ caiva vaiṣṇavam |</l>
          <l>BRP047.020.2/ kathaṃ śaknomy ahaṃ kartum iti cintākulaṃ manaḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.021.1/ bhavadbhiḥ susahāyais tu sarvam etat karomy aham |</l>
          <l>BRP047.021.2/ yadi yūyaṃ sahāyā me bhavadhvaṃ nṛpasattamāḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP047.022.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.022.1/ ity evaṃ vadamānasya rājarājasya dhīmataḥ |</l>
          <l>BRP047.022.2/ sarve pramuditā hṛṣṭā bhūpās te tasya śāsanāt || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.023.1/ vavṛṣur dhanaratnaiś ca suvarṇamaṇimauktikaiḥ |</l>
          <l>BRP047.023.2/ kambalājinaratnaiś ca rāṅkavāstaraṇaiḥ śubhaiḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.024.1/ vajravaidūryamāṇikyaiḥ padmarāgendranīlakaiḥ |</l>
          <l>BRP047.024.2/ gajair aśvair dhanaiś cānyai rathaiś caiva kareṇubhiḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.025.1/ asaṅkhyeyair bahuvidhair dravyair uccāvacais tathā |</l>
          <l>BRP047.025.2/ śālivrīhiyavaiś caiva māṣamudgatilais tathā || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.026.1/ siddhārthacaṇakaiś caiva godhūmair masurādibhiḥ |</l>
          <l>BRP047.026.2/ śyāmākair madhukaiś caiva nīvāraiḥ sakulatthakaiḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.027.1/ anyaiś ca vividhair dhānyair grāmyāraṇyaiḥ sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP047.027.2/ bahudhānyasahasrāṇāṃ taṇḍulānāṃ ca rāśibhiḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <pb n="194"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.028.1/ gavyasya haviṣaḥ kumbhaiḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP047.028.2/ tathānyair vividhair dravyair bhakṣyabhojyānulepanaiḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.029.1/ rājānaḥ pūrayām āsur yat kiñcid dravyasambhavaiḥ |</l>
          <l>BRP047.029.2/ tān dṛṣṭvā yajñasambhārān sarvasampatsamanvitān || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.030.1/ yajñakarmavido viprān vedavedāṅgapāragān |</l>
          <l>BRP047.030.2/ śāstreṣu nipuṇān dakṣān kuśalān sarvakarmasu || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.031.1/ ṛṣīṃś caiva maharṣīṃś ca devarṣīṃś caiva tāpasān |</l>
          <l>BRP047.031.2/ brahmacārigṛhasthāṃś ca vānaprasthān yatīṃs tathā || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.032.1/ snātakān brāhmaṇāṃś cānyān agnihotre sadā sthitān |</l>
          <l>BRP047.032.2/ ācāryopādhyāyavarān svādhyāyatapasānvitān || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.033.1/ sadasyāñ śāstrakuśalāṃs tathānyān pāvakān bahūn |</l>
          <l>BRP047.033.2/ dṛṣṭvā tān nṛpatiḥ śrīmān uvāca svaṃ purohitam || 33 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP047.034.0/ rājovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.034.1/ tataḥ prayāntu vidvāṃso brāhmaṇā vedapāragāḥ |</l>
          <l>BRP047.034.2/ vājimedhārthasiddhyarthaṃ deśaṃ paśyantu yajñiyam || 34 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP047.035.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.035.1/ ity uktaḥ sa tathā cakre vacanaṃ tasya bhūpateḥ |</l>
          <l>BRP047.035.2/ hṛṣṭaḥ sa mantribhiḥ sārdhaṃ tadā rājapurohitaḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.036.1/ tato yayau purodhāś ca prājñaḥ sthapatibhiḥ saha |</l>
          <l>BRP047.036.2/ brāhmaṇān agrataḥ kṛtvā kuśalān yajñakarmaṇi || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.037.1/ taṃ deśaṃ dhīvaragrāmaṃ sapratoliviṭaṅkinam |</l>
          <l>BRP047.037.2/ kārayām āsa vipro 'sau yajñavāṭaṃ yathāvidhi || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.038.1/ prāsādaśatasambādhaṃ maṇipravaraśobhitam |</l>
          <l>BRP047.038.2/ indrasadmanibhaṃ ramyaṃ hemaratnavibhūṣitam || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.039.1/ stambhān kanakacitrāṃś ca toraṇāni bṛhanti ca |</l>
          <l>BRP047.039.2/ yajñāyatanadeśeṣu dattvā śuddhaṃ ca kāñcanam || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.040.1/ antaḥpurāṇi rājñāṃ ca nānādeśanivāsinām |</l>
          <l>BRP047.040.2/ kārayām āsa dharmātmā tatra tatra yathāvidhi || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.041.1/ brāhmaṇānāṃ ca vaiśyānāṃ nānādeśasamīyuṣām |</l>
          <l>BRP047.041.2/ kārayām āsa vidhivac chālās tatrāpy anekaśaḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.042.1/ priyārthaṃ tasya nṛpater āyayur nṛpasattamāḥ |</l>
          <l>BRP047.042.2/ ratnāny anekāny ādāya striyaś cāyayur utsave || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.043.1/ teṣāṃ nirviśatāṃ sveṣu śibireṣu mahātmanām |</l>
          <l>BRP047.043.2/ nadataḥ sāgarasyeva divispṛg abhavad dhvaniḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.044.1/ teṣām abhyāgatānāṃ ca sa rājā munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP047.044.2/ vyādideśāyatanāni śayyāś cāpy upacārataḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.045.1/ bhojanāni vicitrāṇi śālīkṣuyavagorasaiḥ |</l>
          <l>BRP047.045.2/ upetya nṛpatiśreṣṭho vyādideśa svayaṃ tadā || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.046.1/ tathā tasmin mahāyajñe bahavo brahmavādinaḥ |</l>
          <l>BRP047.046.2/ ye ca dvijātipravarās tatrāsan dvijasattamāḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <pb n="195"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.047.1/ samājagmuḥ saśiṣyās tān pratijagrāha pārthivaḥ |</l>
          <l>BRP047.047.2/ sarvāṃś ca tān anuyayau yāvad āvasathān iti || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.048.1/ svayam eva mahātejā dambhaṃ tyaktvā nṛpottamaḥ |</l>
          <l>BRP047.048.2/ tataḥ kṛtvā svaśilpaṃ ca śilpino 'nye ca ye tadā || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.049.1/ kṛtsnaṃ yajñavidhiṃ rājñe tadā tasmai nyavedayan |</l>
          <l>BRP047.049.2/ tataḥ śrutvā nṛpaśreṣṭhaḥ kṛtaṃ sarvam atandritaḥ |</l>
          <l>BRP047.049.3/ hṛṣṭaromābhavad rājā saha mantribhir acyutaḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP047.050.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.050.1/ tasmin yajñe pravṛtte tu vāgmino hetuvādibhiḥ |</l>
          <l>BRP047.050.2/ hetuvādān bahūn āhuḥ parasparajigīṣavaḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.051.1/ devendrasyeva vihitaṃ rājasiṃhena bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP047.051.2/ dadṛśus toraṇāny atra śātakumbhamayāni ca || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.052.1/ śayyāsanavikārāṃś ca subahūn ratnasañcayān |</l>
          <l>BRP047.052.2/ ghaṭapātrīkaṭāhāni kalaśān vardhamānakān || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.053.1/ nahi kaścid asauvarṇam apaśyad vasudhādhipaḥ |</l>
          <l>BRP047.053.2/ yūpāṃś ca śāstrapaṭhitān dāravān hemabhūṣitān || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.054.1/ upakṣiptān yathākālaṃ vidhivad bhūrivarcasaḥ |</l>
          <l>BRP047.054.2/ sthalajā jalajā ye ca paśavaḥ kecana dvijāḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.055.1/ sarvān eva samānītān apaśyaṃs tatra te nṛpāḥ |</l>
          <l>BRP047.055.2/ gāś caiva mahiṣīś caiva tathā vṛddhastriyo 'pi ca || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.056.1/ audakāni ca sattvāni śvāpadāni vayāṃsi ca |</l>
          <l>BRP047.056.2/ jarāyujāṇḍajātāni svedajāny udbhidāni ca || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.057.1/ parvatāny upadhānyāni bhūtāni dadṛśuś ca te |</l>
          <l>BRP047.057.2/ evaṃ pramuditaṃ sarvaṃ paśuto dhanadhānyataḥ || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.058.1/ yajñavāṭaṃ nṛpā dṛṣṭvā vismayaṃ paramaṃ gatāḥ |</l>
          <l>BRP047.058.2/ brāhmaṇānāṃ viśāṃ caiva bahumiṣṭānnam ṛddhimat || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.059.1/ pūrṇe śatasahasre tu viprāṇāṃ tatra bhuñjatām |</l>
          <l>BRP047.059.2/ dundubhir meghanirghoṣān muhurmuhur athākarot || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.060.1/ vinanādāsakṛc cāpi divase divase gate |</l>
          <l>BRP047.060.2/ evaṃ sa vavṛdhe yajñas tasya rājñas tu dhīmataḥ || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.061.1/ annasya subahūn viprā utsargān nirgatopamān |</l>
          <l>BRP047.061.2/ dadhikulyāś ca dadṛśuḥ payasaś ca hradāṃs tathā || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.062.1/ jambūdvīpo hi sakalo nānājanapadair yutaḥ |</l>
          <l>BRP047.062.2/ dvijāś ca tatra dṛśyante rājñas tasya mahāmakhe || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.063.1/ tatra yāni sahasrāṇi puruṣāṇāṃ tatas tataḥ |</l>
          <l>BRP047.063.2/ gṛhītvā bhājanaṃ jagmur bahūni dvijasattamāḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.064.1/ śrāviṇaś cāpi te sarve sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ |</l>
          <l>BRP047.064.2/ paryaveṣayan dvijātīñ śataśo 'tha sahasraśaḥ || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.065.1/ vividhāny anupānāni puruṣā ye 'nuyāyinaḥ |</l>
          <l>BRP047.065.2/ te vai nṛpopabhojyāni brāhmaṇebhyo daduḥ saha || 65 ||</l>
        </lg>
        <pb n="196"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.066.1/ samāgatān vedavido rājñaś ca pṛthivīśvarān |</l>
          <l>BRP047.066.2/ pūjāṃ cakre tadā teṣāṃ vidhivad bhūridakṣiṇaḥ || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.067.1/ digdeśād āgatān rājño mahāsaṅgrāmaśālinaḥ |</l>
          <l>BRP047.067.2/ naṭanartakakādīṃś ca gītastutiviśāradān || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.068.1/ patnyo manoramās tasya pīnonnatapayodharāḥ |</l>
          <l>BRP047.068.2/ indīvarapalāśākṣyaḥ śaraccandranibhānanāḥ || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.069.1/ kulaśīlaguṇopetāḥ sahasraikaṃ śatādhikam |</l>
          <l>BRP047.069.2/ evaṃ tadbhūpaparamapatnīgaṇasamanvitam || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.070.1/ ratnamālākulaṃ divyaṃ patākādhvajasevitam |</l>
          <l>BRP047.070.2/ ratnahārayutaṃ ramyaṃ candrakāntisamaprabham || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.071.1/ kariṇaḥ parvatākārān madasiktān mahābalān |</l>
          <l>BRP047.071.2/ śataśaḥ koṭisaṅghātair dantibhir dantabhūṣaṇaiḥ || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.072.1/ vātavegajavair aśvaiḥ sindhujātaiḥ suśobhanaiḥ |</l>
          <l>BRP047.072.2/ śvetāśvaiḥ śyāmakarṇaiś ca koṭyanekair javānvitaiḥ || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.073.1/ sannaddhabaddhakakṣaiś ca nānāpraharaṇodyataiḥ |</l>
          <l>BRP047.073.2/ asaṅkhyeyaiḥ padātaiś ca devaputropamais tathā || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.074.1/ ity evaṃ dadṛśe rājā yajñasambhāravistaram |</l>
          <l>BRP047.074.2/ mudaṃ lebhe tadā rājā saṃhṛṣṭo vākyam abravīt || 74 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP047.075.0/ rājovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.075.1/ ānayadhvaṃ hayaśreṣṭhaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam |</l>
          <l>BRP047.075.2/ cārayadhvaṃ pṛthivyāṃ vai rājaputrāḥ susaṃyatāḥ || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.076.1/ vidvadbhir dharmavidbhiś ca atra homo vidhīyatām |</l>
          <l>BRP047.076.2/ kṛṣṇacchāgaṃ ca mahiṣaṃ kṛṣṇasāramṛgaṃ dvijān || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.077.1/ anaḍvāhaṃ ca gāś caiva sarvāṃś ca paśupālakān |</l>
          <l>BRP047.077.2/ iṣṭayaś ca pravartantāṃ prāsādaṃ vaiṣṇavaṃ tataḥ || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.078.1/ sarvam etac ca viprebhyo dīyatāṃ manasepsitam |</l>
          <l>BRP047.078.2/ striyaś ca ratnakoṭyaś ca grāmāś ca nagarāṇi ca || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.079.1/ samyak samṛddhabhūmyaś ca viṣayāś caivam arthinām |</l>
          <l>BRP047.079.2/ anyāni dravyajātāni manojñāni bahūni ca || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.080.1/ sarveṣāṃ yācamānānāṃ nāsti hy etan na bhāṣayet |</l>
          <l>BRP047.080.2/ tāvat pravartatāṃ yajño yāvad devaḥ purā tv iha |</l>
          <l>BRP047.080.3/ pratyakṣaṃ mama cābhyeti yajñasyāsya samīpataḥ || 80 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP047.081.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.081.1/ evam uktvā tadā viprā rājasiṃho mahābhujaḥ |</l>
          <l>BRP047.081.2/ dadau suvarṇasaṅghātaṃ koṭīnāṃ caiva bhūṣaṇam || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.082.1/ kareṇuśatasāhasraṃ vājino niyutāni ca |</l>
          <l>BRP047.082.2/ arbudaṃ caiva vṛṣabhaṃ svarṇaśṛṅgīś ca dhenukāḥ || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.083.1/ surūpāḥ surabhīś caiva kāṃsyadohāḥ payasvinīḥ |</l>
          <l>BRP047.083.2/ prāyacchat sa tu viprebhyo vedavidbhyo mudā yutaḥ || 83 ||</l>
        </lg>
        <pb n="197"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.084.1/ vāsāṃsi ca mahārhāṇi rāṅkavāstaraṇāni ca |</l>
          <l>BRP047.084.2/ suśuklāni ca śubhrāṇi pravālamaṇim uttamam || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.085.1/ adadāt sa mahāyajñe ratnāni vividhāni ca || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.086.1/ vajravaidūryamāṇikyamuktikādyāni yāni ca |</l>
          <l>BRP047.086.2/ alaṅkāravatīḥ śubhrāḥ kanyā rājīvalocanāḥ || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.087.1/ śatāni pañca viprebhyo rājā hṛṣṭaḥ pradattavān |</l>
          <l>BRP047.087.2/ striyaḥ pīnapayobhārāḥ kañcukaiḥ svastanāvṛtāḥ || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.088.1/ madhyahīnāś ca suśroṇyaḥ padmapattrāyatekṣaṇāḥ |</l>
          <l>BRP047.088.2/ hāvabhāvānvitagrīvā bahvyo valayabhūṣitāḥ || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.089.1/ pādanūpurasaṃyuktāḥ paṭṭadukūlavāsasaḥ |</l>
          <l>BRP047.089.2/ ekaikaśo 'dadāt tasmin kāmyāś ca kāminīr bahūḥ || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.090.1/ arthibhyo brāhmaṇādibhyo hayamedhe dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP047.090.2/ bhakṣyaṃ bhojyaṃ ca sampūrṇaṃ nānāsambhārasaṃyutam || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.091.1/ khaṇḍakādyāny anekāni svinnapakvāṃś ca piṣṭakān |</l>
          <l>BRP047.091.2/ annāny anyāni medhyāṃś ca ghṛtapūrāṃś ca khāṇḍavān || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.092.1/ madhurāṃs tarjitān pūpān annaṃ mṛṣṭaṃ supākikam |</l>
          <l>BRP047.092.2/ prītyarthaṃ sarvasattvānāṃ dīyate 'nnaṃ punaḥ punaḥ || 92 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.093.1/ dattasya dīyamānasya dhanasyānto na vidyate |</l>
          <l>BRP047.093.2/ evaṃ dṛṣṭvā mahāyajñaṃ devadaityāḥ savāraṇāḥ || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.094.1/ gandharvāpsarasaḥ siddhā ṛṣayaś ca prajeśvarāḥ |</l>
          <l>BRP047.094.2/ vismayaṃ paramaṃ yātā dṛṣṭvā kratuvaraṃ śubham || 94 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.095.1/ purodhā mantriṇo rājā hṛṣṭās tatraiva sarvaśaḥ |</l>
          <l>BRP047.095.2/ na tatra malinaḥ kaścin na dīno na kṣudhānvitaḥ || 95 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.096.1/ na vopasargo na glānir nādhayo vyādhayas tathā |</l>
          <l>BRP047.096.2/ nākālamaraṇaṃ tatra na daṃśo na grahā viṣam || 96 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.097.1/ hṛṣṭapuṣṭajanāḥ sarve tasmin rājño mahotsave |</l>
          <l>BRP047.097.2/ ye ca tatra tapaḥsiddhā munayaś cirajīvinaḥ || 97 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP047.098.1/ na jātaṃ tādṛśaṃ yajñaṃ dhanadhānyasamanvitam |</l>
          <l>BRP047.098.2/ evaṃ sa rājā vidhivad vājimedhaṃ dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP047.098.3/ kratuṃ samāpayām āsa prāsādaṃ vaiṣṇavaṃ tathā || 98 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="48" type="chapter">
        <pb n="198"/>
        <head>Chapter 48 :: Story of Indradyumna (cont.): Indradyumna's anxiety</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 103</note>
        <p>BRP048.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP048.001.1/ brūhi no devadeveśa yat pṛcchāmaḥ purātanam |</l>
          <l>BRP048.001.2/ yathā tāḥ pratimāḥ pūrvam indradyumnena nirmitāḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP048.002.1/ kena caiva prakāreṇa tuṣṭas tasmai sa mādhavaḥ |</l>
          <l>BRP048.002.2/ tat sarvaṃ vada cāsmākaṃ paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP048.003.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP048.003.1/ śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ purāṇaṃ vedasammitam |</l>
          <l>BRP048.003.2/ kathayāmi purā vṛttaṃ pratimānāṃ ca sambhavam || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP048.004.1/ pravṛtte ca mahāyajñe prāsāde caiva nirmite |</l>
          <l>BRP048.004.2/ cintā tasya babhūvātha pratimārtham aharniśam || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP048.005.1/ na vedmi kena deveśaṃ sarveśaṃ lokapāvanam |</l>
          <l>BRP048.005.2/ sargasthityantakartāraṃ paśyāmi puruṣottamam || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP048.006.1/ cintāviṣṭas tv abhūd rājā śete rātrau divāpi na |</l>
          <l>BRP048.006.2/ na bhuṅkte vividhān bhogān na ca snānaṃ prasādhanam || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP048.007.1/ naiva vādyena gandhena gāyanair varṇakair api |</l>
          <l>BRP048.007.2/ na gajair madayuktaiś ca na cānekair hayānvitaiḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP048.008.1/ nendranīlair mahānīlaiḥ padmarāgamayair na ca |</l>
          <l>BRP048.008.2/ suvarṇarajatādyaiś ca vajrasphaṭikasaṃyutaiḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP048.009.1/ bahurāgārthakāmair vā na vanyair antarikṣagaiḥ |</l>
          <l>BRP048.009.2/ babhūva tasya nṛpater manasas tuṣṭivardhanam || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP048.010.1/ śailamṛddārujāteṣu praśastaṃ kiṃ mahītale |</l>
          <l>BRP048.010.2/ viṣṇupratimāyogyaṃ ca sarvalakṣaṇalakṣitam || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP048.011.1/ etair eva trayāṇāṃ tu dayitaṃ syāt surārcitam |</l>
          <l>BRP048.011.2/ sthāpite prītim abhyeti iti cintāparo 'bhavat || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP048.012.1/ pañcarātravidhānena sampūjya puruṣottamam |</l>
          <l>BRP048.012.2/ cintāviṣṭo mahīpālaḥ saṃstotum upacakrame || 12 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="49" type="chapter">
        <head>Chapter 49 :: Story of Indradyumna (cont.): Hymn to Viṣṇu</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 104-105</note>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.001.1/ vāsudeva namas te 'stu namas te mokṣakāraṇa |</l>
          <l>BRP049.001.2/ trāhi māṃ sarvalokeśa janmasaṃsārasāgarāt || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.002.1/ nirmalāmbarasaṅkāśa namas te puruṣottama |</l>
          <l>BRP049.002.2/ saṅkarṣaṇa namas te 'stu trāhi māṃ dharaṇīdhara || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.003.1/ namas te hemagarbhābha namas te makaradhvaja |</l>
          <l>BRP049.003.2/ ratikānta namas te 'stu trāhi māṃ saṃvarāntaka || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.004.1/ namas te 'ñjanasaṅkāśa namas te bhaktavatsala |</l>
          <l>BRP049.004.2/ aniruddha namas te 'stu trāhi māṃ varado bhava || 4 ||</l>
        </lg>
        <pb n="199"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.005.1/ namas te vibudhāvāsa namas te vibudhapriya |</l>
          <l>BRP049.005.2/ nārāyaṇa namas te 'stu trāhi māṃ śaraṇāgatam || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.006.1/ namas te balināṃ śreṣṭha namas te lāṅgalāyudha |</l>
          <l>BRP049.006.2/ caturmukha jagaddhāma trāhi māṃ prapitāmaha || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.007.1/ namas te nīlameghābha namas te tridaśārcita |</l>
          <l>BRP049.007.2/ trāhi viṣṇo jagannātha magnaṃ māṃ bhavasāgare || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.008.1/ pralayānalasaṅkāśa namas te ditijāntaka |</l>
          <l>BRP049.008.2/ narasiṃha mahāvīrya trāhi māṃ dīptalocana || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.009.1/ yathā rasātalād urvī tvayā daṃṣṭroddhṛtā purā |</l>
          <l>BRP049.009.2/ tathā mahāvarāhas tvaṃ trāhi māṃ duḥkhasāgarāt || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.010.1/ tavaitā mūrtayaḥ kṛṣṇa varadāḥ saṃstutā mayā |</l>
          <l>BRP049.010.2/ taveme baladevādyāḥ pṛthagrūpeṇa saṃsthitāḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.011.1/ aṅgāni tava deveśa garutmādyās tathā prabho |</l>
          <l>BRP049.011.2/ dikpālāḥ sāyudhāś caiva keśavādyās tathācyuta || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.012.1/ ye cānye tava deveśa bhedāḥ proktā manīṣibhiḥ |</l>
          <l>BRP049.012.2/ te 'pi sarve jagannātha prasannāyatalocana || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.013.1/ mayārcitāḥ stutāḥ sarve tathā yūyaṃ namaskṛtāḥ |</l>
          <l>BRP049.013.2/ prayacchata varaṃ mahyaṃ dharmakāmārthamokṣadam || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.014.1/ bhedās te kīrtitā ye tu hare saṅkarṣaṇādayaḥ |</l>
          <l>BRP049.014.2/ tava pūjārthasambhūtās tatas tvayi samāśritāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.015.1/ na bhedas tava deveśa vidyate paramārthataḥ |</l>
          <l>BRP049.015.2/ vividhaṃ tava yad rūpam uktaṃ tad upacārataḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.016.1/ advaitaṃ tvāṃ kathaṃ dvaitaṃ vaktuṃ śaknoti mānavaḥ |</l>
          <l>BRP049.016.2/ ekas tvaṃ hi hare vyāpī citsvabhāvo nirañjanaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.017.1/ paramaṃ tava yad rūpaṃ bhāvābhāvavivarjitam |</l>
          <l>BRP049.017.2/ nirlepaṃ nirguṇaṃ śreṣṭhaṃ kūṭastham acalaṃ dhruvam || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.018.1/ sarvopādhivinirmuktaṃ sattāmātravyavasthitam |</l>
          <l>BRP049.018.2/ tad devāś ca na jānanti kathaṃ jānāmy ahaṃ prabho || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.019.1/ aparaṃ tava yad rūpaṃ pītavastraṃ caturbhujam |</l>
          <l>BRP049.019.2/ śaṅkhacakragadāpāṇimukuṭāṅgadadhāriṇam || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.020.1/ śrīvatsoraskasaṃyuktaṃ vanamālāvibhūṣitam |</l>
          <l>BRP049.020.2/ tad arcayanti vibudhā ye cānye tava saṃśrayāḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <pb n="200"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.021.1/ devadeva suraśreṣṭha bhaktānām abhayaprada |</l>
          <l>BRP049.021.2/ trāhi māṃ padmapattrākṣa magnaṃ viṣayasāgare || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.022.1/ nānyaṃ paśyāmi lokeśa yasyāhaṃ śaraṇaṃ vraje |</l>
          <l>BRP049.022.2/ tvām ṛte kamalākānta prasīda madhusūdana || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.023.1/ jarāvyādhiśatair yukto nānāduḥkhair nipīḍitaḥ |</l>
          <l>BRP049.023.2/ harṣaśokānvito mūḍhaḥ karmapāśaiḥ suyantritaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.024.1/ patito 'haṃ mahāraudre ghore saṃsārasāgare |</l>
          <l>BRP049.024.2/ viṣamodakaduṣpāre rāgadveṣajhaṣākule || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.025.1/ indriyāvartagambhīre tṛṣṇāśokormisaṅkule |</l>
          <l>BRP049.025.2/ nirāśraye nirālambe niḥsāre 'tyantacañcale || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.026.1/ māyayā mohitas tatra bhramāmi suciraṃ prabho |</l>
          <l>BRP049.026.2/ nānājātisahasreṣu jāyamānaḥ punaḥ punaḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.027.1/ mayā janmāny anekāni sahasrāṇy ayutāni ca |</l>
          <l>BRP049.027.2/ vividhāny anubhūtāni saṃsāre 'smiñ janārdana || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.028.1/ vedāḥ sāṅgā mayādhītāḥ śāstrāṇi vividhāni ca |</l>
          <l>BRP049.028.2/ itihāsapurāṇāni tathā śilpāny anekaśaḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.029.1/ asantoṣāś ca santoṣāḥ sañcayāpacayā vyayāḥ |</l>
          <l>BRP049.029.2/ mayā prāptā jagannātha kṣayavṛddhyakṣayetarāḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.030.1/ bhāryārimitrabandhūnāṃ viyogāḥ saṅgamās tathā |</l>
          <l>BRP049.030.2/ pitaro vividhā dṛṣṭā mātaraś ca tathā mayā || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.031.1/ duḥkhāni cānubhūtāni yāni saukhyāny anekaśaḥ |</l>
          <l>BRP049.031.2/ prāptāś ca bāndhavāḥ putrā bhrātaro jñātayas tathā || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.032.1/ mayoṣitaṃ tathā strīṇāṃ koṣṭhe viṇmūtrapicchale |</l>
          <l>BRP049.032.2/ garbhavāse mahāduḥkham anubhūtaṃ tathā prabho || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.033.1/ duḥkhāni yāny anekāni bālyayauvanagocare |</l>
          <l>BRP049.033.2/ vārdhake ca hṛṣīkeśa tāni prāptāni vai mayā || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.034.1/ maraṇe yāni duḥkhāni yamamārge yamālaye |</l>
          <l>BRP049.034.2/ mayā tāny anubhūtāni narake yātanās tathā || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.035.1/ kṛmikīṭadrumāṇāṃ ca hastyaśvamṛgapakṣiṇām |</l>
          <l>BRP049.035.2/ mahiṣoṣṭragavāṃ caiva tathānyeṣāṃ vanaukasām || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.036.1/ dvijātīnāṃ ca sarveṣāṃ śūdrāṇāṃ caiva yoniṣu |</l>
          <l>BRP049.036.2/ dhanināṃ kṣatriyāṇāṃ ca daridrāṇāṃ tapasvinām || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.037.1/ nṛpāṇāṃ nṛpabhṛtyānāṃ tathānyeṣāṃ ca dehinām |</l>
          <l>BRP049.037.2/ gṛheṣu teṣām utpanno deva cāhaṃ punaḥ punaḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.038.1/ gato 'smi dāsatāṃ nātha bhṛtyānāṃ bahuśo nṛṇām |</l>
          <l>BRP049.038.2/ daridratvaṃ ceśvaratvaṃ svāmitvaṃ ca tathā gataḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.039.1/ hato mayā hatāś cānye ghātito ghātitās tathā |</l>
          <l>BRP049.039.2/ dattaṃ mamānyair anyebhyo mayā dattam anekaśaḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.040.1/ pitṛmātṛsuhṛdbhrātṛkalatrāṇāṃ kṛtena ca |</l>
          <l>BRP049.040.2/ dhanināṃ śrotriyāṇāṃ ca daridrāṇāṃ tapasvinām || 40 ||</l>
        </lg>
        <pb n="201"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.041.1/ uktaṃ dainyaṃ ca vividhaṃ tyaktvā lajjāṃ janārdana |</l>
          <l>BRP049.041.2/ devatiryaṅmanuṣyeṣu sthāvareṣu careṣu ca || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.042.1/ na vidyate tathā sthānaṃ yatrāhaṃ na gataḥ prabho |</l>
          <l>BRP049.042.2/ kadā me narake vāsaḥ kadā svarge jagatpate || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.043.1/ kadā manuṣyalokeṣu kadā tiryaggateṣu ca |</l>
          <l>BRP049.043.2/ jalayantre yathā cakre ghaṭī rajjunibandhanā || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.044.1/ yāti cordhvam adhaś caiva kadā madhye ca tiṣṭhati |</l>
          <l>BRP049.044.2/ tathā cāhaṃ suraśreṣṭha karmarajjusamāvṛtaḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.045.1/ adhaś cordhvaṃ tathā madhye bhraman gacchāmi yogataḥ |</l>
          <l>BRP049.045.2/ evaṃ saṃsāracakre 'smin bhairave romaharṣaṇe || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.046.1/ bhramāmi suciraṃ kālaṃ nāntaṃ paśyāmi karhicit |</l>
          <l>BRP049.046.2/ na jāne kiṃ karomy adya hare vyākulitendriyaḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.047.1/ śokatṛṣṇābhibhūto 'haṃ kāndiśīko vicetanaḥ |</l>
          <l>BRP049.047.2/ idānīṃ tvām ahaṃ deva vihvalaḥ śaraṇaṃ gataḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.048.1/ trāhi māṃ duḥkhitaṃ kṛṣṇa magnaṃ saṃsārasāgare |</l>
          <l>BRP049.048.2/ kṛpāṃ kuru jagannātha bhaktaṃ māṃ yadi manyase || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.049.1/ tvadṛte nāsti me bandhur yo 'sau cintāṃ kariṣyati |</l>
          <l>BRP049.049.2/ deva tvāṃ nātham āsādya na bhayaṃ me 'sti kutracit || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.050.1/ jīvite maraṇe caiva yogakṣeme 'thavā prabho |</l>
          <l>BRP049.050.2/ ye tu tvāṃ vidhivad deva nārcayanti narādhamāḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.051.1/ sugatis tu kathaṃ teṣāṃ bhavet saṃsārabandhanāt |</l>
          <l>BRP049.051.2/ kiṃ teṣāṃ kulaśīlena vidyayā jīvitena ca || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.052.1/ yeṣāṃ na jāyate bhaktir jagaddhātari keśave |</l>
          <l>BRP049.052.2/ prakṛtiṃ tv āsurīṃ prāpya ye tvāṃ nindanti mohitāḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.053.1/ patanti narake ghore jāyamānāḥ punaḥ punaḥ |</l>
          <l>BRP049.053.2/ na teṣāṃ niṣkṛtis tasmād vidyate narakārṇavāt || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.054.1/ ye dūṣayanti durvṛttās tvāṃ deva puruṣādhamāḥ |</l>
          <l>BRP049.054.2/ yatra yatra bhavej janma mama karmanibandhanāt || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.055.1/ tatra tatra hare bhaktis tvayi cāstu dṛḍhā sadā |</l>
          <l>BRP049.055.2/ ārādhya tvāṃ surā daityā narāś cānye 'pi saṃyatāḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.056.1/ avāpuḥ paramāṃ siddhiṃ kas tvāṃ deva na pūjayet |</l>
          <l>BRP049.056.2/ na śaknuvanti brahmādyāḥ stotuṃ tvāṃ tridaśā hare || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.057.1/ kathaṃ mānuṣabuddhyāhaṃ staumi tvāṃ prakṛteḥ param |</l>
          <l>BRP049.057.2/ tathā cājñānabhāvena saṃstuto 'si mayā prabho || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.058.1/ tat kṣamasvāparādhaṃ me yadi te 'sti dayā mayi |</l>
          <l>BRP049.058.2/ kṛtāparādhe 'pi hare kṣamāṃ kurvanti sādhavaḥ || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.059.1/ tasmāt prasīda deveśa bhaktasnehaṃ samāśritaḥ |</l>
          <l>BRP049.059.2/ stuto 'si yan mayā deva bhaktibhāvena cetasā |</l>
          <l>BRP049.059.3/ sāṅgaṃ bhavatu tat sarvaṃ vāsudeva namo 'stu te || 59 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP049.060.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.060.1/ itthaṃ stutas tadā tena prasanno garuḍadhvajaḥ |</l>
          <l>BRP049.060.2/ dadau tasmai muniśreṣṭhāḥ sakalaṃ manasepsitam || 60 ||</l>
        </lg>
        <pb n="202"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.061.1/ yaḥ sampūjya jagannāthaṃ pratyahaṃ stauti mānavaḥ |</l>
          <l>BRP049.061.2/ stotreṇānena matimān sa mokṣaṃ labhate dhruvam || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.062.1/ trisandhyaṃ yo japed vidvān idaṃ stotravaraṃ śuciḥ |</l>
          <l>BRP049.062.2/ dharmaṃ cārthaṃ ca kāmaṃ ca mokṣaṃ ca labhate naraḥ || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.063.1/ yaḥ paṭhec chṛṇuyād vāpi śrāvayed vā samāhitaḥ |</l>
          <l>BRP049.063.2/ sa lokaṃ śāśvataṃ viṣṇor yāti nirdhūtakalmaṣaḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.064.1/ dhanyaṃ pāpaharaṃ cedaṃ bhuktimuktipradaṃ śivam |</l>
          <l>BRP049.064.2/ guhyaṃ sudurlabhaṃ puṇyaṃ na deyaṃ yasya kasyacit || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.065.1/ na nāstikāya mūrkhāya na kṛtaghnāya mānine |</l>
          <l>BRP049.065.2/ na duṣṭamataye dadyān nābhaktāya kadācana || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.066.1/ dātavyaṃ bhaktiyuktāya guṇaśīlānvitāya ca |</l>
          <l>BRP049.066.2/ viṣṇubhaktāya śāntāya śraddhānuṣṭhānaśāline || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.067.1/ idaṃ samastāghavināśahetuḥ |</l>
          <l>BRP049.067.2/ kāruṇyasañjñaṃ sukhamokṣadaṃ ca |</l>
          <l>BRP049.067.3/ aśeṣavāñchāphaladaṃ variṣṭhaṃ |</l>
          <l>BRP049.067.4/ stotraṃ mayoktaṃ puruṣottamasya || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.068.1/ ye taṃ susūkṣmaṃ vimalā murāriṃ |</l>
          <l>BRP049.068.2/ dhyāyanti nityaṃ puruṣaṃ purāṇam |</l>
          <l>BRP049.068.3/ te muktibhājaḥ praviśanti viṣṇuṃ |</l>
          <l>BRP049.068.4/ mantrair yathājyaṃ hutam adhvarāgnau || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.069.1/ ekaḥ sa devo bhavaduḥkhahantā |</l>
          <l>BRP049.069.2/ paraḥ pareṣāṃ na tato 'sti cānyat |</l>
          <l>BRP049.069.3/ draṣṭā sa pātā sa tu nāśakartā |</l>
          <l>BRP049.069.4/ viṣṇuḥ samastākhilasārabhūtaḥ || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.070.1/ kiṃ vidyayā kiṃ svaguṇaiś ca teṣāṃ |</l>
          <l>BRP049.070.2/ yajñaiś ca dānaiś ca tapobhir ugraiḥ |</l>
          <l>BRP049.070.3/ yeṣāṃ na bhaktir bhavatīha kṛṣṇe |</l>
          <l>BRP049.070.4/ jagadgurau mokṣasukhaprade ca || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP049.071.1/ loke sa dhanyaḥ sa śuciḥ sa vidvān |</l>
          <l>BRP049.071.2/ makhais tapobhiḥ sa guṇair variṣṭhaḥ |</l>
          <l>BRP049.071.3/ jñātā sa dātā sa tu satyavaktā |</l>
          <l>BRP049.071.4/ yasyāsti bhaktiḥ puruṣottamākhye || 71 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="50" type="chapter">
        <head>Chapter 50 :: Story of Indradyumna (cont.): Making of the images</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 105-106</note>
        <p>BRP050.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.001.1/ stutvaivaṃ muniśārdūlāḥ praṇamya ca sanātanam |</l>
          <l>BRP050.001.2/ vāsudevaṃ jagannāthaṃ sarvakāmaphalapradam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.002.1/ cintāviṣṭo mahīpālaḥ kuśān āstīrya bhūtale |</l>
          <l>BRP050.002.2/ vastraṃ ca tanmanā bhūtvā suṣvāpa dharaṇītale || 2 ||</l>
        </lg>
        <pb n="203"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.003.1/ kathaṃ pratyakṣam abhyeti devadevo janārdanaḥ |</l>
          <l>BRP050.003.2/ mama cārtiharo devas tadāsāv iti cintayan || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.004.1/ suptasya tasya nṛpater vāsudevo jagadguruḥ |</l>
          <l>BRP050.004.2/ ātmānaṃ darśayām āsa śaṅkhacakragadābhṛtam || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.005.1/ sa dadarśa tu saprema devadevaṃ jagadgurum |</l>
          <l>BRP050.005.2/ śaṅkhacakradharaṃ devaṃ gadācakrograpāṇinam || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.006.1/ śārṅgabāṇadharaṃ devaṃ jvalattejotimaṇḍalam |</l>
          <l>BRP050.006.2/ yugāntādityavarṇābhaṃ nīlavaidūryasannibham || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.007.1/ suparṇāṃse tam āsīnaṃ ṣoḍaśārdhabhujaṃ śubham |</l>
          <l>BRP050.007.2/ sa cāsmai prābravīd dhīrāḥ sādhu rājan mahāmate || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.008.1/ kratunānena divyena tathā bhaktyā ca śraddhayā |</l>
          <l>BRP050.008.2/ tuṣṭo 'smi te mahīpāla vṛthā kim anuśocasi || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.009.1/ yad atra pratimā rājañ jagatpūjyā sanātanī |</l>
          <l>BRP050.009.2/ yathā sā prāpyate bhūpa tadupāyaṃ bravīmi te || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.010.1/ gatāyām adya śarvaryāṃ nirmale bhāskarodite |</l>
          <l>BRP050.010.2/ sāgarasya jalasyānte nānādrumavibhūṣite || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.011.1/ jalaṃ tathaiva velāyāṃ dṛśyate tatra vai mahat |</l>
          <l>BRP050.011.2/ lavaṇasyodadhe rājaṃs taraṅgaiḥ samabhiplutam || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.012.1/ kūlānte hi mahāvṛkṣaḥ sthitaḥ sthalajaleṣu ca |</l>
          <l>BRP050.012.2/ velābhir hanyamānaś ca na cāsau kampate drumaḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.013.1/ paraśum ādāya hastena ūrmer antas tato vraja |</l>
          <l>BRP050.013.2/ ekākī viharan rājan sa tvaṃ paśyasi pādapam || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.014.1/ īdṛk cihnaṃ samālokya chedaya tvam aśaṅkitaḥ |</l>
          <l>BRP050.014.2/ chedyamānaṃ tu taṃ vṛkṣaṃ prātar adbhutadarśanam || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.015.1/ dṛṣṭvā tenaiva sañcintya tato bhūpāla darśanāt |</l>
          <l>BRP050.015.2/ kuru tāṃ pratimāṃ divyāṃ jahi cintāṃ vimohinīm || 15 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP050.016.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.016.1/ evam uktvā mahābhāgo jagāmādarśanaṃ hariḥ |</l>
          <l>BRP050.016.2/ sa cāpi svapnam ālokya paraṃ vismayam āgataḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.017.1/ tāṃ niśāṃ sa samudvīkṣya sthitas tadgatamānasaḥ |</l>
          <l>BRP050.017.2/ vyāharan vaiṣṇavān mantrān sūktaṃ caiva tadātmakam || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.018.1/ pragatāyāṃ rajanyāṃ tu utthito nānyamānasaḥ |</l>
          <l>BRP050.018.2/ sa snātvā sāgare samyag yathāvad vidhinā tataḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.019.1/ dattvā dānaṃ ca viprebhyo grāmāṃś ca nagarāṇi ca |</l>
          <l>BRP050.019.2/ kṛtvā paurvāhṇikaṃ karma jagāma sa nṛpottamaḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.020.1/ na cāśvo na padātiś ca na gajo na ca sārathiḥ |</l>
          <l>BRP050.020.2/ ekākī sa mahāvelāṃ praviveśa mahīpatiḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <pb n="204"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.021.1/ taṃ dadarśa mahāvṛkṣaṃ tejasvantaṃ mahādrumam |</l>
          <l>BRP050.021.2/ mahātigamahārohaṃ puṇyaṃ vipulam eva ca || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.022.1/ mahotsedhaṃ mahākāyaṃ prasuptaṃ ca jalāntike |</l>
          <l>BRP050.022.2/ sāndramāñjiṣṭhavarṇābhaṃ nāmajātivivarjitam || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.023.1/ naranāthas tadā viprā drumaṃ dṛṣṭvā mudānvitaḥ |</l>
          <l>BRP050.023.2/ paraśunā śātayām āsa niśitena dṛḍhena ca || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.024.1/ dvaidhīkartumanās tatra babhūvendrasakhaḥ sa ca |</l>
          <l>BRP050.024.2/ nirīkṣyamāṇe kāṣṭhe tu babhūvādbhutadarśanam || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.025.1/ viśvakarmā ca viṣṇuś ca viprarūpadharāv ubhau |</l>
          <l>BRP050.025.2/ ājagmatur mahābhāgau tadā tulyāgrajanmanau || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.026.1/ jvalamānau svatejobhir divyasraganulepanau |</l>
          <l>BRP050.026.2/ atha tau taṃ samāgamya nṛpam indrasakhaṃ tadā || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.027.1/ tāv ūcatur mahārāja kim atra tvaṃ kariṣyasi |</l>
          <l>BRP050.027.2/ kimarthaṃ ca mahābāho śātitaś ca vanaspatiḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.028.1/ asahāyo mahādurge nirjane gahane vane |</l>
          <l>BRP050.028.2/ mahāsindhutaṭe caiva kathaṃ vai śātito drumaḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP050.029.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.029.1/ tayoḥ śrutvā vaco viprāḥ sa tu rājā mudānvitaḥ |</l>
          <l>BRP050.029.2/ babhāṣe vacanaṃ tābhyāṃ mṛdulaṃ madhuraṃ tathā || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.030.1/ dṛṣṭvā tau brāhmaṇau tatra candrasūryāv ivāgatau |</l>
          <l>BRP050.030.2/ namaskṛtya jagannāthāv avāṅmukham avasthitaḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP050.031.0/ rājovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.031.1/ devadevam anādyantam anantaṃ jagatāṃ patim |</l>
          <l>BRP050.031.2/ ārādhayituṃ pratimāṃ karomīti matir mama || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.032.1/ ahaṃ sa devadevena parameṇa mahātmanā |</l>
          <l>BRP050.032.2/ svapnānte ca samuddiṣṭo bhavadbhyāṃ śrāvitaṃ mayā || 32 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP050.033.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.033.1/ rājñas tu vacanaṃ śrutvā devendrapratimasya ca |</l>
          <l>BRP050.033.2/ prahasya tasmai viśveśas tuṣṭo vacanam abravīt || 33 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP050.034.0/ viṣṇur uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.034.1/ sādhu sādhu mahīpāla yad etan matam uttamam |</l>
          <l>BRP050.034.2/ saṃsārasāgare ghore kadalīdalasannibhe || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.035.1/ niḥsāre duḥkhabahule kāmakrodhasamākule |</l>
          <l>BRP050.035.2/ indriyāvartakalile dustare romaharṣaṇe || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.036.1/ nānāvyādhiśatāvarte jalabudbudasannibhe |</l>
          <l>BRP050.036.2/ yatas te matir utpannā viṣṇor ārādhanāya vai || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.037.1/ dhanyas tvaṃ nṛpaśārdūla guṇaiḥ sarvair alaṅkṛtaḥ |</l>
          <l>BRP050.037.2/ saprajā pṛthivī dhanyā saśailavanakānanā || 37 ||</l>
        </lg>
        <pb n="205"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.038.1/ sapuragrāmanagarā caturvarṇair alaṅkṛtā |</l>
          <l>BRP050.038.2/ yatra tvaṃ nṛpaśārdūla prajāḥ pālayitā prabhuḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.039.1/ ehy ehi sumahābhāga drume 'smin sukhaśītale |</l>
          <l>BRP050.039.2/ āvābhyāṃ saha tiṣṭha tvaṃ kathābhir dharmasaṃśritaḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.040.1/ ayaṃ mama sahāyas tu āgataḥ śilpināṃ varaḥ |</l>
          <l>BRP050.040.2/ viśvakarmasamaḥ sākṣān nipuṇaḥ sarvakarmasu |</l>
          <l>BRP050.040.3/ mayoddiṣṭāṃ tu pratimāṃ karoty eṣa taṭaṃ tyaja || 40 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP050.041.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.041.1/ śrutvaivaṃ vacanaṃ tasya tadā rājā dvijanmanaḥ |</l>
          <l>BRP050.041.2/ sāgarasya taṭaṃ tyaktvā gatvā tasya samīpataḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.042.1/ tasthau sa nṛpatiśreṣṭho vṛkṣacchāye suśītale |</l>
          <l>BRP050.042.2/ tatas tasmai sa viśvātmā dadāv ājñāṃ dvijākṛtiḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.043.1/ śilpimukhyāya viprendrāḥ kuruṣva pratimā iti |</l>
          <l>BRP050.043.2/ kṛṣṇarūpaṃ paraṃ śāntaṃ padmapattrāyatekṣaṇam || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.044.1/ śrīvatsakaustubhadharaṃ śaṅkhacakragadādharam |</l>
          <l>BRP050.044.2/ gaurāṅgaṃ kṣīravarṇābhaṃ dvitīyaṃ svastikāṅkitam || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.045.1/ lāṅgalāstradharaṃ devam anantākhyaṃ mahābalam |</l>
          <l>BRP050.045.2/ devadānavagandharvayakṣavidyādharoragaiḥ || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.046.1/ na vijñāto hi tasyāntas tenānanta iti smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP050.046.2/ bhaginīṃ vāsudevasya rukmavarṇāṃ suśobhanām || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.047.1/ tṛtīyāṃ vai subhadrāṃ ca sarvalakṣaṇalakṣitām || 47 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP050.048.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.048.1/ śrutvaitad vacanaṃ tasya viśvakarmā sukarmakṛt |</l>
          <l>BRP050.048.2/ tatkṣaṇāt kārayām āsa pratimāḥ śubhalakṣaṇāḥ || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.049.1/ prathamaṃ śuklavarṇābhaṃ śāradendusamaprabham |</l>
          <l>BRP050.049.2/ āraktākṣaṃ mahākāyaṃ sphaṭāvikaṭamastakam || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.050.1/ nīlāmbaradharaṃ cograṃ balaṃ balamadoddhatam |</l>
          <l>BRP050.050.2/ kuṇḍalaikadharaṃ divyaṃ gadāmuśaladhāriṇam || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.051.1/ dvitīyaṃ puṇḍarīkākṣaṃ nīlajīmūtasannibham |</l>
          <l>BRP050.051.2/ atasīpuṣpasaṅkāśaṃ padmapattrāyatekṣaṇam || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.052.1/ pītavāsasam atyugraṃ śubhaṃ śrīvatsalakṣaṇam |</l>
          <l>BRP050.052.2/ cakrapūrṇakaraṃ divyaṃ sarvapāpaharaṃ harim || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.053.1/ tṛtīyāṃ svarṇavarṇābhāṃ padmapattrāyatekṣaṇām |</l>
          <l>BRP050.053.2/ vicitravastrasañchannāṃ hārakeyūrabhūṣitām || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.054.1/ vicitrābharaṇopetāṃ ratnahārāvalambitām |</l>
          <l>BRP050.054.2/ pīnonnatakucāṃ ramyāṃ viśvakarmā vinirmame || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.055.1/ sa tu rājādbhutaṃ dṛṣṭvā kṣaṇenaikena nirmitāḥ |</l>
          <l>BRP050.055.2/ divyavastrayugacchannā nānāratnair alaṅkṛtāḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <pb n="206"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.056.1/ sarvalakṣaṇasampannāḥ pratimāḥ sumanoharāḥ |</l>
          <l>BRP050.056.2/ vismayaṃ paramaṃ gatvā idaṃ vacanam abravīt || 56 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP050.057.0/ indradyumna uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.057.1/ kiṃ devau samanuprāptau dvijarūpadharāv ubhau |</l>
          <l>BRP050.057.2/ ubhau cādbhutakarmāṇau devavṛttāv amānuṣau || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.058.1/ devau vā mānuṣau vāpi yakṣavidyādharau yuvām |</l>
          <l>BRP050.058.2/ kiṃ nu brahmahṛṣīkeśau kiṃ vasū kim utāśvinau || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP050.059.1/ na vedmi satyasadbhāvau māyārūpeṇa saṃsthitau |</l>
          <l>BRP050.059.2/ yuvāṃ gato 'smi śaraṇam ātmā tu me prakāśyatām || 59 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="51" type="chapter">
        <head>Chapter 51 :: Story of Indradyumna (cont.): Boons granted by Viṣṇu</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 106-107</note>
        <p>BRP051.001.0/ śrībhagavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.001.1/ nāhaṃ devo na yakṣo vā na daityo na ca devarāṭ |</l>
          <l>BRP051.001.2/ na brahmā na ca rudro 'haṃ viddhi māṃ puruṣottamam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.002.1/ artihā sarvalokānām anantabalapauruṣaḥ |</l>
          <l>BRP051.002.2/ ārādhanīyo bhūtānām anto yasya na vidyate || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.003.1/ paṭhyate sarvaśāstreṣu vedānteṣu nigadyate |</l>
          <l>BRP051.003.2/ yam āhur jñānagamyeti vāsudeveti yoginaḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.004.1/ aham eva svayaṃ brahmā ahaṃ viṣṇuḥ śivo 'py aham |</l>
          <l>BRP051.004.2/ indro 'haṃ devarājaś ca jagatsaṃyamano yamaḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.005.1/ pṛthivyādīni bhūtāni tretāgnir hutabhuṅ nṛpa |</l>
          <l>BRP051.005.2/ varuṇo 'pāṃ patiś cāhaṃ dharitrī ca mahīdharaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.006.1/ yat kiñcid vāṅmayaṃ loke jagat sthāvarajaṅgamam |</l>
          <l>BRP051.006.2/ carācaraṃ ca yad viśvaṃ madanyan nāsti kiñcana || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.007.1/ prīto 'haṃ te nṛpaśreṣṭha varaṃ varaya suvrata |</l>
          <l>BRP051.007.2/ yad iṣṭaṃ tat prayacchāmi hṛdi yat te vyavasthitam || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.008.1/ maddarśanam apuṇyānāṃ svapnānte 'pi na jāyate |</l>
          <l>BRP051.008.2/ tvaṃ punar dṛḍhabhaktitvāt pratyakṣaṃ dṛṣṭavān asi || 8 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP051.009.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.009.1/ śrutvaivaṃ vāsudevasya vacanaṃ tasya bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP051.009.2/ romāñcitatanur bhūtvā idaṃ stotraṃ jagau nṛpaḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP051.010.0/ rājovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.010.1/ śriyaḥ kānta namas te 'stu śrīpate pītavāsase |</l>
          <l>BRP051.010.2/ śrīda śrīśa śrīnivāsa namas te śrīniketana || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.011.1/ ādyaṃ puruṣam īśānaṃ sarveśaṃ sarvatomukham |</l>
          <l>BRP051.011.2/ niṣkalaṃ paramaṃ devaṃ praṇato 'smi sanātanam || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.012.1/ śabdātītaṃ guṇātītaṃ bhāvābhāvavivarjitam |</l>
          <l>BRP051.012.2/ nirlepaṃ nirguṇaṃ sūkṣmaṃ sarvajñaṃ sarvabhāvanam || 12 ||</l>
        </lg>
        <pb n="207"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.013.1/ prāvṛṇmeghapratīkāśaṃ gobrāhmaṇahite ratam |</l>
          <l>BRP051.013.2/ sarveṣām eva goptāraṃ vyāpinaṃ sarvabhāvinam || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.014.1/ śaṅkhacakradharaṃ devaṃ gadāmuśaladhāriṇam |</l>
          <l>BRP051.014.2/ namasye varadaṃ devaṃ nīlotpaladalacchavim || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.015.1/ nāgaparyaṅkaśayanaṃ kṣīrodārṇavaśāyinam |</l>
          <l>BRP051.015.2/ namasye 'haṃ hṛṣīkeśaṃ sarvapāpaharaṃ harim || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.016.1/ punas tvāṃ devadeveśaṃ namasye varadaṃ vibhum |</l>
          <l>BRP051.016.2/ sarvalokeśvaraṃ viṣṇuṃ mokṣakāraṇam avyayam || 16 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP051.017.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.017.1/ evaṃ stutvā tu taṃ devaṃ praṇipatya kṛtāñjaliḥ |</l>
          <l>BRP051.017.2/ uvāca praṇato bhūtvā nipatya dharaṇītale || 17 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP051.018.0/ rājovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.018.1/ prīto 'si yadi me nātha vṛṇomi varam uttamam |</l>
          <l>BRP051.018.2/ devāsurāḥ sagandharvā yakṣarakṣomahoragāḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.019.1/ siddhavidyādharāḥ sādhyāḥ kinnarā guhyakās tathā |</l>
          <l>BRP051.019.2/ ṛṣayo ye mahābhāgā nānāśāstraviśāradāḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.020.1/ parivrāḍyogayuktāś ca vedatattvārthacintakāḥ |</l>
          <l>BRP051.020.2/ mokṣamārgavido ye 'nye dhyāyanti paramaṃ padam || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.021.1/ nirguṇaṃ nirmalaṃ śāntaṃ yat paśyanti manīṣinaḥ |</l>
          <l>BRP051.021.2/ tat padaṃ gantum icchāmi tvatprasādāt sudurlabham || 21 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP051.022.0/ śrībhagavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.022.1/ sarvaṃ bhavatu bhadraṃ te yatheṣṭaṃ sarvam āpnuhi |</l>
          <l>BRP051.022.2/ bhaviṣyati yathākāmaṃ matprasādān na saṃśayaḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.023.1/ daśa varṣasahasrāṇi tathā nava śatāni ca |</l>
          <l>BRP051.023.2/ avicchinnaṃ mahārājyaṃ kuru tvaṃ nṛpasattama || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.024.1/ prayāsyasi padaṃ divyaṃ durlabhaṃ yat surāsuraiḥ |</l>
          <l>BRP051.024.2/ pūrṇamanorathaṃ śāntaṃ guhyam avyaktam avyayam || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.025.1/ parāt parataraṃ sūkṣmaṃ nirlepaṃ niṣkalaṃ dhruvam |</l>
          <l>BRP051.025.2/ cintāśokavinirmuktaṃ kriyākāraṇavarjitam || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.026.1/ tad ahaṃ darśayiṣyāmi jñeyākhyaṃ paramaṃ padam |</l>
          <l>BRP051.026.2/ yaṃ prāpya paramānandaṃ prāpsyasi paramāṃ gatim || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.027.1/ kīrtiś ca tava rājendra bhavaty atra mahītale |</l>
          <l>BRP051.027.2/ yāvad ghanā nabho yāvad yāvac candrārkatārakam || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.028.1/ yāvat samudrāḥ saptaiva yāvan mervādiparvatāḥ |</l>
          <l>BRP051.028.2/ tiṣṭhanti divi devāś ca tāvat sarvatra cāvyayā || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.029.1/ indradyumnasaro nāma tīrthaṃ yajñāṅgasambhavam |</l>
          <l>BRP051.029.2/ yatra snātvā sakṛl lokaḥ śakralokam avāpnuyāt || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.030.1/ dāpayiṣyati yaḥ piṇḍāṃs taṭe 'smin sarasaḥ śubhe |</l>
          <l>BRP051.030.2/ kulaikaviṃśam uddhṛtya śakralokaṃ gamiṣyati || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.031.1/ pūjyamāno 'psarobhiś ca gandharvair gītanisvanaiḥ |</l>
          <l>BRP051.031.2/ vimānena vaset tatra yāvad indrāś caturdaśa || 31 ||</l>
        </lg>
        <pb n="208"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.032.1/ saraso dakṣiṇe bhāge nairṛtyāṃ tu samāśrite |</l>
          <l>BRP051.032.2/ nyagrodhas tiṣṭhate tatra tatsamīpe tu maṇḍapaḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.033.1/ ketakīvanasañchanno nānāpādapasaṅkulaḥ |</l>
          <l>BRP051.033.2/ nārikelair asaṅkhyeyaiś campakair bakulāvṛtaiḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.034.1/ aśokaiḥ karṇikāraiś ca punnāgair nāgakesaraiḥ |</l>
          <l>BRP051.034.2/ pāṭalāmrātasaralaiś candanair devadārubhiḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.035.1/ nyagrodhāśvatthakhadiraiḥ pārijātaiḥ sahārjunaiḥ |</l>
          <l>BRP051.035.2/ hintālaiś caiva tālaiś ca śiṃśapair badarais tathā || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.036.1/ karañjair lakucaiḥ plakṣaiḥ panasair bilvadhātukaiḥ |</l>
          <l>BRP051.036.2/ anyair bahuvidhair vṛkṣaiḥ śobhitaḥ samalaṅkṛtaḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.037.1/ āṣāḍhasya site pakṣe pañcamyāṃ pitṛdaivate |</l>
          <l>BRP051.037.2/ ṛkṣe neṣyanti nas tatra nītvā sapta dināni vai || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.038.1/ maṇḍape sthāpayiṣyanti suveśyābhiḥ suśobhanaiḥ |</l>
          <l>BRP051.038.2/ krīḍāviśeṣabahulair nṛtyagītamanoharaiḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.039.1/ cāmaraiḥ svarṇadaṇḍaiś ca vyajanai ratnabhūṣaṇaiḥ |</l>
          <l>BRP051.039.2/ vījayantas tathāsmabhyaṃ sthāpayiṣyanti maṅgalāḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.040.1/ brahmacārī yatiś caiva snātakāś ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP051.040.2/ vānaprasthā gṛhasthāś ca siddhāś cānye ca brāhmaṇāḥ || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.041.1/ nānāvarṇapadaiḥ stotrair ṛgyajuḥsāmanisvanaiḥ |</l>
          <l>BRP051.041.2/ kariṣyanti stutiṃ rājan rāmakeśavayoḥ punaḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.042.1/ tataḥ stutvā ca dṛṣṭvā ca sampraṇamya ca bhaktitaḥ |</l>
          <l>BRP051.042.2/ naro varṣāyutaṃ divyaṃ śrīmaddharipure vaset || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.043.1/ pūjyamāno 'psarobhiś ca gandharvair gītanisvanaiḥ |</l>
          <l>BRP051.043.2/ harer anucaras tatra krīḍate keśavena vai || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.044.1/ vimānenārkavarṇena ratnahāreṇa bhrājatā |</l>
          <l>BRP051.044.2/ sarvakāmair mahābhogais tiṣṭhate bhuvanottame || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.045.1/ tapaḥkṣayādihāgatya manuṣyo brāhmaṇo bhavet |</l>
          <l>BRP051.045.2/ koṭīdhanapatiḥ śrīmāṃś caturvedī bhaved dhruvam || 45 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP051.046.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.046.1/ evaṃ tasmai varaṃ dattvā kṛtvā ca samayaṃ hariḥ |</l>
          <l>BRP051.046.2/ jagāmādarśanaṃ viprāḥ sahito viśvakarmaṇā || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.047.1/ sa tu rājā tadā hṛṣṭo romāñcitatanūruhaḥ |</l>
          <l>BRP051.047.2/ kṛtakṛtyam ivātmānaṃ mene sandarśanād dhareḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.048.1/ tataḥ kṛṣṇaṃ ca rāmaṃ ca subhadrāṃ ca varapradām |</l>
          <l>BRP051.048.2/ rathair vimānasaṅkāśair maṇikāñcanacitritaiḥ || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.049.1/ saṃvāhya tās tadā rājā mahāmaṅgalaniḥsvanaiḥ |</l>
          <l>BRP051.049.2/ ānayām āsa matimān sāmātyaḥ sapurohitaḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.050.1/ nānāvāditranirghoṣair nānāvedasvanaiḥ śubhaiḥ |</l>
          <l>BRP051.050.2/ saṃsthāpya ca śubhe deśe pavitre sumanohare || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.051.1/ tataḥ śubhatithau kāle nakṣatre śubhalakṣaṇe |</l>
          <l>BRP051.051.2/ pratiṣṭhāṃ kārayām āsa sumuhūrte dvijaiḥ saha || 51 ||</l>
        </lg>
        <pb n="209"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.052.1/ yathoktena vidhānena vidhidṛṣṭena karmaṇā |</l>
          <l>BRP051.052.2/ ācāryānumatenaiva sarvaṃ kṛtvā mahīpatiḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.053.1/ ācāryāya tadā dattvā dakṣiṇāṃ vidhivat prabhuḥ |</l>
          <l>BRP051.053.2/ ṛtvigbhyaś ca vidhānena tathānyebhyo dhanaṃ dadau || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.054.1/ kṛtvā pratiṣṭhāṃ vidhivat prāsāde bhavanottame |</l>
          <l>BRP051.054.2/ sthāpayām āsa tān sarvān vidhidṛṣṭena karmaṇā || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.055.1/ tataḥ sampūjya vidhinā nānāpuṣpaiḥ sugandhibhiḥ |</l>
          <l>BRP051.055.2/ suvarṇamaṇimuktādyair nānāvastraiḥ suśobhanaiḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.056.1/ ratnaiś ca vividhair divyair āsanair grāmapattanaiḥ |</l>
          <l>BRP051.056.2/ dadau cānyān sa viṣayān purāṇi nagarāṇi ca || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.057.1/ evaṃ bahuvidhaṃ dattvā rājyaṃ kṛtvā yathocitam |</l>
          <l>BRP051.057.2/ iṣṭvā ca vividhair yajñair dattvā dānāny anekaśaḥ || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.058.1/ kṛtakṛtyas tato rājā tyaktasarvaparigrahaḥ |</l>
          <l>BRP051.058.2/ jagāma paramaṃ sthānaṃ tad viṣṇoḥ paramaṃ padam || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.059.1/ evaṃ mayā muniśreṣṭhāḥ kathito vo nṛpottamaḥ |</l>
          <l>BRP051.059.2/ kṣetrasya caiva māhātmyaṃ kim anyac chrotum icchatha || 59 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP051.060.0/ viṣṇur uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.060.1/ śrutvaivaṃ vacanaṃ tasya brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ |</l>
          <l>BRP051.060.2/ āścaryaṃ menire viprāḥ papracchuś ca punar mudā || 60 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP051.061.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.061.1/ kasmin kāle suraśreṣṭha gantavyaṃ puruṣottamam |</l>
          <l>BRP051.061.2/ vidhinā kena kartavyaṃ pañcatīrtham iti prabho || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.062.1/ ekaikasya ca tīrthasya snānadānasya yat phalam |</l>
          <l>BRP051.062.2/ devatāprekṣaṇe caiva brūhi sarvaṃ pṛthak pṛthak || 62 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP051.063.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.063.1/ nirāhāraḥ kurukṣetre pādenaikena yas tapet |</l>
          <l>BRP051.063.2/ jitendriyo jitakrodhaḥ saptasaṃvatsarāyutam || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.064.1/ dṛṣṭvā sadā jyeṣṭhaśukladvādaśyāṃ puruṣottamam |</l>
          <l>BRP051.064.2/ kṛtopavāsaḥ prāpnoti tato 'dhikataraṃ phalam || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.065.1/ tasmāj jyeṣṭhe muniśreṣṭhāḥ prayatnena susaṃyataiḥ |</l>
          <l>BRP051.065.2/ svargalokepsuviprādyair draṣṭavyaḥ puruṣottamaḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.066.1/ pañcatīrthaṃ tu vidhivat kṛtvā jyeṣṭhe narottamaḥ |</l>
          <l>BRP051.066.2/ śuklapakṣasya dvādaśyāṃ paśyet taṃ puruṣottamam || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.067.1/ ye paśyanty avyayaṃ devaṃ dvādaśyāṃ puruṣottamam |</l>
          <l>BRP051.067.2/ te viṣṇulokam āsādya na cyavante kadācana || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.068.1/ tasmāj jyeṣṭhe prayatnena gantavyaṃ bho dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP051.068.2/ kṛtvā tasmin pañcatīrthaṃ draṣṭavyaḥ puruṣottamaḥ || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.069.1/ sudūrastho 'pi yo bhaktyā kīrtayet puruṣottamam |</l>
          <l>BRP051.069.2/ ahany ahani śuddhātmā so 'pi viṣṇupuraṃ vrajet || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.070.1/ yātrāṃ karoti kṛṣṇasya śraddhayā yaḥ samāhitaḥ |</l>
          <l>BRP051.070.2/ sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ vrajen naraḥ || 70 ||</l>
        </lg>
        <pb n="210"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP051.071.1/ cakraṃ dṛṣṭvā harer dūrāt prāsādopari saṃsthitam |</l>
          <l>BRP051.071.2/ sahasā mucyate pāpān naro bhaktyā praṇamya tat || 71 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="52" type="chapter">
        <head>Chapter 52 :: Mārkaṇḍeya-episode: The end of the cosmic cycle</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 107-108</note>
        <p>BRP052.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.001.1/ āsīt kalpe muniśreṣṭhāḥ sampravṛtte mahākṣaye |</l>
          <l>BRP052.001.2/ naṣṭe 'rkacandre pavane naṣṭe sthāvarajaṅgame || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.002.1/ udite pralayāditye pracaṇḍe ghanagarjite |</l>
          <l>BRP052.002.2/ vidyudutpātasaṅghātaiḥ sambhagne taruparvate || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.003.1/ loke ca saṃhṛte sarve mahadulkānibarhaṇe |</l>
          <l>BRP052.003.2/ śuṣkeṣu sarvatoyeṣu saraḥsu ca saritsu ca || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.004.1/ tataḥ saṃvartako vahnir vāyunā saha bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP052.004.2/ lokaṃ tu prāviśat sarvam ādityair upaśobhitam || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.005.1/ paścāt sa pṛthivīṃ bhittvā praviśya ca rasātalam |</l>
          <l>BRP052.005.2/ devadānavayakṣāṇāṃ bhayaṃ janayate mahat || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.006.1/ nirdahan nāgalokaṃ ca yac ca kiñcit kṣitāv iha |</l>
          <l>BRP052.006.2/ adhastān muniśārdūlāḥ sarvaṃ nāśayate kṣaṇāt || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.007.1/ tato yojanaviṃśānāṃ sahasrāṇi śatāni ca |</l>
          <l>BRP052.007.2/ nirdahaty āśugo vāyuḥ sa ca saṃvartako 'nalaḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.008.1/ sadevāsuragandharvaṃ sayakṣoragarākṣasam |</l>
          <l>BRP052.008.2/ tato dahati sandīptaḥ sarvam eva jagat prabhuḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.009.1/ pradīpto 'sau mahāraudraḥ kalpāgnir iti saṃśrutaḥ |</l>
          <l>BRP052.009.2/ mahājvālo mahārciṣmān sampradīptamahāsvanaḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.010.1/ sūryakoṭipratīkāśo jvalann iva sa tejasā |</l>
          <l>BRP052.010.2/ trailokyaṃ cādahat tūrṇaṃ sasurāsuramānuṣam || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.011.1/ evaṃvidhe mahāghore mahāpralayadāruṇe |</l>
          <l>BRP052.011.2/ ṛṣiḥ paramadharmātmā dhyānayogaparo 'bhavat || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.012.1/ ekaḥ santiṣṭhate viprā mārkaṇḍeyeti viśrutaḥ |</l>
          <l>BRP052.012.2/ mohapāśair nibaddho 'sau kṣuttṛṣṇākulitendriyāḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.013.1/ sa dṛṣṭvā taṃ mahāvahniṃ śuṣkakaṇṭhauṣṭhatālukaḥ |</l>
          <l>BRP052.013.2/ tṛṣṇārtaḥ praskhalan viprās tadāsau bhayavihvalaḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.014.1/ babhrāma pṛthivīṃ sarvāṃ kāndiśīko vicetanaḥ |</l>
          <l>BRP052.014.2/ trātāraṃ nādhigacchan vai itaś cetaś ca dhāvati || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.015.1/ na lebhe ca tadā śarma yatra viśrāmyatā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP052.015.2/ karomi kiṃ na jānāmi yasyāhaṃ śaraṇaṃ vraje || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.016.1/ kathaṃ paśyāmi taṃ devaṃ puruṣeśaṃ sanātanam |</l>
          <l>BRP052.016.2/ iti sañcintayan devam ekāgreṇa sanātanam || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.017.1/ prāptavāṃs tat padaṃ divyaṃ mahāpralayakāraṇam |</l>
          <l>BRP052.017.2/ puruṣeśam iti khyātaṃ vaṭarājaṃ sanātanam || 17 ||</l>
        </lg>
        <pb n="211"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.018.1/ tvarāyukto muniś cāsau nyagrodhasyāntikaṃ yayau |</l>
          <l>BRP052.018.2/ āsādya taṃ muniśreṣṭhās tasya mūle samāviśat || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP052.019.1/ na kālāgnibhayaṃ tatra na cāṅgārapravarṣaṇam |</l>
          <l>BRP052.019.2/ na saṃvartāgamas tatra na ca vajrāśanis tathā || 19 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="53" type="chapter">
        <head>Chapter 53 :: Mārkaṇḍeya-episode (cont.): The Flood and the child in the
          fig-tree</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 108</note>
        <p>BRP053.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.001.1/ tato gajakulaprakhyās taḍinmālāvibhūṣitāḥ |</l>
          <l>BRP053.001.2/ samuttasthur mahāmeghā nabhasy adbhutadarśanāḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.002.1/ kecin nīlotpalaśyāmāḥ kecit kumudasannibhāḥ |</l>
          <l>BRP053.002.2/ kecit kiñjalkasaṅkāśāḥ kecit pītāḥ payodharāḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.003.1/ kecid dharitasaṅkāśāḥ kākāṇḍasannibhās tathā |</l>
          <l>BRP053.003.2/ kecit kamalapattrābhāḥ kecid dhiṅgulasannibhāḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.004.1/ kecit puravarākārāḥ kecid girivaropamāḥ |</l>
          <l>BRP053.004.2/ kecid añjanasaṅkāśāḥ kecin marakataprabhāḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.005.1/ vidyunmālāpinaddhāṅgāḥ samuttasthur mahāghanāḥ |</l>
          <l>BRP053.005.2/ ghorarūpā mahābhāgā ghorasvananināditāḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.006.1/ tato jaladharāḥ sarve samāvṛṇvan nabhastalam |</l>
          <l>BRP053.006.2/ tair iyaṃ pṛthivī sarvā saparvatavanākarā || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.007.1/ āpūritā diśaḥ sarvāḥ salilaughapariplutāḥ |</l>
          <l>BRP053.007.2/ tatas te jaladā ghorā vāriṇā munisattamāḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.008.1/ sarvataḥ plāvayām āsuś coditāḥ parameṣṭhinā |</l>
          <l>BRP053.008.2/ varṣamāṇā mahātoyaṃ pūrayanto vasundharām || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.009.1/ sughoram aśivaṃ raudraṃ nāśayanti sma pāvakam |</l>
          <l>BRP053.009.2/ tato dvādaśa varṣāṇi payodāḥ samupaplave || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.010.1/ dhārābhiḥ pūrayanto vai codyamānā mahātmanā |</l>
          <l>BRP053.010.2/ tataḥ samudrāḥ svāṃ velām atikrāmanti bho dvijāḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.011.1/ parvatāś ca vyaśīryanta mahī cāpsu nimajjati |</l>
          <l>BRP053.011.2/ sarvataḥ sumahābhrāntās te payodā nabhastalam || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.012.1/ saṃveṣṭayitvā naśyanti vāyuvegasamāhatāḥ |</l>
          <l>BRP053.012.2/ tatas taṃ mārutaṃ ghoraṃ sa viṣṇur munisattamāḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.013.1/ ādipadmālayo devaḥ pītvā svapiti bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP053.013.2/ tasminn ekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.014.1/ naṣṭe devāsuranare yakṣarākṣasavarjite |</l>
          <l>BRP053.014.2/ tato muniḥ sa viśrānto dhyātvā ca puruṣottamam || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.015.1/ dadarśa cakṣur unmīlya jalapūrṇāṃ vasundharām |</l>
          <l>BRP053.015.2/ nāpaśyat taṃ vaṭaṃ norvīṃ na digādi na bhāskaram || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.016.1/ na candrārkāgnipavanaṃ na devāsurapannagam |</l>
          <l>BRP053.016.2/ tasminn ekārṇave ghore tamobhūte nirāśraye || 16 ||</l>
        </lg>
        <pb n="212"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.017.1/ nimajjan sa tadā viprāḥ santartum upacakrame |</l>
          <l>BRP053.017.2/ babhrāmāsau muniś cārta itaś cetaś ca samplavan || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.018.1/ nimamajja tadā viprās trātāraṃ nādhigacchati |</l>
          <l>BRP053.018.2/ evaṃ taṃ vihvalaṃ dṛṣṭvā kṛpayā puruṣottamaḥ |</l>
          <l>BRP053.018.3/ provāca muniśārdūlās tadā dhyānena toṣitaḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP053.019.0/ śrībhagavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.019.1/ vatsa śrānto 'si bālas tvaṃ bhaktatra mama suvrata |</l>
          <l>BRP053.019.2/ āgacchāgaccha śīghraṃ tvaṃ mārkaṇḍeya mamāntikam || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.020.1/ mā tvayaiva ca bhetavyaṃ samprāpto 'si mamāgrataḥ |</l>
          <l>BRP053.020.2/ mārkaṇḍeya mune dhīra bālas tvaṃ śramapīḍitaḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP053.021.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.021.1/ tasya tad vacanaṃ śrutvā muniḥ paramakopitaḥ |</l>
          <l>BRP053.021.2/ uvāca sa tadā viprā vismitaś cābhavan muhuḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP053.022.0/ mārkaṇḍeya uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.022.1/ ko 'yaṃ nāmnā kīrtayati tapaḥ paribhavann iva |</l>
          <l>BRP053.022.2/ bahuvarṣasahasrākhyaṃ dharṣayann iva me vapuḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.023.1/ na hy eṣa samudācāro deveṣv api samāhitaḥ |</l>
          <l>BRP053.023.2/ māṃ brahmā sa ca deveśo dīrghāyur iti bhāṣate || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.024.1/ kas tapo ghoraśiraso mamādya tyaktajīvitaḥ |</l>
          <l>BRP053.024.2/ mārkaṇḍeyeti coktvā manmṛtyuṃ gantum ihecchati || 24 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP053.025.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.025.1/ evam uktvā tadā viprāś cintāviṣṭo 'bhavan muniḥ |</l>
          <l>BRP053.025.2/ kiṃ svapno 'yaṃ mayā dṛṣṭaḥ kiṃ vā moho 'yam āgataḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.026.1/ itthaṃ cintayatas tasya utpannā duḥkhahā matiḥ |</l>
          <l>BRP053.026.2/ vrajāmi śaraṇaṃ devaṃ bhaktyāhaṃ puruṣottamam || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.027.1/ sa gatvā śaraṇaṃ devaṃ munis tadgatamānasaḥ |</l>
          <l>BRP053.027.2/ dadarśa taṃ vaṭaṃ bhūyo viśālaṃ salilopari || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.028.1/ śākhāyāṃ tasya sauvarṇaṃ vistīrṇāyāṃ mahādbhutam |</l>
          <l>BRP053.028.2/ ruciraṃ divyaparyaṅkaṃ racitaṃ viśvakarmaṇā || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.029.1/ vajravaidūryaracitaṃ maṇividrumaśobhitam |</l>
          <l>BRP053.029.2/ padmarāgādibhir juṣṭaṃ ratnair anyair alaṅkṛtam || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.030.1/ nānāstaraṇasaṃvītaṃ nānāratnopaśobhitam |</l>
          <l>BRP053.030.2/ nānāścaryasamāyuktaṃ prabhāmaṇḍalamaṇḍitam || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.031.1/ tasyopari sthitaṃ devaṃ kṛṣṇaṃ bālavapurdharam |</l>
          <l>BRP053.031.2/ sūryakoṭipratīkāśaṃ dīpyamānaṃ suvarcasam || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.032.1/ caturbhujaṃ sundarāṅgaṃ padmapattrāyatekṣaṇam |</l>
          <l>BRP053.032.2/ śrīvatsavakṣasaṃ devaṃ śaṅkhacakragadādharam || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.033.1/ vanamālāvṛtoraskaṃ divyakuṇḍaladhāriṇam |</l>
          <l>BRP053.033.2/ hārabhārārpitagrīvaṃ divyaratnavibhūṣitam || 33 ||</l>
        </lg>
        <pb n="213"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.034.1/ dṛṣṭvā tadā munir devaṃ vismayotphullalocanaḥ |</l>
          <l>BRP053.034.2/ romāñcitatanur devaṃ praṇipatyedam abravīt || 34 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP053.035.0/ mārkaṇḍeya uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.035.1/ aho caikārṇave ghore vinaṣṭe sacarācare |</l>
          <l>BRP053.035.2/ katham eko hy ayaṃ bālas tiṣṭhaty atra sunirbhayaḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP053.036.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.036.1/ bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca jānann api mahāmuniḥ |</l>
          <l>BRP053.036.2/ na bubodha tadā devaṃ māyayā tasya mohitaḥ |</l>
          <l>BRP053.036.3/ yadā na bubudhe cainaṃ tadā khedād uvāca ha || 36 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP053.037.0/ mārkaṇḍeya uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.037.1/ vṛthā me tapaso vīryaṃ vṛthā jñānaṃ vṛthā kriyā |</l>
          <l>BRP053.037.2/ vṛthā me jīvitaṃ dīrghaṃ vṛthā mānuṣyam eva ca || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.038.1/ yo 'haṃ suptaṃ na jānāmi paryaṅke divyabālakam || 38 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP053.039.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.039.1/ evaṃ sañcintayan vipraḥ plavamāno vicetanaḥ |</l>
          <l>BRP053.039.2/ trāṇārthaṃ vihvalaś cāsau nirvedaṃ gatavāṃs tadā || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.040.1/ tato bālārkasaṅkāśaṃ svamahimnā vyavasthitam |</l>
          <l>BRP053.040.2/ sarvatejomayaṃ viprā na śaśākābhivīkṣitum || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.041.1/ dṛṣṭvā taṃ munim āyāntaṃ sa bālaḥ prahasann iva |</l>
          <l>BRP053.041.2/ provāca muniśārdūlās tadā meghaughanisvanaḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP053.042.0/ śrībhagavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.042.1/ vatsa jānāmi śrāntaṃ tvāṃ trāṇārthaṃ mām upasthitam |</l>
          <l>BRP053.042.2/ śarīraṃ viśa me kṣipraṃ viśrāmas te mayoditaḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP053.043.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP053.043.1/ śrutvā sa vacanaṃ tasya kiñcin novāca mohitaḥ |</l>
          <l>BRP053.043.2/ viveśa vadanaṃ tasya vivṛtaṃ cāvaśo muniḥ || 43 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="54" type="chapter">
        <head>Chapter 54 :: Mārkaṇḍeya-episode (cont.): Mārkaṇḍeya's vision</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 109</note>
        <p>BRP054.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.001.1/ sa praviśyodare tasya bālasya munisattamaḥ |</l>
          <l>BRP054.001.2/ dadarśa pṛthivīṃ kṛtsnāṃ nānājanapadair vṛtām || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.002.1/ lavaṇekṣusurāsarpirdadhidugdhajalodadhīn |</l>
          <l>BRP054.002.2/ dadarśa tān samudrāṃś ca jambu plakṣaṃ ca śālmalam || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.003.1/ kuśaṃ krauñcaṃ ca śākaṃ ca puṣkaraṃ ca dadarśa saḥ |</l>
          <l>BRP054.003.2/ bhāratādīni varṣāṇi tathā sarvāṃś ca parvatān || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.004.1/ meruṃ ca sarvaratnāḍhyaṃ apaśyat kanakācalam |</l>
          <l>BRP054.004.2/ nānāratnānvitaiḥ śṛṅgair bhūṣitaṃ bahukandaram || 4 ||</l>
        </lg>
        <pb n="214"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.005.1/ nānāmunijanākīrṇaṃ nānāvṛkṣavanākulam |</l>
          <l>BRP054.005.2/ nānāsattvasamāyuktaṃ nānāścaryasamanvitam || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.006.1/ vyāghraiḥ siṃhair varāhaiś ca cāmarair mahiṣair gajaiḥ |</l>
          <l>BRP054.006.2/ mṛgaiḥ śākhāmṛgaiś cānyair bhūṣitaṃ sumanoharam || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.007.1/ śakrādyair vividhair devaiḥ siddhacāraṇapannagaiḥ |</l>
          <l>BRP054.007.2/ muniyakṣāpsarobhiś ca vṛtaiś cānyaiḥ surālayaiḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP054.008.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.008.1/ evaṃ sumeruṃ śrīmantam apaśyan munisattamaḥ |</l>
          <l>BRP054.008.2/ paryaṭan sa tadā vipras tasya bālasya codare || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.009.1/ himavantaṃ hemakūṭaṃ niṣadhaṃ gandhamādanam |</l>
          <l>BRP054.009.2/ śvetaṃ ca durdharaṃ nīlaṃ kailāsaṃ mandaraṃ girim || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.010.1/ mahendraṃ malayaṃ vindhyaṃ pāriyātraṃ tathārbudam |</l>
          <l>BRP054.010.2/ sahyaṃ ca śuktimantaṃ ca mainākaṃ vakraparvatam || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.011.1/ etāś cānyāś ca bahavo yāvantaḥ pṛthivīdharāḥ |</l>
          <l>BRP054.011.2/ tatas tāṃs tu muniśreṣṭhāḥ so 'paśyad ratnabhūṣitān || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.012.1/ kurukṣetraṃ ca pāñcālān matsyān madrān sakekayān |</l>
          <l>BRP054.012.2/ bāhlīkān śūrasenāṃś ca kāśmīrāṃs taṅgaṇān khasān || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.013.1/ pārvatīyān kirātāṃś ca karṇaprāvaraṇān marūn |</l>
          <l>BRP054.013.2/ antyajān antyajātīṃś ca so 'paśyat tasya codare || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.014.1/ mṛgāñ śākhāmṛgān siṃhān varāhān sṛmarāñ śaśān |</l>
          <l>BRP054.014.2/ gajāṃś cānyāṃs tathā sattvān so 'paśyat tasya codare || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.015.1/ pṛthivyāṃ yāni tīrthāni grāmāś ca nagarāṇi ca |</l>
          <l>BRP054.015.2/ kṛṣigorakṣavāṇijyaṃ krayavikrayaṇaṃ tathā || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.016.1/ śakrādīn vibudhāñ śreṣṭhāṃs tathānyāṃś ca divaukasaḥ |</l>
          <l>BRP054.016.2/ gandharvāpsaraso yakṣān ṛṣīṃś caiva sanātanān || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.017.1/ daityadānavasaṅghāṃś ca nāgāṃś ca munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP054.017.2/ siṃhikātanayāṃś caiva ye cānye suraśatravaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.018.1/ yat kiñcit tena loke 'smin dṛṣṭapūrvaṃ carācaram |</l>
          <l>BRP054.018.2/ apaśyat sa tadā sarvaṃ tasya kukṣau dvijottamāḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.019.1/ athavā kiṃ bahūktena kīrtitena punaḥ punaḥ |</l>
          <l>BRP054.019.2/ brahmādistambaparyantaṃ yat kiñcit sacarācaram || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.020.1/ bhūrlokaṃ ca bhuvarlokaṃ svarlokaṃ ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP054.020.2/ mahar janas tapaḥ satyam atalaṃ vitalaṃ tathā || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.021.1/ pātālaṃ sutalaṃ caiva vitalaṃ ca rasātalam |</l>
          <l>BRP054.021.2/ mahātalaṃ ca brahmāṇḍam apaśyat tasya codare || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.022.1/ avyāhatā gatis tasya tadābhūd dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP054.022.2/ prasādāt tasya devasya smṛtilopaś ca nābhavat || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.023.1/ bhramamāṇas tadā kukṣau kṛtsnaṃ jagad idaṃ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP054.023.2/ nāntaṃ jagāma dehasya tasya viṣṇoḥ kadācana || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.024.1/ yadāsau nāgataś cāntaṃ tasya dehasya bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP054.024.2/ tadā taṃ varadaṃ devaṃ śaraṇaṃ gatavān muniḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <pb n="215"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP054.025.1/ tato 'sau sahasā viprā vāyuvegena niḥsṛtaḥ |</l>
          <l>BRP054.025.2/ mahātmano mukhāt tasya vivṛtāt puruṣasya saḥ || 25 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="55" type="chapter">
        <head>Chapter 55 :: Mārkaṇḍeya-episode (cont.): Mārkaṇḍeya's hymn to Viṣṇu</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 109</note>
        <p>BRP055.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.001.1/ sa niṣkramyodarāt tasya bālasya munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP055.001.2/ punaś caikārṇavām urvīm apaśyaj janavarjitām || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.002.1/ pūrvadṛṣṭaṃ ca taṃ devaṃ dadarśa śiśurūpiṇam |</l>
          <l>BRP055.002.2/ śākhāyāṃ vaṭavṛkṣasya paryaṅkopari saṃsthitam || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.003.1/ śrīvatsavakṣasaṃ devaṃ pītavastraṃ caturbhujam |</l>
          <l>BRP055.003.2/ jagad ādāya tiṣṭhantaṃ padmapattrāyatekṣaṇam || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.004.1/ so 'pi taṃ munim āyāntaṃ plavamānam acetanam |</l>
          <l>BRP055.004.2/ dṛṣṭvā mukhād viniṣkrāntaṃ provāca prahasann iva || 4 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP055.005.0/ śrībhagavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.005.1/ kaccit tvayoṣitaṃ vatsa viśrāntaṃ ca mamodare |</l>
          <l>BRP055.005.2/ bhramamāṇaś ca kiṃ tatra āścaryaṃ dṛṣṭavān asi || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.006.1/ bhakto 'si me muniśreṣṭha śrānto 'si ca mamāśritaḥ |</l>
          <l>BRP055.006.2/ tena tvām upakārāya sambhāṣe paśya mām iha || 6 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP055.007.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.007.1/ śrutvā sa vacanaṃ tasya samprahṛṣṭatanūruhaḥ |</l>
          <l>BRP055.007.2/ dadarśa taṃ suduṣprekṣaṃ ratnair divyair alaṅkṛtam || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.008.1/ prasannā nirmalā dṛṣṭir muhūrtāt tasya bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP055.008.2/ prasādāt tasya devasya prādurbhūtā punar navā || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.009.1/ raktāṅgulitalau pādau tatas tasya surārcitau |</l>
          <l>BRP055.009.2/ praṇamya śirasā viprā harṣagadgadayā girā || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.010.1/ kṛtāñjalis tadā hṛṣṭo vismitaś ca punaḥ punaḥ |</l>
          <l>BRP055.010.2/ dṛṣṭvā taṃ paramātmānaṃ saṃstotum upacakrame || 10 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP055.011.0/ mārkaṇḍeya uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.011.1/ devadeva jagannātha māyābālavapurdhara |</l>
          <l>BRP055.011.2/ trāhi māṃ cārupadmākṣa duḥkhitaṃ śaraṇāgatam || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.012.1/ santapto 'smi suraśreṣṭha saṃvartākhyena vahninā |</l>
          <l>BRP055.012.2/ aṅgāravarṣabhītaṃ ca trāhi māṃ puruṣottama || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.013.1/ śoṣitaś ca pracaṇḍena vāyunā jagadāyunā |</l>
          <l>BRP055.013.2/ vihvalo 'haṃ tathā śrāntas trāhi māṃ puruṣottama || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.014.1/ tāpitaś ca taśāmātyaiḥ pralayāvartakādibhiḥ |</l>
          <l>BRP055.014.2/ na śāntim adhigacchāmi trāhi māṃ puruṣottama || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.015.1/ tṛṣitaś ca kṣudhāviṣṭo duḥkhitaś ca jagatpate |</l>
          <l>BRP055.015.2/ trātāraṃ nātra paśyāmi trāhi māṃ puruṣottama || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.016.1/ asminn ekārṇave ghore vinaṣṭe sacarācare |</l>
          <l>BRP055.016.2/ na cāntam adhigacchāmi trāhi māṃ puruṣottama || 16 ||</l>
        </lg>
        <pb n="216"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.017.1/ tavodare ca deveśa mayā dṛṣṭaṃ carācaram |</l>
          <l>BRP055.017.2/ vismito 'haṃ viṣaṇṇaś ca trāhi māṃ puruṣottama || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.018.1/ saṃsāre 'smin nirālambe prasīda puruṣottama |</l>
          <l>BRP055.018.2/ prasīda vibudhaśreṣṭha prasīda vibudhapriya || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.019.1/ prasīda vibudhāṃ nātha prasīda vibudhālaya |</l>
          <l>BRP055.019.2/ prasīda sarvalokeśa jagatkāraṇakāraṇa || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.020.1/ prasīda sarvakṛd deva prasīda mama bhūdhara |</l>
          <l>BRP055.020.2/ prasīda salilāvāsa prasīda madhusūdana || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.021.1/ prasīda kamalākānta prasīda tridaśeśvara |</l>
          <l>BRP055.021.2/ prasīda kaṃsakeśīghna prasīdāriṣṭanāśana || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.022.1/ prasīda kṛṣṇa daityaghna prasīda danujāntaka |</l>
          <l>BRP055.022.2/ prasīda mathurāvāsa prasīda yadunandana || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.023.1/ prasīda śakrāvaraja prasīda varadāvyaya |</l>
          <l>BRP055.023.2/ tvaṃ mahī tvaṃ jalaṃ deva tvam agnis tvaṃ samīraṇaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.024.1/ tvaṃ nabhas tvaṃ manaś caiva tvam ahaṅkāra eva ca |</l>
          <l>BRP055.024.2/ tvaṃ buddhiḥ prakṛtiś caiva sattvādyās tvaṃ jagatpate || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.025.1/ puruṣas tvaṃ jagadvyāpī puruṣād api cottamaḥ |</l>
          <l>BRP055.025.2/ tvam indriyāṇi sarvāṇi śabdādyā viṣayāḥ prabho || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.026.1/ tvaṃ dikpālāś ca dharmāś ca vedā yajñāḥ sadakṣiṇāḥ |</l>
          <l>BRP055.026.2/ tvam indras tvaṃ śivo devas tvaṃ havis tvaṃ hutāśanaḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.027.1/ tvaṃ yamaḥ pitṛrāṭ deva tvaṃ rakṣodhipatiḥ svayam |</l>
          <l>BRP055.027.2/ varuṇas tvam apāṃ nātha tvaṃ vāyus tvaṃ dhaneśvaraḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.028.1/ tvam īśānas tvam anantas tvaṃ gaṇeśaś ca ṣaṇmukhaḥ |</l>
          <l>BRP055.028.2/ vasavas tvaṃ tathā rudrās tvam ādityāś ca khecarāḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.029.1/ dānavās tvaṃ tathā yakṣās tvaṃ daityāḥ samarudgaṇāḥ |</l>
          <l>BRP055.029.2/ siddhāś cāpsaraso nāgā gandharvās tvaṃ sacāraṇāḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.030.1/ pitaro vālakhilyāś ca prajānāṃ patayo 'cyuta |</l>
          <l>BRP055.030.2/ munayas tvam ṛṣigaṇās tvam aśvinau niśācarāḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.031.1/ anyāś ca jātayas tvaṃ hi yat kiñcij jīvasañjñitam |</l>
          <l>BRP055.031.2/ kiṃ cātra bahunoktena brahmādistambagocaram || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.032.1/ bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca tvaṃ jagat sacarācaram |</l>
          <l>BRP055.032.2/ yat te rūpaṃ paraṃ deva kūṭastham acalaṃ dhruvam || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.033.1/ brahmādyās tan na jānanti katham anye 'lpamedhasaḥ |</l>
          <l>BRP055.033.2/ deva śuddhasvabhāvo 'si nityas tvaṃ prakṛteḥ paraḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.034.1/ avyaktaḥ śāśvato 'nantaḥ sarvavyāpī maheśvaraḥ |</l>
          <l>BRP055.034.2/ tvam ākāśaḥ paraḥ śānto ajas tvaṃ vibhur avyayaḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP055.035.1/ evaṃ tvāṃ nirguṇaṃ stotuṃ kaḥ śaknoti nirañjanam |</l>
          <l>BRP055.035.2/ stuto 'si yan mayā deva vikalenālpacetasā |</l>
          <l>BRP055.035.3/ tat sarvaṃ devadeveśa kṣantum arhasi cāvyaya || 35 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="56" type="chapter">
        <pb n="217"/>
        <head>Chapter 56 :: Mārkaṇḍeya-episode (cont.): Viṣṇu's teachings</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 110-111</note>
        <p>BRP056.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.001.1/ itthaṃ stutas tadā tena mārkaṇḍeyena bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP056.001.2/ prītaḥ provāca bhagavān meghagambhīrayā girā || 1 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP056.002.0/ śrībhagavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.002.1/ brūhi kāmaṃ muniśreṣṭha yat te manasi vartate |</l>
          <l>BRP056.002.2/ dadāmi sarvaṃ viprarṣe matto yad abhivāñchasi || 2 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP056.003.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.003.1/ śrutvā sa vacanaṃ viprāḥ śiśos tasya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP056.003.2/ uvāca paramaprīto munis tadgatamānasaḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP056.004.0/ mārkaṇḍeya uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.004.1/ jñātum icchāmi deva tvāṃ māyāṃ vai tava cottamām |</l>
          <l>BRP056.004.2/ tvatprasādāc ca deveśa smṛtir na parihīyate || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.005.1/ drutam antaḥ śarīreṇa satataṃ paryavartitam |</l>
          <pb n="218"/>
          <l>BRP056.005.2/ icchāmi puṇḍarīkākṣa jñātuṃ tvām aham avyayam || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.006.1/ iha bhūtvā śiśuḥ sākṣāt kiṃ bhavān avatiṣṭhate |</l>
          <l>BRP056.006.2/ pītvā jagad idaṃ sarvam etad ākhyātum arhasi || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.007.1/ kimarthaṃ ca jagat sarvaṃ śarīrasthaṃ tavānagha |</l>
          <l>BRP056.007.2/ kiyantaṃ ca tvayā kālam iha stheyam arindama || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.008.1/ jñātum icchāmi deveśa brūhi sarvam aśeṣataḥ |</l>
          <l>BRP056.008.2/ tvattaḥ kamalapattrākṣa vistareṇa yathātatham |</l>
          <l>BRP056.008.3/ mahad etad acintyaṃ ca yad ahaṃ dṛṣṭavān prabho || 8 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP056.009.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.009.1/ ity uktaḥ sa tadā tena devadevo mahādyutiḥ |</l>
          <l>BRP056.009.2/ sāntvayan sa tadā vākyam uvāca vadatāṃ varaḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <pb n="219"/>
        <p>BRP056.010.0/ śrībhagavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.010.1/ kāmaṃ devāś ca māṃ vipra nahi jānanti tattvataḥ |</l>
          <l>BRP056.010.2/ tava prītyā pravakṣyāmi yathedaṃ visṛjāmy aham || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.011.1/ pitṛbhakto 'si viprarṣe mām eva śaraṇaṃ gataḥ |</l>
          <l>BRP056.011.2/ tato dṛṣṭo 'smi te sākṣād brahmacaryaṃ ca te mahat || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.012.1/ āpo nārā iti purā sañjñākarma kṛtaṃ mayā |</l>
          <l>BRP056.012.2/ tena nārāyaṇo 'smy ukto mama tās tv ayanaṃ sadā || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.013.1/ ahaṃ nārāyaṇo nāma prabhavaḥ śāśvato 'vyayaḥ |</l>
          <l>BRP056.013.2/ vidhātā sarvabhūtānāṃ saṃhartā ca dvijottama || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.014.1/ ahaṃ viṣṇur ahaṃ brahmā śakraś cāpi surādhipaḥ |</l>
          <l>BRP056.014.2/ ahaṃ vaiśravaṇo rājā yamaḥ pretādhipas tathā || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.015.1/ ahaṃ śivaś ca somaś ca kaśyapaś ca prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP056.015.2/ ahaṃ dhātā vidhātā ca yajñaś cāhaṃ dvijottama || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.016.1/ agnir āsyaṃ kṣitiḥ pādau candrādityau ca locane |</l>
          <l>BRP056.016.2/ dyaur mūrdhā khaṃ diśaḥ śrotre tathāpaḥ svedasambhavāḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.017.1/ sadiśaṃ ca nabhaḥ kāyo vāyur manasi me sthitaḥ |</l>
          <l>BRP056.017.2/ mayā kratuśatair iṣṭaṃ bahubhiś cāptadakṣiṇaiḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.018.1/ yajante vedaviduṣo māṃ devayajane sthitam |</l>
          <l>BRP056.018.2/ pṛthivyāṃ kṣatriyendrāś ca pārthivāḥ svargakāṅkṣiṇaḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.019.1/ yajante māṃ tathā vaiśyāḥ svargalokajigīṣavaḥ |</l>
          <l>BRP056.019.2/ catuḥsamudraparyantāṃ merumandarabhūṣaṇām || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.020.1/ śeṣo bhūtvāham eko hi dhārayāmi vasundharām |</l>
          <l>BRP056.020.2/ vārāhaṃ rūpam āsthāya mameyaṃ jagatī purā || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.021.1/ majjamānā jale vipra vīryeṇāsmi samuddhṛtā |</l>
          <l>BRP056.021.2/ agniś ca vāḍavo vipra bhūtvāhaṃ dvijasattama || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.022.1/ pibāmy apaḥ samāviṣṭas tāś caiva visṛjāmy aham |</l>
          <l>BRP056.022.2/ brahma vaktraṃ bhujau kṣatram ūrū me saṃśritā viśaḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.023.1/ pādau śūdrā bhavantīme vikrameṇa krameṇa ca |</l>
          <l>BRP056.023.2/ ṛgvedaḥ sāmavedaś ca yajurvedas tv atharvaṇaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.024.1/ mattaḥ prādurbhavanty ete mām eva praviśanti ca |</l>
          <l>BRP056.024.2/ yatayaḥ śāntiparamā yatātmāno bubhutsavaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.025.1/ kāmakrodhadveṣamuktā niḥsaṅgā vītakalmaṣāḥ |</l>
          <l>BRP056.025.2/ sattvasthā nirahaṅkārā nityam adhyātmakovidāḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.026.1/ mām eva satataṃ viprāś cintayanta upāsate |</l>
          <l>BRP056.026.2/ ahaṃ saṃvartako jyotir ahaṃ saṃvartako 'nalaḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.027.1/ ahaṃ saṃvartakaḥ sūryas tv ahaṃ saṃvartako 'nilaḥ |</l>
          <l>BRP056.027.2/ tārārūpāṇi dṛśyante yāny etāni nabhastale || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.028.1/ mama vai romakūpāṇi viddhi tvaṃ dvijasattama |</l>
          <l>BRP056.028.2/ ratnākarāḥ samudrāś ca sarva eva caturdiśaḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.029.1/ vasanaṃ śayanaṃ caiva nilayaṃ caiva viddhi me |</l>
          <l>BRP056.029.2/ kāmaḥ krodhaś ca harṣaś ca bhayaṃ mohas tathaiva ca || 29 ||</l>
        </lg>
        <pb n="220"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.030.1/ mamaiva viddhi rūpāṇi sarvāṇy etāni sattama |</l>
          <l>BRP056.030.2/ prāpnuvanti narā vipra yat kṛtvā karma śobhanam || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.031.1/ satyaṃ dānaṃ tapaś cogram ahiṃsāṃ sarvajantuṣu |</l>
          <l>BRP056.031.2/ madvidhānena vihitā mama dehavicāriṇaḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.032.1/ mayābhibhūtavijñānāś ceṣṭayanti na kāmataḥ |</l>
          <l>BRP056.032.2/ samyag vedam adhīyānā yajanto vividhair makhaiḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.033.1/ śāntātmāno jitakrodhāḥ prāpnuvanti dvijātayaḥ |</l>
          <l>BRP056.033.2/ prāptuṃ śakyo na caivāhaṃ narair duṣkṛtakarmabhiḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.034.1/ lobhābhibhūtaiḥ kṛpaṇair anāryair akṛtātmabhiḥ |</l>
          <l>BRP056.034.2/ tan māṃ mahāphalaṃ viddhi narāṇāṃ bhāvitātmanām || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.035.1/ suduṣprāpaṃ vimūḍhānāṃ māṃ kuyoganiṣeviṇām |</l>
          <l>BRP056.035.2/ yadā yadā hi dharmasya glānir bhavati sattama || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.036.1/ abhyutthānam adharmasya tadātmānaṃ sṛjāmy aham |</l>
          <l>BRP056.036.2/ daityā hiṃsānuraktāś ca avadhyāḥ surasattamaiḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.037.1/ rākṣasāś cāpi loke 'smin yadotpatsyanti dāruṇāḥ |</l>
          <l>BRP056.037.2/ tadāhaṃ samprasūyāmi gṛheṣu puṇyakarmaṇām || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.038.1/ praviṣṭo mānuṣaṃ dehaṃ sarvaṃ praśamayāmy aham |</l>
          <l>BRP056.038.2/ sṛṣṭvā devamanuṣyāṃś ca gandharvoragarākṣasān || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.039.1/ sthāvarāṇi ca bhūtāni saṃharāmy ātmamāyayā |</l>
          <l>BRP056.039.2/ karmakāle punar deham anucintya sṛjāmy aham || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.040.1/ āviśya mānuṣaṃ dehaṃ maryādābandhakāraṇāt |</l>
          <l>BRP056.040.2/ śvetaḥ kṛtayuge dharmaḥ śyāmas tretāyuge mama || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.041.1/ rakto dvāparam āsādya kṛṣṇaḥ kaliyuge tathā |</l>
          <l>BRP056.041.2/ trayo bhāgā hy adharmasya tasmin kāle bhavanti ca || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.042.1/ antakāle ca samprāpte kālo bhūtvātidāruṇaḥ |</l>
          <l>BRP056.042.2/ trailokyaṃ nāśayāmy ekaḥ sarvaṃ sthāvarajaṅgamam || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.043.1/ ahaṃ tridharmā viśvātmā sarvalokasukhāvahaḥ |</l>
          <l>BRP056.043.2/ abhinnaḥ sarvago 'nanto hṛṣīkeśa urukramaḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.044.1/ kālacakraṃ nayāmy eko brahmarūpaṃ mamaiva tat |</l>
          <l>BRP056.044.2/ śamanaṃ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtakṛtodyamam || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.045.1/ evaṃ praṇihitaḥ samyaṅ mamātmā munisattama |</l>
          <l>BRP056.045.2/ sarvabhūteṣu viprendra na ca māṃ vetti kaścana || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.046.1/ sarvaloke ca māṃ bhaktāḥ pūjayanti ca sarvaśaḥ |</l>
          <l>BRP056.046.2/ yac ca kiñcit tvayā prāptaṃ mayi kleśātmakaṃ dvija || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.047.1/ sukhodayāya tat sarvaṃ śreyase ca tavānagha |</l>
          <l>BRP056.047.2/ yac ca kiñcit tvayā loke dṛṣṭaṃ sthāvarajaṅgamam || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.048.1/ vihitaḥ sarva evāsau mayātmā bhūtabhāvanaḥ |</l>
          <l>BRP056.048.2/ ahaṃ nārāyaṇo nāma śaṅkhacakragadādharaḥ || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.049.1/ yāvad yugānāṃ viprarṣe sahasraṃ parivartate |</l>
          <l>BRP056.049.2/ tāvat svapimi viśvātmā sarvaviśvāni mohayan || 49 ||</l>
        </lg>
        <pb n="221"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.050.1/ evaṃ sarvam ahaṃ kālam ihāse munisattama |</l>
          <l>BRP056.050.2/ aśiśuḥ śiśurūpeṇa yāvad brahmā na budhyate || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.051.1/ mayā ca datto viprendra varas te brahmarūpiṇā |</l>
          <l>BRP056.051.2/ asakṛt parituṣṭena viprarṣigaṇapūjita || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.052.1/ sarvam ekārṇavaṃ kṛtvā naṣṭe sthāvarajaṅgame |</l>
          <l>BRP056.052.2/ nirgato 'si mayājñātas tatas te darśitaṃ jagat || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.053.1/ abhyantaraṃ śarīrasya praviṣṭo 'si yadā mama |</l>
          <l>BRP056.053.2/ dṛṣṭvā lokaṃ samastaṃ hi vismito nāvabudhyase || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.054.1/ tato 'si vaktrād viprarṣe drutaṃ niḥsārito mayā |</l>
          <l>BRP056.054.2/ ākhyātas te mayā cātmā durjñeyo hi surāsuraiḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.055.1/ yāvat sa bhagavān brahmā na budhyeta mahātapāḥ |</l>
          <l>BRP056.055.2/ tāvat tvam iha viprarṣe viśrabdhaś cara vai sukham || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.056.1/ tato vibuddhe tasmiṃs tu sarvalokapitāmahe |</l>
          <l>BRP056.056.2/ eko bhūtāni srakṣyāmi śarīrāṇi dvijottama || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.057.1/ ākāśaṃ pṛthivīṃ jyotir vāyuḥ salilam eva ca |</l>
          <l>BRP056.057.2/ loke yac ca bhavet kiñcid iha sthāvarajaṅgamam || 57 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP056.058.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.058.1/ evam uktvā tadā viprāḥ punas taṃ prāha mādhavaḥ |</l>
          <l>BRP056.058.2/ pūrṇe yugasahasre tu meghagambhīranisvanaḥ || 58 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP056.059.0/ śrībhagavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.059.1/ mune brūhi yadarthaṃ māṃ stutavān paramārthataḥ |</l>
          <l>BRP056.059.2/ varaṃ vṛṇīṣva yac chreṣṭhaṃ dadāmi nacirād aham || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.060.1/ āyuṣmān asi devānāṃ madbhakto 'si dṛḍhavrataḥ |</l>
          <l>BRP056.060.2/ tena tvam asi viprendra punar dīrghāyur āpnuhi || 60 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP056.061.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.061.1/ śrutvā vāṇīṃ śubhāṃ tasya vilokya sa tadā punaḥ |</l>
          <l>BRP056.061.2/ mūrdhnā nipatya sahasā praṇamya punar abravīt || 61 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP056.062.0/ mārkaṇḍeya uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.062.1/ dṛṣṭaṃ paraṃ hi deveśa tava rūpaṃ dvijottama |</l>
          <l>BRP056.062.2/ moho 'yaṃ vigataḥ satyaṃ tvayi dṛṣṭe tu me hare || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.063.1/ evam evam ahaṃ nātha iccheyaṃ tvatprasādataḥ |</l>
          <l>BRP056.063.2/ lokānāṃ ca hitārthāya nānābhāvapraśāntaye || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.064.1/ śaivabhāgavatānāṃ ca vādārthapratiṣedhakam |</l>
          <l>BRP056.064.2/ asmin kṣetravare puṇye nirmale puruṣottame || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.065.1/ śivasyāyatanaṃ deva karomi paramaṃ mahat |</l>
          <l>BRP056.065.2/ pratiṣṭheya tathā tatra tava sthāne ca śaṅkaram || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.066.1/ tato jñāsyanti loke 'sminn ekamūrtī harīśvarau |</l>
          <l>BRP056.066.2/ pratyuvāca jagannāthaḥ sa punas taṃ mahāmunim || 66 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP056.067.0/ śrībhagavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.067.1/ yad etat paramaṃ devaṃ kāraṇaṃ bhuvaneśvaram |</l>
          <l>BRP056.067.2/ liṅgam ārādhanārthāya nānābhāvapraśāntaye || 67 ||</l>
        </lg>
        <pb n="222"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.068.1/ mamādiṣṭena viprendra kuru śīghraṃ śivālayam |</l>
          <l>BRP056.068.2/ tatprabhāvāc chivaloke tiṣṭha tvaṃ ca tathākṣayam || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.069.1/ śive saṃsthāpite vipra mama saṃsthāpanaṃ bhavet |</l>
          <l>BRP056.069.2/ nāvayor antaraṃ kiñcid ekabhāvau dvidhā kṛtau || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.070.1/ yo rudraḥ sa svayaṃ viṣṇur yo viṣṇuḥ sa maheśvaraḥ |</l>
          <l>BRP056.070.2/ ubhayor antaraṃ nāsti pavanākāśayor iva || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.071.1/ mohito nābhijānāti ya eva garuḍadhvajaḥ |</l>
          <l>BRP056.071.2/ vṛṣadhvajaḥ sa eveti tripuraghnaṃ trilocanam || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.072.1/ tava nāmāṅkitaṃ tasmāt kuru vipra śivālayam |</l>
          <l>BRP056.072.2/ uttare devadevasya kuru tīrthaṃ suśobhanam || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.073.1/ mārkaṇḍeyahrado nāma naralokeṣu viśrutaḥ |</l>
          <l>BRP056.073.2/ bhaviṣyati dvijaśreṣṭha sarvapāpapraṇāśanaḥ || 73 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP056.074.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP056.074.1/ ity uktvā sa tadā devas tatraivāntaradhīyata |</l>
          <l>BRP056.074.2/ mārkaṇḍeyaṃ muniśreṣṭhāḥ sarvavyāpī janārdanaḥ || 74 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="57" type="chapter">
        <head>Chapter 57 :: Pañcatīrtha-Māhātmya</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 112-113</note>
        <p>BRP057.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.001.1/ ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pañcatīrthavidhiṃ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP057.001.2/ yat phalaṃ snānadānena devatāprekṣaṇena ca || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.002.1/ mārkaṇḍeyahradaṃ gatvā naraś codaṅmukhaḥ śuciḥ |</l>
          <l>BRP057.002.2/ nimajjet tatra vārāṃs trīn imaṃ mantram udīrayet || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.003.1/ saṃsārasāgare magnaṃ pāpagrastam acetanam |</l>
          <l>BRP057.003.2/ trāhi māṃ bhaganetraghna tripurāre namo 'stu te || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.004.1/ namaḥ śivāya śāntāya sarvapāpaharāya ca |</l>
          <l>BRP057.004.2/ snānaṃ karomi deveśa mama naśyatu pātakam || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.005.1/ nābhimātre jale snātvā vidhivad devatā ṛṣīn |</l>
          <l>BRP057.005.2/ tilodakena matimān pitṝṃś cānyāṃś ca tarpayet || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.006.1/ snātvā tathaiva cācamya tato gacchec chivālayam |</l>
          <l>BRP057.006.2/ praviśya devatāgāraṃ kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.007.1/ mūlamantreṇa sampūjya mārkaṇḍeyasya ceśvaram |</l>
          <l>BRP057.007.2/ aghoreṇa ca bho viprāḥ praṇipatya prasādayet || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.008.1/ trilocana namas te 'stu namas te śaśibhūṣaṇa |</l>
          <l>BRP057.008.2/ trāhi māṃ tvaṃ virūpākṣa mahādeva namo 'stu te || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.009.1/ mārkaṇḍeyahrade tv evaṃ snātvā dṛṣṭvā ca śaṅkaram |</l>
          <l>BRP057.009.2/ daśānām aśvamedhānāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.010.1/ pāpaiḥ sarvair vinirmuktaḥ śivalokaṃ sa gacchati |</l>
          <l>BRP057.010.2/ tatra bhuktvā varān bhogān yāvad ābhūtasamplavam || 10 ||</l>
        </lg>
        <pb n="223"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.011.1/ ihalokaṃ samāsādya bhaved vipro bahuśrutaḥ |</l>
          <l>BRP057.011.2/ śāṅkaraṃ yogam āsādya tato mokṣam avāpnuyāt || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.012.1/ kalpavṛkṣaṃ tato gatvā kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam |</l>
          <l>BRP057.012.2/ pūjayet parayā bhaktyā mantreṇānena taṃ vaṭam || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.013.1/ oṃ namo vyaktarūpāya mahāpralayakāriṇe |</l>
          <l>BRP057.013.2/ mahadrasopaviṣṭāya nyagrodhāya namo 'stu te || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.014.1/ amaras tvaṃ sadā kalpe hareś cāyatanaṃ vaṭa |</l>
          <l>BRP057.014.2/ nyagrodha hara me pāpaṃ kalpavṛkṣa namo 'stu te || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.015.1/ bhaktyā pradakṣiṇaṃ kṛtvā natvā kalpavaṭaṃ naraḥ |</l>
          <l>BRP057.015.2/ sahasā mucyate pāpāj jīrṇatvaca ivoragaḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.016.1/ chāyāṃ tasya samākramya kalpavṛkṣasya bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP057.016.2/ brahmahatyāṃ naro jahyāt pāpeṣv anyeṣu kā kathā || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.017.1/ dṛṣṭvā kṛṣṇāṅgasambhūtaṃ brahmatejomayaṃ param |</l>
          <l>BRP057.017.2/ nyagrodhākṛtikaṃ viṣṇuṃ praṇipatya ca bho dvijāḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.018.1/ rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ prāpnoti cādhikam |</l>
          <l>BRP057.018.2/ tathā svavaṃśam uddhṛtya viṣṇulokaṃ sa gacchati || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.019.1/ vainateyaṃ namaskṛtya kṛṣṇasya purataḥ sthitam |</l>
          <l>BRP057.019.2/ sarvapāpavinirmuktas tato viṣṇupuraṃ vrajet || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.020.1/ dṛṣṭvā vaṭaṃ vainateyaṃ yaḥ paśyet puruṣottamam |</l>
          <l>BRP057.020.2/ saṅkarṣaṇaṃ subhadrāṃ ca sa yāti paramāṃ gatim || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.021.1/ praviśyāyatanaṃ viṣṇoḥ kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam |</l>
          <l>BRP057.021.2/ saṅkarṣaṇaṃ svamantreṇa bhaktyāpūjya prasādayet || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.022.1/ namas te haladhṛg rāma namas te muśalāyudha |</l>
          <l>BRP057.022.2/ namas te revatīkānta namas te bhaktavatsala || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.023.1/ namas te balināṃ śreṣṭha namas te dharaṇīdhara |</l>
          <l>BRP057.023.2/ pralambāre namas te 'stu trāhi māṃ kṛṣṇapūrvaja || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.024.1/ evaṃ prasādya cānantam ajeyaṃ tridaśārcitam |</l>
          <l>BRP057.024.2/ kailāsaśikharākāraṃ candrāt kāntatarānanam || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.025.1/ nīlavastradharaṃ devaṃ phaṇāvikaṭamastakam |</l>
          <l>BRP057.025.2/ mahābalaṃ haladharaṃ kuṇḍalaikavibhūṣitam || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.026.1/ rauhiṇeyaṃ naro bhaktyā labhed abhimataṃ phalam |</l>
          <l>BRP057.026.2/ sarvapāpair vinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.027.1/ ābhūtasamplavaṃ yāvad bhuktvā tatra sukhaṃ naraḥ |</l>
          <l>BRP057.027.2/ puṇyakṣayād ihāgatya pravare yogināṃ kule || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.028.1/ brāhmaṇapravaro bhūtvā sarvaśāstrārthapāragaḥ |</l>
          <l>BRP057.028.2/ jñānaṃ tatra samāsādya muktiṃ prāpnoti durlabhām || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.029.1/ evam abhyarcya halinaṃ tataḥ kṛṣṇaṃ vicakṣaṇaḥ |</l>
          <l>BRP057.029.2/ dvādaśākṣaramantreṇa pūjayet susamāhitaḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.030.1/ dviṣaṭkavarṇamantreṇa bhaktyā ye puruṣottamam |</l>
          <l>BRP057.030.2/ pūjayanti sadā dhīrās te mokṣaṃ prāpnuvanti vai || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.031.1/ na tāṃ gatiṃ surā yānti yogino naiva somapāḥ |</l>
          <l>BRP057.031.2/ yāṃ gatiṃ yānti bho viprā dvādaśākṣaratatparāḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <pb n="224"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.032.1/ tasmāt tenaiva mantreṇa bhaktyā kṛṣṇaṃ jagadgurum |</l>
          <l>BRP057.032.2/ sampūjya gandhapuṣpādyaiḥ praṇipatya prasādayet || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.033.1/ jaya kṛṣṇa jagannātha jaya sarvāghanāśana |</l>
          <l>BRP057.033.2/ jaya cāṇūrakeśighna jaya kaṃsaniṣūdana || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.034.1/ jaya padmapalāśākṣa jaya cakragadādhara |</l>
          <l>BRP057.034.2/ jaya nīlāmbudaśyāma jaya sarvasukhaprada || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.035.1/ jaya deva jagatpūjya jaya saṃsāranāśana |</l>
          <l>BRP057.035.2/ jaya lokapate nātha jaya vāñchāphalaprada || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.036.1/ saṃsārasāgare ghore niḥsāre duḥkhaphenile |</l>
          <l>BRP057.036.2/ krodhagrāhākule raudre viṣayodakasamplave || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.037.1/ nānārogormikalile mohāvartasudustare |</l>
          <l>BRP057.037.2/ nimagno 'haṃ suraśreṣṭha trāhi māṃ puruṣottama || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.038.1/ evaṃ prasādya deveśaṃ varadaṃ bhaktavatsalam |</l>
          <l>BRP057.038.2/ sarvapāpaharaṃ devaṃ sarvakāmaphalapradam || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.039.1/ pīnāṃsaṃ dvibhujaṃ kṛṣṇaṃ padmapattrāyatekṣaṇam |</l>
          <l>BRP057.039.2/ mahoraskaṃ mahābāhuṃ pītavastraṃ śubhānanam || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.040.1/ śaṅkhacakragadāpāṇiṃ mukuṭāṅgadabhūṣaṇam |</l>
          <l>BRP057.040.2/ sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ vanamālāvibhūṣitam || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.041.1/ dṛṣṭvā naro 'ñjaliṃ kṛtvā daṇḍavat praṇipatya ca |</l>
          <l>BRP057.041.2/ aśvamedhasahasrāṇāṃ phalaṃ prāpnoti vai dvijāḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.042.1/ yat phalaṃ sarvatīrtheṣu snāne dāne prakīrtitam |</l>
          <l>BRP057.042.2/ naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.043.1/ yat phalaṃ sarvaratnādyair iṣṭe bahusuvarṇake |</l>
          <l>BRP057.043.2/ naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.044.1/ yat phalaṃ sarvavedeṣu sarvayajñeṣu yat phalam |</l>
          <l>BRP057.044.2/ tat phalaṃ samavāpnoti naraḥ kṛṣṇaṃ praṇamya ca || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.045.1/ yat phalaṃ sarvadānena vratena niyamena ca |</l>
          <l>BRP057.045.2/ naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.046.1/ tapobhir vividhair ugrair yat phalaṃ samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP057.046.2/ naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.047.1/ yat phalaṃ brahmacaryeṇa samyak cīrṇena tatkṛtam |</l>
          <l>BRP057.047.2/ naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.048.1/ yat phalaṃ ca gṛhasthasya yathoktācāravartinaḥ |</l>
          <l>BRP057.048.2/ naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.049.1/ yat phalaṃ vanavāsena vānaprasthasya kīrtitam |</l>
          <l>BRP057.049.2/ naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.050.1/ sannyāsena yathoktena yat phalaṃ samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP057.050.2/ naras tat phalam āpnoti dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.051.1/ kiṃ cātra bahunoktena māhātmye tasya bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP057.051.2/ dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ naro bhaktyā mokṣaṃ prāpnoti durlabham || 51 ||</l>
        </lg>
        <pb n="225"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.052.1/ pāpair vimuktaḥ śuddhātmā kalpakoṭisamudbhavaiḥ |</l>
          <l>BRP057.052.2/ śriyā paramayā yuktaḥ sarvaiḥ samudito guṇaiḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.053.1/ sarvakāmasamṛddhena vimānena suvarcasā |</l>
          <l>BRP057.053.2/ trisaptakulam uddhṛtya naro viṣṇupuraṃ vrajet || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.054.1/ tatra kalpaśataṃ yāvad bhuktvā bhogān manoramān |</l>
          <l>BRP057.054.2/ gandharvāpsarasaiḥ sārdhaṃ yathā viṣṇuś caturbhujaḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.055.1/ cyutas tasmād ihāyāto viprāṇāṃ pravare kule |</l>
          <l>BRP057.055.2/ sarvajñaḥ sarvavedī ca jāyate gatamatsaraḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.056.1/ svadharmanirataḥ śānto dātā bhūtahite rataḥ |</l>
          <l>BRP057.056.2/ āsādya vaiṣṇavaṃ jñānaṃ tato muktim avāpnuyāt || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.057.1/ tataḥ sampūjya mantreṇa subhadrāṃ bhaktavatsalām |</l>
          <l>BRP057.057.2/ prasādayet tato viprāḥ praṇipatya kṛtāñjaliḥ || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.058.1/ namas te sarvage devi namas te śubhasaukhyade |</l>
          <l>BRP057.058.2/ trāhi māṃ padmapattrākṣi kātyāyani namo 'stu te || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.059.1/ evaṃ prasādya tāṃ devīṃ jagaddhātrīṃ jagaddhitām |</l>
          <l>BRP057.059.2/ baladevasya bhaginīṃ subhadrāṃ varadāṃ śivām || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.060.1/ kāmagena vimānena naro viṣṇupuraṃ vrajet |</l>
          <l>BRP057.060.2/ ābhūtasamplavaṃ yāvat krīḍitvā tatra devavat || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP057.061.1/ iha mānuṣatāṃ prāpto brāhmaṇo vedavid bhavet |</l>
          <l>BRP057.061.2/ prāpya yogaṃ hares tatra mokṣaṃ ca labhate dhruvam || 61 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="58" type="chapter">
        <head>Chapter 58 :: Narasiṃha-Māhātmya</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 113-115</note>
        <p>BRP058.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.001.1/ evaṃ dṛṣṭvā balaṃ kṛṣṇaṃ subhadrāṃ praṇipatya ca |</l>
          <l>BRP058.001.2/ dharmaṃ cārthaṃ ca kāmaṃ ca mokṣaṃ ca labhate dhruvam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.002.1/ niṣkramya devatāgārāt kṛtakṛtyo bhaven naraḥ |</l>
          <l>BRP058.002.2/ praṇamyāyatanaṃ paścād vrajet tatra samāhitaḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.003.1/ indranīlamayo viṣṇur yatrāste vālukāvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP058.003.2/ antardhānagataṃ natvā tato viṣṇupuraṃ vrajet || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.004.1/ sarvadevamayo yo 'sau hatavān asurottamam |</l>
          <l>BRP058.004.2/ sa āste tatra bho viprāḥ siṃhārdhakṛtavigrahaḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.005.1/ bhaktyā dṛṣṭvā tu taṃ devaṃ praṇamya narakesarīm |</l>
          <l>BRP058.005.2/ mucyate pātakair martyaḥ samastair nātra saṃśayaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.006.1/ narasiṃhasya ye bhaktā bhavanti bhuvi mānavāḥ |</l>
          <l>BRP058.006.2/ na teṣāṃ duṣkṛtaṃ kiñcit phalaṃ syād yad yad īpsitam || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.007.1/ tasmāt sarvaprayatnena narasiṃhaṃ samāśrayet |</l>
          <l>BRP058.007.2/ dharmārthakāmamokṣāṇāṃ phalaṃ yasmāt prayacchati || 7 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP058.008.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.008.1/ māhātmyaṃ narasiṃhasya sukhadaṃ bhuvi durlabham |</l>
          <l>BRP058.008.2/ yathā kathayase deva tena no vismayo mahān || 8 ||</l>
        </lg>
        <pb n="226"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.009.1/ prabhāvaṃ tasya devasya vistareṇa jagatpate |</l>
          <l>BRP058.009.2/ śrotum icchāmahe brūhi paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.010.1/ yathā prasīded devo 'sau narasiṃho mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP058.010.2/ bhaktānām upakārāya brūhi deva namo 'stu te || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.011.1/ prasādān narasiṃhasya yā bhavanty atra siddhayaḥ |</l>
          <l>BRP058.011.2/ brūhi tāḥ kuru cāsmākaṃ prasādaṃ prapitāmaha || 11 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP058.012.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.012.1/ śṛṇudhvaṃ tasya bho viprāḥ prabhāvaṃ gadato mama |</l>
          <l>BRP058.012.2/ ajitasyāprameyasya bhuktimuktipradasya ca || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.013.1/ kaḥ śaknoti guṇān vaktuṃ samastāṃs tasya bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP058.013.2/ siṃhārdhakṛtadehasya pravakṣyāmi samāsataḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.014.1/ yāḥ kāścit siddhayaś cātra śrūyante daivamānuṣāḥ |</l>
          <l>BRP058.014.2/ prasādāt tasya tāḥ sarvāḥ sidhyanti nātra saṃśayaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.015.1/ svarge martye ca pātāle dikṣu toye pure nage |</l>
          <l>BRP058.015.2/ prasādāt tasya devasya bhavaty avyāhatā gatiḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.016.1/ asādhyaṃ tasya devasya nāsty atra sacarācare |</l>
          <l>BRP058.016.2/ narasiṃhasya bho viprāḥ sadā bhaktānukampinaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.017.1/ vidhānaṃ tasya vakṣyāmi bhaktānām upakārakam |</l>
          <l>BRP058.017.2/ yena prasīdec caivāsau siṃhārdhakṛtavigrahaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.018.1/ śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ kalparājaṃ sanātanam |</l>
          <l>BRP058.018.2/ narasiṃhasya tattvaṃ ca yan na jñātaṃ surāsuraiḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.019.1/ śākayāvakamūlais tu phalapiṇyākasaktukaiḥ |</l>
          <l>BRP058.019.2/ payobhakṣeṇa viprendrā vartayet sādhakottamaḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.020.1/ kośakaupīnavāsāś ca dhyānayukto jitendriyaḥ |</l>
          <l>BRP058.020.2/ araṇye vijane deśe parvate sindhusaṅgame || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.021.1/ ūṣare siddhakṣetre ca narasiṃhāśrame tathā |</l>
          <l>BRP058.021.2/ pratiṣṭhāpya svayaṃ vāpi pūjāṃ kṛtvā vidhānataḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.022.1/ dvādaśyāṃ śuklapakṣasya upoṣya munipuṅgavāḥ |</l>
          <l>BRP058.022.2/ japel lakṣāṇi vai viṃśan manasā saṃyatendriyaḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.023.1/ upapātakayuktaś ca mahāpātakasaṃyutaḥ |</l>
          <l>BRP058.023.2/ mukto bhavet tato viprāḥ sādhako nātra saṃśayaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.024.1/ kṛtvā pradakṣiṇaṃ tatra narasiṃhaṃ prapūjayet |</l>
          <l>BRP058.024.2/ puṇyagandhādibhir dhūpaiḥ praṇamya śirasā prabhum || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.025.1/ karpūracandanāktāni jātīpuṣpāṇi mastake |</l>
          <l>BRP058.025.2/ pradadyān narasiṃhasya tataḥ siddhiḥ prajāyate || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.026.1/ bhagavān sarvakāryeṣu na kvacit pratihanyate |</l>
          <l>BRP058.026.2/ tejaḥ soḍhuṃ na śaktāḥ syur brahmarudrādayaḥ surāḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.027.1/ kiṃ punar dānavā loke siddhagandharvamānuṣāḥ |</l>
          <l>BRP058.027.2/ vidyādharā yakṣagaṇāḥ sakinnaramahoragāḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.028.1/ mantraṃ yān āsurān hantuṃ japanty eke 'nyasādhakāḥ |</l>
          <l>BRP058.028.2/ te sarve pralayaṃ yānti dṛṣṭvādityāgnivarcasaḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.029.1/ sakṛjjaptaṃ tu kavacaṃ rakṣet sarvam upadravam |</l>
          <l>BRP058.029.2/ dvirjaptaṃ kavacaṃ divyaṃ rakṣate devadānavāt || 29 ||</l>
        </lg>
        <pb n="227"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.030.1/ gandharvāḥ kinnarā yakṣā vidyādharamahoragāḥ |</l>
          <l>BRP058.030.2/ bhūtāḥ piśācā rakṣāṃsi ye cānye paripanthinaḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.031.1/ trirjaptaṃ kavacaṃ divyam abhedyaṃ ca surāsuraiḥ |</l>
          <l>BRP058.031.2/ dvādaśābhyantare caiva yojanānāṃ dvijottamāḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.032.1/ rakṣate bhagavān devo narasiṃho mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP058.032.2/ tato gatvā biladvāram upoṣya rajanītrayam || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.033.1/ palāśakāṣṭhaiḥ prajvālya bhagavantaṃ hutāśanam |</l>
          <l>BRP058.033.2/ palāśasamidhas tatra juhuyāt trimadhuplutāḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.034.1/ dve śate dvijaśārdūlā vaṣaṭkāreṇa sādhakaḥ |</l>
          <l>BRP058.034.2/ tato vivaradvāraṃ tu prakaṭaṃ jāyate kṣaṇāt || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.035.1/ tato viśet tu niḥśaṅkaṃ kavacī vivaraṃ budhaḥ |</l>
          <l>BRP058.035.2/ gacchataḥ saṅkaṭaṃ tasya tamomohaś ca naśyati || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.036.1/ rājamārgaḥ suvistīrṇo dṛśyate bhramarājitaḥ |</l>
          <l>BRP058.036.2/ narasiṃhaṃ smaraṃs tatra pātālaṃ viśate dvijāḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.037.1/ gatvā tatra japet tattvaṃ narasiṃhākhyam avyayam |</l>
          <l>BRP058.037.2/ tataḥ strīṇāṃ sahasrāṇi vīṇāvādanakarmaṇām || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.038.1/ nirgacchanti puro viprāḥ svāgataṃ tā vadanti ca |</l>
          <l>BRP058.038.2/ praveśayanti tā haste gṛhītvā sādhakeśvaram || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.039.1/ tato rasāyanaṃ divyaṃ pāyayanti dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP058.039.2/ pītamātre divyadeho jāyate sumahābalaḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.040.1/ krīḍate saha kanyābhir yāvad ābhūtasamplavam |</l>
          <l>BRP058.040.2/ bhinnadeho vāsudeve līyate nātra saṃśayaḥ || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.041.1/ yadā na rocate vāsas tasmān nirgacchate punaḥ |</l>
          <l>BRP058.041.2/ paṭṭaṃ śūlaṃ ca khaḍgaṃ ca rocanāṃ ca maṇiṃ tathā || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.042.1/ rasaṃ rasāyanaṃ caiva pādukāñjanam eva ca |</l>
          <l>BRP058.042.2/ kṛṣṇājinaṃ muniśreṣṭhā guṭikāṃ ca manoharām || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.043.1/ kamaṇḍaluṃ cākṣasūtraṃ yaṣṭiṃ sañjīvanīṃ tathā |</l>
          <l>BRP058.043.2/ siddhavidyāṃ ca śāstrāṇi gṛhītvā sādhakeśvaraḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.044.1/ jvaladvahnisphuliṅgormiveṣṭitaṃ triśikhaṃ hṛdi |</l>
          <l>BRP058.044.2/ sakṛn nyastaṃ dahet sarvaṃ vṛjinaṃ janmakoṭijam || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.045.1/ viṣe nyastaṃ viṣaṃ hanyāt kuṣṭhaṃ hanyāt tanau sthitam |</l>
          <l>BRP058.045.2/ svadehe bhrūṇahatyādi kṛtvā divyena śudhyati || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.046.1/ mahāgrahagṛhīteṣu jvalamānaṃ vicintayet |</l>
          <l>BRP058.046.2/ hṛdante vai tataḥ śīghraṃ naśyeyur dāruṇā grahāḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.047.1/ bālānāṃ kaṇṭhake baddhaṃ rakṣā bhavati nityaśaḥ |</l>
          <l>BRP058.047.2/ gaṇḍapiṇḍakalūtānāṃ nāśanaṃ kurute dhruvam || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.048.1/ vyādhijāte samidbhiś ca ghṛtakṣīreṇa homayet |</l>
          <l>BRP058.048.2/ trisandhyaṃ māsam ekaṃ tu sarvarogān vināśayet || 48 ||</l>
        </lg>
        <pb n="228"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.049.1/ asādhyaṃ tu na paśyāmi trailokye sacarācare |</l>
          <l>BRP058.049.2/ yāṃ yāṃ kāmayate siddhiṃ tāṃ tāṃ prāpnoti sa dhruvam || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.050.1/ aṣṭottaraśataṃ tv eke pūjayitvā mṛgādhipam |</l>
          <l>BRP058.050.2/ mṛttikāḥ sapta valmīke śmaśāne ca catuṣpathe || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.051.1/ raktacandanasammiśrā gavāṃ kṣīreṇa loḍayet |</l>
          <l>BRP058.051.2/ siṃhasya pratimāṃ kṛtvā pramāṇena ṣaḍaṅgulām || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.052.1/ limpet tathā bhūrjapattre rocanayā samālikhet |</l>
          <l>BRP058.052.2/ narasiṃhasya kaṇṭhe tu baddhvā caiva hi mantravit || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.053.1/ japet saṅkhyāvihīnaṃ tu pūjayitvā jalāśaye |</l>
          <l>BRP058.053.2/ yāvat saptāhamātraṃ tu japet saṃyamitendriyaḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.054.1/ jalākīrṇā muhūrtena jāyate sarvamedinī |</l>
          <l>BRP058.054.2/ athavā śuṣkavṛkṣāgre narasiṃhaṃ tu pūjayet || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.055.1/ japtvā cāṣṭaśataṃ tattvaṃ varṣantaṃ vinivārayet |</l>
          <l>BRP058.055.2/ tam evaṃ piñjake baddhvā bhrāmayet sādhakottamaḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.056.1/ mahāvāto muhūrtena āgacchen nātra saṃśayaḥ |</l>
          <l>BRP058.056.2/ punaś ca dhārayet kṣipraṃ saptasaptena vāriṇā || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.057.1/ atha tāṃ pratimāṃ dvāri nikhaned yasya sādhakaḥ |</l>
          <l>BRP058.057.2/ gotrotsādo bhavet tasya uddhṛte caiva śāntidaḥ || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.058.1/ tasmāt taṃ muniśārdūlā bhaktyā sampūjayet sadā |</l>
          <l>BRP058.058.2/ mṛgarājaṃ mahāvīryaṃ sarvakāmaphalapradam || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.059.1/ vimuktaḥ sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati |</l>
          <l>BRP058.059.2/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ striyaḥ śūdrāntyajātayaḥ || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.060.1/ sampūjya taṃ suraśreṣṭhaṃ bhaktyā siṃhavapurdharam |</l>
          <l>BRP058.060.2/ mucyante cāśubhair duḥkhair janmakoṭisamudbhavaiḥ || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.061.1/ sampūjya taṃ suraśreṣṭhaṃ prāpnuvanty abhivāñchitam |</l>
          <l>BRP058.061.2/ devatvam amareśatvaṃ gandharvatvaṃ ca bho dvijāḥ || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.062.1/ yakṣavidyādharatvaṃ ca tathānyac cābhivāñchitam |</l>
          <l>BRP058.062.2/ dṛṣṭvā stutvā namaskṛtvā sampūjya narakesarīm || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.063.1/ prāpnuvanti narā rājyaṃ svargaṃ mokṣaṃ ca durlabham |</l>
          <l>BRP058.063.2/ narasiṃhaṃ naro dṛṣṭvā labhed abhimataṃ phalam || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.064.1/ nirmuktaḥ sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati |</l>
          <l>BRP058.064.2/ sakṛd dṛṣṭvā tu taṃ devaṃ bhaktyā siṃhavapurdharam || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.065.1/ mucyate cāśubhair duḥkhair janmakoṭisamudbhavaiḥ |</l>
          <l>BRP058.065.2/ saṅgrāme saṅkaṭe durge coravyāghrādipīḍite || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.066.1/ kāntāre prāṇasandehe viṣavahnijaleṣu ca |</l>
          <l>BRP058.066.2/ rājādibhyaḥ samudrebhyo graharogādipīḍite || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.067.1/ smṛtvā taṃ puruṣaḥ sarvai rājagrāmair vimucyate |</l>
          <l>BRP058.067.2/ sūryodaye yathā nāśaṃ tamo 'bhyeti mahattaram || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.068.1/ tathā sandarśane tasya vināśaṃ yānty upadravāḥ |</l>
          <l>BRP058.068.2/ guṭikāñjanapātālapāduke ca rasāyanam || 68 ||</l>
        </lg>
        <pb n="229"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.069.1/ narasiṃhe prasanne tu prāpnoty anyāṃś ca vāñchitān |</l>
          <l>BRP058.069.2/ yān yān kāmān abhidhyāyan bhajate narakesarīm || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.070.1/ tāṃs tān kāmān avāpnoti naro nāsty atra saṃśayaḥ |</l>
          <l>BRP058.070.2/ dṛṣṭvā taṃ devadeveśaṃ bhaktyāpūjya praṇamya ca || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.071.1/ daśānām aśvamedhānāṃ phalaṃ daśaguṇaṃ labhet |</l>
          <l>BRP058.071.2/ pāpaiḥ sarvair vinirmukto guṇaiḥ sarvair alaṅkṛtaḥ || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.072.1/ sarvakāmasamṛddhātmā jarāmaraṇavarjitaḥ |</l>
          <l>BRP058.072.2/ sauvarṇena vimānena kiṅkiṇījālamālinā || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.073.1/ sarvakāmasamṛddhena kāmagena suvarcasā |</l>
          <l>BRP058.073.2/ taruṇādityavarṇena muktāhārāvalambinā || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.074.1/ divyastrīśatayuktena divyagandharvanādinā |</l>
          <l>BRP058.074.2/ kulaikaviṃśam uddhṛtya devavan muditaḥ sukhī || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.075.1/ stūyamāno 'psarobhiś ca viṣṇulokaṃ vrajen naraḥ |</l>
          <l>BRP058.075.2/ bhuktvā tatra varān bhogān viṣṇuloke dvijottamāḥ || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.076.1/ gandharvair apsarair yuktaḥ kṛtvā rūpaṃ caturbhujam |</l>
          <l>BRP058.076.2/ manohlādakaraṃ saukhyaṃ yāvad ābhūtasamplavam || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP058.077.1/ puṇyakṣayād ihāyātaḥ pravare yogināṃ kule |</l>
          <l>BRP058.077.2/ caturvedī bhaved vipro vedavedāṅgapāragaḥ |</l>
          <l>BRP058.077.3/ vaiṣṇavaṃ yogam āsthāya tato mokṣam avāpnuyāt || 77 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="59" type="chapter">
        <head>Chapter 59 :: Śvetamādhava-Māhātmya</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 115-117</note>
        <p>BRP059.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.001.1/ anantākhyaṃ vāsudevaṃ dṛṣṭvā bhaktyā praṇamya ca |</l>
          <l>BRP059.001.2/ sarvapāpavinirmukto naro yāti paraṃ padam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.002.1/ mayā cārādhitaś cāsau śakreṇa tadanantaram |</l>
          <l>BRP059.002.2/ vibhīṣaṇena rāmeṇa kas taṃ nārādhayet pumān || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.003.1/ śvetagaṅgāṃ naraḥ snātvā yaḥ paśyec chvetamādhavam |</l>
          <l>BRP059.003.2/ matsyākhyaṃ mādhavaṃ caiva śvetadvīpaṃ sa gacchati || 3 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP059.004.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.004.1/ śvetamādhavamāhātmyaṃ vaktum arhasy aśeṣataḥ |</l>
          <l>BRP059.004.2/ vistareṇa jagannātha pratimāṃ tasya vai hareḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.005.1/ tasmin kṣetravare puṇye vikhyāte jagatītale |</l>
          <l>BRP059.005.2/ śvetākhyaṃ mādhavaṃ devaṃ kas taṃ sthāpitavān purā || 5 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP059.006.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.006.1/ abhūt kṛtayuge viprāḥ śveto nāma nṛpo balī |</l>
          <l>BRP059.006.2/ matimān dharmavic chūraḥ satyasandho dṛḍhavrataḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.007.1/ yasya rājye tu varṣāṇāṃ sahasraṃ daśa mānavāḥ |</l>
          <l>BRP059.007.2/ bhavanty āyuṣmanto lokā bālas tasmin na sīdati || 7 ||</l>
        </lg>
        <pb n="230"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.008.1/ vartamāne tadā rājye kiñcit kāle gate dvijāḥ |</l>
          <l>BRP059.008.2/ kapālagautamo nāma ṛṣiḥ paramadhārmikaḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.009.1/ suto 'syājātadantaś ca mṛtaḥ kālavaśād dvijāḥ |</l>
          <l>BRP059.009.2/ tam ādāya ṛṣir dhīmān nṛpasyāntikam ānayat || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.010.1/ dṛṣṭvaivaṃ nṛpatiḥ suptaṃ kumāraṃ gatacetasam |</l>
          <l>BRP059.010.2/ pratijñām akarod viprā jīvanārthaṃ śiśos tadā || 10 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP059.011.0/ rājovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.011.1/ yāvad bālam ahaṃ tv enaṃ yamasya sadane gatam |</l>
          <l>BRP059.011.2/ nānaye saptarātreṇa citāṃ dīptāṃ samāruhe || 11 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP059.012.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.012.1/ evam uktvāsitaiḥ padmaiḥ śatair daśaśatādikaiḥ |</l>
          <l>BRP059.012.2/ sampūjya ca mahādevaṃ rājā vidyāṃ punar japet || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.013.1/ atibhaktiṃ tu sañcintya nṛpasya jagadīśvaraḥ |</l>
          <l>BRP059.013.2/ sānnidhyam agamat tuṣṭo 'smīty uvāca sahomayā || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.014.1/ śrutvaivaṃ giram īśasya vilokya sahasā haram |</l>
          <l>BRP059.014.2/ bhasmadigdhaṃ virūpākṣaṃ śaratkundenduvarcasam || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.015.1/ śārdūlacarmavasanaṃ śaśāṅkāṅkitamūrdhajam |</l>
          <l>BRP059.015.2/ mahīṃ nipatya sahasā praṇamya sa tadābravīt || 15 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP059.016.0/ śveta uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.016.1/ kāruṇyaṃ yadi me dṛṣṭvā prasanno 'si prabho yadi |</l>
          <l>BRP059.016.2/ kālasya vaśam āpanno bālako dvijaputrakaḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.017.1/ jīvatv eṣa punar bāla ity evaṃ vratam āhitam |</l>
          <l>BRP059.017.2/ akasmāc ca mṛtaṃ bālaṃ niyamya bhagavan svayam |</l>
          <l>BRP059.017.3/ yathoktāyuṣyasaṃyuktaṃ kṣemaṃ kuru maheśvara || 17 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP059.018.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.018.1/ śvetasyaitad vacaḥ śrutvā mudaṃ prāpa haras tadā |</l>
          <l>BRP059.018.2/ kālam ājñāpayām āsa sarvabhūtabhayaṅkaram || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.019.1/ niyamya kālaṃ durdharṣaṃ yamasyājñākaraṃ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP059.019.2/ bālaṃ sañjīvayām āsa mṛtyor mukhagataṃ punaḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.020.1/ kṛtvā kṣemaṃ jagat sarvaṃ muneḥ putraṃ sa taṃ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP059.020.2/ devyā sahomayā devas tatraivāntaradhīyata || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.021.1/ evaṃ sañjīvayām āsa muneḥ putraṃ nṛpottamaḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP059.022.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.022.1/ devadeva jagannātha trailokyaprabhavāvyaya |</l>
          <l>BRP059.022.2/ brūhi naḥ paramaṃ tathyaṃ śvetākhyasya ca sāmpratam || 22 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP059.023.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.023.1/ śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ sarvasattvahitāvaham |</l>
          <l>BRP059.023.2/ pravakṣyāmi yathātathyaṃ yat pṛcchatha mamānaghāḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.024.1/ mādhavasya ca māhātmyaṃ sarvapāpapraṇāśanam |</l>
          <l>BRP059.024.2/ yac chrutvābhimatān kāmān dhruvaṃ prāpnoti mānavaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <pb n="231"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.025.1/ śrutavān ṛṣibhiḥ pūrvaṃ mādhavākhyasya bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP059.025.2/ śṛṇudhvaṃ tāṃ kathāṃ divyāṃ bhayaśokārtināśinīm || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.026.1/ sa kṛtvā rājyam ekāgryaṃ varṣāṇāṃ ca sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP059.026.2/ vicārya laukikān dharmān vaidikān niyamāṃs tathā || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.027.1/ keśavārādhane viprā niścitaṃ vratam āsthitaḥ |</l>
          <l>BRP059.027.2/ sa gatvā paramaṃ kṣetraṃ sāgaraṃ dakṣiṇāśrayam || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.028.1/ taṭe tasmiñ śubhe ramye deśe kṛṣṇasya cāntike |</l>
          <l>BRP059.028.2/ śveto 'tha kārayām āsa prāsādaṃ śubhalakṣaṇam || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.029.1/ dhanvantaraśataṃ caikaṃ devadevasya dakṣiṇe |</l>
          <l>BRP059.029.2/ tataḥ śvetena viprendrāḥ śvetaśailamayena ca || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.030.1/ kṛtaḥ sa bhagavāñ śveto mādhavaś candrasannibhaḥ |</l>
          <l>BRP059.030.2/ pratiṣṭhāṃ vidhivac cakre yathoddiṣṭāṃ svayaṃ tu saḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.031.1/ dattvā dānaṃ dvijātibhyo dīnānāthatapasvinām |</l>
          <l>BRP059.031.2/ athānantarato rājā mādhavasya ca sannidhau || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.032.1/ mahīṃ nipatya sahasā oṅkāraṃ dvādaśākṣaram |</l>
          <l>BRP059.032.2/ japan sa maunam āsthāya māsam ekaṃ samādhinā || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.033.1/ nirāhāro mahābhāgaḥ samyag viṣṇupade sthitaḥ |</l>
          <l>BRP059.033.2/ japānte sa tu deveśaṃ saṃstotum upacakrame || 33 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP059.034.0/ śveta uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.034.1/ oṃ namo vāsudevāya namaḥ saṅkarṣaṇāya ca |</l>
          <l>BRP059.034.2/ pradyumnāyāniruddhāya namo nārāyaṇāya ca || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.035.1/ namo 'stu bahurūpāya viśvarūpāya vedhase |</l>
          <l>BRP059.035.2/ nirguṇāyāpratarkyāya śucaye śuklakarmaṇe || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.036.1/ oṃ namaḥ padmanābhāya padmagarbhodbhavāya ca |</l>
          <l>BRP059.036.2/ namo 'stu padmavarṇāya padmahastāya te namaḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.037.1/ oṃ namaḥ puṣkarākṣāya sahasrākṣāya mīḍhuṣe |</l>
          <l>BRP059.037.2/ namaḥ sahasrapādāya sahasrabhujamanyave || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.038.1/ oṃ namo 'stu varāhāya varadāya sumedhase |</l>
          <l>BRP059.038.2/ variṣṭhāya vareṇyāya śaraṇyāyācyutāya ca || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.039.1/ oṃ namo bālarūpāya bālapadmaprabhāya ca |</l>
          <l>BRP059.039.2/ bālārkasomanetrāya muñjakeśāya dhīmate || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.040.1/ keśavāya namo nityaṃ namo nārāyaṇāya ca |</l>
          <l>BRP059.040.2/ mādhavāya variṣṭhāya govindāya namo namaḥ || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.041.1/ oṃ namo viṣṇave nityaṃ devāya vasuretase |</l>
          <l>BRP059.041.2/ madhusūdanāya namaḥ śuddhāyāṃśudharāya ca || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.042.1/ namo anantāya sūkṣmāya namaḥ śrīvatsadhāriṇe |</l>
          <l>BRP059.042.2/ trivikramāya ca namo divyapītāmbarāya ca || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.043.1/ sṛṣṭikartre namas tubhyaṃ goptre dhātre namo namaḥ |</l>
          <l>BRP059.043.2/ namo 'stu guṇabhūtāya nirguṇāya namo namaḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <pb n="232"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.044.1/ namo vāmanarūpāya namo vāmanakarmaṇe |</l>
          <l>BRP059.044.2/ namo vāmananetrāya namo vāmanavāhine || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.045.1/ namo ramyāya pūjyāya namo 'stv avyaktarūpiṇe |</l>
          <l>BRP059.045.2/ apratarkyāya śuddhāya namo bhayaharāya ca || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.046.1/ saṃsārārṇavapotāya praśāntāya svarūpiṇe |</l>
          <l>BRP059.046.2/ śivāya saumyarūpāya rudrāyottāraṇāya ca || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.047.1/ bhavabhaṅgakṛte caiva bhavabhogapradāya ca |</l>
          <l>BRP059.047.2/ bhavasaṅghātarūpāya bhavasṛṣṭikṛte namaḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.048.1/ oṃ namo divyarūpāya somāgniśvasitāya ca |</l>
          <l>BRP059.048.2/ somasūryāṃśukeśāya gobrāhmaṇahitāya ca || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.049.1/ oṃ nama ṛksvarūpāya padakramasvarūpiṇe |</l>
          <l>BRP059.049.2/ ṛkstutāya namas tubhyaṃ nama ṛksādhanāya ca || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.050.1/ oṃ namo yajuṣāṃ dhātre yajūrūpadharāya ca |</l>
          <l>BRP059.050.2/ yajuryājyāya juṣṭāya yajuṣāṃ pataye namaḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.051.1/ oṃ namaḥ śrīpate deva śrīdharāya varāya ca |</l>
          <l>BRP059.051.2/ śriyaḥ kāntāya dāntāya yogicintyāya yogine || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.052.1/ oṃ namaḥ sāmarūpāya sāmadhvanivarāya ca |</l>
          <l>BRP059.052.2/ oṃ namaḥ sāmasaumyāya sāmayogavide namaḥ || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.053.1/ sāmne ca sāmagītāya oṃ namaḥ sāmadhāriṇe |</l>
          <l>BRP059.053.2/ sāmayajñavide caiva namaḥ sāmakarāya ca || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.054.1/ namas tv atharvaśirase namo 'tharvasvarūpiṇe |</l>
          <l>BRP059.054.2/ namo 'stv atharvapādāya namo 'tharvakarāya ca || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.055.1/ oṃ namo vajraśīrṣāya madhukaiṭabhaghātine |</l>
          <l>BRP059.055.2/ mahodadhijalasthāya vedāharaṇakāriṇe || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.056.1/ namo dīptasvarūpāya hṛṣīkeśāya vai namaḥ |</l>
          <l>BRP059.056.2/ namo bhagavate tubhyaṃ vāsudevāya te namaḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.057.1/ nārāyaṇa namas tubhyaṃ namo lokahitāya ca |</l>
          <l>BRP059.057.2/ oṃ namo mohanāśāya bhavabhaṅgakarāya ca || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.058.1/ gatipradāya ca namo namo bandhaharāya ca |</l>
          <l>BRP059.058.2/ trailokyatejasāṃ kartre namas tejaḥsvarūpiṇe || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.059.1/ yogīśvarāya śuddhāya rāmāyottaraṇāya ca |</l>
          <l>BRP059.059.2/ sukhāya sukhanetrāya namaḥ sukṛtadhāriṇe || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.060.1/ vāsudevāya vandyāya vāmadevāya vai namaḥ |</l>
          <l>BRP059.060.2/ dehināṃ dehakartre ca bhedabhaṅgakarāya ca || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.061.1/ devair vanditadehāya namas te divyamauline |</l>
          <l>BRP059.061.2/ namo vāsanivāsāya vāsavyavaharāya ca || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.062.1/ oṃ namo vasukartre ca vasuvāsapradāya ca |</l>
          <l>BRP059.062.2/ namo yajñasvarūpāya yajñeśāya ca yogine || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.063.1/ yatiyogakareśāya namo yajñāṅgadhāriṇe |</l>
          <l>BRP059.063.2/ saṅkarṣaṇāya ca namaḥ pralambamathanāya ca || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.064.1/ meghaghoṣasvanottīrṇavegalāṅgaladhāriṇe |</l>
          <l>BRP059.064.2/ namo 'stu jñānināṃ jñāna nārāyaṇaparāyaṇa || 64 ||</l>
        </lg>
        <pb n="233"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.065.1/ na me 'sti tvām ṛte bandhur narakottāraṇe prabho |</l>
          <l>BRP059.065.2/ atas tvāṃ sarvabhāvena praṇato natavatsala || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.066.1/ malaṃ yat kāyajaṃ vāpi mānasaṃ caiva keśava |</l>
          <l>BRP059.066.2/ na tasyānyo 'sti deveśa kṣālakas tvām ṛte 'cyuta || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.067.1/ saṃsargāṇi samastāni vihāya tvām upasthitaḥ |</l>
          <l>BRP059.067.2/ saṅgo me 'stu tvayā sārdham ātmalābhāya keśava || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.068.1/ kaṣṭam āpat suduṣpāraṃ saṃsāraṃ vedmi keśava |</l>
          <l>BRP059.068.2/ tāpatrayaparikliṣṭas tena tvāṃ śaraṇaṃ gataḥ || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.069.1/ eṣaṇābhir jagat sarvaṃ mohitaṃ māyayā tava |</l>
          <l>BRP059.069.2/ ākarṣitaṃ ca lobhādyair atas tvām aham āśritaḥ || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.070.1/ nāsti kiñcit sukhaṃ viṣṇo saṃsārasthasya dehinaḥ |</l>
          <l>BRP059.070.2/ yathā yathā hi yajñeśa tvayi cetaḥ pravartate || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.071.1/ tathā phalavihīnaṃ tu sukham ātyantikaṃ labhet |</l>
          <l>BRP059.071.2/ naṣṭo vivekaśūnyo 'smi dṛśyate jagad āturam || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.072.1/ govinda trāhi saṃsārān mām uddhartuṃ tvam arhasi |</l>
          <l>BRP059.072.2/ magnasya mohasalile niruttāre bhavārṇave |</l>
          <l>BRP059.072.3/ uddhartā puṇḍarīkākṣa tvām ṛte 'nyo na vidyate || 72 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP059.073.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.073.1/ itthaṃ stutas tatas tena rājñā śvetena bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP059.073.2/ tasmin kṣetravare divye vikhyāte puruṣottame || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.074.1/ bhaktiṃ tasya tu sañcintya devadevo jagadguruḥ |</l>
          <l>BRP059.074.2/ ājagāma nṛpasyāgre sarvair devair vṛto hariḥ || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.075.1/ nīlajīmūtasaṅkāśaḥ padmapattrāyatekṣaṇaḥ |</l>
          <l>BRP059.075.2/ dadhat sudarśanaṃ dhīmān karāgre dīptamaṇḍalam || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.076.1/ kṣīrodajalasaṅkāśo vimalaś candrasannibhaḥ |</l>
          <l>BRP059.076.2/ rarāja vāmahaste 'sya pāñcajanyo mahādyutiḥ || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.077.1/ pakṣirājadhvajaḥ śrīmān gadāśārṅgāsidhṛk prabhuḥ |</l>
          <l>BRP059.077.2/ uvāca sādhu bho rājan yasya te matir uttamā |</l>
          <l>BRP059.077.3/ yad iṣṭaṃ vara bhadraṃ te prasanno 'smi tavānagha || 77 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP059.078.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.078.1/ śrutvaivaṃ devadevasya vākyaṃ tat paramāmṛtam |</l>
          <l>BRP059.078.2/ praṇamya śirasovāca śvetas tadgatamānasaḥ || 78 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP059.079.0/ śveta uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.079.1/ yady ahaṃ bhagavan bhaktaḥ prayaccha varam uttamam |</l>
          <l>BRP059.079.2/ ābrahmabhavanād ūrdhvaṃ vaiṣṇavaṃ padam avyayam || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.080.1/ vimalaṃ virajaṃ śuddhaṃ saṃsārāsaṅgavarjitam |</l>
          <l>BRP059.080.2/ tat padaṃ gantum icchāmi tvatprasādāj jagatpate || 80 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP059.081.0/ śrībhagavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.081.1/ yat padaṃ vibudhāḥ sarve munayaḥ siddhayoginaḥ |</l>
          <l>BRP059.081.2/ nābhigacchanti yad ramyaṃ paraṃ padam anāmayam || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.082.1/ yāsyasi paramaṃ sthānaṃ rājyāmṛtam upāsya ca |</l>
          <l>BRP059.082.2/ sarvāṃl lokān atikramya mama lokaṃ gamiṣyasi || 82 ||</l>
        </lg>
        <pb n="234"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.083.1/ kīrtis tavātra rājendra trīṃl lokāṃś ca gamiṣyati |</l>
          <l>BRP059.083.2/ sānnidhyaṃ mama caivātra sarvadaiva bhaviṣyati || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.084.1/ śvetagaṅgeti gāsyanti sarve te devadānavāḥ |</l>
          <l>BRP059.084.2/ kuśāgreṇāpi rājendra śvetagāṅgeyam ambu ca || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.085.1/ spṛṣṭvā svargaṃ gamiṣyanti madbhaktā ye samāhitāḥ |</l>
          <l>BRP059.085.2/ yas tv imāṃ pratimāṃ gacchen mādhavākhyāṃ śaśiprabhām || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.086.1/ śaṅkhagokṣīrasaṅkāśām aśeṣāghavināśinīm |</l>
          <l>BRP059.086.2/ tāṃ praṇamya sakṛd bhaktyā puṇḍarīkanibhekṣaṇām || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.087.1/ vihāya sarvalokān vai mama loke mahīyate |</l>
          <l>BRP059.087.2/ manvantarāṇi tatraiva devakanyābhir āvṛtaḥ || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.088.1/ gīyamānaś ca madhuraṃ siddhagandharvasevitaḥ |</l>
          <l>BRP059.088.2/ bhunakti vipulān bhogān yatheṣṭaṃ māmakaiḥ saha || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.089.1/ cyutas tasmād ihāgatya manuṣyo brāhmaṇo bhavet |</l>
          <l>BRP059.089.2/ vedavedāṅgavic chrīmān bhogavāṃś cirajīvitaḥ || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.090.1/ gajāśvarathayānāḍhyo dhanadhānyāvṛtaḥ śuciḥ |</l>
          <l>BRP059.090.2/ rūpavān bahubhāgyaś ca putrapautrasamanvitaḥ || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP059.091.1/ puruṣottamaṃ punaḥ prāpya vaṭamūle 'tha sāgare |</l>
          <l>BRP059.091.2/ tyaktvā dehaṃ hariṃ smṛtvā tataḥ śāntapadaṃ vrajet || 91 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="60" type="chapter">
        <head>Chapter 60 :: Matsyamādhava-Māhātmya; rules for bathing in the ocean</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 117-118</note>
        <p>BRP060.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.001.1/ śvetamādhavam ālokya samīpe matsyamādhavam |</l>
          <l>BRP060.001.2/ ekārṇavajale pūrvaṃ rohitaṃ rūpam āsthitam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.002.1/ vedānāṃ haraṇārthāya rasātalatale sthitam |</l>
          <l>BRP060.002.2/ cintayitvā kṣitiṃ samyak tasmin sthāne pratiṣṭhitam || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.003.1/ ādyāvataraṇaṃ rūpaṃ mādhavaṃ matsyarūpiṇam |</l>
          <l>BRP060.003.2/ praṇamya praṇato bhūtvā sarvaduḥkhād vimucyate || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.004.1/ prayāti paramaṃ sthānaṃ yatra devo hariḥ svayam |</l>
          <l>BRP060.004.2/ kāle punar ihāyāto rājā syāt pṛthivītale || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.005.1/ vatsamādhavam āsādya durādharṣo bhaven naraḥ |</l>
          <l>BRP060.005.2/ dātā bhoktā bhaved yajvā vaiṣṇavaḥ satyasaṅgaraḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.006.1/ yogaṃ prāpya hareḥ paścāt tato mokṣam avāpnuyāt |</l>
          <l>BRP060.006.2/ matsyamādhavamāhātmyaṃ mayā samparikīrtitam |</l>
          <l>BRP060.006.3/ yaṃ dṛṣṭvā muniśārdūlāḥ sarvān kāmān avāpnuyāt || 6 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP060.007.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.007.1/ bhagavañ śrotum icchāmo mārjanaṃ varuṇālaye |</l>
          <l>BRP060.007.2/ kriyate snānadānādi tasyāśeṣaphalaṃ vada || 7 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP060.008.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.008.1/ śṛṇudhvaṃ muniśārdūlā mārjanasya yathāvidhi |</l>
          <l>BRP060.008.2/ bhaktyā tu tanmanā bhūtvā samprāpya puṇyam uttamam || 8 ||</l>
        </lg>
        <pb n="235"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.009.1/ mārkaṇḍeyahrade snānaṃ pūrvakāle praśasyate |</l>
          <l>BRP060.009.2/ caturdaśyāṃ viśeṣeṇa sarvapāpapraṇāśanam || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.010.1/ tadvat snānaṃ samudrasya sarvakālaṃ praśasyate |</l>
          <l>BRP060.010.2/ paurṇamāsyāṃ viśeṣeṇa hayamedhaphalaṃ labhet || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.011.1/ mārkaṇḍeyaṃ vaṭaṃ kṛṣṇaṃ rauhiṇeyaṃ mahodadhim |</l>
          <l>BRP060.011.2/ indradyumnasaraś caiva pañcatīrthīvidhiḥ smṛtaḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.012.1/ pūrṇimā jyeṣṭhamāsasya jyeṣṭhā ṛkṣaṃ yadā bhavet |</l>
          <l>BRP060.012.2/ tadā gacched viśeṣeṇa tīrtharājaṃ paraṃ śubham || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.013.1/ kāyavāṅmānasaiḥ śuddhas tadbhāvo nānyamānasaḥ |</l>
          <l>BRP060.013.2/ sarvadvandvavinirmukto vītarāgo vimatsaraḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.014.1/ kalpavṛkṣavaṭaṃ ramyaṃ tatra snātvā janārdanam |</l>
          <l>BRP060.014.2/ pradakṣiṇaṃ prakurvīta trivāraṃ susamāhitaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.015.1/ yaṃ dṛṣṭvā mucyate pāpāt saptajanmasamudbhavāt |</l>
          <l>BRP060.015.2/ puṇyaṃ cāpnoti vipulaṃ gatim iṣṭāṃ ca bho dvijāḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.016.1/ tasya nāmāni vakṣyāmi pramāṇaṃ ca yuge yuge |</l>
          <l>BRP060.016.2/ yathāsaṅkhyaṃ ca bho viprāḥ kṛtādiṣu yathākramam || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.017.1/ vaṭaṃ vaṭeśvaraṃ kṛṣṇaṃ purāṇapuruṣaṃ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP060.017.2/ vaṭasyaitāni nāmāni kīrtitāni kṛtādiṣu || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.018.1/ yojanaṃ pādahīnaṃ ca yojanārdhaṃ tadardhakam |</l>
          <l>BRP060.018.2/ pramāṇaṃ kalpavṛkṣasya kṛtādau parikīrtitam || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.019.1/ yathoktena tu mantreṇa namaskṛtvā tu taṃ vaṭam |</l>
          <l>BRP060.019.2/ dakṣiṇābhimukho gacched dhanvantaraśatatrayam || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.020.1/ yatrāsau dṛśyate viṣṇuḥ svargadvāraṃ manoramam |</l>
          <l>BRP060.020.2/ sāgarāmbhaḥsamākṛṣṭaṃ kāṣṭhaṃ sarvaguṇānvitam || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.021.1/ praṇipatya tatas taṃ bhoḥ paripūjya tataḥ punaḥ |</l>
          <l>BRP060.021.2/ mucyate sarvarogādyais tathā pāpair grahādibhiḥ || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.022.1/ ugrasenaṃ purā dṛṣṭvā svargadvāreṇa sāgaram |</l>
          <l>BRP060.022.2/ gatvācamya śucis tatra dhyātvā nārāyaṇaṃ param || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.023.1/ nyased aṣṭākṣaraṃ mantraṃ paścād dhastaśarīrayoḥ |</l>
          <l>BRP060.023.2/ oṃ namo nārāyaṇāyeti yaṃ vadanti manīṣiṇaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.024.1/ kiṃ kāryaṃ bahubhir mantrair manovibhramakārakaiḥ |</l>
          <l>BRP060.024.2/ oṃ namo nārāyaṇāyeti mantraḥ sarvārthasādhakaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.025.1/ āpo narasya sūnutvān nārā itīha kīrtitāḥ |</l>
          <l>BRP060.025.2/ viṣṇos tās tv ayanaṃ pūrvaṃ tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.026.1/ nārāyaṇaparā vedā nārāyaṇaparā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP060.026.2/ nārāyaṇaparā yajñā nārāyaṇaparāḥ kriyāḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.027.1/ nārāyaṇaparā pṛthvī nārāyaṇaparaṃ jalam |</l>
          <l>BRP060.027.2/ nārāyaṇaparo vahnir nārāyaṇaparaṃ nabhaḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.028.1/ nārāyaṇaparo vāyur nārāyaṇaparaṃ manaḥ |</l>
          <l>BRP060.028.2/ ahaṅkāraś ca buddhiś ca ubhe nārāyaṇātmake || 28 ||</l>
        </lg>
        <pb n="236"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.029.1/ bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca yat kiñcij jīvasañjñitam |</l>
          <l>BRP060.029.2/ sthūlaṃ sūkṣmaṃ paraṃ caiva sarvaṃ nārāyaṇātmakam || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.030.1/ śabdādyā viṣayāḥ sarve śrotrādīnīndriyāṇi ca |</l>
          <l>BRP060.030.2/ prakṛtiḥ puruṣaś caiva sarve nārāyaṇātmakāḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.031.1/ jale sthale ca pātāle svargaloke 'mbare nage |</l>
          <l>BRP060.031.2/ avaṣṭabhya idaṃ sarvam āste nārāyaṇaḥ prabhuḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.032.1/ kiṃ cātra bahunoktena jagad etac carācaram |</l>
          <l>BRP060.032.2/ brahmādistambaparyantaṃ sarvaṃ nārāyaṇātmakam || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.033.1/ nārāyaṇāt paraṃ kiñcin neha paśyāmi bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP060.033.2/ tena vyāptam idaṃ sarvaṃ dṛśyādṛśyaṃ carācaram || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.034.1/ āpo hy āyatanaṃ viṣṇoḥ sa ca evāmbhasāṃ patiḥ |</l>
          <l>BRP060.034.2/ tasmād apsu smaren nityaṃ nārāyaṇam aghāpaham || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.035.1/ snānakāle viśeṣeṇa copasthāya jale śuciḥ |</l>
          <l>BRP060.035.2/ smaren nārāyaṇaṃ dhyāyed dhaste kāye ca vinyaset || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.036.1/ oṅkāraṃ ca nakāraṃ ca aṅguṣṭhe hastayor nyaset |</l>
          <l>BRP060.036.2/ śeṣair hastatalaṃ yāvat tarjanyādiṣu vinyaset || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.037.1/ oṅkāraṃ vāmapāde tu nakāraṃ dakṣiṇe nyaset |</l>
          <l>BRP060.037.2/ mokāraṃ vāmakaṭyāṃ tu nākāraṃ dakṣiṇe nyaset || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.038.1/ rākāraṃ nābhideśe tu yakāraṃ vāmabāhuke |</l>
          <l>BRP060.038.2/ ṇākāraṃ dakṣiṇe nyasya yakāraṃ mūrdhni vinyaset || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.039.1/ adhaś cordhvaṃ ca hṛdaye pārśvataḥ pṛṣṭhato 'grataḥ |</l>
          <l>BRP060.039.2/ dhyātvā nārāyaṇaṃ paścād ārabhet kavacaṃ budhaḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.040.1/ pūrve māṃ pātu govindo dakṣiṇe madhusūdanaḥ |</l>
          <l>BRP060.040.2/ paścime śrīdharo devaḥ keśavas tu tathottare || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.041.1/ pātu viṣṇus tathāgneye nairṛte mādhavo 'vyayaḥ |</l>
          <l>BRP060.041.2/ vāyavye tu hṛṣīkeśas tatheśāne ca vāmanaḥ || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.042.1/ bhūtale pātu vārāhas tathordhvaṃ ca trivikramaḥ |</l>
          <l>BRP060.042.2/ kṛtvaivaṃ kavacaṃ paścād ātmānaṃ cintayet tataḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.043.1/ ahaṃ nārāyaṇo devaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ |</l>
          <l>BRP060.043.2/ evaṃ dhyātvā tadātmānam imaṃ mantram udīrayet || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.044.1/ tvam agnir dvipadāṃ nātha retodhāḥ kāmadīpanaḥ |</l>
          <l>BRP060.044.2/ pradhānaḥ sarvabhūtānāṃ jīvānāṃ prabhur avyayaḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.045.1/ amṛtasyāraṇis tvaṃ hi devayonir apāṃ pate |</l>
          <l>BRP060.045.2/ vṛjinaṃ hara me sarvaṃ tīrtharāja namo 'stu te || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.046.1/ evam uccārya vidhivat tataḥ snānaṃ samācaret |</l>
          <l>BRP060.046.2/ anyathā bho dvijaśreṣṭhāḥ snānaṃ tatra na śasyate || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.047.1/ kṛtvā tu vaidikair mantrair abhiṣekaṃ ca mārjanam |</l>
          <l>BRP060.047.2/ antar jale japet paścāt trir āvṛttyāghamarṣaṇam || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.048.1/ hayamedho yathā viprāḥ sarvapāpaharaḥ kratuḥ |</l>
          <l>BRP060.048.2/ tathāghamarṣaṇaṃ cātra sūktaṃ sarvāghanāśanam || 48 ||</l>
        </lg>
        <pb n="237"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.049.1/ uttīrya vāsasī dhaute nirmale paridhāya vai |</l>
          <l>BRP060.049.2/ prāṇān āyamya cācamya sandhyāṃ copāsya bhāskaram || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.050.1/ upatiṣṭhet tataś cordhvaṃ kṣiptvā puṣpajalāñjalim |</l>
          <l>BRP060.050.2/ upasthāyordhvabāhuś ca talliṅgair bhāskaraṃ tataḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.051.1/ gāyatrīṃ pāvanīṃ devīṃ japed aṣṭottaraṃ śatam |</l>
          <l>BRP060.051.2/ anyāṃś ca sauramantrāṃś ca japtvā tiṣṭhan samāhitaḥ || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.052.1/ kṛtvā pradakṣiṇaṃ sūryaṃ namaskṛtyopaviśya ca |</l>
          <l>BRP060.052.2/ svādhyāyaṃ prāṅmukhaḥ kṛtvā tarpayed daivatāny ṛṣīn || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.053.1/ manuṣyāṃś ca pitṝṃś cānyān nāmagotreṇa mantravit |</l>
          <l>BRP060.053.2/ toyena tilamiśreṇa vidhivat susamāhitaḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.054.1/ tarpaṇaṃ devatānāṃ ca pūrvaṃ kṛtvā samāhitaḥ |</l>
          <l>BRP060.054.2/ adhikārī bhavet paścāt pitṝṇāṃ tarpaṇe dvijaḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.055.1/ śrāddhe havanakāle ca pāṇinaikena nirvapet |</l>
          <l>BRP060.055.2/ tarpaṇe tūbhayaṃ kuryād eṣa eva vidhiḥ sadā || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.056.1/ anvārabdhena savyena pāṇinā dakṣiṇena tu |</l>
          <l>BRP060.056.2/ tṛpyatām iti siñcet tu nāmagotreṇa vāgyataḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.057.1/ kāyasthair yas tilair mohāt karoti pitṛtarpaṇam |</l>
          <l>BRP060.057.2/ tarpitās tena pitaras tvaṅmāṃsarudhirāsthibhiḥ || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.058.1/ aṅgasthair na tilaiḥ kuryād devatāpitṛtarpaṇam |</l>
          <l>BRP060.058.2/ rudhiraṃ tad bhavet toyaṃ pradātā kilbiṣī bhavet || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.059.1/ bhūmyāṃ yad dīyate toyaṃ dātā caiva jale sthitaḥ |</l>
          <l>BRP060.059.2/ vṛthā tan muniśārdūlā nopatiṣṭhati kasyacit || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.060.1/ sthale sthitvā jale yas tu prayacched udakaṃ naraḥ |</l>
          <l>BRP060.060.2/ pitṝṇāṃ nopatiṣṭheta salilaṃ tan nirarthakam || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.061.1/ udake nodakaṃ kuryāt pitṛbhyaś ca kadācana |</l>
          <l>BRP060.061.2/ uttīrya tu śucau deśe kuryād udakatarpaṇam || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.062.1/ nodakeṣu na pātreṣu na kruddho naikapāṇinā |</l>
          <l>BRP060.062.2/ nopatiṣṭhati tat toyaṃ yad bhūmyāṃ na pradīyate || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.063.1/ pitṝṇām akṣayaṃ sthānaṃ mahī dattā mayā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP060.063.2/ tasmāt tatraiva dātavyaṃ pitṝṇāṃ prītim icchatā || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.064.1/ bhūmipṛṣṭhe samutpannā bhūmyāṃ caiva ca saṃsthitāḥ |</l>
          <l>BRP060.064.2/ bhūmyāṃ caiva layaṃ yātā bhūmau dadyāt tato jalam || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP060.065.1/ āstīrya ca kuśān sāgrāṃs tān āvāhya svamantrataḥ |</l>
          <l>BRP060.065.2/ prācīnāgreṣu vai devān yāmyāgreṣu tathā pitṝn || 65 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="61" type="chapter">
        <pb n="238"/>
        <head>Chapter 61 :: Prescriptions concerning worship</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 119-121</note>
        <p>BRP061.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.001.1/ devān pitṝṃs tathā cānyān santarpyācamya vāgyataḥ |</l>
          <l>BRP061.001.2/ hastamātraṃ catuṣkoṇaṃ caturdvāraṃ suśobhanam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.002.1/ puraṃ vilikhya bho viprās tīre tasya mahodadheḥ |</l>
          <l>BRP061.002.2/ madhye tatra likhet padmam aṣṭapattraṃ sakarṇikam || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.003.1/ evaṃ maṇḍalam ālikhya pūjayet tatra bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP061.003.2/ aṣṭākṣaravidhānena nārāyaṇam ajaṃ vibhum || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.004.1/ ataḥ paraṃ pravakṣyāmi kāyaśodhanam uttamam |</l>
          <l>BRP061.004.2/ akāraṃ hṛdaye dhyātvā cakrarekhāsamanvitam || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.005.1/ jvalantaṃ triśikhaṃ caiva dahantaṃ pāpanāśanam |</l>
          <l>BRP061.005.2/ candramaṇḍalamadhyasthaṃ rākāraṃ mūrdhni cintayet || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.006.1/ śuklavarṇaṃ pravarṣantam amṛtaṃ plāvayan mahīm |</l>
          <l>BRP061.006.2/ evaṃ nirdhūtapāpas tu divyadehas tato bhavet || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.007.1/ aṣṭākṣaraṃ tato mantraṃ nyased evātmano budhaḥ |</l>
          <l>BRP061.007.2/ vāmapādaṃ samārabhya kramaśaś caiva vinyaset || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.008.1/ pañcāṅgaṃ vaiṣṇavaṃ caiva caturvyūhaṃ tathaiva ca |</l>
          <l>BRP061.008.2/ karaśuddhiṃ prakurvīta mūlamantreṇa sādhakaḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.009.1/ ekaikaṃ caiva varṇaṃ tu aṅgulīṣu pṛthak pṛthak |</l>
          <l>BRP061.009.2/ oṅkāraṃ pṛthivīṃ śuklāṃ vāmapāde tu vinyaset || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.010.1/ nakāraḥ śāmbhavaḥ śyāmo dakṣiṇe tu vyavasthitaḥ |</l>
          <l>BRP061.010.2/ mokāraṃ kālam evāhur vāmakaṭyāṃ nidhāpayet || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.011.1/ nākāraḥ sarvabījaṃ tu dakṣiṇasyāṃ vyavasthitaḥ |</l>
          <l>BRP061.011.2/ rākāras teja ity āhur nābhideśe vyavasthitaḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.012.1/ vāyavyo 'yaṃ yakāras tu vāmaskandhe samāśritaḥ |</l>
          <l>BRP061.012.2/ ṇākāraḥ sarvago jñeyo dakṣiṇāṃse vyavasthitaḥ |</l>
          <l>BRP061.012.3/ yakāro 'yaṃ śirasthaś ca yatra lokāḥ pratiṣṭhitāḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.013.1/ oṃ viṣṇave namaḥ śiraḥ oṃ jvalanāya namaḥ śikhā |</l>
          <l>BRP061.013.2/ oṃ viṣṇave namaḥ kavacam oṃ viṣṇave namaḥ sphuraṇaṃ diśobandhāya |</l>
          <l>BRP061.013.3/ oṃ humphaḍastram oṃ śirasi śuklo vāsudeva iti |</l>
          <l>BRP061.013.4/ oṃ āṃ lalāṭe raktaḥ saṅkarṣaṇo garutmān vahnis teja āditya iti |</l>
          <l>BRP061.013.5/ oṃ āṃ grīvāyāṃ pītaḥ pradyumno vāyumegha iti |</l>
          <l>BRP061.013.6/ oṃ āṃ hṛdaye kṛṣṇo 'niruddhaḥ sarvaśaktisamanvita iti |</l>
          <l>BRP061.013.7/ evaṃ caturvyūham ātmānaṃ kṛtvā tataḥ karma samācaret || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.014.1/ mamāgre 'vasthito viṣṇuḥ pṛṣṭhataś cāpi keśavaḥ |</l>
          <l>BRP061.014.2/ govindo dakṣiṇe pārśve vāme tu madhusūdanaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.015.1/ upariṣṭāt tu vaikuṇṭho vārāhaḥ pṛthivītale |</l>
          <l>BRP061.015.2/ avāntaradiśo yās tu tāsu sarvāsu mādhavaḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <pb n="239"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.016.1/ gacchatas tiṣṭhato vāpi jāgrataḥ svapato 'pi vā |</l>
          <l>BRP061.016.2/ narasiṃhakṛtā guptir vāsudevamayo hy aham || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.017.1/ evaṃ viṣṇumayo bhūtvā tataḥ karma samārabhet |</l>
          <l>BRP061.017.2/ yathā dehe tathā deve sarvatattvāni yojayet || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.018.1/ tataś caiva prakurvīta prokṣaṇaṃ praṇavena tu |</l>
          <l>BRP061.018.2/ phaṭkārāntaṃ samuddiṣṭaṃ sarvavighnaharaṃ śubham || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.019.1/ tatrārkacandravahnīnāṃ maṇḍalāni vicintayet |</l>
          <l>BRP061.019.2/ padmamadhye nyased viṣṇuṃ pavanasyāmbarasya ca || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.020.1/ tato vicintya hṛdaya oṅkāraṃ jyotīrūpiṇam |</l>
          <l>BRP061.020.2/ karṇikāyāṃ samāsīnaṃ jyotīrūpaṃ sanātanam || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.021.1/ aṣṭākṣaraṃ tato mantraṃ vinyasec ca yathākramam |</l>
          <l>BRP061.021.2/ tena vyastasamastena pūjanaṃ paramaṃ smṛtam || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.022.1/ dvādaśākṣaramantreṇa yajed devaṃ sanātanam |</l>
          <l>BRP061.022.2/ tato 'vadhārya hṛdaye karṇikāyāṃ bahir nyaset || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.023.1/ caturbhujaṃ mahāsattvaṃ sūryakoṭisamaprabham |</l>
          <l>BRP061.023.2/ cintayitvā mahāyogaṃ jyotīrūpaṃ sanātanam |</l>
          <l>BRP061.023.3/ tataś cāvāhayen mantraṃ krameṇācintya mānase || 23 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.024.0/ āvāhanamantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.024.1/ mīnarūpo varāhaś ca narasiṃho 'tha vāmanaḥ |</l>
          <l>BRP061.024.2/ āyātu devo varado mama nārāyaṇo 'grataḥ |</l>
          <l>BRP061.024.3/ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.025.0/ sthāpanamantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.025.1/ karṇikāyāṃ supīṭhe 'tra padmakalpitam āsanam |</l>
          <l>BRP061.025.2/ sarvasattvahitārthāya tiṣṭha tvaṃ madhusūdana |</l>
          <l>BRP061.025.3/ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.026.0/ arghamantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.026.1/ oṃ trailokyapatīnāṃ pataye devadevāya hṛṣīkeśāya viṣṇave namaḥ |</l>
          <l>BRP061.026.2/ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.027.0/ pādyamantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.027.1/ oṃ pādyaṃ pādayor deva padmanābha sanātana |</l>
          <l>BRP061.027.2/ viṣṇo kamalapattrākṣa gṛhāṇa madhusūdana |</l>
          <l>BRP061.027.3/ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.028.0/ madhuparkamantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.028.1/ madhuparkaṃ mahādeva brahmādyaiḥ kalpitaṃ tava |</l>
          <l>BRP061.028.2/ mayā niveditaṃ bhaktyā gṛhāṇa puruṣottama |</l>
          <l>BRP061.028.3/ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ || 28 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.029.0/ ācamanīyamantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.029.1/ mandākinyāḥ sitaṃ vāri sarvapāpaharaṃ śivam |</l>
          <pb n="240"/>
          <l>BRP061.029.2/ gṛhāṇācamanīyaṃ tvaṃ mayā bhaktyā niveditam |</l>
          <l>BRP061.029.3/ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ || 29 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.030.0/ snānamantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.030.1/ tvam āpaḥ pṛthivī caiva jyotis tvaṃ vāyur eva ca |</l>
          <l>BRP061.030.2/ lokeśa vṛttimātreṇa vāriṇā snāpayāmy aham |</l>
          <l>BRP061.030.3/ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ || 30 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.031.0/ vastramantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.031.1/ devatattvasamāyukta yajñavarṇasamanvita |</l>
          <l>BRP061.031.2/ svarṇavarṇaprabhe deva vāsasī tava keśava |</l>
          <l>BRP061.031.3/ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.032.0/ vilepanamantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.032.1/ śarīraṃ te na jānāmi ceṣṭāṃ caiva ca keśava |</l>
          <l>BRP061.032.2/ mayā nivedito gandhaḥ pratigṛhya vilipyatām |</l>
          <l>BRP061.032.3/ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.033.0/ upavītamantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.033.1/ ṛgyajuḥsāmamantreṇa trivṛtaṃ padmayoninā |</l>
          <l>BRP061.033.2/ sāvitrīgranthisaṃyuktam upavītaṃ tavārpaye |</l>
          <l>BRP061.033.3/ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.034.0/ alaṅkāramantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.034.1/ divyaratnasamāyukta vahnibhānusamaprabha |</l>
          <l>BRP061.034.2/ gātrāṇi tava śobhantu sālaṅkārāṇi mādhava |</l>
          <l>BRP061.034.3/ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.035.1/ oṃ nama iti pratyakṣaraṃ samastena mūlamantreṇa vā pūjayet || 35 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.036.0/ dhūpamantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.036.1/ vanaspatiraso divyo gandhāḍhyaḥ surabhiś ca te |</l>
          <l>BRP061.036.2/ mayā nivedito bhaktyā dhūpo 'yaṃ pratigṛhyatām |</l>
          <l>BRP061.036.3/ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.037.0/ dīpamantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.037.1/ sūryacandrasamo jyotir vidyudagnyos tathaiva ca |</l>
          <l>BRP061.037.2/ tvam eva jyotiṣāṃ deva dīpo 'yaṃ pratigṛhyatām |</l>
          <l>BRP061.037.3/ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.038.0/ naivedyamantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.038.1/ annaṃ caturvidhaṃ caiva rasaiḥ ṣaḍbhiḥ samanvitam |</l>
          <l>BRP061.038.2/ mayā niveditaṃ bhaktyā naivedyaṃ tava keśava |</l>
          <l>BRP061.038.3/ oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.039.1/ pūrve dale vāsudevaṃ yāmye saṅkarṣaṇaṃ nyaset |</l>
          <l>BRP061.039.2/ pradyumnaṃ paścime kuryād aniruddhaṃ tathottare || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.040.1/ vārāhaṃ ca tathāgneye narasiṃhaṃ ca nairṛte |</l>
          <l>BRP061.040.2/ vāyavye mādhavaṃ caiva tathaiśāne trivikramam || 40 ||</l>
        </lg>
        <pb n="241"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.041.1/ tathāṣṭākṣaradevasya garuḍaṃ purato nyaset |</l>
          <l>BRP061.041.2/ vāmapārśve tathā cakraṃ śaṅkhaṃ dakṣiṇato nyaset || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.042.1/ tathā mahāgadāṃ caiva nyased devasya dakṣiṇe |</l>
          <l>BRP061.042.2/ tataḥ śārṅgaṃ dhanur vidvān nyased devasya vāmataḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.043.1/ dakṣiṇeneṣudhī divye khaḍgaṃ vāme ca vinyaset |</l>
          <l>BRP061.043.2/ śriyaṃ dakṣiṇataḥ sthāpya puṣṭim uttarato nyaset || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.044.1/ vanamālāṃ ca puratas tataḥ śrīvatsakaustubhau |</l>
          <l>BRP061.044.2/ vinyased dhṛdayādīni pūrvādiṣu caturdiśam || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.045.1/ tato 'straṃ devadevasya koṇe caiva tu vinyaset |</l>
          <l>BRP061.045.2/ indram agniṃ yamaṃ caiva nairṛtaṃ varuṇaṃ tathā || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.046.1/ vāyuṃ dhanadam īśānam anantaṃ brahmaṇā saha |</l>
          <l>BRP061.046.2/ pūjayet tāntrikair mantrair adhaś cordhvaṃ tathaiva ca || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.047.1/ evaṃ sampūjya deveśaṃ maṇḍalasthaṃ janārdanam |</l>
          <l>BRP061.047.2/ labhed abhimatān kāmān naro nāsty atra saṃśayaḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.048.1/ anenaiva vidhānena maṇḍalasthaṃ janārdanam |</l>
          <l>BRP061.048.2/ pūjitaṃ yaḥ sampaśyeta sa viśed viṣṇum avyayam || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.049.1/ sakṛd apy arcito yena vidhinānena keśavaḥ |</l>
          <l>BRP061.049.2/ janmamṛtyujarāṃ tīrtvā sa viṣṇoḥ padam āpnuyāt || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.050.1/ yaḥ smaret satataṃ bhaktyā nārāyaṇam atandritaḥ |</l>
          <l>BRP061.050.2/ anvahaṃ tasya vāsāya śvetadvīpaḥ prakalpitaḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.051.1/ oṅkārādisamāyuktaṃ namaḥkārāntadīpitam |</l>
          <l>BRP061.051.2/ tannāma sarvatattvānāṃ mantra ity abhidhīyate || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.052.1/ anenaiva vidhānena gandhapuṣpaṃ nivedayet |</l>
          <l>BRP061.052.2/ ekaikasya prakurvīta yathoddiṣṭaṃ krameṇa tu || 52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.053.1/ mudrās tato nibadhnīyād yathoktakramacoditāḥ |</l>
          <l>BRP061.053.2/ japaṃ caiva prakurvīta mūlamantreṇa mantravit || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.054.1/ aṣṭāviṃśatim aṣṭau vā śatam aṣṭottaraṃ tathā |</l>
          <l>BRP061.054.2/ kāmeṣu ca yathāproktaṃ yathāśakti samāhitaḥ || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.055.1/ padmaṃ śaṅkhaś ca śrīvatso gadā garuḍa eva ca |</l>
          <l>BRP061.055.2/ cakraṃ khaḍgaś ca śārṅgaṃ ca aṣṭau mudrāḥ prakīrtitāḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP061.056.0/ visarjanamantraḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.056.1/ gaccha gaccha paraṃ sthānaṃ purāṇapuruṣottama |</l>
          <l>BRP061.056.2/ yatra brahmādayo devā vindanti paramaṃ padam |</l>
          <l>BRP061.056.3/ [oṃ namo nārāyaṇāyeti visarjanam] || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP061.057.1/ arcanaṃ ye na jānanti harer mantrair yathoditam |</l>
          <l>BRP061.057.2/ te tatra mūlamantreṇa pūjayantv acyutaṃ sadā || 57 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="62" type="chapter">
        <pb n="242"/>
        <head>Chapter 62 :: The ocean as holy place (Samudrasnānamāhātmya)</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 121</note>
        <p>BRP062.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.001.1/ evaṃ sampūjya vidhivad bhaktyā taṃ puruṣottamam |</l>
          <l>BRP062.001.2/ praṇamya śirasā paścāt sāgaraṃ ca prasādayet || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.002.1/ prāṇas tvaṃ sarvabhūtānāṃ yoniś ca saritāṃ pate |</l>
          <l>BRP062.002.2/ tīrtharāja namas te 'stu trāhi mām acyutapriya || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.003.1/ snātvaivaṃ sāgare samyak tasmin kṣetravare dvijāḥ |</l>
          <l>BRP062.003.2/ tīre cābhyarcya vidhivan nārāyaṇam anāmayam || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.004.1/ rāmaṃ kṛṣṇaṃ subhadrāṃ ca praṇipatya ca sāgaram |</l>
          <l>BRP062.004.2/ śatānām aśvamedhānāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.005.1/ sarvapāpavinirmuktaḥ sarvaduḥkhavivarjitaḥ |</l>
          <l>BRP062.005.2/ vṛndāraka iva śrīmān rūpayauvanagarvitaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.006.1/ vimānenārkavarṇena divyagandharvanādinā |</l>
          <l>BRP062.006.2/ kulaikaviṃśam uddhṛtya viṣṇulokaṃ sa gacchati || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.007.1/ bhuktvā tatra varān bhogān krīḍitvā cāpsaraiḥ saha |</l>
          <l>BRP062.007.2/ manvantaraśataṃ sāgraṃ jarāmṛtyuvivarjitaḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.008.1/ puṇyakṣayād ihāyātaḥ kule sarvaguṇānvite |</l>
          <l>BRP062.008.2/ rūpavān subhagaḥ śrīmān satyavādī jitendriyaḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.009.1/ vedaśāstrārthavid vipro bhaved yajvā tu vaiṣṇavaḥ |</l>
          <l>BRP062.009.2/ yogaṃ ca vaiṣṇavaṃ prāpya tato mokṣam avāpnuyāt || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.010.1/ grahoparāge saṅkrāntyām ayane viṣuve tathā |</l>
          <l>BRP062.010.2/ yugādiṣu ṣaḍaśītyāṃ vyatīpāte dinakṣaye || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.011.1/ āṣāḍhyāṃ caiva kārttikyāṃ māghyāṃ vānye śubhe tithau |</l>
          <l>BRP062.011.2/ ye tatra dānaṃ viprebhyaḥ prayacchanti sumedhasaḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.012.1/ phalaṃ sahasraguṇitam anyatīrthāl labhanti te |</l>
          <l>BRP062.012.2/ pitṝṇāṃ ye prayacchanti piṇḍaṃ tatra vidhānataḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.013.1/ akṣayāṃ pitaras teṣāṃ tṛptiṃ samprāpnuvanti vai |</l>
          <l>BRP062.013.2/ evaṃ snānaphalaṃ samyak sāgarasya mayoditam || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.014.1/ dānasya ca phalaṃ viprāḥ piṇḍadānasya caiva hi |</l>
          <l>BRP062.014.2/ dharmārthamokṣaphaladam āyuṣkīrtiyaśaskaram || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.015.1/ bhuktimuktiphalaṃ nṝṇāṃ dhanyaṃ duḥsvapnanāśanam |</l>
          <l>BRP062.015.2/ sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ sarvakāmaphalapradam || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.016.1/ nāstikāya na vaktavyaṃ purāṇaṃ ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP062.016.2/ tāvad garjanti tīrthāni māhātmyaiḥ svaiḥ pṛthak pṛthak || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.017.1/ yāvan na tīrtharājasya māhātmyaṃ varṇyate dvijāḥ |</l>
          <l>BRP062.017.2/ puṣkarādīni tīrthāni prayacchanti svakaṃ phalam || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.018.1/ tīrtharājas tu sa punaḥ sarvatīrthaphalapradaḥ |</l>
          <l>BRP062.018.2/ bhūtale yāni tīrthāni saritaś ca sarāṃsi ca || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.019.1/ viśanti sāgare tāni tenāsau śreṣṭhatāṃ gataḥ |</l>
          <l>BRP062.019.2/ rājā samastatīrthānāṃ sāgaraḥ saritāṃ patiḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.020.1/ tasmāt samastatīrthebhyaḥ śreṣṭho 'sau sarvakāmadaḥ |</l>
          <l>BRP062.020.2/ tamo nāśaṃ yathābhyeti bhāskare 'bhyudite dvijāḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.021.1/ snānena tīrtharājasya tathā pāpasya saṅkṣayaḥ |</l>
          <l>BRP062.021.2/ tīrtharājasamaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati || 21 ||</l>
        </lg>
        <pb n="243"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.022.1/ adhiṣṭhānaṃ yadā yatra prabhor nārāyaṇasya vai |</l>
          <l>BRP062.022.2/ kaḥ śaknoti guṇān vaktuṃ tīrtharājasya bho dvijāḥ || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP062.023.1/ koṭyo navanavatyas tu yatra tīrthāni santi vai |</l>
          <l>BRP062.023.2/ tasmāt snānaṃ ca dānaṃ ca homaṃ japyaṃ surārcanam |</l>
          <l>BRP062.023.3/ yat kiñcit kriyate tatra cākṣayaṃ kriyate dvijāḥ || 23 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="63" type="chapter">
        <head>Chapter 63 :: Pañcatīrtha-Māhātmya (concluded). On auspicious dates</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 121-122</note>
        <p>BRP063.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.001.1/ tato gacched dvijaśreṣṭhās tīrthaṃ yajñāṅgasambhavam |</l>
          <l>BRP063.001.2/ indradyumnasaro nāma yatrāste pāvanaṃ śubham || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.002.1/ gatvā tatra śucir dhīmān ācamya manasā harim |</l>
          <l>BRP063.002.2/ dhyātvopasthāya ca jalam imaṃ mantram udīrayet || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.003.1/ aśvamedhāṅgasambhūta tīrtha sarvāghanāśana |</l>
          <l>BRP063.003.2/ snānaṃ tvayi karomy adya pāpaṃ hara namo 'stu te || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.004.1/ evam uccārya vidhivat snātvā devān ṛṣīn pitṝn |</l>
          <l>BRP063.004.2/ tilodakena cānyāṃś ca santarpyācamya vāgyataḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.005.1/ dattvā pitṝṇāṃ piṇḍāṃś ca sampūjya puruṣottamam |</l>
          <l>BRP063.005.2/ daśāśvamedhikaṃ samyak phalaṃ prāpnoti mānavaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.006.1/ saptāvarān sapta parān vaṃśān uddhṛtya devavat |</l>
          <l>BRP063.006.2/ kāmagena vimānena viṣṇulokaṃ sa gacchati || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.007.1/ bhuktvā tatra sukhān bhogān yāvac candrārkatārakam |</l>
          <l>BRP063.007.2/ cyutas tasmād ihāyāto mokṣaṃ ca labhate dhruvam || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.008.1/ evaṃ kṛtvā pañcatīrthīm ekādaśyām upoṣitaḥ |</l>
          <l>BRP063.008.2/ jyeṣṭhaśuklapañcadaśyāṃ yaḥ paśyet puruṣottamam || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.009.1/ sa pūrvoktaṃ phalaṃ prāpya krīḍitvā vācyutālaye |</l>
          <l>BRP063.009.2/ prayāti paramaṃ sthānaṃ yasmān nāvartate punaḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP063.010.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.010.1/ māsān anyān parityajya māghādīn prapitāmaha |</l>
          <l>BRP063.010.2/ praśaṃsasi kathaṃ jyeṣṭhaṃ brūhi tatkāraṇaṃ prabho || 10 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP063.011.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.011.1/ śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ pravakṣyāmi samāsataḥ |</l>
          <l>BRP063.011.2/ jyeṣṭhaṃ māsaṃ yathā tebhyaḥ praśaṃsāmi punaḥ punaḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.012.1/ pṛthivyāṃ yāni tīrthāni saritaś ca sarāṃsi ca |</l>
          <l>BRP063.012.2/ puṣkariṇyas taḍāgāni vāpyaḥ kūpās tathā hradāḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.013.1/ nānānadyaḥ samudrāś ca saptāhaṃ puruṣottame |</l>
          <l>BRP063.013.2/ jyeṣṭhaśukladaśamyādi pratyakṣaṃ yānti sarvadā || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.014.1/ snānadānādikaṃ tasmād devatāprekṣaṇaṃ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP063.014.2/ yat kiñcit kriyate tatra tasmin kāle 'kṣayaṃ bhavet || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.015.1/ śuklapakṣasya daśamī jyeṣṭhe māsi dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP063.015.2/ harate daśa pāpāni tasmād daśaharā smṛtā || 15 ||</l>
        </lg>
        <pb n="244"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.016.1/ yas tasyāṃ halinaṃ kṛṣṇaṃ paśyed bhadrāṃ susaṃyataḥ |</l>
          <l>BRP063.016.2/ sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ vrajen naraḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.017.1/ uttare dakṣiṇe viprās tv ayane puruṣottamam |</l>
          <l>BRP063.017.2/ dṛṣṭvā rāmaṃ subhadrāṃ ca viṣṇulokaṃ vrajen naraḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.018.1/ naro dolāgataṃ dṛṣṭvā govindaṃ puruṣottamam |</l>
          <l>BRP063.018.2/ phālgunyāṃ prayato bhūtvā govindasya puraṃ vrajet || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.019.1/ viṣuvaddivase prāpte pañcatīrthīṃ vidhānataḥ |</l>
          <l>BRP063.019.2/ kṛtvā saṅkarṣaṇaṃ kṛṣṇaṃ dṛṣṭvā bhadrāṃ ca bho dvijāḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.020.1/ naraḥ samastayajñānāṃ phalaṃ prāpnoti durlabham |</l>
          <l>BRP063.020.2/ vimuktaḥ sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ ca gacchati || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.021.1/ yaḥ paśyati tṛtīyāyāṃ kṛṣṇaṃ candanarūṣitam |</l>
          <l>BRP063.021.2/ vaiśākhasyāsite pakṣe sa yāty acyutamandiram || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP063.022.1/ jyaiṣṭhyāṃ jyeṣṭharkṣayuktāyāṃ yaḥ paśyet puruṣottamam |</l>
          <l>BRP063.022.2/ kulaikaviṃśam uddhṛtya viṣṇulokaṃ sa gacchati || 22 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="64" type="chapter">
        <head>Chapter 64 :: On the importance of the month Jyeṣṭha</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 122-123</note>
        <p>BRP064.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.001.1/ yadā bhaven mahājyaiṣṭhī rāśinakṣatrayogataḥ |</l>
          <l>BRP064.001.2/ prayatnena tadā martyair gantavyaṃ puruṣottamam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.002.1/ kṛṣṇaṃ dṛṣṭvā mahājyaiṣṭhyāṃ rāmaṃ bhadrāṃ ca bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP064.002.2/ naro dvādaśayātrāyāḥ phalaṃ prāpnoti cādhikam || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.003.1/ prayāge ca kurukṣetre naimiṣe puṣkare gaye |</l>
          <l>BRP064.003.2/ gaṅgādvāre kuśāvarte gaṅgāsāgarasaṅgame || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.004.1/ kokāmukhe śūkare ca mathurāyāṃ marusthale |</l>
          <l>BRP064.004.2/ śālagrāme vāyutīrthe mandare sindhusāgare || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.005.1/ piṇḍārake citrakūṭe prabhāse kanakhale dvijāḥ |</l>
          <l>BRP064.005.2/ śaṅkhoddhāre dvārakāyāṃ tathā badarikāśrame || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.006.1/ lohakuṇḍe cāśvatīrthe sarvapāpapramocane |</l>
          <l>BRP064.006.2/ kāmālaye koṭitīrthe tathā cāmarakaṇṭake || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.007.1/ lohārgale jambumārge somatīrthe pṛthūdake |</l>
          <l>BRP064.007.2/ utpalāvartake caiva pṛthutuṅge sukubjake || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.008.1/ ekāmrake ca kedāre kāśyāṃ ca viraje dvijāḥ |</l>
          <l>BRP064.008.2/ kālañjare ca gokarṇe śrīśaile gandhamādane || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.009.1/ mahendre malaye vindhye pāriyātre himālaye |</l>
          <l>BRP064.009.2/ sahye ca śuktimante ca gomante cārbude tathā || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.010.1/ gaṅgāyāṃ sarvatīrtheṣu yāmuneṣu ca bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP064.010.2/ sārasvateṣu gomatyāṃ brahmaputreṣu saptasu || 10 ||</l>
        </lg>
        <pb n="245"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.011.1/ godāvarī bhīmarathī tuṅgabhadrā ca narmadā |</l>
          <l>BRP064.011.2/ tāpī payouṣṇī kāverī śiprā carmaṇvatī dvijāḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.012.1/ vitastā candrabhāgā ca śatadrur bāhudā tathā |</l>
          <l>BRP064.012.2/ ṛṣikulyā kumārī ca vipāśā ca dṛṣadvatī || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.013.1/ śarayūr nākagaṅgā ca gaṇḍakī ca mahānadī |</l>
          <l>BRP064.013.2/ kauśikī karatoyā ca trisrotā madhuvāhinī || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.014.1/ mahānadī vaitaraṇī yāś cānyā nānukīrtitāḥ |</l>
          <l>BRP064.014.2/ athavā kiṃ bahūktena bhāṣitena dvijottamāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.015.1/ pṛthivyāṃ sarvatīrtheṣu sarveṣv āyataneṣu ca |</l>
          <l>BRP064.015.2/ sāgareṣu ca śaileṣu nadīṣu ca saraḥsu ca || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.016.1/ yat phalaṃ snānadānena rāhugraste divākare |</l>
          <l>BRP064.016.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mahājyaiṣṭhyāṃ labhen naraḥ || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.017.1/ tasmāt sarvaprayatnena gantavyaṃ puruṣottame |</l>
          <l>BRP064.017.2/ mahājyaiṣṭhyāṃ muniśreṣṭhā sarvakāmaphalepsubhiḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.018.1/ dṛṣṭvā rāmaṃ mahājyeṣṭhaṃ kṛṣṇaṃ subhadrayā saha |</l>
          <l>BRP064.018.2/ viṣṇulokaṃ naro yāti samuddhṛtya samaṃ kulam || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.019.1/ bhuktvā tatra varān bhogān yāvad ābhūtasamplavam |</l>
          <l>BRP064.019.2/ puṇyakṣayād ihāgatya caturvedī dvijo bhavet || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP064.020.1/ svadharmanirataḥ śāntaḥ kṛṣṇabhakto jitendriyaḥ |</l>
          <l>BRP064.020.2/ vaiṣṇavaṃ yogam āsthāya tato mokṣam avāpnuyāt || 20 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="65" type="chapter">
        <head>Chapter 65 :: Bathing festival of Kṛṣṇa, Balarāma, and Subhadrā</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 123-125</note>
        <p>BRP065.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.001.1/ kasmin kāle bhavet snānaṃ kṛṣṇasya kamalodbhava |</l>
          <l>BRP065.001.2/ vidhinā kena tad brūhi tato vidhividāṃ vara || 1 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP065.002.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.002.1/ śṛṇudhvaṃ munayaḥ snānaṃ kṛṣṇasya vadato mama |</l>
          <l>BRP065.002.2/ rāmasya ca subhadrāyāḥ puṇyaṃ sarvāghanāśanam || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.003.1/ māsi jyeṣṭhe ca samprāpte nakṣatre candradaivate |</l>
          <l>BRP065.003.2/ paurṇamāsyāṃ tadā snānaṃ sarvakālaṃ harer dvijāḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.004.1/ sarvatīrthamayaḥ kūpas tatrāste nirmalaḥ śuciḥ |</l>
          <l>BRP065.004.2/ tadā bhogavatī tatra pratyakṣā bhavati dvijāḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.005.1/ tasmāj jyaiṣṭhyāṃ samuddhṛtya haimāḍhyaiḥ kalaśair jalam |</l>
          <l>BRP065.005.2/ kṛṣṇarāmābhiṣekārthaṃ subhadrāyāś ca bho dvijāḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.006.1/ kṛtvā suśobhanaṃ mañcaṃ patākābhir alaṅkṛtam |</l>
          <l>BRP065.006.2/ sudṛḍhaṃ sukhasañcāraṃ vastraiḥ puṣpair alaṅkṛtam || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.007.1/ vistīrṇaṃ dhūpitaṃ dhūpaiḥ snānārthaṃ rāmakṛṣṇayoḥ |</l>
          <l>BRP065.007.2/ sitavastraparicchannaṃ muktāhārāvalambitam || 7 ||</l>
        </lg>
        <pb n="246"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.008.1/ tatra nānāvidhair vādyaiḥ kṛṣṇaṃ nīlāmbaraṃ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP065.008.2/ madhye subhadrāṃ cāsthāpya jayamaṅgalanisvanaiḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.009.1/ brāhmaṇaiḥ kṣatriyair vaiśyaiḥ śūdraiś cānyaiś ca jātibhiḥ |</l>
          <l>BRP065.009.2/ anekaśatasāhasrair vṛtaṃ strīpuruṣair dvijāḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.010.1/ gṛhasthāḥ snātakāś caiva yatayo brahmacāriṇaḥ |</l>
          <l>BRP065.010.2/ snāpayanti tadā kṛṣṇaṃ mañcasthaṃ sahalāyudham || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.011.1/ tathā samastatīrthāni pūrvoktāni dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP065.011.2/ svodakaiḥ puṣpamiśraiś ca snāpayanti pṛthak pṛthak || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.012.1/ paścāt paṭahaśaṅkhādyair bherīmurajanisvanaiḥ |</l>
          <l>BRP065.012.2/ kāhalais tālaśabdaiś ca mṛdaṅgair jharjharais tathā || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.013.1/ anyaiś ca vividhair vādyair ghaṇṭāsvanavibhūṣitaiḥ |</l>
          <l>BRP065.013.2/ strīṇāṃ maṅgalaśabdaiś ca stutiśabdair manoharaiḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.014.1/ jayaśabdais tathā stotrair vīṇāveṇunināditaiḥ |</l>
          <l>BRP065.014.2/ śrūyate sumahāñ śabdaḥ sāgarasyeva garjataḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.015.1/ munīnāṃ vedaśabdena mantraśabdais tathāparaiḥ |</l>
          <l>BRP065.015.2/ nānāstotraravaiḥ puṇyaiḥ sāmaśabdopabṛṃhitaiḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.016.1/ yatibhiḥ snātakaiś caiva gṛhasthair brahmacāribhiḥ |</l>
          <l>BRP065.016.2/ snānakāle suraśreṣṭha stuvanti parayā mudā || 16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.017.1/ śyāmair veśyājanaiś caiva kucabhārāvanāmibhiḥ |</l>
          <l>BRP065.017.2/ pītaraktāmbarābhiś ca mālyadāmāvanāmibhiḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.018.1/ saratnakuṇḍalair divyaiḥ suvarṇastabakānvitaiḥ |</l>
          <l>BRP065.018.2/ cāmarai ratnadaṇḍaiś ca vījyete rāmakeśavau || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.019.1/ yakṣavidyādharaiḥ siddhaiḥ kinnaraiś cāpsarogaṇaiḥ |</l>
          <l>BRP065.019.2/ parivāryāmbaragatair devagandharvacāraṇaiḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.020.1/ ādityā vasavo rudrāḥ sādhyā viśve marudgaṇāḥ |</l>
          <l>BRP065.020.2/ lokapālās tathā cānye stuvanti puruṣottamam || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.021.1/ namas te devadeveśa purāṇa puruṣottama |</l>
          <l>BRP065.021.2/ sargasthityantakṛd deva lokanātha jagatpate || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.022.1/ trailokyadhāriṇaṃ devaṃ brahmaṇyaṃ mokṣakāraṇam |</l>
          <l>BRP065.022.2/ taṃ namasyāmahe bhaktyā sarvakāmaphalapradam || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.023.1/ stutvaivaṃ vibudhāḥ kṛṣṇaṃ rāmaṃ caiva mahābalam |</l>
          <l>BRP065.023.2/ subhadrāṃ ca muniśreṣṭhās tadākāśe vyavasthitāḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.024.1/ gāyanti devagandharvā nṛtyanty apsarasas tathā |</l>
          <l>BRP065.024.2/ devatūryāṇy avādyanta vātā vānti suśītalāḥ || 24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.025.1/ puṣpamiśraṃ tadā meghā varṣanty ākāśagocarāḥ |</l>
          <l>BRP065.025.2/ jayaśabdaṃ ca kurvanti munayaḥ siddhacāraṇāḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.026.1/ śakrādyā vibudhāḥ sarva ṛṣayaḥ pitaras tathā |</l>
          <l>BRP065.026.2/ prajānāṃ patayo nāgā ye cānye svargavāsinaḥ || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.027.1/ tato maṅgalasambhārair vidhimantrapuraskṛtam |</l>
          <l>BRP065.027.2/ ābhiṣecanikaṃ dravyaṃ gṛhītvā devatāgaṇāḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <pb n="247"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.028.1/ indro viṣṇur mahāvīryaḥ sūryācandramasau tathā |</l>
          <l>BRP065.028.2/ dhātā caiva vidhātā ca tathā caivānilānalau || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.029.1/ pūṣā bhago 'ryamā tvaṣṭā aṃśunaiva vivasvatā |</l>
          <l>BRP065.029.2/ patnībhyāṃ sahito dhīmān mitreṇa varuṇena ca || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.030.1/ rudrair vasubhir ādityair aśvibhyāṃ ca vṛtaḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP065.030.2/ viśvair devair marudbhiś ca sādhyaiś ca pitṛbhiḥ saha || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.031.1/ gandharvair apsarobhiś ca yakṣarākṣasapannagaiḥ |</l>
          <l>BRP065.031.2/ devarṣibhir asaṅkhyeyais tathā brahmarṣibhir varaiḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.032.1/ vaikhānasair vālakhilyair vāyvāhārair marīcipaiḥ |</l>
          <l>BRP065.032.2/ bhṛgubhiś cāṅgirobhiś ca sarvavidyāsuniṣṭhitaiḥ || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.033.1/ sarvavidyādharaiḥ puṇyair yogasiddhibhir āvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP065.033.2/ pitāmahaḥ pulastyaś ca pulahaś ca mahātapāḥ || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.034.1/ aṅgirāḥ kaśyapo 'triś ca marīcir bhṛgur eva ca |</l>
          <l>BRP065.034.2/ kratur haraḥ pracetāś ca manur dakṣas tathaiva ca || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.035.1/ ṛtavaś ca grahāś caiva jyotīṃṣi ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP065.035.2/ mūrtimatyaś ca sarito devāś caiva sanātanāḥ || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.036.1/ samudrāś ca hradāś caiva tīrthāni vividhāni ca |</l>
          <l>BRP065.036.2/ pṛthivī dyaur diśaś caiva pādapāś ca dvijottamāḥ || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.037.1/ aditir devamātā ca hrīḥ śrīḥ svāhā sarasvatī |</l>
          <l>BRP065.037.2/ umā śacī sinīvālī tathā cānumatiḥ kuhūḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.038.1/ rākā ca dhiṣaṇā caiva patnyaś cānyā divaukasām |</l>
          <l>BRP065.038.2/ himavāṃś caiva vindhyaś ca meruś cānekaśṛṅgavān || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.039.1/ airāvataḥ sānucaraḥ kalākāṣṭhās tathaiva ca |</l>
          <l>BRP065.039.2/ māsārdhaṃ māsartavas tathā rātryahanī samāḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.040.1/ uccaiḥśravā hayaśreṣṭho nāgarājaś ca vāmanaḥ |</l>
          <l>BRP065.040.2/ aruṇo garuḍaś caiva vṛkṣāś cauṣadhibhiḥ saha || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.041.1/ dharmaś ca bhagavān devaḥ samājagmur hi saṅgatāḥ |</l>
          <l>BRP065.041.2/ kālo yamaś ca mṛtyuś ca yamasyānucarāś ca ye || 41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.042.1/ bahulatvāc ca noktā ye vividhā devatāgaṇāḥ |</l>
          <l>BRP065.042.2/ te devasyābhiṣekārthaṃ samāyānti tatas tataḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.043.1/ gṛhītvā te tadā viprāḥ sarve devā divaukasaḥ |</l>
          <l>BRP065.043.2/ ābhiṣecanikaṃ dravyaṃ maṅgalāni ca sarvaśaḥ || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.044.1/ divyasambhārasaṃyuktaiḥ kalaśaiḥ kāñcanair dvijāḥ |</l>
          <l>BRP065.044.2/ sārasvatībhiḥ puṇyābhir divyatoyābhir eva ca || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.045.1/ toyenākāśagaṅgāyāḥ kṛṣṇaṃ rāmeṇa saṅgatam |</l>
          <l>BRP065.045.2/ sapuṣpaiḥ kāñcanaiḥ kumbhaiḥ snāpayanty avanisthitāḥ || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.046.1/ sañcaranti vimānāni devānām ambare tathā |</l>
          <l>BRP065.046.2/ uccāvacāni divyāni kāmagāni sthirāṇi ca || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.047.1/ divyaratnavicitrāṇi sevitāny apsarogaṇaiḥ |</l>
          <l>BRP065.047.2/ gītair vādyaiḥ patākābhiḥ śobhitāni samantataḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <pb n="248"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.048.1/ evaṃ tadā muniśreṣṭhāḥ kṛṣṇaṃ rāmeṇa saṅgatam |</l>
          <l>BRP065.048.2/ snāpayitvā subhadrāṃ ca saṃstuvanti mudānvitāḥ || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.049.1/ jaya jaya lokapāla bhaktarakṣaka jaya jaya praṇatavatsala jaya jaya
            bhūtacaraṇa jaya jayādideva bahukāraṇa jaya jaya vāsudeva jaya jayāsurasaṃharaṇa jaya
            jaya divyamīna jaya jaya tridaśavara jaya jaya jaladhiśayana |</l>
          <l>BRP065.049.2/ jaya jaya yogivara jaya jaya sūryanetra jaya jaya devarāja jaya jaya
            kaiṭabhāre jaya jaya vedavara jaya jaya kūrmarūpa jaya jaya yajñavara jaya jaya
            kamalanābha jaya jaya śailacara |</l>
          <l>BRP065.049.3/ jaya jaya yogaśāyiñ jaya jaya vegadhara jaya jaya viśvamūrte jaya jaya
            cakradhara jaya jaya bhūtanātha jaya jaya dharaṇīdhara jaya jaya śeṣaśāyiñ jaya jaya
            pītavāso jaya jaya somakānta |</l>
          <l>BRP065.049.4/ jaya jaya yogavāsa jaya jaya dahanavaktra jaya jaya dharmavāsa jaya jaya
            guṇanidhāna jaya jaya śrīnivāsa jaya jaya garuḍagamana jaya jaya sukhanivāsa jaya jaya
            dharmaketo jaya jaya mahīnivāsa |</l>
          <l>BRP065.049.5/ jaya jaya gahanacaritra jaya jaya yogigamya jaya jaya makhanivāsa jaya
            jaya vedavedya jaya śāntikara jaya jaya yogicintya jaya jaya puṣṭikara jaya jaya
            jñānamūrte jaya jaya kamalākara |</l>
          <l>BRP065.049.6/ jaya jaya bhāvavedya jaya jaya muktikara jaya jaya vimaladeha jaya jaya
            sattvanilaya jaya jaya guṇasamṛddha jaya jaya yajñakara jaya jaya guṇavihīna jaya jaya
            mokṣakara jaya jaya bhūśaraṇya |</l>
          <l>BRP065.049.7/ jaya jaya kāntiyuta jaya jaya lokaśaraṇa jaya jaya lakṣmīyuta jaya jaya
            paṅkajākṣa jaya jaya sṛṣṭikara jaya jaya yogayuta jaya jayātasīkusumaśyāmadeha jaya jaya
            samudrāviṣṭadeha jaya jaya lakṣmīpaṅkajaṣaṭcaraṇa |</l>
          <l>BRP065.049.8/ jaya jaya bhaktavaśa jaya jaya lokakānta jaya jaya paramaśānta jaya jaya
            paramasāra jaya jaya cakradhara jaya jaya bhogiyuta jaya jaya nīlāmbara jaya jaya
            śāntikara jaya jaya mokṣakara jaya jaya kaluṣahara || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.050.1/ jaya kṛṣṇa jagannātha jaya saṅkarṣaṇānuja |</l>
          <l>BRP065.050.2/ jaya padmapalāśākṣa jaya vāñchāphalaprada || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.051.1/ jaya mālāvṛtoraska jaya cakragadādhara |</l>
          <l>BRP065.051.2/ jaya padmālayākānta jaya viṣṇo namo 'stu te || 51 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP065.053.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.053.1/ evaṃ stutvā tadā devāḥ śakrādyā hṛṣṭamānasāḥ |</l>
          <l>BRP065.053.2/ siddhacāraṇasaṅghāś ca ye cānye svargavāsinaḥ munayo vālakhilyāś ca
            kṛṣṇaṃ rāmeṇa saṅgatam |</l>
          <l>BRP065.053.3/ subhadrāṃ ca muniśreṣṭhāḥ praṇipatyāmbare sthitāḥ || 53 ||</l>
        </lg>
        <pb n="249"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.054.1/ dṛṣṭvā stutvā namaskṛtvā tadā te tridivaukasaḥ |</l>
          <l>BRP065.054.2/ kṛṣṇaṃ rāmaṃ subhadrāṃ ca yānti svaṃ svaṃ niveśanam || 54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.055.1/ sañcaranti vimānāni devānām ambare tadā |</l>
          <l>BRP065.055.2/ uccāvacāni divyāni kāmagāni sthirāṇi ca || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.056.1/ divyaratnavicitrāṇi sevitāny apsarogaṇaiḥ |</l>
          <l>BRP065.056.2/ gītair vādyaiḥ patākābhiḥ śobhitāni samantataḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.057.1/ tasmin kāle tu ye martyāḥ paśyanti puruṣottamam |</l>
          <l>BRP065.057.2/ balabhadraṃ subhadrāṃ ca te yānti padam avyayam || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.058.1/ subhadrārāmasahitaṃ mañcasthaṃ puruṣottamam |</l>
          <l>BRP065.058.2/ dṛṣṭvā nirāmayaṃ sthānaṃ yānti nāsty atra saṃśayaḥ || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.059.1/ kapilāśatadānena yat phalaṃ puṣkare smṛtam |</l>
          <l>BRP065.059.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ sahalāyudham |</l>
          <l>BRP065.059.3/ subhadrāṃ ca muniśreṣṭhāḥ prāpnoti śubhakṛn naraḥ || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.060.1/ kanyāśatapradānena yat phalaṃ samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP065.060.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ labhate naraḥ || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.061.1/ suvarṇaśataniṣkāṇāṃ dānena yat phalaṃ smṛtam |</l>
          <l>BRP065.061.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ labhate naraḥ || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.062.1/ gosahasrapradānena yat phalaṃ parikīrtitam |</l>
          <l>BRP065.062.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ labhate naraḥ || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.063.1/ bhūmidānena vidhivad yat phalaṃ samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP065.063.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ labhate naraḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.064.1/ yat phalaṃ cānnadānena arghātithyena kīrtitam |</l>
          <l>BRP065.064.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ labhate naraḥ || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.065.1/ vṛṣotsargeṇa vidhivad yat phalaṃ samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP065.065.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ labhate naraḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.066.1/ yat phalaṃ toyadānena grīṣme vānyatra kīrtitam |</l>
          <l>BRP065.066.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ labhate naraḥ || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.067.1/ tiladhenupradānena yat phalaṃ samprakīrtitam |</l>
          <l>BRP065.067.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ labhate naraḥ || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.068.1/ gajāśvarathadānena yat phalaṃ samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP065.068.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ labhate naraḥ || 68 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.069.1/ suvarṇaśṛṅgīdānena yat phalaṃ samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP065.069.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ labhate naraḥ || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.070.1/ jaladhenupradānena yat phalaṃ samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP065.070.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ labhate naraḥ || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.071.1/ dānena ghṛtadhenvāś ca phalaṃ yat samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP065.071.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ labhate naraḥ || 71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.072.1/ cāndrāyaṇena cīrṇena yat phalaṃ samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP065.072.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ labhate naraḥ || 72 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.073.1/ māsopavāsair vidhivad yat phalaṃ samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP065.073.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ labhate naraḥ || 73 ||</l>
        </lg>
        <pb n="250"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.074.1/ atha kiṃ bahunoktena bhāṣitena punaḥ punaḥ |</l>
          <l>BRP065.074.2/ tasya devasya māhātmyaṃ mañcasthasya dvijottamāḥ || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.075.1/ yat phalaṃ sarvatīrtheṣu vratair dānaiś ca kīrtitam |</l>
          <l>BRP065.075.2/ tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya mañcasthaṃ sahalāyudham || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.076.1/ subhadrāṃ ca muniśreṣṭhāḥ prāpnoti śubhakṛn naraḥ |</l>
          <l>BRP065.076.2/ tasmān naro 'thavā nārī paśyet taṃ puruṣottamam || 76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.077.1/ tataḥ samastatīrthānāṃ labhet snānādikaṃ phalam |</l>
          <l>BRP065.077.2/ snānaśeṣeṇa kṛṣṇasya toyenātmābhiṣicyate || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.078.1/ vandhyā mṛtaprajā yā tu durbhagā grahapīḍitā |</l>
          <l>BRP065.078.2/ rākṣasādyair gṛhītā vā tathā rogaiś ca saṃhatāḥ || 78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.079.1/ sadyas tāḥ snānaśeṣeṇa udakenābhiṣecitāḥ |</l>
          <l>BRP065.079.2/ prāpnuvantīpsitān kāmān yān yān vāñchanti cepsitān || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.080.1/ putrārthinī labhet putrān saubhāgyaṃ ca sukhārthinī |</l>
          <l>BRP065.080.2/ rogārtā mucyate rogād dhanaṃ ca dhanakāṅkṣiṇī || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.081.1/ puṇyāni yāni toyāni tiṣṭhanti dharaṇītale |</l>
          <l>BRP065.081.2/ tāni snānāvaśeṣasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.082.1/ tasmāt snānāvaśeṣaṃ yat kṛṣṇasya salilaṃ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP065.082.2/ tenābhiṣiñced gātrāṇi sarvakāmapradaṃ hi tat || 82 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.083.1/ snātaṃ paśyanti ye kṛṣṇaṃ vrajantaṃ dakṣiṇāmukham |</l>
          <l>BRP065.083.2/ brahmahatyādibhiḥ pāpair mucyante te na saṃśayaḥ || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.084.1/ śāstreṣu yat phalaṃ proktaṃ pṛthivyas tripradakṣiṇaiḥ |</l>
          <l>BRP065.084.2/ dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ vrajantaṃ dakṣiṇāmukham || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.085.1/ tīrthayātrāphalaṃ yat tu pṛthivyāṃ samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP065.085.2/ dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ tat phalaṃ dakṣiṇāmukham || 85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.086.1/ badaryāṃ yat phalaṃ proktaṃ dṛṣṭvā nārāyaṇaṃ naram |</l>
          <l>BRP065.086.2/ dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ tat phalaṃ dakṣiṇāmukham || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.087.1/ gaṅgādvāre kurukṣetre snānadānena yat phalam |</l>
          <l>BRP065.087.2/ dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ tat phalaṃ dakṣiṇāmukham || 87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.088.1/ prayāge ca mahāmāghyāṃ yat phalaṃ samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP065.088.2/ dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ tat phalaṃ dakṣiṇāmukham || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.089.1/ śālagrāme mahācaitryāṃ snānadānena yat phalam |</l>
          <l>BRP065.089.2/ dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ tat phalaṃ dakṣiṇāmukham || 89 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.090.1/ mahābhidhānakārttikyāṃ puṣkare yat phalaṃ smṛtam |</l>
          <l>BRP065.090.2/ dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ tat phalaṃ dakṣiṇāmukham || 90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.091.1/ yat phalaṃ snānadānena gaṅgāsāgarasaṅgame |</l>
          <l>BRP065.091.2/ dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ tat phalaṃ dakṣiṇāmukham || 91 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.092.1/ graste sūrye kurukṣetre snānadānena yat phalam |</l>
          <l>BRP065.092.2/ dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ tat phalaṃ dakṣiṇāmukham || 92 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.093.1/ gaṅgāyāṃ sarvatīrtheṣu yāmuneṣu ca bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP065.093.2/ sārasvateṣu tīrtheṣu tathānyeṣu saraḥsu ca || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.094.1/ yat phalaṃ snānadānena vidhivat samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP065.094.2/ dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ tat phalaṃ dakṣiṇāmukham || 94 ||</l>
        </lg>
        <pb n="251"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.095.1/ puṣkare cātha tīrtheṣu gaye cāmarakaṇṭake |</l>
          <l>BRP065.095.2/ naimiṣādiṣu tīrtheṣu kṣetreṣv āyataneṣu ca || 95 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.096.1/ yat phalaṃ snānadānena rāhugraste divākare |</l>
          <l>BRP065.096.2/ dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ tat phalaṃ dakṣiṇāmukham || 96 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.097.1/ atha kiṃ punar uktena bhāṣitena punaḥ punaḥ |</l>
          <l>BRP065.097.2/ yat kiñcit kathitaṃ cātra phalaṃ puṇyasya karmaṇaḥ || 97 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.098.1/ vedaśāstre purāṇe ca bhārate ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP065.098.2/ dharmaśāstreṣu sarveṣu tathānyatra manīṣibhiḥ || 98 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP065.099.1/ dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ tat phalaṃ sahalāyudham |</l>
          <l>BRP065.099.2/ sakalaṃ bhadrayā sārdhaṃ vrajantaṃ dakṣiṇāmukham || 99 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="66" type="chapter">
        <head>Chapter 66 :: Description of the car festival</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 125</note>
        <p>BRP066.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP066.001.1/ guḍivāmaṇḍapaṃ yāntaṃ ye paśyanti rathe sthitam |</l>
          <l>BRP066.001.2/ kṛṣṇaṃ balaṃ subhadrāṃ ca te yānti bhavanaṃ hareḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP066.002.1/ ye paśyanti tadā kṛṣṇaṃ saptāhaṃ maṇḍape sthitam |</l>
          <l>BRP066.002.2/ halinaṃ ca subhadrāṃ ca viṣṇulokaṃ vrajanti te || 2 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP066.003.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP066.003.1/ kena sā nirmitā yātrā dakṣiṇasyāṃ jagatpate |</l>
          <l>BRP066.003.2/ yātrāphalaṃ ca kiṃ tatra prāpyate brūhi mānavaiḥ || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP066.004.1/ kimarthaṃ sarasas tīre rājñas tasya jagatpate |</l>
          <l>BRP066.004.2/ pavitre vijane deśe gatvā tatra ca maṇḍape || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP066.005.1/ kṛṣṇaḥ saṅkarṣaṇaś caiva subhadrā ca rathena te |</l>
          <l>BRP066.005.2/ svasthānaṃ samparityajya saptarātraṃ vasanti vai || 5 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP066.006.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP066.006.1/ indradyumnena bho viprāḥ purā vai prārthito hariḥ |</l>
          <l>BRP066.006.2/ saptāhaṃ sarasas tīre mama yātrā bhavatv iti || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP066.007.1/ guḍivā nāma deveśa bhuktimuktiphalapradā |</l>
          <l>BRP066.007.2/ tasmai kila varaṃ cāsau dadau sa puruṣottamaḥ || 7 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP066.008.0/ śrībhagavān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP066.008.1/ saptāhaṃ sarasas tīre tava rājan bhaviṣyati |</l>
          <l>BRP066.008.2/ guḍivā nāma yātrā me sarvakāmaphalapradā || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP066.009.1/ ye māṃ tatrārcayiṣyanti śraddhayā maṇḍape sthitam |</l>
          <l>BRP066.009.2/ saṅkarṣaṇaṃ subhadrāṃ ca vidhivat susamāhitāḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP066.010.1/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ striyaḥ śūdrāś ca vai nṛpa |</l>
          <l>BRP066.010.2/ puṣpair gandhais tathā dhūpair dīpair naivedyakair varaiḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP066.011.1/ upahārair bahuvidhaiḥ praṇipātaiḥ pradakṣiṇaiḥ |</l>
          <l>BRP066.011.2/ jayaśabdais tathā stotrair gītair vādyair manoharaiḥ || 11 ||</l>
        </lg>
        <pb n="252"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP066.012.1/ na teṣāṃ durlabhaṃ kiñcit phalaṃ yasya yad īpsitam |</l>
          <l>BRP066.012.2/ bhaviṣyati nṛpaśreṣṭha matprasādād asaṃśayam || 12 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP066.013.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP066.013.1/ evam uktvā tu taṃ devas tatraivāntaradhīyata |</l>
          <l>BRP066.013.2/ sa tu rājavaraḥ śrīmān kṛtakṛtyo 'bhavat tadā || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP066.014.1/ tasmāt sarvapra