<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Sanskrit indices and text of the Brahmapurāṇa / by Peter
          Schreiner and Renate Söhnen - SARIT: Search and Retrieval of Indic
          Texts transcript</title>
        <author>Vyāsa</author>
        <editor>P. Schreiner and R. Söhnen</editor>
        <funder>The British Association for South Asian Studies</funder>
        <funder>The British Academy</funder>
        <principal>Peter Schreiner and Renate Söhnen, Tübingen Purâna
          Project</principal>
        <respStmt>
          <persName xml:id="rm">Richard Mahoney, Indica et Buddhica</persName>
          <resp>Editing and conversion to Text Encoding Initiative (TEI)
            markup</resp>
        </respStmt>
	<respStmt><persName xml:id="pma">Patrick Mc Allister (pma@rdorte.org)</persName>
	<resp>Maintenance of file for SARIT.
	</resp>
	</respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Version: 0.1_002, <date when="2009-08-24">Mon Aug 24
        <time>12:20:03 NZST</time> 2009</date></edition>
        <respStmt>
          <persName>Richard Mahoney, Indica et Buddhica</persName>
          <resp>Editing and conversion to TEI markup</resp>
        </respStmt>
      </editionStmt>
      <extent>UTF-8 encoded XML file ; approx. 3550000 bytes</extent>
      <publicationStmt>
        <authority>Dominik Wujastyk</authority>
        <publisher>SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts</publisher>
        <pubPlace>
          <address>
            <addrLine>c/o Wellcome Center at University College London (UCL)</addrLine>
            <addrLine>210 Euston Road</addrLine>
            <addrLine>LONDON NW1 2BE</addrLine>
            <addrLine>UNITED KINGDOM</addrLine>
         </address>
        </pubPlace>
        <date when="2009-08-24">Mon Aug 24 <time>12:20:03</time> NZST
          2009</date>
        <idno>0001-00000005</idno>
        <availability>
          <p>COPYRIGHT NOTICE</p>
          <p>Copyright (C) 2009 Dominik Wujastyk.</p>
          <p>All rights reserved.</p>
          <p>Copyright (C) 1982-1988 Peter Schreiner and Renate Söhnen, Tübingen
            Purâna Project.</p>
          <p>All rights reserved.</p>
          <p>Redistribution and use of these source and binary files, with or
            without modification, are permitted provided that the following
            conditions are met:</p>
          <p>1. Redistributions of source files must retain the above copyright
            notice, this list of conditions and the following disclaimer.</p>
          <p>2. Redistributions of binary files must reproduce the above
            copyright notice, this list of conditions and the following
            disclaimer in the documentation and/or other materials provided with
            the distribution.</p>
          <p>3. Neither the name D. Wujastyk nor the names of contributors may
            be used to endorse or promote products derived from source or binary
            files without specific prior written permission.</p>
          <p>4. While these source and binary files are available to the general
            public, they are intended for private use only and are strictly
            prohibited from commercial use without specific prior written
            permission.</p>
          <p>DISCLAIMER OF WARRANTY</p>
          <p>THESE SOURCE AND BINARY FILES ARE PROVIDED BY D. WUJASTYK AND
            CONTRIBUTORS ``AS IS'' AND ANY EXPRESS OR IMPLIED WARRANTIES,
            INCLUDING, BUT NOT LIMITED TO, THE IMPLIED WARRANTIES OF
            MERCHANTABILITY AND FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE ARE DISCLAIMED.
            IN NO EVENT SHALL D. WUJASTYK OR CONTRIBUTORS BE LIABLE FOR ANY
            DIRECT, INDIRECT, INCIDENTAL, SPECIAL, EXEMPLARY, OR CONSEQUENTIAL
            DAMAGES (INCLUDING, BUT NOT LIMITED TO, PROCUREMENT OF SUBSTITUTE
            GOODS OR SERVICES; LOSS OF USE, DATA, OR PROFITS; OR BUSINESS
            INTERRUPTION) HOWEVER CAUSED AND ON ANY THEORY OF LIABILITY, WHETHER
            IN CONTRACT, STRICT LIABILITY, OR TORT (INCLUDING NEGLIGENCE OR
            OTHERWISE) ARISING IN ANY WAY OUT OF THE USE OF THESE SOURCE AND
            BINARY FILES, EVEN IF ADVISED OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE.</p>
          <p>WARNING</p>
          <p>Unauthorised use of copyrighted material may violate applicable
            copyright laws. D. WUJASTYK assumes no responsibility for
            unauthorised use or other acts that infringe upon the rights of
            copyright owners.</p>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <seriesStmt>
        <title>SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts</title>
        <respStmt>
          <persName>Richard Mahoney, Indica et Buddhica</persName>
          <resp>Editing and conversion to Text Encoding Initiative (TEI) markup
            of a collection of Indic texts.</resp>
        </respStmt>
        <idno>0001</idno>
      </seriesStmt>
      <notesStmt>
        <note>Base e-text: Peter Schreiner and Renate Söhnen, Tübingen Purâna
          Project. Base edn: Peter Schreiner and Renate Söhnen. Editing and
          conversion to TEI markup: Richard Mahoney, Indica et Buddhica.</note>
      </notesStmt>
      <sourceDesc>
        <bibl>
          <title>Brahmapurāṇa - Tübingen Purâna Project Version</title>
          <editor>Peter Schreiner and Renate Söhnen</editor>
          <extent>ASCII text file ; approx. 2040000 bytes</extent>
          <pubPlace>Tübingen</pubPlace>
          <publisher>Tübingen Purâna Project, Seminar for Indology and
            Comparative History of Religions of the University of
            Tübingen</publisher>
          <date>1982-1988</date>
          <note>The publishers would like to express their gratitude to Peter
            Schreiner for kindly making the base e-text of the Schreiner and
            Söhnen edition available.</note>
          <note>N.B. The publishers have taken all available steps to contact in
            good faith holders of copyright for this text. Should they not have
            succeeded in tracing the appropriate copyright holder, they are
            encouraged to contact us.</note>
          <note>The Tübingen Purâna Project transliteration based on: 1.) <bibl>
              <title>Mahāmuniśrīmadvyāsapraṇītaṃ Brahmapurāṇam</title>
              <author>Vyāsa</author>
              <editor>Hari Nārāyana Āpte</editor>
              <extent>17, 595 p. ; 26 cm</extent>
              <pubPlace>Puṇyākhyapattane</pubPlace>
              <publisher>Ānandāśramamudraṇālaye</publisher>
              <date>1895</date>
              <note>Series / Number: Ānandāśramasaṃskṛtagranthāvaliḥ,
                Granthāṅkaḥ 28</note>
              <note>Language code of text: san</note>
            </bibl>; and 2.) <bibl>
              <title>Atha Brahmamahāpurāṇaṃ prārabhyate</title>
              <author>Vyāsa</author>
              <editor>Ranganāthaśāstrī Vaidya</editor>
              <extent>10 [i.e. 18], 279 [i.e. 558] p. ; 19 x 37 cm</extent>
              <pubPlace>Mumbī (Bombay)</pubPlace>
              <publisher>Śrīveṅkaṭeśvara Sṭīm-Yantrāgāra (Shrivenkateshwar Steam
                Press)</publisher>
              <date>1963 (1906 or 1907)</date>
              <note>Language code of text: san</note>
              <note>Summary: Hindu mythological text about Gaṅgā</note>
            </bibl>; when needed, checked against 3.) <bibl>
              <title>Brahmapurāṇam: Hindīanuvādasahitam / anuvādaka Tāraṇīśa
                Jhā</title>
              <author>Vyāsa</author>
              <editor>Tarinish Jha</editor>
              <extent>1369, [59] p. ; 26 cm</extent>
              <pubPlace>Prayāga</pubPlace>
              <publisher>Hindī Sāhithya Sammelana</publisher>
              <date>1976</date>
              <note>Edition statement: 1. saṁskaraṇa</note>
              <note>Language code of text: hin</note>
              <note>Language code of text: san</note>
              <note>Description: Introductory matter in Hindi</note>
              <note>Description: Bibliography: 5th prelim. page</note>
            </bibl>. </note>
          <note>SARIT transcript correlated with: 1.) <bibl>
              <title>Sanskrit indices and text of the Brahmapurāṇa / by Peter
                Schreiner and Renate Söhnen</title>
              <author>Vyāsa</author>
              <editor>P. Schreiner and R. Söhnen</editor>
              <extent>xxiii, 826 p. ; 25 cm. + 26 microfiches</extent>
              <pubPlace>Wiesbaden</pubPlace>
              <publisher>O. Harrassowitz</publisher>
              <date>1987</date>
              <note>Series / Number: Purāṇa research publications, Tübingen /
                edited by Heinrich von Stietencron, v. 1</note>
              <note>Language code of text: eng</note>
              <note>Language code of text: san</note>
              <note>Description: Indices on microfiches in pocket on back
                cover</note>
            </bibl>; and 2.) <bibl>
              <title>Brahmapurāṇa: summary of contents, with index of names and
                motifs / by Renate Söhnen and Peter Schreiner</title>
              <author>P. Schreiner and R. Söhnen</author>
              <extent>xli, 596 p. ; 25 cm</extent>
              <pubPlace>Wiesbaden</pubPlace>
              <publisher>O. Harrassowitz</publisher>
              <date>1989</date>
              <note>Series / Number: Purāṇa research publications, Tübingen /
                edited by Heinrich von Stietencron, v. 2</note>
              <note>Language code of text: eng</note>
              <note>Description:Includes index</note>
            </bibl>.</note>
        </bibl>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>
          <name>SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts</name> aims to
          establish a corpus of Indic texts marked up according to the
          guidelines of the Text Encoding Initiative (TEI).</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <interpretation>
          <p>Text Input System:</p>
          <p>(1) Sanskrit diacritics are entered using the Unicode Standard
            Encoding (utf-8):</p>
          <p>vowels and diphthongs: a, ā, i, ī, u, ū, ṛ, ṝ, ḷ, e, ai, o, au</p>
          <p>gutturals: k, kh, g, gh, ṅ</p>
          <p>palatals: c, ch, j, jh, ñ</p>
          <p>cerebrals: ṭ, ṭh, ḍ, ḍh, ṇ</p>
          <p>dentals: t, th, d, dh, n</p>
          <p>labials: p, ph, b, bh, m</p>
          <p>semivowels: y, r, l, v</p>
          <p>sibilants: ś, ṣ, s</p>
          <p>aspirate: h</p>
          <p>anusvāra: ṁ</p>
          <p>visarga: ḥ</p>
          <p>avagraha: '</p>
          <p>(2) Anusvāra is transliterated by:</p>
          <p>ṅ before gutturals</p>
          <p>ñ before palatals</p>
          <p>ṇ before cerebrals</p>
          <p>n before dentals</p>
          <p>m before labials</p>
        </interpretation>
        <correction>
          <p>The text was typed, analyzed and proofread by Peter Schreiner and
            Renate Söhnen, 1982-1988.</p>
        </correction>
      </editorialDecl>
      <classDecl>
        <taxonomy xml:id="lcsh">
          <bibl>MARC 21: 650 - SUBJECT ADDED ENTRY--TOPICAL TERM</bibl>
        </taxonomy>
      </classDecl>
      <refsDecl>
        <p>References to each portion of the Sanskrit text have been placed at
          the start of each line: e.g., BRP001.009.1/ refers to the Schreiner
          and Söhnen edition of the Brahmapurāṇa, Chapter 1, Verse 9, Line 1 -
          Schreiner P. and Söhnen, R., edition, op. cit..</p>
        <p>Chapter and section headings are from: Schreiner P. and Söhnen, R.,
          summary, op. cit..</p>
        <p>Page references to the Schreiner and Söhnen edition of the Sanskrit
          text have been placed in the body of the text: e.g., -- 55 -- refers
          to the Schreiner and Söhnen 1987 edition, page 55 - Schreiner P. and
          Söhnen, R., edition, op. cit..</p>
        <p>Page references to the Schreiner and Söhnen English summary have been
          placed below and to the right of the section headings: e.g.,
          [&#160;SS 290-291 refers to the Schreiner and Söhnen 1989 summary,
          pages 290 to 291 - Schreiner P. and Söhnen, R., summary, op. cit..</p>
      </refsDecl>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <textClass>
        <keywords scheme="#lcsh">
          <list>
            <item>Puranas</item>
          </list>
        </keywords>
      </textClass>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2009-08-13" who="#rm"
        >Established initial revision.</change>
      <change when="2009-08-24" who="#rm"
        >Transliteration of anusvāra documented.</change>
	<change who="#pma" when="2011-04-23">Cleaned header so it
	conforms to current tei p5.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <front>
      <titlePage>
        <docTitle>
          <titlePart>The Brahmapurāṇa - SARIT transcript</titlePart>
        </docTitle>
        <byline>Compilation, data entry, proof correction by <docAuthor>Peter
            Schreiner and Renate Söhnen, Tübingen Purâna Project</docAuthor>
          Editing and conversion to TEI markup by <docAuthor>Richard Mahoney,
            Indica et Buddhica</docAuthor>
        </byline>
        <docImprint>
          <publisher>
            <ref target="http://sarit.indology.info/">SARIT: Search and
              Retrieval of Indic Texts</ref>
          </publisher>
          <pubPlace>
            <address><addrLine>London</addrLine>
                        </address>
          </pubPlace>
        </docImprint>
        <docDate>2009</docDate>
        <space/>
        <figure>
          <!--     <head>Financial support by The British Association for South Asian
            Studies</head>-->
          <figDesc>Financial support by The British Association for South Asian
            Studies</figDesc>
          <graphic url="basas-logo.png" scale="0.5"/>
        </figure>
      </titlePage>
    </front>
    <body>
      <div1 n="1" type="chapter">
        <pb n="1"/>
        <head>Chapter 1 :: Setting of the recitation of the Purāṇa; creation of
          the world</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 1-2</note>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.001.1/ yasmāt sarvam idaṁ prapañcaracitaṁ māyājagaj jāyate
            |</l>
          <l>BRP001.001.2/ yasmiṁs tiṣṭhati yāti cāntasamaye kalpānukalpe punaḥ
            |</l>
          <l>BRP001.001.3/ yaṁ dhyātvā munayaḥ prapañcarahitaṁ vindanti mokṣaṁ
            dhruvaṁ |</l>
          <l>BRP001.001.4/ taṁ vande puruṣottamākhyam amalaṁ nityaṁ vibhuṁ
            niścalam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.002.1/ yaṁ dhyāyanti budhāḥ samādhisamaye śuddhaṁ
            viyatsannibham |</l>
          <l>BRP001.002.2/ nityānandamayaṁ prasannam amalaṁ sarveśvaraṁ nirguṇam
            |</l>
          <l>BRP001.002.3/ vyaktāvyaktaparaṁ prapañcarahitaṁ dhyānaikagamyaṁ
            vibhum |</l>
          <l>BRP001.002.4/ taṁ saṁsāravināśahetum ajaraṁ vande hariṁ muktidam ||
            2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.003.1/ supuṇye naimiṣāraṇye pavitre sumanohare |</l>
          <l>BRP001.003.2/ nānāmunijanākīrṇe nānāpuṣpopaśobhite || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.004.1/ saralaiḥ karṇikāraiś ca panasair dhavakhādiraiḥ |</l>
          <l>BRP001.004.2/ āmrajambūkapitthaiś ca nyagrodhair devadārubhiḥ || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.005.1/ aśvatthaiḥ pārijātaiś ca candanāgurupāṭalaiḥ |</l>
          <l>BRP001.005.2/ bakulaiḥ saptaparṇaiś ca punnāgair nāgakesaraiḥ || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.006.1/ śālais tālais tamālaiś ca nārikelais tathārjunaiḥ
            |</l>
          <l>BRP001.006.2/ anyaiś ca bahubhir vṛkṣaiś campakādyaiś ca śobhite ||
            6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.007.1/ nānāpakṣigaṇākīrṇe nānāmṛgagaṇair yute |</l>
          <l>BRP001.007.2/ nānājalāśayaiḥ puṇyair dīrghikādyair alaṅkṛte || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.008.1/ brāhmaṇaiḥ kṣatriyair vaiśyaiḥ śūdraiś cānyaiś ca
            jātibhiḥ |</l>
          <l>BRP001.008.2/ vānaprasthair gṛhasthaiś ca yatibhir brahmacāribhiḥ
            || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.009.1/ sampannair gokulaiś caiva sarvatra samalaṅkṛte |</l>
          <l>BRP001.009.2/ yavagodhūmacaṇakair māṣamudgatilekṣubhiḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.010.1/ cīnakādyais tathā medhyaiḥ sasyaiś cānyaiś ca śobhite
            |</l>
          <l>BRP001.010.2/ tatra dīpte hutavahe hūyamāne mahāmakhe || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.011.1/ yajatāṁ naimiṣeyāṇāṁ sattre dvādaśavārṣike |</l>
          <l>BRP001.011.2/ ājagmus tatra munayas tathānye 'pi dvijātayaḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.012.1/ tān āgatān dvijāṁs te tu pūjāṁ cakrur yathocitām
            |</l>
          <l>BRP001.012.2/ teṣu tatropaviṣṭeṣu ṛtvigbhiḥ sahiteṣu ca || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.013.1/ tatrājagāma sūtas tu matimāṁl lomaharṣaṇaḥ |</l>
          <l>BRP001.013.2/ taṁ dṛṣṭvā te munivarāḥ pūjāṁ cakrur mudānvitāḥ || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.014.1/ so 'pi tān pratipūjyaiva saṁviveśa varāsane |</l>
          <l>BRP001.014.2/ kathāṁ cakrus tadānyonyaṁ sūtena sahitā dvijāḥ || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.015.1/ kathānte vyāsaśiṣyaṁ te papracchuḥ saṁśayaṁ mudā
            |</l>
          <l>BRP001.015.2/ ṛtvigbhiḥ sahitāḥ sarve sadasyaiḥ saha dīkṣitāḥ || 15
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="2"/>
        <p>BRP001.016.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.016.1/ purāṇāgamaśāstrāṇi setihāsāni sattama |</l>
          <l>BRP001.016.2/ jānāsi devadaityānāṁ caritaṁ janma karma ca || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.017.1/ na te 'sty aviditaṁ kiñcid vede śāstre ca bhārate
            |</l>
          <l>BRP001.017.2/ purāṇe mokṣaśāstre ca sarvajño 'si mahāmate || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.018.1/ yathāpūrvam idaṁ sarvam utpannaṁ sacarācaram |</l>
          <l>BRP001.018.2/ sasurāsuragandharvaṁ sayakṣoragarākṣasam || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.019.1/ śrotum icchāmahe sūta brūhi sarvaṁ yathā jagat |</l>
          <l>BRP001.019.2/ babhūva bhūyaś ca yathā mahābhāga bhaviṣyati || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.020.1/ yataś caiva jagat sūta yataś caiva carācaram |</l>
          <l>BRP001.020.2/ līnam āsīt tathā yatra layam eṣyati yatra ca || 20
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP001.021.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.021.1/ avikārāya śuddhāya nityāya paramātmane |</l>
          <l>BRP001.021.2/ sadaikarūparūpāya viṣṇave sarvajiṣṇave || 21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.022.1/ namo hiraṇyagarbhāya haraye śaṅkarāya ca |</l>
          <l>BRP001.022.2/ vāsudevāya tārāya sargasthityantakarmaṇe || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.023.1/ ekānekasvarūpāya sthūlasūkṣmātmane namaḥ |</l>
          <l>BRP001.023.2/ avyaktavyaktabhūtāya viṣṇave muktihetave || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.024.1/ sargasthitivināśāya jagato yo 'jarāmaraḥ |</l>
          <l>BRP001.024.2/ mūlabhūto namas tasmai viṣṇave paramātmane || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.025.1/ ādhārabhūtaṁ viśvasyāpy aṇīyāṁsam aṇīyasām |</l>
          <l>BRP001.025.2/ praṇamya sarvabhūtastham acyutaṁ puruṣottamam || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.026.1/ jñānasvarūpam atyantaṁ nirmalaṁ paramārthataḥ |</l>
          <l>BRP001.026.2/ tam evārthasvarūpeṇa bhrāntidarśanataḥ sthitam || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.027.1/ viṣṇuṁ grasiṣṇuṁ viśvasya sthitau sarge tathā prabhum
            |</l>
          <l>BRP001.027.2/ sarvajñaṁ jagatām īśam ajam akṣayam avyayam || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.028.1/ ādyaṁ susūkṣmaṁ viśveśaṁ brahmādīn praṇipatya ca
            |</l>
          <l>BRP001.028.2/ itihāsapurāṇajñaṁ vedavedāṅgapāragam || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.029.1/ sarvaśāstrārthatattvajñaṁ parāśarasutaṁ prabhum |</l>
          <l>BRP001.029.2/ guruṁ praṇamya vakṣyāmi purāṇaṁ vedasammitam || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.030.1/ kathayāmi yathā pūrvaṁ dakṣādyair munisattamaiḥ |</l>
          <l>BRP001.030.2/ pṛṣṭaḥ provāca bhagavān abjayoniḥ pitāmahaḥ || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.031.1/ śṛṇudhvaṁ sampravakṣyāmi kathāṁ pāpapraṇāśinīm |</l>
          <l>BRP001.031.2/ kathyamānāṁ mayā citrāṁ bahvarthāṁ śrutivistarām ||
            31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.032.1/ yas tv imāṁ dhārayen nityaṁ śṛṇuyād vāpy abhīkṣṇaśaḥ
            |</l>
          <l>BRP001.032.2/ svavaṁśadhāraṇaṁ kṛtvā svargaloke mahīyate || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.033.1/ avyaktaṁ kāraṇaṁ yat tan nityaṁ sadasadātmakam |</l>
          <l>BRP001.033.2/ pradhānaṁ puruṣas tasmān nirmame viśvam īśvaraḥ || 33
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="3"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.034.1/ taṁ budhyadhvaṁ muniśreṣṭhā brahmāṇam amitaujasam
            |</l>
          <l>BRP001.034.2/ sraṣṭāraṁ sarvabhūtānāṁ nārāyaṇaparāyaṇam || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.035.1/ ahaṅkāras tu mahatas tasmād bhūtāni jajñire |</l>
          <l>BRP001.035.2/ bhūtabhedāś ca bhūtebhya iti sargaḥ sanātanaḥ || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.036.1/ vistarāvayavaṁ caiva yathāprajñaṁ yathāśruti |</l>
          <l>BRP001.036.2/ kīrtyamānaṁ śṛṇudhvaṁ vaḥ sarveṣāṁ kīrtivardhanam ||
            36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.037.1/ kīrtitaṁ sthirakīrtīnāṁ sarveṣāṁ puṇyavardhanam |</l>
          <l>BRP001.037.2/ tataḥ svayambhūr bhagavān sisṛkṣur vividhāḥ prajāḥ ||
            37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.038.1/ apa eva sasarjādau tāsu vīryam athāsṛjat |</l>
          <l>BRP001.038.2/ āpo nārā iti proktā āpo vai narasūnavaḥ || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.039.1/ ayanaṁ tasya tāḥ pūrvaṁ tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP001.039.2/ hiraṇyavarṇam abhavat tad aṇḍam udakeśayam || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.040.1/ tatra jajñe svayaṁ brahmā svayambhūr iti naḥ śrutam
            |</l>
          <l>BRP001.040.2/ hiraṇyavarṇo bhagavān uṣitvā parivatsaram || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.041.1/ tad aṇḍam akarod dvaidhaṁ divaṁ bhuvam athāpi ca
            |</l>
          <l>BRP001.041.2/ tayoḥ śakalayor madhya ākāśam akarot prabhuḥ || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.042.1/ apsu pāriplavāṁ pṛthvīṁ diśaś ca daśadhā dadhe |</l>
          <l>BRP001.042.2/ tatra kālaṁ mano vācaṁ kāmaṁ krodham atho ratim || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.043.1/ sasarja sṛṣṭiṁ tadrūpāṁ sraṣṭum icchan prajāpatīn
            |</l>
          <l>BRP001.043.2/ marīcim atryaṅgirasau pulastyaṁ pulahaṁ kratum || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.044.1/ vasiṣṭhaṁ ca mahātejāḥ so 'sṛjat sapta mānasān |</l>
          <l>BRP001.044.2/ sapta brahmāṇa ity ete purāṇe niścayaṁ gatāḥ || 44
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.045.1/ nārāyaṇātmakānāṁ tu saptānāṁ brahmajanmanām |</l>
          <l>BRP001.045.2/ tato 'sṛjat purā brahmā rudraṁ roṣātmasambhavam || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.046.1/ sanatkumāraṁ ca vibhuṁ pūrveṣām api pūrvajam |</l>
          <l>BRP001.046.2/ saptasv etā ajāyanta prajā rudrāś ca bho dvijāḥ || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.047.1/ skandaḥ sanatkumāraś ca tejaḥ saṅkṣipya tiṣṭhataḥ
            |</l>
          <l>BRP001.047.2/ teṣāṁ sapta mahāvaṁśā divyā devagaṇānvitāḥ || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.048.1/ kriyāvantaḥ prajāvanto maharṣibhir alaṅkṛtāḥ |</l>
          <l>BRP001.048.2/ vidyuto 'śanimeghāṁś ca rohitendradhanūṁṣi ca || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.049.1/ vayāṁsi ca sasarjādau parjanyaṁ ca sasarja ha |</l>
          <l>BRP001.049.2/ ṛco yajūṁṣi sāmāni nirmame yajñasiddhaye || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.050.1/ sādhyān ajanayad devān ity evam anusañjaguḥ |</l>
          <l>BRP001.050.2/ uccāvacāni bhūtāni gātrebhyas tasya jajñire || 50
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.051.1/ āpavasya prajāsargaṁ sṛjato hi prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP001.051.2/ sṛjyamānāḥ prajā naiva vivardhante yadā tadā || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.052.1/ dvidhā kṛtvātmano deham ardhena puruṣo 'bhavat |</l>
          <l>BRP001.052.2/ ardhena nārī tasyāṁ tu so 'sṛjad dvividhāḥ prajāḥ ||
            52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.053.1/ divaṁ ca pṛthivīṁ caiva mahimnā vyāpya tiṣṭhati |</l>
          <l>BRP001.053.2/ virājam asṛjad viṣṇuḥ so 'sṛjat puruṣaṁ virāṭ || 53
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="4"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.054.1/ puruṣaṁ taṁ manuṁ vidyāt tasya manvantaraṁ smṛtam
            |</l>
          <l>BRP001.054.2/ dvitīyaṁ mānasasyaitan manor antaram ucyate || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.055.1/ sa vairājaḥ prajāsargaṁ sasarja puruṣaḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP001.055.2/ nārāyaṇavisargasya prajās tasyāpy ayonijāḥ || 55
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP001.056.1/ āyuṣmān kīrtimān puṇyaprajāvāṁś ca bhaven naraḥ |</l>
          <l>BRP001.056.2/ ādisargaṁ viditvemaṁ yatheṣṭāṁ cāpnuyād gatim || 56
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="2" type="chapter">
        <head>Chapter 2 :: Descendants of Manu Svāyambhuva; creation by
          Dakṣa</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 2-4</note>
        <p>BRP002.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.001.1/ sa sṛṣṭvā tu prajās tv evam āpavo vai prajāpatiḥ
            |</l>
          <l>BRP002.001.2/ lebhe vai puruṣaḥ patnīṁ śatarūpām ayonijām || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.002.1/ āpavasya mahimnā tu divam āvṛtya tiṣṭhataḥ |</l>
          <l>BRP002.002.2/ dharmeṇaiva muniśreṣṭhāḥ śatarūpā vyajāyata || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.003.1/ sā tu varṣāyutaṁ taptvā tapaḥ paramaduścaram |</l>
          <l>BRP002.003.2/ bhartāraṁ dīptatapasaṁ puruṣaṁ pratyapadyata || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.004.1/ sa vai svāyambhuvo viprāḥ puruṣo manur ucyate |</l>
          <l>BRP002.004.2/ tasyaikasaptatiyugaṁ manvantaram ihocyate || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.005.1/ vairājāt puruṣād vīraṁ śatarūpā vyajāyata |</l>
          <l>BRP002.005.2/ priyavratottānapādau vīrāt kāmyā vyajāyata || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.006.1/ kāmyā nāma sutā śreṣṭhā kardamasya prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP002.006.2/ kāmyāputrās tu catvāraḥ samrāṭ kukṣir virāṭ prabhuḥ
            || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.007.1/ uttānapādaṁ jagrāha putram atriḥ prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP002.007.2/ uttānapādāc caturaḥ sūnṛtā suṣuve sutān || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.008.1/ dharmasya kanyā suśroṇī sūnṛtā nāma viśrutā |</l>
          <l>BRP002.008.2/ utpannā vājimedhena dhruvasya jananī śubhā || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.009.1/ dhruvaṁ ca kīrtimantaṁ ca āyuṣmantaṁ vasuṁ tathā
            |</l>
          <l>BRP002.009.2/ uttānapādo 'janayat sūnṛtāyāṁ prajāpatiḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.010.1/ dhruvo varṣasahasrāṇi trīṇi divyāni bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP002.010.2/ tapas tepe mahābhāgaḥ prārthayan sumahad yaśaḥ || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.011.1/ tasmai brahmā dadau prītaḥ sthānam ātmasamaṁ prabhuḥ
            |</l>
          <l>BRP002.011.2/ acalaṁ caiva purataḥ saptarṣīṇāṁ prajāpatiḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.012.1/ tasyābhimānam ṛddhiṁ ca mahimānaṁ nirīkṣya ca |</l>
          <l>BRP002.012.2/ devāsurāṇām ācāryaḥ ślokaṁ prāg uśanā jagau || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.013.1/ aho 'sya tapaso vīryam aho śrutam aho 'dbhutam |</l>
          <l>BRP002.013.2/ yam adya purataḥ kṛtvā dhruvaṁ saptarṣayaḥ sthitāḥ ||
            13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.014.1/ tasmāc chliṣṭiṁ ca bhavyaṁ ca dhruvāc chambhur
            vyajāyata |</l>
          <l>BRP002.014.2/ śliṣṭer ādhatta succhāyā pañca putrān akalmaṣān || 14
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="5"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.015.1/ ripuṁ ripuñjayaṁ vīraṁ vṛkalaṁ vṛkatejasam |</l>
          <l>BRP002.015.2/ ripor ādhatta bṛhatī cakṣuṣaṁ sarvatejasam || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.016.1/ ajījanat puṣkariṇyāṁ vairiṇyāṁ cākṣuṣaṁ manum |</l>
          <l>BRP002.016.2/ prajāpater ātmajāyāṁ vīraṇyasya mahātmanaḥ || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.017.1/ manor ajāyanta daśa naḍvalāyāṁ mahaujasaḥ |</l>
          <l>BRP002.017.2/ kanyāyāṁ muniśārdūlā vairājasya prajāpateḥ || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.018.1/ kutsaḥ puruḥ śatadyumnas tapasvī satyavāk kaviḥ |</l>
          <l>BRP002.018.2/ agniṣṭud atirātraś ca sudyumnaś ceti te nava || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.019.1/ abhimanyuś ca daśamo naḍvalāyāṁ mahaujasaḥ |</l>
          <l>BRP002.019.2/ puror ajanayat putrān ṣaḍ āgneyī mahāprabhān || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.020.1/ aṅgaṁ sumanasaṁ svātiṁ kratum aṅgirasaṁ mayam |</l>
          <l>BRP002.020.2/ aṅgāt sunīthāpatyaṁ vai veṇam ekaṁ vyajāyata || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.021.1/ apacāreṇa veṇasya prakopaḥ sumahān abhūt |</l>
          <l>BRP002.021.2/ prajārtham ṛṣayo yasya mamanthur dakṣiṇaṁ karam || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.022.1/ veṇasya mathite pāṇau sambabhūva mahān nṛpaḥ |</l>
          <l>BRP002.022.2/ taṁ dṛṣṭvā munayaḥ prāhur eṣa vai muditāḥ prajāḥ ||
            22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.023.1/ kariṣyati mahātejā yaśaś ca prāpsyate mahat |</l>
          <l>BRP002.023.2/ sa dhanvī kavacī jāto jvalajjvalanasannibhaḥ || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.024.1/ pṛthur vaiṇyas tathā cemāṁ rarakṣa kṣatrapūrvajaḥ
            |</l>
          <l>BRP002.024.2/ rājasūyābhiṣiktānām ādyaḥ sa vasudhāpatiḥ || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.025.1/ tasmāc caiva samutpannau nipuṇau sūtamāgadhau |</l>
          <l>BRP002.025.2/ teneyaṁ gaur muniśreṣṭhā dugdhā sasyāni bhūbhṛtā ||
            25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.026.1/ prajānāṁ vṛttikāmena devaiḥ sarṣigaṇaiḥ saha |</l>
          <l>BRP002.026.2/ pitṛbhir dānavaiś caiva gandharvair apsarogaṇaiḥ ||
            26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.027.1/ sarpaiḥ puṇyajanaiś caiva vīrudbhiḥ parvatais tathā
            |</l>
          <l>BRP002.027.2/ teṣu teṣu ca pātreṣu duhyamānā vasundharā || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.028.1/ prādād yathepsitaṁ kṣīraṁ tena prāṇān adhārayan |</l>
          <l>BRP002.028.2/ pṛthos tu putrau dharmajñau yajñānte 'ntardhipātinau
            || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.029.1/ śikhaṇḍinī havirdhānam antardhānād vyajāyata |</l>
          <l>BRP002.029.2/ havirdhānāt ṣaḍ āgneyī dhiṣaṇājanayat sutān || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.030.1/ prācīnabarhiṣaṁ śukraṁ gayaṁ kṛṣṇaṁ vrajājinau |</l>
          <l>BRP002.030.2/ prācīnabarhir bhagavān mahān āsīt prajāpatiḥ || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.031.1/ havirdhānān muniśreṣṭhā yena saṁvardhitāḥ prajāḥ
            |</l>
          <l>BRP002.031.2/ prācīnabarhir bhagavān pṛthivītalacāriṇīḥ || 31
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="6"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.032.1/ samudratanayāyāṁ tu kṛtadāro 'bhavat prabhuḥ |</l>
          <l>BRP002.032.2/ mahatas tapasaḥ pāre savarṇāyāṁ prajāpatiḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.033.1/ savarṇādhatta sāmudrī daśa prācīnabarhiṣaḥ |</l>
          <l>BRP002.033.2/ sarvān pracetaso nāma dhanurvedasya pāragān || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.034.1/ apṛthagdharmacaraṇās te 'tapyanta mahat tapaḥ |</l>
          <l>BRP002.034.2/ daśa varṣasahasrāṇi samudrasalileśayāḥ || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.035.1/ tapaś caratsu pṛthivīṁ pracetaḥsu mahīruhāḥ |</l>
          <l>BRP002.035.2/ arakṣamāṇām āvavrur babhūvātha prajākṣayaḥ || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.036.1/ nāśakan māruto vātuṁ vṛtaṁ kham abhavad drumaiḥ |</l>
          <l>BRP002.036.2/ daśa varṣasahasrāṇi na śekuś ceṣṭituṁ prajāḥ || 36
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.037.1/ tad upaśrutya tapasā yuktāḥ sarve pracetasaḥ |</l>
          <l>BRP002.037.2/ mukhebhyo vāyum agniṁ ca sasṛjur jātamanyavaḥ || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.038.1/ unmūlān atha vṛkṣāṁs tu kṛtvā vāyur aśoṣayat |</l>
          <l>BRP002.038.2/ tān agnir adahad ghora evam āsīd drumakṣayaḥ || 38
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.039.1/ drumakṣayam atho buddhvā kiñcic chiṣṭeṣu śākhiṣu
            |</l>
          <l>BRP002.039.2/ upagamyābravīd etāṁs tadā somaḥ prajāpatīn || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.040.1/ kopaṁ yacchata rājānaḥ sarve prācīnabarhiṣaḥ |</l>
          <l>BRP002.040.2/ vṛkṣaśūnyā kṛtā pṛthvī śāmyetām agnimārutau || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.041.1/ ratnabhūtā ca kanyeyaṁ vṛkṣāṇāṁ varavarṇinī |</l>
          <l>BRP002.041.2/ bhaviṣyaṁ jānatā tāta dhṛtā garbheṇa vai mayā || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.042.1/ māriṣā nāma nāmnaiṣā vṛkṣāṇām iti nirmitā |</l>
          <l>BRP002.042.2/ bhāryā vo 'stu mahābhāgāḥ somavaṁśavivardhinī || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.043.1/ yuṣmākaṁ tejaso 'rdhena mama cārdhena tejasaḥ |</l>
          <l>BRP002.043.2/ asyām utpatsyate vidvān dakṣo nāma prajāpatiḥ || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.044.1/ sa imāṁ dagdhabhūyiṣṭhāṁ yuṣmattejomayena vai |</l>
          <l>BRP002.044.2/ agnināgnisamo bhūyaḥ prajāḥ saṁvardhayiṣyati || 44
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.045.1/ tataḥ somasya vacanāj jagṛhus te pracetasaḥ |</l>
          <l>BRP002.045.2/ saṁhṛtya kopaṁ vṛkṣebhyaḥ patnīṁ dharmeṇa māriṣām ||
            45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.046.1/ daśabhyas tu pracetobhyo māriṣāyāṁ prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP002.046.2/ dakṣo jajñe mahātejāḥ somasyāṁśena bho dvijāḥ || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.047.1/ acarāṁś ca carāṁś caiva dvipado 'tha catuṣpadaḥ |</l>
          <l>BRP002.047.2/ sa sṛṣṭvā manasā dakṣaḥ paścād asṛjata striyaḥ || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.048.1/ dadau daśa sa dharmāya kaśyapāya trayodaśa |</l>
          <l>BRP002.048.2/ śiṣṭāḥ somāya rājñe ca nakṣatrākhyā dadau prabhuḥ ||
            48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.049.1/ tāsu devāḥ khagā gāvo nāgā ditijadānavāḥ |</l>
          <l>BRP002.049.2/ gandharvāpsarasaś caiva jajñire 'nyāś ca jātayaḥ ||
            49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.050.1/ tataḥ prabhṛti viprendrāḥ prajā maithunasambhavāḥ
            |</l>
          <l>BRP002.050.2/ saṅkalpād darśanāt sparśāt pūrveṣāṁ procyate prajā ||
            50 ||</l>
        </lg>
        <pb n="7"/>
        <p>BRP002.051.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.051.1/ devānāṁ dānavānāṁ ca gandharvoragarakṣasām |</l>
          <l>BRP002.051.2/ sambhavas tu śruto 'smābhir dakṣasya ca mahātmanaḥ ||
            51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.052.1/ aṅguṣṭhād brahmaṇo jajñe dakṣaḥ kila śubhavrataḥ
            |</l>
          <l>BRP002.052.2/ vāmāṅguṣṭhāt tathā caivaṁ tasya patnī vyajāyata || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.053.1/ kathaṁ prācetasatvaṁ sa punar lebhe mahātapāḥ |</l>
          <l>BRP002.053.2/ etaṁ naḥ saṁśayaṁ sūta vyākhyātuṁ tvam ihārhasi |</l>
          <l>BRP002.053.3/ dauhitraś caiva somasya kathaṁ śvaśuratāṁ gataḥ || 53
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP002.054.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.054.1/ utpattiś ca nirodhaś ca nityaṁ bhūteṣu bho dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP002.054.2/ ṛṣayo 'tra na muhyanti vidyāvantaś ca ye janāḥ || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.055.1/ yuge yuge bhavanty ete punar dakṣādayo nṛpāḥ |</l>
          <l>BRP002.055.2/ punaś caiva nirudhyante vidvāṁs tatra na muhyati ||
            55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.056.1/ jyaiṣṭhyaṁ kāniṣṭham apy eṣāṁ pūrvaṁ nāsīd
            dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP002.056.2/ tapa eva garīyo 'bhūt prabhāvaś caiva kāraṇam || 56
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP002.057.1/ imāṁ visṛṣṭiṁ dakṣasya yo vidyāt sacarācarām |</l>
          <l>BRP002.057.2/ prajāvān āyur uttīrṇaḥ svargaloke mahīyate || 57
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="3" type="chapter">
        <head>Chapter 3 :: Creation of beings; descendants of Dakṣa</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 4-8</note>
        <p>BRP003.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.001.1/ devānāṁ dānavānāṁ ca gandharvoragarakṣasām |</l>
          <l>BRP003.001.2/ utpattiṁ vistareṇaiva lomaharṣaṇa kīrtaya || 1 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP003.002.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.002.1/ prajāḥ sṛjeti vyādiṣṭaḥ pūrvaṁ dakṣaḥ svayambhuvā
            |</l>
          <l>BRP003.002.2/ yathā sasarja bhūtāni tathā śṛṇuta bho dvijāḥ || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.003.1/ mānasāny eva bhūtāni pūrvam evāsṛjat prabhuḥ |</l>
          <l>BRP003.003.2/ ṛṣīn devān sagandharvān asurān yakṣarākṣasān || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.004.1/ yadāsya mānasī viprā na vyavardhata vai prajā |</l>
          <l>BRP003.004.2/ tadā sañcintya dharmātmā prajāhetoḥ prajāpatiḥ || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.005.1/ sa maithunena dharmeṇa sisṛkṣur vividhāḥ prajāḥ |</l>
          <l>BRP003.005.2/ asiknīm āvahat patnīṁ vīraṇasya prajāpateḥ || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.006.1/ sutāṁ sutapasā yuktāṁ mahatīṁ lokadhāriṇīm |</l>
          <l>BRP003.006.2/ atha putrasahasrāṇi vairaṇyāṁ pañca vīryavān || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.007.1/ asiknyāṁ janayām āsa dakṣa eva prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP003.007.2/ tāṁs tu dṛṣṭvā mahābhāgān saṁvivardhayiṣūn prajāḥ ||
            7 ||</l>
        </lg>
        <pb n="8"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.008.1/ devarṣiḥ priyasaṁvādo nāradaḥ prābravīd idam |</l>
          <l>BRP003.008.2/ nāśāya vacanaṁ teṣāṁ śāpāyaivātmanas tathā || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.009.1/ yaṁ kaśyapaḥ sutavaraṁ parameṣṭhī vyajījanat |</l>
          <l>BRP003.009.2/ dakṣasya vai duhitari dakṣaśāpabhayān muniḥ || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.010.1/ pūrvaṁ sa hi samutpanno nāradaḥ parameṣṭhinaḥ |</l>
          <l>BRP003.010.2/ asiknyām atha vairaṇyāṁ bhūyo devarṣisattamaḥ || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.011.1/ taṁ bhūyo janayām āsa piteva munipuṅgavam |</l>
          <l>BRP003.011.2/ tena dakṣasya vai putrā haryaśvā iti viśrutāḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.012.1/ nirmathya nāśitāḥ sarve vidhinā ca na saṁśayaḥ |</l>
          <l>BRP003.012.2/ tasyodyatas tadā dakṣo nāśāyāmitavikramaḥ || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.013.1/ brahmarṣīn purataḥ kṛtvā yācitaḥ parameṣṭhinā |</l>
          <l>BRP003.013.2/ tato 'bhisandhiś cakre vai dakṣasya parameṣṭhinā ||
            13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.014.1/ kanyāyāṁ nārado mahyaṁ tava putro bhaved iti |</l>
          <l>BRP003.014.2/ tato dakṣaḥ sutāṁ prādāt priyāṁ vai parameṣṭhine
            |</l>
          <l>BRP003.014.3/ sa tasyāṁ nārado jajñe bhūyaḥ śāpabhayād ṛṣiḥ || 14
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP003.015.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.015.1/ kathaṁ praṇāśitāḥ putrā nāradena maharṣiṇā |</l>
          <l>BRP003.015.2/ prajāpateḥ sūtavarya śrotum icchāma tattvataḥ || 15
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP003.016.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.016.1/ dakṣasya putrā haryaśvā vivardhayiṣavaḥ prajāḥ |</l>
          <l>BRP003.016.2/ samāgatā mahāvīryā nāradas tān uvāca ha || 16 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP003.017.0/ nārada uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.017.1/ bāliśā bata yūyaṁ vai nāsyā jānīta vai bhuvaḥ |</l>
          <l>BRP003.017.2/ pramāṇaṁ sraṣṭukāmā vai prajāḥ prācetasātmajāḥ || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.018.1/ antar ūrdhvam adhaś caiva kathaṁ sṛjatha vai prajāḥ
            |</l>
          <l>BRP003.018.2/ te tu tadvacanaṁ śrutvā prayātāḥ sarvato diśaḥ || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.019.1/ adyāpi na nivartante samudrebhya ivāpagāḥ |</l>
          <l>BRP003.019.2/ haryaśveṣv atha naṣṭeṣu dakṣaḥ prācetasaḥ punaḥ || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.020.1/ vairaṇyām atha putrāṇāṁ sahasram asṛjat prabhuḥ |</l>
          <l>BRP003.020.2/ vivardhayiṣavas te tu śabalāśvās tathā prajāḥ || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.021.1/ pūrvoktaṁ vacanaṁ te tu nāradena pracoditāḥ |</l>
          <l>BRP003.021.2/ anyonyam ūcus te sarve samyag āha mahān ṛṣiḥ || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.022.1/ bhrātṝṇāṁ padavīṁ jñātuṁ gantavyaṁ nātra saṁśayaḥ
            |</l>
          <l>BRP003.022.2/ jñātvā pramāṇaṁ pṛthvyāś ca sukhaṁ srakṣyāmahe prajāḥ
            || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.023.1/ te 'pi tenaiva mārgeṇa prayātāḥ sarvato diśam |</l>
          <l>BRP003.023.2/ adyāpi na nivartante samudrebhya ivāpagāḥ || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.024.1/ tadā prabhṛti vai bhrātā bhrātur anveṣaṇe dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP003.024.2/ prayāto naśyati kṣipraṁ tan na kāryaṁ vipaścitā || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.025.1/ tāṁś caiva naṣṭān vijñāya putrān dakṣaḥ prajāpatiḥ
            |</l>
          <l>BRP003.025.2/ ṣaṣṭiṁ tato 'sṛjat kanyā vairaṇyām iti naḥ śrutam ||
            25 ||</l>
        </lg>
        <pb n="9"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.026.1/ tās tadā pratijagrāha bhāryārthaṁ kaśyapaḥ prabhuḥ
            |</l>
          <l>BRP003.026.2/ somo dharmaś ca bho viprās tathaivānye maharṣayaḥ ||
            26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.027.1/ dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa |</l>
          <l>BRP003.027.2/ saptaviṁśati somāya catasro 'riṣṭanemine || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.028.1/ dve caiva bahuputrāya dve caivāṅgirase tathā |</l>
          <l>BRP003.028.2/ dve kṛśāśvāya viduṣe tāsāṁ nāmāni me śṛṇu || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.029.1/ arundhatī vasur yāmī lambā bhānur marutvatī |</l>
          <l>BRP003.029.2/ saṅkalpā ca muhūrtā ca sādhyā viśvā ca bho dvijāḥ ||
            29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.030.1/ dharmapatnyo daśa tv etās tāsv apatyāni bodhata |</l>
          <l>BRP003.030.2/ viśvedevās tu viśvāyāḥ sādhyā sādhyān vyajāyata || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.031.1/ marutvatyāṁ marutvanto vasos tu vasavaḥ sutāḥ |</l>
          <l>BRP003.031.2/ bhānos tu bhānavaḥ putrā muhūrtās tu muhūrtajāḥ || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.032.1/ lambāyāś caiva ghoṣo 'tha nāgavīthī ca yāmijā |</l>
          <l>BRP003.032.2/ pṛthivī viṣayaṁ sarvam arundhatyāṁ vyajāyata || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.033.1/ saṅkalpāyās tu viśvātmā jajñe saṅkalpa eva hi |</l>
          <l>BRP003.033.2/ nāgavīthyāṁ ca yāminyāṁ vṛṣalaś ca vyajāyata || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.034.1/ parā yāḥ somapatnīś ca dakṣaḥ prācetaso dadau |</l>
          <l>BRP003.034.2/ sarvā nakṣatranāmnyas tā jyotiṣe parikīrtitāḥ || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.035.1/ ye tv anye khyātimanto vai devā jyotiṣpurogamāḥ |</l>
          <l>BRP003.035.2/ vasavo 'ṣṭau samākhyātās teṣāṁ vakṣyāmi vistaram ||
            35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.036.1/ āpo dhruvaś ca somaś ca dhavaś caivānilo 'nalaḥ |</l>
          <l>BRP003.036.2/ pratyūṣaś ca prabhāsaś ca vasavo nāmabhiḥ smṛtāḥ ||
            36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.037.1/ āpasya putro vaitaṇḍyaḥ śramaḥ śrānto munis tathā
            |</l>
          <l>BRP003.037.2/ dhruvasya putro bhagavān kālo lokaprakālanaḥ || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.038.1/ somasya bhagavān varcā varcasvī yena jāyate |</l>
          <l>BRP003.038.2/ dhavasya putro draviṇo hutahavyavahas tathā |</l>
          <l>BRP003.038.3/ manoharāyāḥ śiśiraḥ prāṇo 'tha ramaṇas tathā || 38
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.039.1/ anilasya śivā bhāryā tasyāḥ putro manojavaḥ |</l>
          <l>BRP003.039.2/ avijñātagatiś caiva dvau putrāv anilasya ca || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.040.1/ agniputraḥ kumāras tu śarastambe śriyā vṛtaḥ |</l>
          <l>BRP003.040.2/ tasya śākho viśākhaś ca naigameyaś ca pṛṣṭhajaḥ || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.041.1/ apatyaṁ kṛttikānāṁ tu kārttikeya iti smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP003.041.2/ pratyūṣasya viduḥ putram ṛṣiṁ nāmnātha devalam || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.042.1/ dvau putrau devalasyāpi kṣamāvantau manīṣiṇau |</l>
          <l>BRP003.042.2/ bṛhaspates tu bhaginī varastrī brahmavādinī || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.043.1/ yogasiddhā jagat kṛtsnam asaktā vicacāra ha |</l>
          <l>BRP003.043.2/ prabhāsasya tu sā bhāryā vasūnām aṣṭamasya tu || 43
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="10"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.044.1/ viśvakarmā mahābhāgo yasyāṁ jajñe prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP003.044.2/ kartā śilpasahasrāṇāṁ tridaśānāṁ ca vārdhakiḥ || 44
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.045.1/ bhūṣaṇānāṁ ca sarveṣāṁ kartā śilpavatāṁ varaḥ |</l>
          <l>BRP003.045.2/ yaḥ sarveṣāṁ vimānāni daivatānāṁ cakāra ha || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.046.1/ mānuṣāś copajīvanti yasya śilpaṁ mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP003.046.2/ surabhī kaśyapād rudrān ekādaśa vinirmame || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.047.1/ mahādevaprasādena tapasā bhāvitā satī |</l>
          <l>BRP003.047.2/ ajaikapād ahirbudhnyas tvaṣṭā rudraś ca vīryavān ||
            47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.048.1/ haraś ca bahurūpaś ca tryambakaś cāparājitaḥ |</l>
          <l>BRP003.048.2/ vṛṣākapiś ca śambhuś ca kapardī raivatas tathā || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.049.1/ mṛgavyādhaś ca śarvaś ca kapālī ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP003.049.2/ ekādaśaite vikhyātā rudrās tribhuvaneśvarāḥ || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.050.1/ śataṁ tv evaṁ samākhyātaṁ rudrāṇām amitaujasām |</l>
          <l>BRP003.050.2/ purāṇe muniśārdūlā yair vyāptaṁ sacarācaram || 50
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.051.1/ dārāñ śṛṇudhvaṁ viprendrāḥ kaśyapasya prajāpateḥ
            |</l>
          <l>BRP003.051.2/ aditir ditir danuś caiva ariṣṭā surasā khasā || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.052.1/ surabhir vinatā caiva tāmrā krodhavaśā irā |</l>
          <l>BRP003.052.2/ kadrur muniś ca bho viprās tāsv apatyāni bodhata ||
            52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.053.1/ pūrvamanvantare śreṣṭhā dvādaśāsan surottamāḥ |</l>
          <l>BRP003.053.2/ tuṣitā nāma te 'nyonyam ūcur vaivasvate 'ntare || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.054.1/ upasthite 'tiyaśasaś cākṣuṣasyāntare manoḥ |</l>
          <l>BRP003.054.2/ hitārthaṁ sarvalokānāṁ samāgamya parasparam || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.055.1/ āgacchata drutaṁ devā aditiṁ sampraviśya vai |</l>
          <l>BRP003.055.2/ manvantare prasūyāmas tan naḥ śreyo bhaviṣyati || 55
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP003.056.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.056.1/ evam uktvā tu te sarve cākṣuṣasyāntare manoḥ |</l>
          <l>BRP003.056.2/ mārīcāt kaśyapāj jātās tv adityā dakṣakanyayā || 56
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.057.1/ tatra viṣṇuś ca śakraś ca jajñāte punar eva hi |</l>
          <l>BRP003.057.2/ aryamā caiva dhātā ca tvaṣṭā pūṣā tathaiva ca || 57
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.058.1/ vivasvān savitā caiva mitro varuṇa eva ca |</l>
          <l>BRP003.058.2/ aṁśo bhagaś cātitejā ādityā dvādaśa smṛtāḥ || 58
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.059.1/ saptaviṁśati yāḥ proktāḥ somapatnyo mahāvratāḥ |</l>
          <l>BRP003.059.2/ tāsām apatyāny abhavan dīptāny amitatejasaḥ || 59
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.060.1/ ariṣṭanemipatnīnām apatyānīha ṣoḍaśa |</l>
          <l>BRP003.060.2/ bahuputrasya viduṣaś catasro vidyutaḥ smṛtāḥ || 60
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.061.1/ cākṣuṣasyāntare pūrve ṛco brahmarṣisatkṛtāḥ |</l>
          <l>BRP003.061.2/ kṛśāśvasya ca devarṣer devapraharaṇāḥ smṛtāḥ || 61
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.062.1/ ete yugasahasrānte jāyante punar eva hi |</l>
          <l>BRP003.062.2/ sarve devagaṇāś cātra trayastriṁśat tu kāmajāḥ || 62
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="11"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.063.1/ teṣām api ca bho viprā nirodhotpattir ucyate |</l>
          <l>BRP003.063.2/ yathā sūryasya gagana udayāstamayāv iha || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.064.1/ evaṁ devanikāyās te sambhavanti yuge yuge |</l>
          <l>BRP003.064.2/ dityāḥ putradvayaṁ jajñe kaśyapād iti naḥ śrutam ||
            64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.065.1/ hiraṇyakaśipuś caiva hiraṇyākṣaś ca vīryavān |</l>
          <l>BRP003.065.2/ siṁhikā cābhavat kanyā vipracitteḥ parigrahaḥ || 65
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.066.1/ saiṁhikeyā iti khyātā yasyāḥ putrā mahābalāḥ |</l>
          <l>BRP003.066.2/ hiraṇyakaśipoḥ putrāś catvāraḥ prathitaujasaḥ || 66
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.067.1/ hrādaś ca anuhrādaś ca prahrādaś caiva vīryavān |</l>
          <l>BRP003.067.2/ saṁhrādaś ca caturtho 'bhūd dhrādaputro hradas tathā
            || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.068.1/ hradasya putrau dvau vīrau śivaḥ kālas tathaiva ca
            |</l>
          <l>BRP003.068.2/ virocanaś ca prāhrādir balir jajñe virocanāt || 68
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.069.1/ baleḥ putraśatam āsīd bāṇajyeṣṭhaṁ tapodhanāḥ |</l>
          <l>BRP003.069.2/ dhṛtarāṣṭraś ca sūryaś ca candramāś candratāpanaḥ ||
            69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.070.1/ kumbhanābho gardabhākṣaḥ kukṣir ity evamādayaḥ |</l>
          <l>BRP003.070.2/ bāṇas teṣām atibalo jyeṣṭhaḥ paśupateḥ priyaḥ || 70
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.071.1/ purā kalpe tu bāṇena prasādyomāpatiṁ prabhum |</l>
          <l>BRP003.071.2/ pārśvato vihariṣyāmi ity evaṁ yācito varaḥ || 71
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.072.1/ hiraṇyākṣasutāś caiva vidvāṁsaś ca mahābalāḥ |</l>
          <l>BRP003.072.2/ bharbharaḥ śakuniś caiva bhūtasantāpanas tathā || 72
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.073.1/ mahānābhaś ca vikrāntaḥ kālanābhas tathaiva ca |</l>
          <l>BRP003.073.2/ abhavan danuputrāś ca śataṁ tīvraparākramāḥ || 73
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.074.1/ tapasvino mahāvīryāḥ prādhānyena bravīmi tān |</l>
          <l>BRP003.074.2/ dvimūrdhā śaṅkukarṇaś ca tathā hayaśirā vibhuḥ || 74
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.075.1/ ayomukhaḥ śambaraś ca kapilo vāmanas tathā |</l>
          <l>BRP003.075.2/ mārīcir maghavāṁś caiva ilvalaḥ svasṛmas tathā || 75
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.076.1/ vikṣobhaṇaś ca ketuś ca ketuvīryaśatahradau |</l>
          <l>BRP003.076.2/ indrajit sarvajic caiva vajranābhas tathaiva ca || 76
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.077.1/ ekacakro mahābāhus tārakaś ca mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP003.077.2/ vaiśvānaraḥ pulomā ca vidrāvaṇamahāśirāḥ || 77 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.078.1/ svarbhānur vṛṣaparvā ca vipracittiś ca vīryavān |</l>
          <l>BRP003.078.2/ sarva ete danoḥ putrāḥ kaśyapād abhijajñire || 78
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.079.1/ vipracittipradhānās te dānavāḥ sumahābalāḥ |</l>
          <l>BRP003.079.2/ eteṣāṁ putrapautraṁ tu na tac chakyaṁ dvijottamāḥ ||
            79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.080.1/ prasaṅkhyātuṁ bahutvāc ca putrapautram anantakam
            |</l>
          <l>BRP003.080.2/ svarbhānos tu prabhā kanyā pulomnas tu śacī sutā ||
            80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.081.1/ upadīptir hayaśirāḥ śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī |</l>
          <l>BRP003.081.2/ pulomā kālikā caiva vaiśvānarasute ubhe || 81 ||</l>
        </lg>
        <pb n="12"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.082.1/ bahvapatye mahāpatye marīces tu parigrahaḥ |</l>
          <l>BRP003.082.2/ tayoḥ putrasahasrāṇi ṣaṣṭir dānavanandanāḥ || 82
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.083.1/ caturdaśaśatān anyān hiraṇyapuravāsinaḥ |</l>
          <l>BRP003.083.2/ marīcir janayām āsa mahatā tapasānvitaḥ || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.084.1/ paulomāḥ kālakeyāś ca dānavās te mahābalāḥ |</l>
          <l>BRP003.084.2/ avadhyā devatānāṁ hi hiraṇyapuravāsinaḥ || 84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.085.1/ pitāmahaprasādena ye hatāḥ savyasācinā |</l>
          <l>BRP003.085.2/ tato 'pare mahāvīryā dānavās tv atidāruṇāḥ || 85
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.086.1/ siṁhikāyām athotpannā vipracitteḥ sutās tathā |</l>
          <l>BRP003.086.2/ daityadānavasaṁyogāj jātās tīvraparākramāḥ || 86
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.087.1/ saiṁhikeyā iti khyātās trayodaśa mahābalāḥ |</l>
          <l>BRP003.087.2/ vaṁśyaḥ śalyaś ca balinau nalaś caiva tathā balaḥ ||
            87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.088.1/ vātāpir namuciś caiva ilvalaḥ svasṛmas tathā |</l>
          <l>BRP003.088.2/ añjiko narakaś caiva kālanābhas tathaiva ca || 88
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.089.1/ saramānas tathā caiva svarakalpaś ca vīryavān |</l>
          <l>BRP003.089.2/ ete vai dānavāḥ śreṣṭhā danor vaṁśavivardhanāḥ || 89
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.090.1/ teṣāṁ putrāś ca pautrāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ
            |</l>
          <l>BRP003.090.2/ saṁhrādasya tu daityasya nivātakavacāḥ kule || 90
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.091.1/ samutpannāḥ sumahatā tapasā bhāvitātmanaḥ |</l>
          <l>BRP003.091.2/ tisraḥ koṭyaḥ sutās teṣāṁ maṇivatyāṁ nivāsinaḥ || 91
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.092.1/ avadhyās te 'pi devānām arjunena nipātitāḥ |</l>
          <l>BRP003.092.2/ ṣaṭ sutāḥ sumahābhāgās tāmrāyāḥ parikīrtitāḥ || 92
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.093.1/ krauñcī śyenī ca bhāsī ca sugrīvī śucigṛdhrikā |</l>
          <l>BRP003.093.2/ krauñcī tu janayām āsa ulūkapratyulūkakān || 93
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.094.1/ śyenī śyenāṁs tathā bhāsī bhāsān gṛdhrāṁś ca gṛdhry
            api |</l>
          <l>BRP003.094.2/ śucir audakān pakṣigaṇān sugrīvī tu dvijottamāḥ || 94
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.095.1/ aśvān uṣṭrān gardabhāṁś ca tāmrāvaṁśaḥ prakīrtitaḥ
            |</l>
          <l>BRP003.095.2/ vinatāyās tu dvau putrau vikhyātau garuḍāruṇau || 95
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.096.1/ garuḍaḥ patatāṁ śreṣṭho dāruṇaḥ svena karmaṇā |</l>
          <l>BRP003.096.2/ surasāyāḥ sahasraṁ tu sarpāṇām amitaujasām || 96
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.097.1/ anekaśirasāṁ viprāḥ khacarāṇāṁ mahātmanām |</l>
          <l>BRP003.097.2/ kādraveyās tu balinaḥ sahasram amitaujasaḥ || 97
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.098.1/ suparṇavaśagā nāgā jajñire naikamastakāḥ |</l>
          <l>BRP003.098.2/ yeṣāṁ pradhānāḥ satataṁ śeṣavāsukitakṣakāḥ || 98
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="13"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.099.1/ airāvato mahāpadmaḥ kambalāśvatarāv ubhau |</l>
          <l>BRP003.099.2/ elāpattraś ca śaṅkhaś ca karkoṭakadhanañjayau || 99
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.100.1/ mahānīlamahākarṇau dhṛtarāṣṭrabalāhakau |</l>
          <l>BRP003.100.2/ kuharaḥ puṣpadaṁṣṭraś ca durmukhaḥ sumukhas tathā ||
            100 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.101.1/ śaṅkhaś ca śaṅkhapālaś ca kapilo vāmanas tathā |</l>
          <l>BRP003.101.2/ nahuṣaḥ śaṅkharomā ca maṇir ity evamādayaḥ || 101
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.102.1/ teṣāṁ putrāś ca pautrāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ
            |</l>
          <l>BRP003.102.2/ caturdaśasahasrāṇi krūrāṇām anilāśinām || 102 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.103.1/ gaṇaṁ krodhavaṁśaṁ viprās tasya sarve ca daṁṣṭriṇaḥ
            |</l>
          <l>BRP003.103.2/ sthalajāḥ pakṣiṇo 'bjāś ca dharāyāḥ prasavāḥ smṛtāḥ
            || 103 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.104.1/ gās tu vai janayām āsa surabhir mahiṣīs tathā |</l>
          <l>BRP003.104.2/ irā vṛkṣalatā vallīs tṛṇajātīś ca sarvaśaḥ || 104
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.105.1/ khasā tu yakṣarakṣāṁsi munir apsarasas tathā |</l>
          <l>BRP003.105.2/ ariṣṭā tu mahāsiddhā gandharvān amitaujasaḥ || 105
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.106.1/ ete kaśyapadāyādāḥ kīrtitāḥ sthāṇujaṅgamāḥ |</l>
          <l>BRP003.106.2/ yeṣāṁ putrāś ca pautrāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ ||
            106 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.107.1/ eṣa manvantare viprāḥ sargaḥ svārociṣe smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP003.107.2/ vaivasvate 'timahati vāruṇe vitate kratau || 107
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.108.1/ juhvānasya brahmaṇo vai prajāsarga ihocyate |</l>
          <l>BRP003.108.2/ pūrvaṁ yatra samutpannān brahmarṣīn sapta mānasān ||
            108 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.109.1/ putratve kalpayām āsa svayam eva pitāmahaḥ |</l>
          <l>BRP003.109.2/ tato virodhe devānāṁ dānavānāṁ ca bho dvijāḥ || 109
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.110.1/ ditir vinaṣṭaputrā vai toṣayām āsa kaśyapam |</l>
          <l>BRP003.110.2/ kaśyapas tu prasannātmā samyag ārādhitas tayā || 110
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.111.1/ vareṇa cchandayām āsa sā ca vavre varaṁ tadā |</l>
          <l>BRP003.111.2/ putram indravadhārthāya samartham amitaujasam || 111
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.112.1/ sa ca tasmai varaṁ prādāt prārthitaḥ sumahātapāḥ
            |</l>
          <l>BRP003.112.2/ dattvā ca varam atyugro mārīcaḥ samabhāṣata || 112
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.113.1/ indraṁ putro nihantā te garbhaṁ vai śaradāṁ śatam
            |</l>
          <l>BRP003.113.2/ yadi dhārayase śaucatatparā vratam āsthitā || 113
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.114.1/ tathety abhihito bhartā tayā devyā mahātapāḥ |</l>
          <l>BRP003.114.2/ dhārayām āsa garbhaṁ tu śuciḥ sā munisattamāḥ || 114
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.115.1/ tato 'bhyupāgamad dityāṁ garbham ādhāya kaśyapaḥ
            |</l>
          <l>BRP003.115.2/ rodhayan vai gaṇaṁ śreṣṭhaṁ devānām amitaujasam ||
            115 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.116.1/ tejaḥ saṁhṛtya durdharṣam avadhyam amarair api |</l>
          <l>BRP003.116.2/ jagāma parvatāyaiva tapase saṁśitavratā || 116 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.117.1/ tasyāś caivāntaraprepsur abhavat pākaśāsanaḥ |</l>
          <l>BRP003.117.2/ jāte varṣaśate cāsyā dadarśāntaram acyutaḥ || 117
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="14"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.118.1/ akṛtvā pādayoḥ śaucaṁ ditiḥ śayanam āviśat |</l>
          <l>BRP003.118.2/ nidrāṁ cāhārayām āsa tasyāṁ kukṣiṁ praviśya saḥ ||
            118 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.119.1/ vajrapāṇis tato garbhaṁ saptadhā taṁ nyakṛntayat
            |</l>
          <l>BRP003.119.2/ sa pāṭyamāno garbho 'tha vajreṇa praruroda ha || 119
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.120.1/ mā rodīr iti taṁ śakraḥ punaḥ punar athābravīt |</l>
          <l>BRP003.120.2/ so 'bhavat saptadhā garbhas tam indro ruṣitaḥ punaḥ
            || 120 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.121.1/ ekaikaṁ saptadhā cakre vajreṇaivārikarṣaṇaḥ |</l>
          <l>BRP003.121.2/ maruto nāma te devā babhūvur dvijasattamāḥ || 121
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.122.1/ yathoktaṁ vai maghavatā tathaiva maruto 'bhavan |</l>
          <l>BRP003.122.2/ devāś caikonapañcāśat sahāyā vajrapāṇinaḥ || 122
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.123.1/ teṣām evaṁ pravṛttānāṁ bhūtānāṁ dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP003.123.2/ rocayan vai gaṇaśreṣṭhān devānām amitaujasām || 123
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.124.1/ nikāyeṣu nikāyeṣu hariḥ prādāt prajāpatīn |</l>
          <l>BRP003.124.2/ kramaśas tāni rājyāni pṛthupūrvāṇi bho dvijāḥ || 124
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.125.1/ sa hariḥ puruṣo vīraḥ kṛṣṇo jiṣṇuḥ prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP003.125.2/ parjanyas tapano 'nantas tasya sarvam idaṁ jagat ||
            125 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP003.126.1/ bhūtasargam imaṁ samyag jānato dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP003.126.2/ nāvṛttibhayam astīha paralokabhayaṁ kutaḥ || 126
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="4" type="chapter">
        <head>Chapter 4 :: Distribution of sovereignties; Pṛthu-episode</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 8-11</note>
        <p>BRP004.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.001.1/ abhiṣicyādhirājendraṁ pṛthuṁ vaiṇyaṁ pitāmahaḥ |</l>
          <l>BRP004.001.2/ tataḥ krameṇa rājyāni vyādeṣṭum upacakrame || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.002.1/ dvijānāṁ vīrudhāṁ caiva nakṣatragrahayos tathā |</l>
          <l>BRP004.002.2/ yajñānāṁ tapasāṁ caiva somaṁ rājye 'bhyaṣecayat || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.003.1/ apāṁ tu varuṇaṁ rājye rājñāṁ vaiśravaṇaṁ patim |</l>
          <l>BRP004.003.2/ ādityānāṁ tathā viṣṇuṁ vasūnām atha pāvakam || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.004.1/ prajāpatīnāṁ dakṣaṁ tu marutām atha vāsavam |</l>
          <l>BRP004.004.2/ daityānāṁ dānavānāṁ vai prahrādam amitaujasam || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.005.1/ vaivasvataṁ pitṝṇāṁ ca yamaṁ rājye 'bhyaṣecayat |</l>
          <l>BRP004.005.2/ yakṣāṇāṁ rākṣasānāṁ ca pārthivānāṁ tathaiva ca || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.006.1/ sarvabhūtapiśācānāṁ girīśaṁ śūlapāṇinam |</l>
          <l>BRP004.006.2/ śailānāṁ himavantaṁ ca nadīnām atha sāgaram || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.007.1/ gandharvāṇām adhipatiṁ cakre citrarathaṁ prabhum
            |</l>
          <l>BRP004.007.2/ nāgānāṁ vāsukiṁ cakre sarpāṇām atha takṣakam || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.008.1/ vāraṇānāṁ tu rājānam airāvatam athādiśat |</l>
          <l>BRP004.008.2/ uccaiḥśravasam aśvānāṁ garuḍaṁ caiva pakṣiṇām || 8
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="15"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.009.1/ mṛgāṇām atha śārdūlaṁ govṛṣaṁ tu gavāṁ patim |</l>
          <l>BRP004.009.2/ vanaspatīnāṁ rājānaṁ plakṣam evābhyaṣecayat || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.010.1/ evaṁ vibhajya rājyāni krameṇaiva pitāmahaḥ |</l>
          <l>BRP004.010.2/ diśāṁ pālān atha tataḥ sthāpayām āsa sa prabhuḥ || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.011.1/ pūrvasyāṁ diśi putraṁ tu vairājasya prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP004.011.2/ diśaḥ pālaṁ sudhanvānaṁ rājānaṁ so 'bhyaṣecayat || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.012.1/ dakṣiṇasyāṁ diśi tathā kardamasya prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP004.012.2/ putraṁ śaṅkhapadaṁ nāma rājānaṁ so 'bhyaṣecayat || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.013.1/ paścimasyāṁ diśi tathā rajasaḥ putram acyutam |</l>
          <l>BRP004.013.2/ ketumantaṁ mahātmānaṁ rājānaṁ so 'bhyaṣecayat || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.014.1/ tathā hiraṇyaromāṇaṁ parjanyasya prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP004.014.2/ udīcyāṁ diśi durdharṣaṁ rājānaṁ so 'bhyaṣecayat || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.015.1/ tair iyaṁ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā |</l>
          <l>BRP004.015.2/ yathāpradeśam adyāpi dharmeṇa pratipālyate || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.016.1/ rājasūyābhiṣiktas tu pṛthur etair narādhipaiḥ |</l>
          <l>BRP004.016.2/ vedadṛṣṭena vidhinā rājā rājye narādhipaḥ || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.017.1/ tato manvantare 'tīte cākṣuṣe 'mitatejasi |</l>
          <l>BRP004.017.2/ vaivasvatāya manave pṛthivyāṁ rājyam ādiśat || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.018.1/ tasya vistaram ākhyāsye manor vaivasvatasya ha |</l>
          <l>BRP004.018.2/ bhavatāṁ cānukūlyāya yadi śrotum ihecchatha |</l>
          <l>BRP004.018.3/ mahad etad adhiṣṭhānaṁ purāṇe tad adhiṣṭhitam || 18
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP004.019.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.019.1/ vistareṇa pṛthor janma lomaharṣaṇa kīrtaya |</l>
          <l>BRP004.019.2/ yathā mahātmanā tena dugdhā veyaṁ vasundharā || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.020.1/ yathā vāpi nṛbhir dugdhā yathā devair maharṣibhiḥ
            |</l>
          <l>BRP004.020.2/ yathā daityaiś ca nāgaiś ca yathā yakṣair yathā
            drumaiḥ || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.021.1/ yathā śailaiḥ piśācaiś ca gandharvaiś ca dvijottamaiḥ
            |</l>
          <l>BRP004.021.2/ rākṣasaiś ca mahāsattvair yathā dugdhā vasundharā ||
            21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.022.1/ teṣāṁ pātraviśeṣāṁś ca vaktum arhasi suvrata |</l>
          <l>BRP004.022.2/ vatsakṣīraviśeṣāṁś ca dogdhāraṁ cānupūrvaśaḥ || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.023.1/ yasmāc ca kāraṇāt pāṇir veṇasya mathitaḥ purā |</l>
          <l>BRP004.023.2/ kruddhair maharṣibhis tāta kāraṇaṁ tac ca kīrtaya ||
            23 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP004.024.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.024.1/ śṛṇudhvaṁ kīrtayiṣyāmi pṛthor vaiṇyasya vistaram
            |</l>
          <l>BRP004.024.2/ ekāgrāḥ prayatāś caiva puṇyārthaṁ vai dvijarṣabhāḥ ||
            24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.025.1/ nāśuceḥ kṣudramanaso nāśiṣyasyāvratasya ca |</l>
          <l>BRP004.025.2/ kīrtayeyam idaṁ viprāḥ kṛtaghnāyāhitāya ca || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.026.1/ svargyaṁ yaśasyam āyuṣyaṁ dhanyaṁ vedaiś ca sammitam
            |</l>
          <l>BRP004.026.2/ rahasyam ṛṣibhiḥ proktaṁ śṛṇudhvaṁ vai yathātatham ||
            26 ||</l>
        </lg>
        <pb n="16"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.027.1/ yaś cemaṁ kīrtayen nityaṁ pṛthor vaiṇyasya vistaram
            |</l>
          <l>BRP004.027.2/ brāhmaṇebhyo namaskṛtya na sa śocet kṛtākṛtam || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.028.1/ āsīd dharmasya saṅgoptā pūrvam atrisamaḥ prabhuḥ
            |</l>
          <l>BRP004.028.2/ atrivaṁśe samutpannas tv aṅgo nāma prajāpatiḥ || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.029.1/ tasya putro 'bhavad veṇo nātyarthaṁ dharmakovidaḥ
            |</l>
          <l>BRP004.029.2/ jāto mṛtyusutāyāṁ vai sunīthāyāṁ prajāpatiḥ || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.030.1/ sa mātāmahadoṣeṇa tena kālātmajātmajaḥ |</l>
          <l>BRP004.030.2/ svadharmaṁ pṛṣṭhataḥ kṛtvā kāmalobheṣv avartata || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.031.1/ maryādāṁ bhedayām āsa dharmopetāṁ sa pārthivaḥ |</l>
          <l>BRP004.031.2/ vedadharmān atikramya so 'dharmanirato 'bhavat || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.032.1/ niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥ prajās tasmin prajāpatau |</l>
          <l>BRP004.032.2/ pravṛttaṁ na papuḥ somaṁ hutaṁ yajñeṣu devatāḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.033.1/ na yaṣṭavyaṁ na hotavyam iti tasya prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP004.033.2/ āsīt pratijñā krūreyaṁ vināśe pratyupasthite || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.034.1/ aham ijyaś ca yaṣṭā ca yajñaś ceti bhṛgūdvaha |</l>
          <l>BRP004.034.2/ mayi yajño vidhātavyo mayi hotavyam ity api || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.035.1/ tam atikrāntamaryādam ādadānam asāmpratam |</l>
          <l>BRP004.035.2/ ūcur maharṣayaḥ sarve marīcipramukhās tadā || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.036.1/ vayaṁ dīkṣāṁ pravekṣyāmaḥ saṁvatsaragaṇān bahūn |</l>
          <l>BRP004.036.2/ adharmaṁ kuru mā veṇa eṣa dharmaḥ sanātanaḥ || 36
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.037.1/ nidhane 'treḥ prasūtas tvaṁ prajāpatir asaṁśayam
            |</l>
          <l>BRP004.037.2/ prajāś ca pālayiṣye 'ham itīha samayaḥ kṛtaḥ || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.038.1/ tāṁs tathā bruvataḥ sarvān maharṣīn abravīt tadā
            |</l>
          <l>BRP004.038.2/ veṇaḥ prahasya durbuddhir imam artham anarthavit ||
            38 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP004.039.0/ veṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.039.1/ sraṣṭā dharmasya kaś cānyaḥ śrotavyaṁ kasya vā mayā
            |</l>
          <l>BRP004.039.2/ śrutavīryatapaḥsatyair mayā vā kaḥ samo bhuvi || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.040.1/ prabhavaṁ sarvabhūtānāṁ dharmāṇāṁ ca viśeṣataḥ |</l>
          <l>BRP004.040.2/ sammūḍhā na vidur nūnaṁ bhavanto māṁ vicetasaḥ || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.041.1/ icchan daheyaṁ pṛthivīṁ plāvayeyaṁ jalais tathā |</l>
          <l>BRP004.041.2/ dyāṁ vai bhuvaṁ ca rundheyaṁ nātra kāryā vicāraṇā ||
            41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.042.1/ yadā na śakyate mohād avalepāc ca pārthivaḥ |</l>
          <l>BRP004.042.2/ apanetuṁ tadā veṇas tataḥ kruddhā maharṣayaḥ || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.043.1/ taṁ nigṛhya mahātmāno visphurantaṁ mahābalam |</l>
          <l>BRP004.043.2/ tato 'sya savyam ūruṁ te mamanthur jātamanyavaḥ || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.044.1/ tasmin nimathyamāne vai rājña ūrau tu jajñivān |</l>
          <l>BRP004.044.2/ hrasvo 'timātraḥ puruṣaḥ kṛṣṇaś ceti babhūva ha || 44
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.045.1/ sa bhītaḥ prāñjalir bhūtvā tasthivān dvijasattamāḥ
            |</l>
          <l>BRP004.045.2/ tam atrir vihvalaṁ dṛṣṭvā niṣīdety abravīt tadā || 45
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="17"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.046.1/ niṣādavaṁśakartāsau babhūva vadatāṁ varāḥ |</l>
          <l>BRP004.046.2/ dhīvarān asṛjac cāpi veṇakalmaṣasambhavān || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.047.1/ ye cānye vindhyanilayās tathā parvatasaṁśrayāḥ |</l>
          <l>BRP004.047.2/ adharmarucayo viprās te tu vai veṇakalmaṣāḥ || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.048.1/ tataḥ punar mahātmānaḥ pāṇiṁ veṇasya dakṣiṇam |</l>
          <l>BRP004.048.2/ araṇīm iva saṁrabdhā mamanthur jātamanyavaḥ || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.049.1/ pṛthus tasmāt samutpannaḥ karāj jvalanasannibhaḥ
            |</l>
          <l>BRP004.049.2/ dīpyamānaḥ svavapuṣā sākṣād agnir iva jvalan || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.050.1/ atha so 'jagavaṁ nāma dhanur gṛhya mahāravam |</l>
          <l>BRP004.050.2/ śarāṁś ca divyān rakṣārthaṁ kavacaṁ ca mahāprabham ||
            50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.051.1/ tasmiñ jāte 'tha bhūtāni samprahṛṣṭāni sarvaśaḥ |</l>
          <l>BRP004.051.2/ samāpetur mahābhāgā veṇas tu tridivaṁ yayau || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.052.1/ samutpannena bho viprāḥ satputreṇa mahātmanā |</l>
          <l>BRP004.052.2/ trātaḥ sa puruṣavyāghraḥ punnāmno narakāt tadā || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.053.1/ taṁ samudrāś ca nadyaś ca ratnāny ādāya sarvaśaḥ
            |</l>
          <l>BRP004.053.2/ toyāni cābhiṣekārthaṁ sarva evopatasthire || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.054.1/ pitāmahaś ca bhagavān devair āṅgirasaiḥ saha |</l>
          <l>BRP004.054.2/ sthāvarāṇi ca bhūtāni jaṅgamāni ca sarvaśaḥ || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.055.1/ samāgamya tadā vaiṇyam abhyaṣiñcan narādhipam |</l>
          <l>BRP004.055.2/ mahatā rājarājena prajās tenānurañjitāḥ || 55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.056.1/ so 'bhiṣikto mahātejā vidhivad dharmakovidaiḥ |</l>
          <l>BRP004.056.2/ ādhirājye tadā rājñāṁ pṛthur vaiṇyaḥ pratāpavān || 56
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.057.1/ pitrāparañjitās tasya prajās tenānurañjitāḥ |</l>
          <l>BRP004.057.2/ anurāgāt tatas tasya nāma rājābhyajāyata || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.058.1/ āpas tastambhire tasya samudram abhiyāsyataḥ |</l>
          <l>BRP004.058.2/ parvatāś ca dadur mārgaṁ dhvajabhaṅgaś ca nābhavat ||
            58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.059.1/ akṛṣṭapacyā pṛthivī sidhyanty annāni cintanāt |</l>
          <l>BRP004.059.2/ sarvakāmadughā gāvaḥ puṭake puṭake madhu || 59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.060.1/ etasminn eva kāle tu yajñe paitāmahe śubhe |</l>
          <l>BRP004.060.2/ sūtaḥ sūtyāṁ samutpannaḥ sautye 'hani mahāmatiḥ || 60
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.061.1/ tasminn eva mahāyajñe jajñe prājño 'tha māgadhaḥ
            |</l>
          <l>BRP004.061.2/ pṛthoḥ stavārthaṁ tau tatra samāhūtau maharṣibhiḥ ||
            61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.062.1/ tāv ūcur ṛṣayaḥ sarve stūyatām eṣa pārthivaḥ |</l>
          <l>BRP004.062.2/ karmaitad anurūpaṁ vāṁ pātraṁ cāyaṁ narādhipaḥ || 62
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.063.1/ tāv ūcatus tadā sarvāṁs tān ṛṣīn sūtamāgadhau |</l>
          <l>BRP004.063.2/ āvāṁ devān ṛṣīṁś caiva prīṇayāvaḥ svakarmabhiḥ || 63
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.064.1/ na cāsya vidmo vai karma nāma vā lakṣaṇaṁ yaśaḥ |</l>
          <l>BRP004.064.2/ stotraṁ yenāsya kuryāva rājñas tejasvino dvijāḥ || 64
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.065.1/ ṛṣibhis tau niyuktau tu bhaviṣyaiḥ stūyatām iti |</l>
          <l>BRP004.065.2/ yāni karmāṇi kṛtavān pṛthuḥ paścān mahābalaḥ || 65
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="18"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.066.1/ tataḥ prabhṛti vai loke staveṣu munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP004.066.2/ āśīrvādāḥ prayujyante sūtamāgadhabandibhiḥ || 66
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.067.1/ tayoḥ stavānte suprītaḥ pṛthuḥ prādāt prajeśvaraḥ
            |</l>
          <l>BRP004.067.2/ anūpadeśaṁ sūtāya magadhaṁ māgadhāya ca || 67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.068.1/ taṁ dṛṣṭvā paramaprītāḥ prajāḥ procur manīṣiṇaḥ |</l>
          <l>BRP004.068.2/ vṛttīnām eṣa vo dātā bhaviṣyati narādhipaḥ || 68
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.069.1/ tato vaiṇyaṁ mahātmānaṁ prajāḥ samabhidudruvuḥ |</l>
          <l>BRP004.069.2/ tvaṁ no vṛttiṁ vidhatsveti maharṣivacanāt tadā || 69
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.070.1/ so 'bhidrutaḥ prajābhis tu prajāhitacikīrṣayā |</l>
          <l>BRP004.070.2/ dhanur gṛhya pṛṣatkāṁś ca pṛthivīm ādravad balī || 70
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.071.1/ tato vaiṇyabhayatrastā gaur bhūtvā prādravan mahī
            |</l>
          <l>BRP004.071.2/ tāṁ pṛthur dhanur ādāya dravantīm anvadhāvata || 71
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.072.1/ sā lokān brahmalokādīn gatvā vaiṇyabhayāt tadā |</l>
          <l>BRP004.072.2/ pradadarśāgrato vaiṇyaṁ pragṛhītaśarāsanam || 72
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.073.1/ jvaladbhir niśitair bāṇair dīptatejasam antataḥ |</l>
          <l>BRP004.073.2/ mahāyogaṁ mahātmānaṁ durdharṣam amarair api || 73
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.074.1/ alabhantī tu sā trāṇaṁ vaiṇyam evānvapadyata |</l>
          <l>BRP004.074.2/ kṛtāñjalipuṭā bhūtvā pūjyā lokais tribhis tadā || 74
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.075.1/ uvāca vaiṇyaṁ nādharmaṁ strīvadhe paripaśyasi |</l>
          <l>BRP004.075.2/ kathaṁ dhārayitā cāsi prajā rājan vinā mayā || 75
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.076.1/ mayi lokāḥ sthitā rājan mayedaṁ dhāryate jagat |</l>
          <l>BRP004.076.2/ madvināśe vinaśyeyuḥ prajāḥ pārthiva viddhi tat || 76
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.077.1/ na mām arhasi hantuṁ vai śreyaś cet tvaṁ cikīrṣasi
            |</l>
          <l>BRP004.077.2/ prajānāṁ pṛthivīpāla śṛṇu cedaṁ vaco mama || 77
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.078.1/ upāyataḥ samārabdhāḥ sarve sidhyanty upakramāḥ |</l>
          <l>BRP004.078.2/ upāyaṁ paśya yena tvaṁ dhārayethāḥ prajām imām || 78
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.079.1/ hatvāpi māṁ na śaktas tvaṁ prajānāṁ poṣaṇe nṛpa |</l>
          <l>BRP004.079.2/ anukūlā bhaviṣyāmi yaccha kopaṁ mahāmate || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.080.1/ avadhyāṁ ca striyaṁ prāhus tiryagyonigateṣv api |</l>
          <l>BRP004.080.2/ yady evaṁ pṛthivīpāla na dharmaṁ tyaktum arhasi || 80
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.081.1/ evaṁ bahuvidhaṁ vākyaṁ śrutvā rājā mahāmanāḥ |</l>
          <l>BRP004.081.2/ kopaṁ nigṛhya dharmātmā vasudhām idam abravīt || 81
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP004.082.0/ pṛthur uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.082.1/ ekasyārthe tu yo hanyād ātmano vā parasya vā |</l>
          <l>BRP004.082.2/ bahūn vā prāṇino 'nantaṁ bhavet tasyeha pātakam || 82
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.083.1/ sukham edhanti bahavo yasmiṁs tu nihate 'śubhe |</l>
          <l>BRP004.083.2/ tasmin hate nāsti bhadre pātakaṁ copapātakam || 83
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="19"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.084.1/ so 'haṁ prajānimittaṁ tvāṁ haniṣyāmi vasundhare |</l>
          <l>BRP004.084.2/ yadi me vacanān nādya kariṣyasi jagaddhitam || 84
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.085.1/ tvāṁ nihatyādya bāṇena macchāsanaparāṅmukhīm |</l>
          <l>BRP004.085.2/ ātmānaṁ prathayitvāhaṁ prajā dhārayitā svayam || 85
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.086.1/ sā tvaṁ śāsanam āsthāya mama dharmabhṛtāṁ vare |</l>
          <l>BRP004.086.2/ sañjīvaya prajāḥ sarvāḥ samarthā hy asi dhāraṇe || 86
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.087.1/ duhitṛtvaṁ ca me gaccha tata enam ahaṁ śaram |</l>
          <l>BRP004.087.2/ niyaccheyaṁ tvadvadhārtham udyantaṁ ghoradarśanam ||
            87 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP004.088.0/ vasudhovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.088.1/ sarvam etad ahaṁ vīra vidhāsyāmi na saṁśayaḥ |</l>
          <l>BRP004.088.2/ vatsaṁ tu mama sampaśya kṣareyaṁ yena vatsalā || 88
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.089.1/ samāṁ ca kuru sarvatra māṁ tvaṁ dharmabhṛtāṁ vara
            |</l>
          <l>BRP004.089.2/ yathā visyandamānaṁ me kṣīraṁ sarvatra bhāvayet || 89
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP004.090.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.090.1/ tata utsārayām āsa śailāñ śatasahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP004.090.2/ dhanuṣkoṭyā tadā vaiṇyas tena śailā vivardhitāḥ || 90
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.091.1/ nahi pūrvavisarge vai viṣame pṛthivītale |</l>
          <l>BRP004.091.2/ saṁvibhāgaḥ purāṇāṁ vā grāmāṇāṁ vābhavat tadā || 91
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.092.1/ na sasyāni na gorakṣyaṁ na kṛṣir na vaṇikpathaḥ |</l>
          <l>BRP004.092.2/ naiva satyānṛtaṁ cāsīn na lobho na ca matsaraḥ || 92
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.093.1/ vaivasvate 'ntare tasmin sāmprataṁ samupasthite |</l>
          <l>BRP004.093.2/ vaiṇyāt prabhṛti vai viprāḥ sarvasyaitasya sambhavaḥ
            || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.094.1/ yatra yatra samaṁ tv asyā bhūmer āsīt tadā dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP004.094.2/ tatra tatra prajāḥ sarvā nivāsaṁ samarocayan || 94
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.095.1/ āhāraḥ phalamūlāni prajānām abhavat tadā |</l>
          <l>BRP004.095.2/ kṛcchreṇa mahatā yukta ity evam anuśuśruma || 95
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.096.1/ sa kalpayitvā vatsaṁ tu manuṁ svāyambhuvaṁ prabhum
            |</l>
          <l>BRP004.096.2/ svapāṇau puruṣavyāghro dudoha pṛthivīṁ tataḥ || 96
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.097.1/ sasyajātāni sarvāṇi pṛthur vaiṇyaḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP004.097.2/ tenānnena prajāḥ sarvā vartante 'dyāpi sarvaśaḥ || 97
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.098.1/ ṛṣayaś ca tadā devāḥ pitaro 'tha sarīsṛpāḥ |</l>
          <l>BRP004.098.2/ daityā yakṣāḥ puṇyajanā gandharvāḥ parvatā nagāḥ ||
            98 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.099.1/ ete purā dvijaśreṣṭhā duduhur dharaṇīṁ kila |</l>
          <l>BRP004.099.2/ kṣīraṁ vatsaś ca pātraṁ ca teṣāṁ dogdhā pṛthak pṛthak
            || 99 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.100.1/ ṛṣīṇām abhavat somo vatso dogdhā bṛhaspatiḥ |</l>
          <l>BRP004.100.2/ kṣīraṁ teṣāṁ tapo brahma pātraṁ chandāṁsi bho dvijāḥ
            || 100 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.101.1/ devānāṁ kāñcanaṁ pātraṁ vatsas teṣāṁ śatakratuḥ |</l>
          <l>BRP004.101.2/ kṣīram ojaskaraṁ caiva dogdhā ca bhagavān raviḥ ||
            101 ||</l>
        </lg>
        <pb n="20"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.102.1/ pitṝṇāṁ rājataṁ pātraṁ yamo vatsaḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP004.102.2/ antakaś cābhavad dogdhā kṣīraṁ teṣāṁ sudhā smṛtā ||
            102 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.103.1/ nāgānāṁ takṣako vatsaḥ pātraṁ cālābusañjñakam |</l>
          <l>BRP004.103.2/ dogdhā tv airāvato nāgas teṣāṁ kṣīraṁ viṣaṁ smṛtam ||
            103 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.104.1/ asurāṇāṁ madhur dogdhā kṣīraṁ māyāmayaṁ smṛtam |</l>
          <l>BRP004.104.2/ virocanas tu vatso 'bhūd āyasaṁ pātram eva ca || 104
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.105.1/ yakṣāṇām āmapātraṁ tu vatso vaiśravaṇaḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP004.105.2/ dogdhā rajatanābhas tu kṣīrāntardhānam eva ca || 105
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.106.1/ sumālī rākṣasendrāṇāṁ vatsaḥ kṣīraṁ ca śoṇitam |</l>
          <l>BRP004.106.2/ dogdhā rajatanābhas tu kapālaṁ pātram eva ca || 106
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.107.1/ gandharvāṇāṁ citraratho vatsaḥ pātraṁ ca paṅkajam
            |</l>
          <l>BRP004.107.2/ dogdhā ca suruciḥ kṣīraṁ teṣāṁ gandhaḥ śuciḥ smṛtaḥ
            || 107 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.108.1/ śailaṁ pātraṁ parvatānāṁ kṣīraṁ ratnauṣadhīs tathā
            |</l>
          <l>BRP004.108.2/ vatsas tu himavān āsīd dogdhā merur mahāgiriḥ || 108
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.109.1/ plakṣo vatsas tu vṛkṣāṇāṁ dogdhā śālas tu puṣpitaḥ
            |</l>
          <l>BRP004.109.2/ pālāśapātraṁ kṣīraṁ ca cchinnadagdhaprarohaṇam || 109
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.110.1/ seyaṁ dhātrī vidhātrī ca pāvanī ca vasundharā |</l>
          <l>BRP004.110.2/ carācarasya sarvasya pratiṣṭhā yonir eva ca || 110
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.111.1/ sarvakāmadughā dogdhrī sarvasasyaprarohaṇī |</l>
          <l>BRP004.111.2/ āsīd iyaṁ samudrāntā medinī pariviśrutā || 111 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.112.1/ madhukaiṭabhayoḥ kṛtsnā medasā samabhiplutā |</l>
          <l>BRP004.112.2/ teneyaṁ medinī devī ucyate brahmavādibhiḥ || 112
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.113.1/ tato 'bhyupagamād rājñaḥ pṛthor vaiṇyasya bho dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP004.113.2/ duhitṛtvam anuprāptā devī pṛthvīti cocyate || 113
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.114.1/ pṛthunā pravibhaktā ca śodhitā ca vasundharā |</l>
          <l>BRP004.114.2/ sasyākaravatī sphītā purapattanaśālinī || 114 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.115.1/ evamprabhāvo vaiṇyaḥ sa rājāsīd rājasattamaḥ |</l>
          <l>BRP004.115.2/ namasyaś caiva pūjyaś ca bhūtagrāmair na saṁśayaḥ ||
            115 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.116.1/ brāhmaṇaiś ca mahābhāgair vedavedāṅgapāragaiḥ |</l>
          <l>BRP004.116.2/ pṛthur eva namaskāryo brahmayoniḥ sanātanaḥ || 116
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.117.1/ pārthivaiś ca mahābhāgaiḥ pārthivatvam ihecchubhiḥ
            |</l>
          <l>BRP004.117.2/ ādirājo namaskāryaḥ pṛthur vaiṇyaḥ pratāpavān || 117
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.118.1/ yodhair api ca vikrāntaiḥ prāptukāmair jayaṁ yudhi
            |</l>
          <l>BRP004.118.2/ ādirājo namaskāryo yodhānāṁ prathamo nṛpaḥ || 118
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.119.1/ yo hi yoddhā raṇaṁ yāti kīrtayitvā pṛthuṁ nṛpam |</l>
          <l>BRP004.119.2/ sa ghorarūpāt saṅgrāmāt kṣemī bhavati kīrtimān || 119
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.120.1/ vaiśyair api ca vittāḍhyair vaiśyavṛttividhāyibhiḥ
            |</l>
          <l>BRP004.120.2/ pṛthur eva namaskāryo vṛttidātā mahāyaśāḥ || 120
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.121.1/ tathaiva śūdraiḥ śucibhis trivarṇaparicāribhiḥ |</l>
          <l>BRP004.121.2/ pṛthur eva namaskāryaḥ śreyaḥ param ihepsubhiḥ || 121
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="21"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP004.122.1/ ete vatsaviśeṣāś ca dogdhāraḥ kṣīram eva ca |</l>
          <l>BRP004.122.2/ pātrāṇi ca mayoktāni kiṁ bhūyo varṇayāmi vaḥ || 122
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="5" type="chapter">
        <head>Chapter 5 :: Description of Manu-eras</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 12-16</note>
        <p>BRP005.001.0/ ṛṣaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.001.1/ manvantarāṇi sarvāṇi vistareṇa mahāmate |</l>
          <l>BRP005.001.2/ teṣāṁ pūrvavisṛṣṭiṁ ca lomaharṣaṇa kīrtaya || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.002.1/ yāvanto manavaś caiva yāvantaṁ kālam eva ca |</l>
          <l>BRP005.002.2/ manvantarāṇi bhoḥ sūta śrotum icchāma tattvataḥ || 2
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP005.003.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.003.1/ na śakyo vistaro viprā vaktuṁ varṣaśatair api |</l>
          <l>BRP005.003.2/ manvantarāṇāṁ sarveṣāṁ saṅkṣepāc chṛṇuta dvijāḥ || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.004.1/ svāyambhuvo manuḥ pūrvaṁ manuḥ svārociṣas tathā |</l>
          <l>BRP005.004.2/ uttamas tāmasaś caiva raivataś cākṣuṣas tathā || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.005.1/ vaivasvataś ca bho viprāḥ sāmprataṁ manur ucyate
            |</l>
          <l>BRP005.005.2/ sāvarṇiś ca manus tadvad raibhyo raucyas tathaiva ca
            || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.006.1/ tathaiva merusāvarṇyaś catvāro manavaḥ smṛtāḥ |</l>
          <l>BRP005.006.2/ atītā vartamānāś ca tathaivānāgatā dvijāḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.007.1/ kīrtitā manavas tubhyaṁ mayaivaite yathā śrutāḥ |</l>
          <l>BRP005.007.2/ ṛṣīṁs tv eṣāṁ pravakṣyāmi putrān devagaṇāṁs tathā ||
            7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.008.1/ marīcir atrir bhagavān aṅgirāḥ pulahaḥ kratuḥ |</l>
          <l>BRP005.008.2/ pulastyaś ca vasiṣṭhaś ca saptaite brahmaṇaḥ sutāḥ ||
            8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.009.1/ uttarasyāṁ diśi tathā dvijāḥ saptarṣayas tathā |</l>
          <l>BRP005.009.2/ āgniidhraś cāgnibāhuś ca medhyo medhātithir vasuḥ ||
            9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.010.1/ jyotiṣmān dyutimān havyaḥ savalaḥ putrasañjñakaḥ
            |</l>
          <l>BRP005.010.2/ manoḥ svāyambhuvasyaite daśa putrā mahaujasaḥ || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.011.1/ etad vai prathamaṁ viprā manvantaram udāhṛtam |</l>
          <l>BRP005.011.2/ aurvo vasiṣṭhaputraś ca stambaḥ kaśyapa eva ca || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.012.1/ prāṇo bṛhaspatiś caiva datto 'triccyavanas tathā
            |</l>
          <l>BRP005.012.2/ ete maharṣayo viprā vāyuproktā mahāvratāḥ || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.013.1/ devāś ca tuṣitā nāma smṛtāḥ svārociṣe 'ntare |</l>
          <l>BRP005.013.2/ havighnaḥ sukṛtir jyotir āpo mūrtir api smṛtaḥ || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.014.1/ pratītaś ca nabhasyaś ca nabha ūrjas tathaiva ca
            |</l>
          <l>BRP005.014.2/ svārociṣasya putrās te manor viprā mahātmanaḥ || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.015.1/ kīrtitāḥ pṛthivīpālā mahāvīryaparākramāḥ |</l>
          <l>BRP005.015.2/ dvitīyam etat kathitaṁ viprā manvantaraṁ mayā || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.016.1/ idaṁ tṛtīyaṁ vakṣyāmi tad budhyadhvaṁ dvijottamāḥ
            |</l>
          <l>BRP005.016.2/ vasiṣṭhaputrāḥ saptāsan vāsiṣṭhā iti viśrutāḥ || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.017.1/ hiraṇyagarbhasya sutā ūrjā jātāḥ sutejasaḥ |</l>
          <l>BRP005.017.2/ ṛṣayo 'tra mayā proktāḥ kīrtyamānān nibodhata || 17
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="22"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.018.1/ auttameyān muniśreṣṭhā daśa putrān manor imān |</l>
          <l>BRP005.018.2/ iṣa ūrjas tanūrjas tu madhur mādhava eva ca || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.019.1/ śuciḥ śukraḥ sahaś caiva nabhasyo nabha eva ca |</l>
          <l>BRP005.019.2/ bhānavas tatra devāś ca manvantaram udāhṛtam || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.020.1/ manvantaraṁ caturthaṁ vaḥ kathayiṣyāmi sāmpratam
            |</l>
          <l>BRP005.020.2/ kāvyaḥ pṛthus tathaivāgnir jahnur dhātā dvijottamāḥ
            || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.021.1/ kapīvān akapīvāṁś ca tatra saptarṣayo dvijāḥ |</l>
          <l>BRP005.021.2/ purāṇe kīrtitā viprāḥ putrāḥ pautrāś ca bho dvijāḥ ||
            21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.022.1/ tathā devagaṇāś caiva tāmasasyāntare manoḥ |</l>
          <l>BRP005.022.2/ dyutis tapasyaḥ sutapās tapobhūtaḥ sanātanaḥ || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.023.1/ taporatir akalmāṣas tanvī dhanvī parantapaḥ |</l>
          <l>BRP005.023.2/ tāmasasya manor ete daśa putrāḥ prakīrtitāḥ || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.024.1/ vāyuproktā muniśreṣṭhāś caturthaṁ caitad antaram
            |</l>
          <l>BRP005.024.2/ devabāhur yadudhraś ca munir vedaśirās tathā || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.025.1/ hiraṇyaromā parjanya ūrdhvabāhuś ca somajaḥ |</l>
          <l>BRP005.025.2/ satyanetras tathātreya ete saptarṣayo 'pare || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.026.1/ devāś cābhūtarajasas tathā prakṛtayaḥ smṛtāḥ |</l>
          <l>BRP005.026.2/ vāriplavaś ca raibhyaś ca manor antaram ucyate || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.027.1/ atha putrān imāṁs tasya budhyadhvaṁ gadato mama |</l>
          <l>BRP005.027.2/ dhṛtimān avyayo yuktas tattvadarśī nirutsukaḥ || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.028.1/ āraṇyaś ca prakāśaś ca nirmohaḥ satyavāk kṛtī |</l>
          <l>BRP005.028.2/ raivatasya manoḥ putrāḥ pañcamaṁ caitad antaram || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.029.1/ ṣaṣṭhaṁ tu sampravakṣyāmi tad budhyadhvaṁ dvijottamāḥ
            |</l>
          <l>BRP005.029.2/ bhṛgur nabho vivasvāṁś ca sudhāmā virajās tathā || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.030.1/ atināmā sahiṣṇuś ca saptaite ca maharṣayaḥ |</l>
          <l>BRP005.030.2/ cākṣuṣasyāntare viprā manor devās tv ime smṛtāḥ || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.031.1/ ābālaprathitās te vai pṛthaktvena divaukasaḥ |</l>
          <l>BRP005.031.2/ lekhāś ca nāmato viprāḥ pañca devagaṇāḥ smṛtāḥ || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.032.1/ ṛṣer aṅgirasaḥ putrā mahātmāno mahaujasaḥ |</l>
          <l>BRP005.032.2/ nāḍvaleyā muniśreṣṭhā daśa putrās tu viśrutāḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.033.1/ ruruprabhṛtayo viprāś cākṣuṣasyāntare manoḥ |</l>
          <l>BRP005.033.2/ ṣaṣṭhaṁ manvantaraṁ proktaṁ saptamaṁ tu nibodhata ||
            33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.034.1/ atrir vasiṣṭho bhagavān kaśyapaś ca mahān ṛṣiḥ |</l>
          <l>BRP005.034.2/ gautamo 'tha bharadvājo viśvāmitras tathaiva ca || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.035.1/ tathaiva putro bhagavān ṛcīkasya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP005.035.2/ saptamo jamadagniś ca ṛṣayaḥ sāmprataṁ divi || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.036.1/ sādhyā rudrāś ca viśve ca vasavo marutas tathā |</l>
          <l>BRP005.036.2/ ādityāś cāśvinau cāpi devau vaivasvatau smṛtau || 36
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="23"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.037.1/ manor vaivasvatasyaite vartante sāmprate 'ntare |</l>
          <l>BRP005.037.2/ ikṣvākupramukhāś caiva daśa putrā mahātmanaḥ || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.038.1/ eteṣāṁ kīrtitānāṁ tu maharṣīṇāṁ mahaujasām |</l>
          <l>BRP005.038.2/ teṣāṁ putrāś ca pautrāś ca dikṣu sarvāsu bho dvijāḥ
            || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.039.1/ manvantareṣu sarveṣu prāg āsan sapta saptakāḥ |</l>
          <l>BRP005.039.2/ loke dharmavyavasthārthaṁ lokasaṁrakṣaṇāya ca || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.040.1/ manvantare vyatikrānte catvāraḥ saptakā gaṇāḥ |</l>
          <l>BRP005.040.2/ kṛtvā karma divaṁ yānti brahmalokam anāmayam || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.041.1/ tato 'nye tapasā yuktāḥ sthānaṁ tat pūrayanty uta
            |</l>
          <l>BRP005.041.2/ atītā vartamānāś ca krameṇaitena bho dvijāḥ || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.042.1/ anāgatāś ca saptaite smṛtā divi maharṣayaḥ |</l>
          <l>BRP005.042.2/ manor antaram āsādya sāvarṇasyeha bho dvijāḥ || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.043.1/ rāmo vyāsas tathātreyo dīptimanto bahuśrutāḥ |</l>
          <l>BRP005.043.2/ bhāradvājas tathā drauṇir aśvatthāmā mahādyutiḥ || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.044.1/ gautamaś cājaraś caiva śaradvān nāma gautamaḥ |</l>
          <l>BRP005.044.2/ kauśiko gālavaś caiva aurvaḥ kāśyapa eva ca || 44
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.045.1/ ete sapta mahātmāno bhaviṣyā munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP005.045.2/ vairī caivādhvarīvāṁś ca śamano dhṛtimān vasuḥ || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.046.1/ ariṣṭaś cāpy adhṛṣṭaś ca vājī sumatir eva ca |</l>
          <l>BRP005.046.2/ sāvarṇasya manoḥ putrā bhaviṣyā munisattamāḥ || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.047.1/ eteṣāṁ kalyam utthāya kīrtanāt sukham edhate |</l>
          <l>BRP005.047.2/ yaśaś cāpnoti sumahad āyuṣmāṁś ca bhaven naraḥ || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.048.1/ etāny uktāni bho viprāḥ sapta sapta ca tattvataḥ
            |</l>
          <l>BRP005.048.2/ manvantarāṇi saṅkṣepāc chṛṇutānāgatāny api || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.049.1/ sāvarṇā manavo viprāḥ pañca tāṁś ca nibodhata |</l>
          <l>BRP005.049.2/ eko vaivasvatas teṣāṁ catvāras tu prajāpateḥ || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.050.1/ parameṣṭhisutā viprā merusāvarṇyatāṁ gatāḥ |</l>
          <l>BRP005.050.2/ dakṣasyaite hi dauhitrāḥ priyāyās tanayā nṛpāḥ || 50
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.051.1/ mahatā tapasā yuktā merupṛṣṭhe mahaujasaḥ |</l>
          <l>BRP005.051.2/ ruceḥ prajāpateḥ putro raucyo nāma manuḥ smṛtaḥ || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.052.1/ bhūtyāṁ cotpādito devyāṁ bhautyo nāma ruceḥ sutaḥ
            |</l>
          <l>BRP005.052.2/ anāgatāś ca saptaite kalpe 'smin manavaḥ smṛtāḥ || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.053.1/ tair iyaṁ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā |</l>
          <l>BRP005.053.2/ pūrṇaṁ yugasahasraṁ tu paripālyā dvijottamāḥ || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.054.1/ prajāpatiś ca tapasā saṁhāraṁ teṣu nityaśaḥ |</l>
          <l>BRP005.054.2/ yugāni saptatis tāni sāgrāṇi kathitāni ca || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.055.1/ kṛtatretādiyuktāni manor antaram ucyate |</l>
          <l>BRP005.055.2/ caturdaśaite manavaḥ kathitāḥ kīrtivardhanāḥ || 55
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="24"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.056.1/ vedeṣu sapurāṇeṣu sarveṣu prabhaviṣṇavaḥ |</l>
          <l>BRP005.056.2/ prajānāṁ patayo viprā dhanyam eṣāṁ prakīrtanam || 56
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.057.1/ manvantareṣu saṁhārāḥ saṁhārānteṣu sambhavāḥ |</l>
          <l>BRP005.057.2/ na śakyate 'ntas teṣāṁ vai vaktuṁ varṣaśatair api ||
            57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.058.1/ visargasya prajānāṁ vai saṁhārasya ca bho dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP005.058.2/ manvantareṣu saṁhārāḥ śrūyante dvijasattamāḥ || 58
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.059.1/ saśeṣās tatra tiṣṭhanti devāḥ saptarṣibhiḥ saha |</l>
          <l>BRP005.059.2/ tapasā brahmacaryeṇa śrutena ca samanvitāḥ || 59
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.060.1/ pūrṇe yugasahasre tu kalpo niḥśeṣa ucyate |</l>
          <l>BRP005.060.2/ tatra bhūtāni sarvāṇi dagdhāny ādityaraśmibhiḥ || 60
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.061.1/ brahmāṇam agrataḥ kṛtvā sahādityagaṇair dvijāḥ |</l>
          <l>BRP005.061.2/ praviśanti suraśreṣṭhaṁ harinārāyaṇaṁ prabhum || 61
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.062.1/ sraṣṭāraṁ sarvabhūtānāṁ kalpānteṣu punaḥ punaḥ |</l>
          <l>BRP005.062.2/ avyaktaḥ śāśvato devas tasya sarvam idaṁ jagat || 62
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.063.1/ atra vaḥ kīrtayiṣyāmi manor vaivasvatasya vai |</l>
          <l>BRP005.063.2/ visargaṁ muniśārdūlāḥ sāmpratasya mahādyuteḥ || 63
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP005.064.1/ atra vaṁśaprasaṅgena kathyamānaṁ purātanam |</l>
          <l>BRP005.064.2/ yatrotpanno mahātmā sa harir vṛṣṇikule prabhuḥ || 64
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="6" type="chapter">
        <head>Chapter 6 :: Story of Vivasvat and Sañjñā and their progeny</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 16-17</note>
        <p>BRP006.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.001.1/ vivasvān kaśyapāj jajñe dākṣāyaṇyāṁ dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP006.001.2/ tasya bhāryābhavat sañjñā tvāṣṭrī devī vivasvataḥ ||
            1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.002.1/ sureśvarīti vikhyātā triṣu lokeṣu bhāvinī |</l>
          <l>BRP006.002.2/ sā vai bhāryā bhagavato mārtaṇḍasya mahātmanaḥ || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.003.1/ bhartṛrūpeṇa nātuṣyad rūpayauvanaśālinī |</l>
          <l>BRP006.003.2/ sañjñā nāma sutapasā sudīptena samanvitā || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.004.1/ ādityasya hi tad rūpaṁ maṇḍalasya sutejasā |</l>
          <l>BRP006.004.2/ gātreṣu paridagdhaṁ vai nātikāntam ivābhavat || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.005.1/ na khalv ayaṁ mṛto 'ṇḍasya iti snehād abhāṣata |</l>
          <l>BRP006.005.2/ ajānan kāśyapas tasmān mārtaṇḍa iti cocyate || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.006.1/ tejas tv abhyadhikaṁ tasya nityam eva vivasvataḥ
            |</l>
          <l>BRP006.006.2/ yenātitāpayām āsa trīṁl lokān kaśyapātmajaḥ || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.007.1/ trīṇy apatyāni bho viprāḥ sañjñāyāṁ tapatāṁ varaḥ
            |</l>
          <l>BRP006.007.2/ ādityo janayām āsa kanyāṁ dvau ca prajāpatī || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.008.1/ manur vaivasvataḥ pūrvaṁ śrāddhadevaḥ prajāpatiḥ
            |</l>
          <l>BRP006.008.2/ yamaś ca yamunā caiva yamajau sambabhūvatuḥ || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.009.1/ śyāmavarṇaṁ tu tad rūpaṁ sañjñā dṛṣṭvā vivasvataḥ
            |</l>
          <l>BRP006.009.2/ asahantī tu svāṁ chāyāṁ savarṇāṁ nirmame tataḥ || 9
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="25"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.010.1/ māyāmayī tu sā sañjñā tasyāṁ chāyāsamutthitām |</l>
          <l>BRP006.010.2/ prāñjaliḥ praṇatā bhūtvā chāyā sañjñāṁ dvijottamāḥ ||
            10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.011.1/ uvāca kiṁ mayā kāryaṁ kathayasva śucismite |</l>
          <l>BRP006.011.2/ sthitāsmi tava nirdeśe śādhi māṁ varavarṇini || 11
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP006.012.0/ sañjñovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.012.1/ ahaṁ yāsyāmi bhadraṁ te svam eva bhavanaṁ pituḥ |</l>
          <l>BRP006.012.2/ tvayaiva bhavane mahyaṁ vastavyaṁ nirviśaṅkayā || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.013.1/ imau ca bālakau mahyaṁ kanyā ceyaṁ sumadhyamā |</l>
          <l>BRP006.013.2/ sambhāvyās te na cākhyeyam idaṁ bhagavate kvacit ||
            13 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP006.014.0/ savarṇovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.014.1/ ā kacagrahaṇād devi ā śāpān naiva karhicit |</l>
          <l>BRP006.014.2/ ākhyāsyāmi namas tubhyaṁ gaccha devi yathāsukham ||
            14 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP006.015.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.015.1/ samādiśya savarṇāṁ tu tathety uktā tayā ca sā |</l>
          <l>BRP006.015.2/ tvaṣṭuḥ samīpam agamad vrīḍiteva tapasvinī || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.016.1/ pituḥ samīpagā sā tu pitrā nirbhartsitā śubhā |</l>
          <l>BRP006.016.2/ bhartuḥ samīpaṁ gaccheti niyuktā ca punaḥ punaḥ || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.017.1/ āgacchad vaḍavā bhūtvā ācchādya rūpam aninditā |</l>
          <l>BRP006.017.2/ kurūn athottarān gatvā tṛṇāny atha cacāra ha || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.018.1/ dvitīyāyāṁ tu sañjñāyāṁ sañjñeyam iti cintayan |</l>
          <l>BRP006.018.2/ ādityo janayām āsa putram ātmasamaṁ tadā || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.019.1/ pūrvajasya manor viprāḥ sadṛśo 'yam iti prabhuḥ |</l>
          <l>BRP006.019.2/ manur evābhavan nāmnā sāvarṇa iti cocyate || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.020.1/ dvitīyo yaḥ sutas tasyāḥ sa vijñeyaḥ śanaiścaraḥ
            |</l>
          <l>BRP006.020.2/ sañjñā tu pārthivī viprāḥ svasya putrasya vai tadā ||
            20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.021.1/ cakārābhyadhikaṁ snehaṁ na tathā pūrvajeṣu vai |</l>
          <l>BRP006.021.2/ manus tasyāḥ kṣamat tat tu yamas tasyā na cakṣame ||
            21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.022.1/ sa vai roṣāc ca bālyāc ca bhāvino 'rthasya vānagha
            |</l>
          <l>BRP006.022.2/ padā santarjayām āsa sañjñāṁ vaivasvato yamaḥ || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.023.1/ taṁ śaśāpa tataḥ krodhāt sāvarṇajananī tadā |</l>
          <l>BRP006.023.2/ caraṇaḥ patatām eṣa taveti bhṛśaduḥkhitā || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.024.1/ yamas tu tat pituḥ sarvaṁ prāñjaliḥ pratyavedayat
            |</l>
          <l>BRP006.024.2/ bhṛśaṁ śāpabhayodvignaḥ sañjñāvākyair viśaṅkitaḥ ||
            24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.025.1/ śāpo 'yaṁ vinivarteta provāca pitaraṁ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP006.025.2/ mātrā snehena sarveṣu vartitavyaṁ suteṣu vai || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.026.1/ seyam asmān apāsyeha vivasvan sambubhūṣati |</l>
          <l>BRP006.026.2/ tasyāṁ mayodyataḥ pādo na tu dehe nipātitaḥ || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.027.1/ bālyād vā yadi vā laulyān mohāt tat kṣantum arhasi
            |</l>
          <l>BRP006.027.2/ śapto 'ham asmi lokeśa jananyā tapatāṁ vara |</l>
          <l>BRP006.027.3/ tava prasādāc caraṇo na paten mama gopate || 27
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="26"/>
        <p>BRP006.028.0/ vivasvān uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.028.1/ asaṁśayaṁ putra mahad bhaviṣyaty atra kāraṇam |</l>
          <l>BRP006.028.2/ yena tvām āviśat krodho dharmajñaṁ satyavādinam || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.029.1/ na śakyam etan mithyā tu kartuṁ mātṛvacas tava |</l>
          <l>BRP006.029.2/ kṛmayo māṁsam ādāya yāsyanty avanim eva ca || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.030.1/ kṛtam evaṁ vacas tathyaṁ mātus tava bhaviṣyati |</l>
          <l>BRP006.030.2/ śāpasya parihāreṇa tvaṁ ca trāto bhaviṣyasi || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.031.1/ ādityaś cābravīt sañjñāṁ kimarthaṁ tanayeṣu vai |</l>
          <l>BRP006.031.2/ tulyeṣv abhyadhikaḥ sneha ekasmin kriyate tvayā || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.032.1/ sā tat pariharantī tu nācacakṣe vivasvate |</l>
          <l>BRP006.032.2/ sa cātmānaṁ samādhāya yogāt tathyam apaśyata || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.033.1/ tāṁ śaptukāmo bhagavān nāśapan munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP006.033.2/ mūrdhajeṣu nijagrāha sa tu tāṁ munisattamāḥ || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.034.1/ tataḥ sarvaṁ yathāvṛttam ācacakṣe vivasvate |</l>
          <l>BRP006.034.2/ vivasvān atha tac chrutvā kruddhas tvaṣṭāram abhyagāt
            || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.035.1/ dṛṣṭvā tu taṁ yathānyāyam arcayitvā vibhāvasum |</l>
          <l>BRP006.035.2/ nirdagdhukāmaṁ roṣeṇa sāntvayām āsa vai tadā || 35
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP006.036.0/ tvaṣṭovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.036.1/ tavātitejasāviṣṭam idaṁ rūpaṁ na śobhate |</l>
          <l>BRP006.036.2/ asahantī ca sañjñā sā vane carati śāḍvale || 36
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.037.1/ draṣṭā hi tāṁ bhavān adya svāṁ bhāryāṁ śubhacāriṇīm
            |</l>
          <l>BRP006.037.2/ ślāghyāṁ yogabalopetāṁ yogam āsthāya gopate || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.038.1/ anukūlaṁ tu te deva yadi syān mama sammatam |</l>
          <l>BRP006.038.2/ rūpaṁ nirvartayāmy adya tava kāntam arindama || 38
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.039.1/ tato 'bhyupagamāt tvaṣṭā mārtaṇḍasya vivasvataḥ |</l>
          <l>BRP006.039.2/ bhramim āropya tat tejaḥ śātayām āsa bho dvijāḥ || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.040.1/ tato nirbhāsitaṁ rūpaṁ tejasā saṁhatena vai |</l>
          <l>BRP006.040.2/ kāntāt kāntataraṁ draṣṭum adhikaṁ śuśubhe tadā || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.041.1/ dadarśa yogam āsthāya svāṁ bhāryāṁ vaḍavāṁ tataḥ
            |</l>
          <l>BRP006.041.2/ adhṛṣyāṁ sarvabhūtānāṁ tejasā niyamena ca || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.042.1/ vaḍavāvapuṣā viprāś carantīm akutobhayām |</l>
          <l>BRP006.042.2/ so 'śvarūpeṇa bhagavāṁs tāṁ mukhe samabhāvayat || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.043.1/ maithunāya viceṣṭantīṁ parapuṁso 'vaśaṅkayā |</l>
          <l>BRP006.043.2/ sā tan niravamac chukraṁ nāsikābhyāṁ vivasvataḥ || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.044.1/ devau tasyām ajāyetām aśvinau bhiṣajāṁ varau |</l>
          <l>BRP006.044.2/ nāsatyaś caiva dasraś ca smṛtau dvāv aśvināv iti ||
            44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.045.1/ mārtaṇḍasyātmajāv etāv aṣṭamasya prajāpateḥ |</l>
          <l>BRP006.045.2/ tāṁ tu rūpeṇa kāntena darśayām āsa bhāskaraḥ || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.046.1/ sā tu dṛṣṭvaiva bhartāraṁ tutoṣa munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP006.046.2/ yamas tu karmaṇā tena bhṛśaṁ pīḍitamānasaḥ || 46
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="27"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.047.1/ dharmeṇa rañjayām āsa dharmarāja imāḥ prajāḥ |</l>
          <l>BRP006.047.2/ sa lebhe karmaṇā tena śubhena paramadyutiḥ || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.048.1/ pitṝṇām ādhipatyaṁ ca lokapālatvam eva ca |</l>
          <l>BRP006.048.2/ manuḥ prajāpatis tv āsīt sāvarṇiḥ sa tapodhanāḥ || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.049.1/ bhāvyaḥ samāgate tasmin manuḥ sāvarṇike 'ntare |</l>
          <l>BRP006.049.2/ merupṛṣṭhe tapo nityam adyāpi sa caraty uta || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.050.1/ bhrātā śanaiścaras tasya grahatvaṁ sa tu labdhavān
            |</l>
          <l>BRP006.050.2/ tvaṣṭā tu tejasā tena viṣṇoś cakram akalpayat || 50
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.051.1/ tad apratihataṁ yuddhe dānavāntacikīrṣayā |</l>
          <l>BRP006.051.2/ yavīyasī tu sāpy āsīd yamī kanyā yaśasvinī || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.052.1/ abhavac ca saricchreṣṭhā yamunā lokapāvanī |</l>
          <l>BRP006.052.2/ manur ity ucyate loke sāvarṇa iti cocyate || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.053.1/ dvitīyo yaḥ sutas tasya manor bhrātā śanaiścaraḥ
            |</l>
          <l>BRP006.053.2/ grahatvaṁ sa ca lebhe vai sarvalokābhipūjitaḥ || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP006.054.1/ ya idaṁ janma devānāṁ śṛṇuyān narasattamaḥ |</l>
          <l>BRP006.054.2/ āpadaṁ prāpya mucyeta prāpnuyāc ca mahad yaśaḥ || 54
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="7" type="chapter">
        <head>Chapter 7 :: The solar dynasty</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 17-20</note>
        <p>BRP007.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.001.1/ manor vaivasvatasyāsan putrā vai nava tatsamāḥ |</l>
          <l>BRP007.001.2/ ikṣvākuś caiva nābhāgo dhṛṣṭaḥ śaryātir eva ca || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.002.1/ nariṣyantaś ca ṣaṣṭho vai prāṁśū riṣṭaś ca saptamaḥ
            |</l>
          <l>BRP007.002.2/ karūṣaś ca pṛṣadhraś ca navaite munisattamāḥ || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.003.1/ akarot putrakāmas tu manur iṣṭiṁ prajāpatiḥ |</l>
          <l>BRP007.003.2/ mitrāvaruṇayor viprāḥ pūrvam eva mahāmatiḥ || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.004.1/ anutpanneṣu bahuṣu putreṣv eteṣu bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP007.004.2/ tasyāṁ ca vartamānāyām iṣṭyāṁ ca dvijasattamāḥ || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.005.1/ mitrāvaruṇayor aṁśe manur āhutim āvahat |</l>
          <l>BRP007.005.2/ tatra divyāmbaradharā divyābharaṇabhūṣitā || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.006.1/ divyasaṁhananā caiva ilā jajña iti śrutiḥ |</l>
          <l>BRP007.006.2/ tām ilety eva hovāca manur daṇḍadharas tadā || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.007.1/ anugacchasva māṁ bhadre tam ilā pratyuvāca ha |</l>
          <l>BRP007.007.2/ dharmayuktam idaṁ vākyaṁ putrakāmaṁ prajāpatim || 7
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.008.0/ ilovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.008.1/ mitrāvaruṇayor aṁśe jātāsmi vadatāṁ vara |</l>
          <l>BRP007.008.2/ tayoḥ sakāśaṁ yāsyāmi na māṁ dharmahatāṁ kuru || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.009.1/ saivam uktvā manuṁ devaṁ mitrāvaruṇayor ilā |</l>
          <l>BRP007.009.2/ gatvāntikaṁ varārohā prāñjalir vākyam abravīt || 9
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="28"/>
        <p>BRP007.010.0/ ilovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.010.1/ aṁśe 'smi yuvayor jātā devau kiṁ karavāṇi vām |</l>
          <l>BRP007.010.2/ manunā cāham uktā vāai anugacchasva mām iti || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.011.1/ tau tathāvādinīṁ sādhvīm ilāṁ dharmaparāyaṇām |</l>
          <l>BRP007.011.2/ mitraś ca varuṇaś cobhāv ūcatus tāṁ dvijottamāḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.012.0/ mitrāvaruṇāv ūcatuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.012.1/ anena tava dharmeṇa praśrayeṇa damena ca |</l>
          <l>BRP007.012.2/ satyena caiva suśroṇi prītau svo varavarṇini || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.013.1/ āvayos tvaṁ mahābhāge khyātiṁ kanyeti yāsyasi || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.014.1/ manor vaṁśakaraḥ putras tvam eva ca bhaviṣyasi |</l>
          <l>BRP007.014.2/ sudyumna iti vikhyātas triṣu lokeṣu śobhane || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.015.1/ jagatpriyo dharmaśīlo manor vaṁśavivardhanaḥ |</l>
          <l>BRP007.015.2/ nivṛttā sā tu tac chrutvā gacchantī pitur antikāt ||
            15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.016.1/ budhenāntaram āsādya maithunāyopamantritā |</l>
          <l>BRP007.016.2/ somaputrād budhād viprās tasyāṁ jajñe purūravāḥ || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.017.1/ janayitvā tataḥ sā tam ilā sudyumnatāṁ gatā |</l>
          <l>BRP007.017.2/ sudyumnasya tu dāyādās trayaḥ paramadhārmikāḥ || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.018.1/ utkalaś ca gayaś caiva vinatāśvaś ca bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP007.018.2/ utkalasyotkalā viprā vinatāśvasya paścimāḥ || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.019.1/ dik pūrvā muniśārdūlā gayasya tu gayā smṛtā |</l>
          <l>BRP007.019.2/ praviṣṭe tu manau viprā divākaram arindamam || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.020.1/ daśadhā tat punaḥ kṣatram akarot pṛthivīm imām |</l>
          <l>BRP007.020.2/ ikṣvākur jyeṣṭhadāyādo madhyadeśam avāptavān || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.021.1/ kanyābhāvāt tu sudyumno naitad rājyam avāptavān |</l>
          <l>BRP007.021.2/ vasiṣṭhavacanāt tv āsīt pratiṣṭhāne mahātmanaḥ || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.022.1/ pratiṣṭhā dharmarājasya sudyumnasya dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP007.022.2/ tat purūravase prādād rājyaṁ prāpya mahāyaśāḥ || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.023.1/ mānaveyo muniśreṣṭhāḥ strīpuṁsor lakṣaṇair yutaḥ
            |</l>
          <l>BRP007.023.2/ dhṛtavāṁs tām ilety evaṁ sudyumneti ca viśrutaḥ || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.024.1/ nāriṣyantāḥ śakāḥ putrā nābhāgasya tu bho dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP007.024.2/ ambarīṣo 'bhavat putraḥ pārthivarṣabhasattamaḥ || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.025.1/ dhṛṣṭasya dhārṣṭakaṁ kṣatraṁ raṇadṛptaṁ babhūva ha
            |</l>
          <l>BRP007.025.2/ karūṣasya ca kārūṣāḥ kṣatriyā yuddhadurmadāḥ || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.026.1/ nābhāgadhṛṣṭaputrāś ca kṣatriyā vaiśyatāṁ gatāḥ |</l>
          <l>BRP007.026.2/ prāṁśor eko 'bhavat putraḥ prajāpatir iti smṛtaḥ ||
            26 ||</l>
        </lg>
        <pb n="29"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.027.1/ nariṣyantasya dāyādo rājā daṇḍadharo yamaḥ |</l>
          <l>BRP007.027.2/ śaryāter mithunaṁ tv āsīd ānarto nāma viśrutaḥ || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.028.1/ putraḥ kanyā sukanyā ca yā patnī cyavanasya ha |</l>
          <l>BRP007.028.2/ ānartasya tu dāyādo raivo nāma mahādyutiḥ || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.029.1/ ānartaviṣayaś caiva purī cāsya kuśasthalī |</l>
          <l>BRP007.029.2/ raivasya raivataḥ putraḥ kakudmī nāma dhārmikaḥ || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.030.1/ jyeṣṭhaḥ putraḥ sa tasyāsīd rājyaṁ prāpya kuśasthalīm
            |</l>
          <l>BRP007.030.2/ sa kanyāsahitaḥ śrutvā gāndharvaṁ brahmaṇo 'ntike ||
            30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.031.1/ muhūrtabhūtaṁ devasya tasthau bahuyugaṁ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP007.031.2/ ājagāma sa caivātha svāṁ purīṁ yādavair vṛtām || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.032.1/ kṛtāṁ dvāravatīṁ nāma bahudvārāṁ manoramām |</l>
          <l>BRP007.032.2/ bhojavṛṣṇyandhakair guptāṁ vasudevapurogamaiḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.033.1/ tatraiva raivato jñātvā yathātattvaṁ dvijottamāḥ
            |</l>
          <l>BRP007.033.2/ kanyāṁ tāṁ baladevāya subhadrāṁ nāma revatīm || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.034.1/ dattvā jagāma śikharaṁ meros tapasi saṁsthitaḥ |</l>
          <l>BRP007.034.2/ reme rāmo 'pi dharmātmā revatyā sahitaḥ sukhī || 34
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.035.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.035.1/ kathaṁ bahuyuge kāle samatīte mahāmate |</l>
          <l>BRP007.035.2/ na jarā revatīṁ prāptā raivataṁ ca kakudminam || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.036.1/ meruṁ gatasya vā tasya śaryāteḥ santatiḥ katham |</l>
          <l>BRP007.036.2/ sthitā pṛthivyām adyāpi śrotum icchāma tattvataḥ ||
            36 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.037.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.037.1/ na jarā kṣutpipāsā vā na mṛtyur munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP007.037.2/ ṛtucakraṁ prabhavati brahmaloke sadānaghāḥ |</l>
          <l>BRP007.037.3/ kakudminaḥ svarlokaṁ tu raivatasya gatasya ha || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.038.1/ hṛtā puṇyajanair viprā rākṣasaiḥ sā kuśasthalī |</l>
          <l>BRP007.038.2/ tasya bhrātṛśataṁ tv āsīd dhārmikasya mahātmanaḥ ||
            38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.039.1/ tad vadhyamānaṁ rakṣobhir diśaḥ prākrāmad acyutāḥ
            |</l>
          <l>BRP007.039.2/ vidrutasya ca viprendrās tasya bhrātṛśatasya vai ||
            39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.040.1/ anvavāyas tu sumahāṁs tatra tatra dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP007.040.2/ teṣāṁ hy ete muniśreṣṭhāḥ śaryātā iti viśrutāḥ || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.041.1/ kṣatriyā guṇasampannā dikṣu sarvāsu viśrutāḥ |</l>
          <l>BRP007.041.2/ śarvaśaḥ sarvagahanaṁ praviṣṭās te mahaujasaḥ || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.042.1/ nābhāgariṣṭaputrau dvau vaiśyau brāhmaṇatāṁ gatau
            |</l>
          <l>BRP007.042.2/ karūṣasya tu kārūṣāḥ kṣatriyā yuddhadurmadāḥ || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.043.1/ pṛṣadhro hiṁsayitvā tu guror gāṁ dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP007.043.2/ śāpāc chūdratvam āpanno navaite parikīrtitāḥ || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.044.1/ vaivasvatasya tanayā muner vai munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP007.044.2/ kṣuvatas tu manor viprā ikṣvākur abhavat sutaḥ || 44
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="30"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.045.1/ tasya putraśataṁ tv āsīd ikṣvākor bhūridakṣiṇam |</l>
          <l>BRP007.045.2/ teṣāṁ vikukṣir jyeṣṭhas tu vikukṣitvād ayodhatām ||
            45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.046.1/ prāptaḥ paramadharmajña so 'yodhyādhipatiḥ prabhuḥ
            |</l>
          <l>BRP007.046.2/ śakunipramukhās tasya putrāḥ pañcaśataṁ smṛtāḥ || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.047.1/ uttarāpathadeśasya rakṣitāro mahābalāḥ |</l>
          <l>BRP007.047.2/ catvāriṁśad daśāṣṭau ca dakṣiṇasyāṁ tathā diśi || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.048.1/ vaśātipramukhāś cānye rakṣitāro dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP007.048.2/ ikṣvākus tu vikukṣiṁ vāai aṣṭakāyām athādiśat || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.049.1/ māṁsam ānaya śrāddhārthaṁ mṛgān hatvā mahābala |</l>
          <l>BRP007.049.2/ śrāddhakarmaṇi coddiṣṭo akṛte śrāddhakarmaṇi || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.050.1/ bhakṣayitvā śaśaṁ viprāḥ śaśādo mṛgayāṁ gataḥ |</l>
          <l>BRP007.050.2/ ikṣvākuṇā parityakto vasiṣṭhavacanāt prabhuḥ || 50
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.051.1/ ikṣvākau saṁsthite viprāḥ śaśādas tu nṛpo 'bhavat
            |</l>
          <l>BRP007.051.2/ śaśādasya tu dāyādaḥ kakutstho nāma vīryavān || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.052.1/ anenās tu kakutsthasya pṛthuś cānenasaḥ smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP007.052.2/ viṣṭarāśvaḥ pṛthoḥ putras tasmād ārdras tv ajāyata ||
            52 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.053.1/ ārdras tu yuvanāśvas tu śrāvastas tatsuto dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP007.053.2/ jajñe śrāvastako rājā śrāvastī yena nirmitā || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.054.1/ śrāvastasya tu dāyādo bṛhadaśvo mahīpatiḥ |</l>
          <l>BRP007.054.2/ kuvalāśvaḥ sutas tasya rājā paramadhārmikaḥ || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.055.1/ yaḥ sa dhundhuvadhād rājā dhundhumāratvam āgataḥ ||
            55 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.056.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.056.1/ dhundhor vadhaṁ mahāprājña śrotum icchāma tattvataḥ
            |</l>
          <l>BRP007.056.2/ yadvadhāt kuvalāśvo 'sau dhundhumāratvam āgataḥ || 56
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.057.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.057.1/ kuvalāśvasya putrāṇāṁ śatam uttamadhanvinām |</l>
          <l>BRP007.057.2/ sarve vidyāsu niṣṇātā balavanto durāsadāḥ || 57
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.058.1/ babhūvur dhārmikāḥ sarve yajvāno bhūridakṣiṇāḥ |</l>
          <l>BRP007.058.2/ kuvalāśvaṁ pitā rājye bṛhadaśvo nyayojayat || 58
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.059.1/ putrasaṅkrāmitaśrīs tu vanaṁ rājā viveśa ha |</l>
          <l>BRP007.059.2/ tam uttaṅko 'tha viprarṣiḥ prayāntaṁ pratyavārayat ||
            59 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.060.0/ uttaṅka uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.060.1/ bhavatā rakṣaṇaṁ kāryaṁ tac ca kartuṁ tvam arhasi
            |</l>
          <l>BRP007.060.2/ nirudvignas tapaś cartuṁ nahi śaknomi pārthiva || 60
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.061.1/ mamāśramasamīpe vai sameṣu marudhanvasu |</l>
          <l>BRP007.061.2/ samudro vālukāpūrṇa uddālaka iti smṛtaḥ || 61 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.062.1/ devatānām avadhyaś ca mahākāyo mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP007.062.2/ antarbhūmigatas tatra vālukāntarhito mahān || 62
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="31"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.063.1/ rākṣasasya madhoḥ putro dhundhur nāma mahāsuraḥ |</l>
          <l>BRP007.063.2/ śete lokavināśāya tapa āsthāya dāruṇam || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.064.1/ saṁvatsarasya paryante sa niśvāsaṁ vimuñcati |</l>
          <l>BRP007.064.2/ yadā tadā mahī tatra calati sma narādhipa || 64
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.065.1/ tasya niḥśvāsavātena raja uddhūyate mahat |</l>
          <l>BRP007.065.2/ ādityapatham āvṛtya saptāhaṁ bhūmikampanam || 65
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.066.1/ savisphuliṅgaṁ sāṅgāraṁ sadhūmam atidāruṇam |</l>
          <l>BRP007.066.2/ tena tāta na śaknomi tasmin sthātuṁ sva āśrame || 66
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.067.1/ taṁ māraya mahākāyaṁ lokānāṁ hitakāmyayā |</l>
          <l>BRP007.067.2/ lokāḥ svasthā bhavanty adya tasmin vinihate tvayā ||
            67 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.068.1/ tvaṁ hi tasya vadhāyaikaḥ samarthaḥ pṛthivīpate |</l>
          <l>BRP007.068.2/ viṣṇunā ca varo datto mahyaṁ pūrvayuge nṛpa || 68
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.069.1/ yas taṁ mahāsuraṁ raudraṁ haniṣyati mahābalam |</l>
          <l>BRP007.069.2/ tasya tvaṁ varadānena tejaś cākhyāpayiṣyasi || 69
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.070.1/ nahi dhundhur mahātejās tejasālpena śakyate |</l>
          <l>BRP007.070.2/ nirdagdhuṁ pṛthivīpāla ciraṁ yugaśatair api || 70
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.071.1/ vīryaṁ ca sumahat tasya devair api durāsadam |</l>
          <l>BRP007.071.2/ sa evam ukto rājarṣir uttaṅkena mahātmanā |</l>
          <l>BRP007.071.3/ kuvalāśvaṁ sutaṁ prādāt tasmai dhundhunibarhaṇe || 71
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.072.0/ bṛhadaśva uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.072.1/ bhagavan nyastaśastro 'ham ayaṁ tu tanayo mama |</l>
          <l>BRP007.072.2/ bhaviṣyati dvijaśreṣṭha dhundhumāro na saṁśayaḥ || 72
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.073.1/ sa taṁ vyādiśya tanayaṁ rājarṣir dhundhumāraṇe |</l>
          <l>BRP007.073.2/ jagāma parvatāyaiva nṛpatiḥ saṁśitavrataḥ || 73
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP007.074.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.074.1/ kuvalāśvas tu putrāṇāṁ śatena saha bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP007.074.2/ prāyād uttaṅkasahito dhundhos tasya nibarhaṇe || 74
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.075.1/ tam āviśat tadā viṣṇus tejasā bhagavān prabhuḥ |</l>
          <l>BRP007.075.2/ uttaṅkasya niyogād vai lokānāṁ hitakāmyayā || 75
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.076.1/ tasmin prayāte durdharṣe divi śabdo mahān abhūt |</l>
          <l>BRP007.076.2/ eṣa śrīmān avadhyo 'dya dhundhumāro bhaviṣyati || 76
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.077.1/ divyair gandhaiś ca mālyaiś ca taṁ devāḥ samavākiran
            |</l>
          <l>BRP007.077.2/ devadundubhayaś caiva praṇedur dvijasattamāḥ || 77
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.078.1/ sa gatvā jayatāṁ śreṣṭhas tanayaiḥ saha vīryavān
            |</l>
          <l>BRP007.078.2/ samudraṁ khānayām āsa vālukāntaram avyayam || 78
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.079.1/ tasya putraiḥ khanadbhiś ca vālukāntarhitas tadā
            |</l>
          <l>BRP007.079.2/ dhundhur āsādito viprā diśam āvṛtya paścimām || 79
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.080.1/ mukhajenāgninā krodhāl lokān udvartayann iva |</l>
          <l>BRP007.080.2/ vāri susrāva vegena mahodadhir ivodaye || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.081.1/ saumasya muniśārdūlā varormikalilo mahān |</l>
          <l>BRP007.081.2/ tasya putraśataṁ dagdhaṁ tribhir ūnaṁ tu rakṣasā ||
            81 ||</l>
        </lg>
        <pb n="32"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.082.1/ tataḥ sa rājā dyutimān rākṣasaṁ taṁ mahābalam |</l>
          <l>BRP007.082.2/ āsasāda mahātejā dhundhuṁ dhundhuvināśanaḥ || 82
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.083.1/ tasya vārimayaṁ vegam āpīya sa narādhipaḥ |</l>
          <l>BRP007.083.2/ yogī yogena vahniṁ ca śamayām āsa vāriṇā || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.084.1/ nihatya taṁ mahākāyaṁ balenodakarākṣasam |</l>
          <l>BRP007.084.2/ uttaṅkaṁ darśayām āsa kṛtakarmā narādhipaḥ || 84
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.085.1/ uttaṅkas tu varaṁ prādāt tasmai rājñe mahātmane |</l>
          <l>BRP007.085.2/ dadau tasyākṣayaṁ vittaṁ śatrubhiś cāparājitam || 85
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.086.1/ dharme ratiṁ ca satataṁ svarge vāsaṁ tathākṣayam
            |</l>
          <l>BRP007.086.2/ putrāṇāṁ cākṣayāṁl lokān svarge ye rakṣasā hatāḥ ||
            86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.087.1/ tasya putrās trayaḥ śiṣṭā dṛḍhāśvo jyeṣṭha ucyate
            |</l>
          <l>BRP007.087.2/ candrāśvakapilāśvau tu kanīyāṁsau kumārakau || 87
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.088.1/ dhaundhumārer dṛḍhāśvasya haryaśvaś cātmajaḥ smṛtaḥ
            |</l>
          <l>BRP007.088.2/ haryaśvasya nikumbho 'bhūt kṣatradharmarataḥ sadā ||
            88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.089.1/ saṁhatāśvo nikumbhasya suto raṇaviśāradaḥ |</l>
          <l>BRP007.089.2/ akṛśāśvakṛśāśvau tu saṁhatāśvasutau dvijāḥ || 89
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.090.1/ tasya haimavatī kanyā satāṁ matā dṛṣadvatī |</l>
          <l>BRP007.090.2/ vikhyātā triṣu lokeṣu putraś cāsyāḥ prasenajit || 90
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.091.1/ lebhe prasenajid bhāryāṁ gaurīṁ nāma pativratām |</l>
          <l>BRP007.091.2/ abhiśastā tu sā bhartrā nadī vai bāhudābhavat || 91
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.092.1/ tasya putro mahān āsīd yuvanāśvo narādhipaḥ |</l>
          <l>BRP007.092.2/ māndhātā yuvanāśvasya trilokavijayī sutaḥ || 92
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.093.1/ tasya caitrarathī bhāryā śaśabindoḥ sutābhavat |</l>
          <l>BRP007.093.2/ sādhvī bindumatī nāma rūpeṇāsadṛśī bhuvi || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.094.1/ pativratā ca jyeṣṭhā ca bhrātṝṇām ayutasya vai |</l>
          <l>BRP007.094.2/ tasyām utpādayām āsa māndhātā dvau sutau dvijāḥ || 94
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.095.1/ purukutsaṁ ca dharmajñaṁ mucukundaṁ ca pārthivam
            |</l>
          <l>BRP007.095.2/ purukutsasutas tv āsīt trasadasyur mahīpatiḥ || 95
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.096.1/ narmadāyām athotpannaḥ sambhūtas tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP007.096.2/ sambhūtasya tu dāyādas |</l>
          <l>BRP007.096.3/ tridhanvā ripumardanaḥ || 96 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.097.1/ rājñas tridhanvanas tv āsīd vidvāṁs trayyāruṇaḥ
            prabhuḥ |</l>
          <l>BRP007.097.2/ tasya satyavrato nāma kumāro 'bhūn mahābalaḥ || 97
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.098.1/ parigrahaṇamantrāṇāṁ vighnaṁ cakre sudurmatiḥ |</l>
          <l>BRP007.098.2/ yena bhāryā kṛtodvāhā hṛtā caiva parasya ha || 98
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.099.1/ bālyāt kāmāc ca mohāc ca sāhasāc cāpalena ca |</l>
          <l>BRP007.099.2/ jahāra kanyāṁ kāmārtaḥ kasyacit puravāsinaḥ || 99
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.100.1/ adharmaśaṅkunā tena taṁ sa trayyāruṇo 'tyajat |</l>
          <l>BRP007.100.2/ apadhvaṁseti bahuśo vadan krodhasamanvitaḥ || 100
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="33"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.101.1/ so 'bravīt pitaraṁ tyaktaḥ kva gacchāmīti vai muhuḥ
            |</l>
          <l>BRP007.101.2/ pitā ca tam athovāca śvapākaiḥ saha vartaya || 101
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.102.1/ nāhaṁ putreṇa putrārthī tvayādya kulapāṁsana |</l>
          <l>BRP007.102.2/ ity uktaḥ sa nirākrāman nagarād vacanāt pituḥ || 102
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.103.1/ na ca taṁ vārayām āsa vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ |</l>
          <l>BRP007.103.2/ sa tu satyavrato viprāḥ śvapākāvasathāntike || 103
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.104.1/ pitrā tyakto 'vasad vīraḥ pitāpy asya vanaṁ yayau
            |</l>
          <l>BRP007.104.2/ tatas tasmiṁs tu viṣaye nāvarṣat pākaśāsanaḥ || 104
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.105.1/ samā dvādaśa bho viprās tenādharmeṇa vai tadā |</l>
          <l>BRP007.105.2/ dārāṁs tu tasya viṣaye viśvāmitro mahātapāḥ || 105
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.106.1/ sannyasya sāgarānte tu cakāra vipulaṁ tapaḥ |</l>
          <l>BRP007.106.2/ tasya patnī gale baddhvā madhyamaṁ putram aurasam ||
            106 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.107.1/ śeṣasya bharaṇārthāya vyakrīṇād gośatena vai |</l>
          <l>BRP007.107.2/ taṁ ca baddhaṁ gale dṛṣṭvā vikrayārthaṁ nṛpātmajaḥ ||
            107 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.108.1/ maharṣiputraṁ dharmātmā mokṣayām āsa bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP007.108.2/ satyavrato mahābāhur bharaṇaṁ tasya cākarot || 108
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP007.109.1/ viśvāmitrasya tuṣṭyartham anukampārtham eva ca |</l>
          <l>BRP007.109.2/ so 'bhavad gālavo nāma gale bandhān mahātapāḥ |</l>
          <l>BRP007.109.3/ maharṣiḥ kauśiko dhīmāṁs tena vīreṇa mokṣitaḥ || 109
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="8" type="chapter">
        <head>Chapter 8 :: The solar dynasty (cont.)</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 20-23</note>
        <p>BRP008.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.001.1/ satyavratas tu bhaktyā ca kṛpayā ca pratijñayā |</l>
          <l>BRP008.001.2/ viśvāmitrakalatraṁ tu babhāra vinaye sthitaḥ || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.002.1/ hatvā mṛgān varāhāṁś ca mahiṣāṁś ca vanecarān |</l>
          <l>BRP008.002.2/ viśvāmitrāśramābhyāśe māṁsaṁ vṛkṣe babandha ca || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.003.1/ upāṁśuvratam āsthāya dīkṣāṁ dvādaśavārṣikīm |</l>
          <l>BRP008.003.2/ pitur niyogād avasat tasmin vanagate nṛpe || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.004.1/ ayodhyāṁ caiva rājyaṁ ca tathaivāntaḥpuraṁ muniḥ
            |</l>
          <l>BRP008.004.2/ yājyopādhyāyasaṁyogād vasiṣṭhaḥ paryarakṣata || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.005.1/ satyavratas tu bālyāc ca bhāvino 'rthasya vai balāt
            |</l>
          <l>BRP008.005.2/ vasiṣṭhe 'bhyadhikaṁ manyuṁ dhārayām āsa nityaśaḥ ||
            5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.006.1/ pitrā hi taṁ tadā rāṣṭrāt tyajyamānaṁ priyaṁ sutam
            |</l>
          <l>BRP008.006.2/ nivārayām āsa munir bahunā kāraṇena na || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.007.1/ pāṇigrahaṇamantrāṇāṁ niṣṭhā syāt saptame pade |</l>
          <l>BRP008.007.2/ na ca satyavratas tasmād dhatavān saptame pade || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.008.1/ jānan dharmaṁ vasiṣṭhas tu na māṁ trātīti bho dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP008.008.2/ satyavratas tadā roṣaṁ vasiṣṭhe manasākarot || 8
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="34"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.009.1/ guṇabuddhyā tu bhagavān vasiṣṭhaḥ kṛtavāṁs tathā
            |</l>
          <l>BRP008.009.2/ na ca satyavratas tasya tam upāṁśum abudhyata || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.010.1/ tasminn aparitoṣaś ca pitur āsīn mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP008.010.2/ tena dvādaśa varṣāṇi nāvarṣat pākaśāsanaḥ || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.011.1/ tena tv idānīṁ vihitāṁ dīkṣāṁ tāṁ durvahāṁ bhuvi
            |</l>
          <l>BRP008.011.2/ kulasya niṣkṛtir viprāḥ kṛtā sā vai bhaved iti || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.012.1/ na taṁ vasiṣṭho bhagavān pitrā tyaktaṁ nyavārayat
            |</l>
          <l>BRP008.012.2/ abhiṣekṣyāmy ahaṁ putram asyety evammatir muniḥ || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.013.1/ sa tu dvādaśa varṣāṇi tāṁ dīkṣām avahad balī |</l>
          <l>BRP008.013.2/ avidyamāne māṁse tu vasiṣṭhasya mahātmanaḥ || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.014.1/ sarvakāmadughāṁ dogdhrīṁ sa dadarśa nṛpātmajaḥ |</l>
          <l>BRP008.014.2/ tāṁ vai krodhāc ca mohāc ca śramāc caiva kṣudhānvitaḥ
            || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.015.1/ deśadharmagato rājā jaghāna munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP008.015.2/ tanmāṁsaṁ sa svayaṁ caiva viśvāmitrasya cātmajān ||
            15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.016.1/ bhojayām āsa tac chrutvā vasiṣṭho 'py asya cukrudhe
            || 16 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP008.017.0/ vasiṣṭha uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.017.1/ pātayeyam ahaṁ krūra tava śaṅkum asaṁśayam |</l>
          <l>BRP008.017.2/ yadi te dvāv imau śaṅkū na syātāṁ vai kṛtau punaḥ ||
            17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.018.1/ pituś cāparitoṣeṇa gurudogdhrīvadhena ca |</l>
          <l>BRP008.018.2/ aprokṣitopayogāc ca trividhas te vyatikramaḥ || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.019.1/ evaṁ trīṇy asya śaṅkūni tāni dṛṣṭvā mahātapāḥ |</l>
          <l>BRP008.019.2/ triśaṅkur iti hovāca triśaṅkus tena sa smṛtaḥ || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.020.1/ viśvāmitrasya dārāṇām anena bharaṇaṁ kṛtam |</l>
          <l>BRP008.020.2/ tena tasmai varaṁ prādān muniḥ prītas triśaṅkave ||
            20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.021.1/ chandyamāno vareṇātha varaṁ vavre nṛpātmajaḥ |</l>
          <l>BRP008.021.2/ saśarīro vraje svargam ity evaṁ yācito varaḥ || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.022.1/ anāvṛṣṭibhaye tasmin gate dvādaśavārṣike |</l>
          <l>BRP008.022.2/ pitrye rājye 'bhiṣicyātha yājayām āsa pārthivam || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.023.1/ miṣatāṁ devatānāṁ ca vasiṣṭhasya ca kauśikaḥ |</l>
          <l>BRP008.023.2/ divam āropayām āsa saśarīraṁ mahātapāḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.024.1/ tasya satyarathā nāma patnī kaikeyavaṁśajā |</l>
          <l>BRP008.024.2/ kumāraṁ janayām āsa hariścandram akalmaṣam || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.025.1/ sa vai rājā hariścandras traiśaṅkava iti smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP008.025.2/ āhartā rājasūyasya samrāḍ iti ha viśrutaḥ || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.026.1/ hariścandrasya putro 'bhūd rohito nāma pārthivaḥ
            |</l>
          <l>BRP008.026.2/ harito rohitasyātha cañcur hārita ucyate || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.027.1/ vijayaś ca muniśreṣṭhāś cañcuputro babhūva ha |</l>
          <l>BRP008.027.2/ jetā sa sarvapṛthivīṁ vijayas tena sa smṛtaḥ || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.028.1/ rurukas tanayas tasya rājā dharmārthakovidaḥ |</l>
          <l>BRP008.028.2/ rurukasya vṛkaḥ putro vṛkād bāhus tu jajñivān || 28
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="35"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.029.1/ haihayās tālajaṅghāś ca nirasyanti sma taṁ nṛpam
            |</l>
          <l>BRP008.029.2/ tatpatnī garbham ādāya aurvasyāśramam āviśat || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.030.1/ nāsatyo dhārmikaś caiva sa ha dharmayuge 'bhavat
            |</l>
          <l>BRP008.030.2/ sagaras tu suto bāhor yajñe saha gareṇa vai || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.031.1/ aurvasyāśramam āsādya bhārgaveṇābhirakṣitaḥ |</l>
          <l>BRP008.031.2/ āgneyam astraṁ labdhvā ca bhārgavāt sagaro nṛpaḥ ||
            31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.032.1/ jigāya pṛthivīṁ hatvā tālajaṅghān sahaihayān |</l>
          <l>BRP008.032.2/ śakānāṁ pahnavānāṁ ca dharmaṁ nirasad acyutaḥ |</l>
          <l>BRP008.032.3/ kṣatriyāṇāṁ muniśreṣṭhāḥ pāradānāṁ ca dharmavit || 32
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP008.033.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.033.1/ kathaṁ sa sagaro jāto gareṇaiva sahācyutaḥ |</l>
          <l>BRP008.033.2/ kimarthaṁ ca śakādīnāṁ kṣatriyāṇāṁ mahaujasām || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.034.1/ dharmān kulocitān rājā kruddho nirasad acyutaḥ |</l>
          <l>BRP008.034.2/ etan naḥ sarvam ācakṣva vistareṇa mahāmate || 34
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP008.035.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.035.1/ bāhor vyasaninaḥ pūrvaṁ hṛtaṁ rājyam abhūt kila |</l>
          <l>BRP008.035.2/ haihayais tālajaṅghaiś ca śakaiḥ sārdhaṁ dvijottamāḥ
            || 35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.036.1/ yavanāḥ pāradāś caiva kāmbojāḥ pahnavās tathā |</l>
          <l>BRP008.036.2/ ete hy api gaṇāḥ pañca haihayārthe parākraman || 36
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.037.1/ hṛtarājyas tadā rājā sa vai bāhur vanaṁ yayau |</l>
          <l>BRP008.037.2/ patnyā cānugato duḥkhī tatra prāṇān avāsṛjat || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.038.1/ patnī tu yādavī tasya sagarbhā pṛṣṭhato 'nvagāt |</l>
          <l>BRP008.038.2/ sapatnyā ca garas tasyai dattaḥ pūrvaṁ kilānaghāḥ ||
            38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.039.1/ sā tu bhartuś citāṁ kṛtvā vane tām abhyarohata |</l>
          <l>BRP008.039.2/ aurvas tāṁ bhārgavo viprāḥ kāruṇyāt samavārayat || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.040.1/ tasyāśrame ca garbhaḥ sa gareṇaiva sahācyutaḥ |</l>
          <l>BRP008.040.2/ vyajāyata mahābāhuḥ sagaro nāma pārthivaḥ || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.041.1/ aurvas tu jātakarmādīṁs tasya kṛtvā mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP008.041.2/ adhyāpya vedaśāstrāṇi tato 'straṁ pratyapādayat || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.042.1/ āgneyaṁ tu mahābhāgā amarair api duḥsaham |</l>
          <l>BRP008.042.2/ sa tenāstrabalenājau balena ca samanvitaḥ || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.043.1/ haihayān vijaghānāśu kruddho rudraḥ paśūn iva |</l>
          <l>BRP008.043.2/ ājahāra ca lokeṣu kīrtiṁ kīrtimatāṁ varaḥ || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.044.1/ tataḥ śakāṁś ca yavanān kāmbojān pāradāṁs tathā |</l>
          <l>BRP008.044.2/ pahnavāṁś caiva niḥśeṣān kartuṁ vyavasito nṛpaḥ || 44
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.045.1/ te vadhyamānā vīreṇa sagareṇa mahātmanā |</l>
          <l>BRP008.045.2/ vasiṣṭhaṁ śaraṇaṁ gatvā praṇipetur manīṣiṇam || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.046.1/ vasiṣṭhas tv atha tān dṛṣṭvā samayena mahādyutiḥ
            |</l>
          <l>BRP008.046.2/ sagaraṁ vārayām āsa teṣāṁ dattvābhayaṁ tadā || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.047.1/ sagaraḥ svāṁ pratijñāṁ tu guror vākyaṁ niśamya ca
            |</l>
          <l>BRP008.047.2/ dharmaṁ jaghāna teṣāṁ vai veṣān anyāṁś cakāra ha ||
            47 ||</l>
        </lg>
        <pb n="36"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.048.1/ ardhaṁ śakānāṁ śiraso muṇḍayitvā vyasarjayat |</l>
          <l>BRP008.048.2/ yavanānāṁ śiraḥ sarvaṁ kāmbojānāṁ tathaiva ca || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.049.1/ pāradā muktakeśāś ca pahnavāñ śmaśrudhāriṇaḥ |</l>
          <l>BRP008.049.2/ niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥ kṛtās tena mahātmanā || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.050.1/ śakā yavanakāmbojāḥ pāradāś ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP008.050.2/ koṇisarpā māhiṣakā darvāś colāḥ sakeralāḥ || 50
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.051.1/ sarve te kṣatriyā viprā dharmas teṣāṁ nirākṛtaḥ |</l>
          <l>BRP008.051.2/ vasiṣṭhavacanād rājñā sagareṇa mahātmanā || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.052.1/ sa dharmavijayī rājā vijityemāṁ vasundharām |</l>
          <l>BRP008.052.2/ aśvaṁ pracārayām āsa vājimedhāya dīkṣitaḥ || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.053.1/ tasya cārayataḥ so 'śvaḥ samudre pūrvadakṣiṇe |</l>
          <l>BRP008.053.2/ velāsamīpe 'pahṛto bhūmiṁ caiva praveśitaḥ || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.054.1/ sa taṁ deśaṁ tadā putraiḥ khānayām āsa pārthivaḥ
            |</l>
          <l>BRP008.054.2/ āsedus te tadā tatra khanyamāne mahārṇave || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.055.1/ tam ādipuruṣaṁ devaṁ hariṁ kṛṣṇaṁ prajāpatim |</l>
          <l>BRP008.055.2/ viṣṇuṁ kapilarūpeṇa svapantaṁ puruṣaṁ tadā || 55
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.056.1/ tasya cakṣuḥsamutthena tejasā pratibudhyataḥ |</l>
          <l>BRP008.056.2/ dagdhāḥ sarve muniśreṣṭhāś catvāras tv avaśeṣitāḥ ||
            56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.057.1/ barhiketuḥ suketuś ca tathā dharmaratho nṛpaḥ |</l>
          <l>BRP008.057.2/ śūraḥ pañcanadaś caiva tasya vaṁśakarā nṛpāḥ || 57
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.058.1/ prādāc ca tasmai bhagavān harir nārāyaṇo varam |</l>
          <l>BRP008.058.2/ akṣayaṁ vaṁśam ikṣvākoḥ kīrtiṁ cāpy anivartinīm || 58
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.059.1/ putraṁ samudraṁ ca vibhuḥ svarge vāsaṁ tathākṣayam
            |</l>
          <l>BRP008.059.2/ samudraś cārgham ādāya vavande taṁ mahīpatim || 59
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.060.1/ sāgaratvaṁ ca lebhe sa karmaṇā tena tasya ha |</l>
          <l>BRP008.060.2/ taṁ cāśvamedhikaṁ so 'śvaṁ samudrād upalabdhavān ||
            60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.061.1/ ājahārāśvamedhānāṁ śataṁ sa sumahātapāḥ |</l>
          <l>BRP008.061.2/ putrāṇāṁ ca sahasrāṇi ṣaṣṭis tasyeti naḥ śrutam || 61
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP008.062.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.062.1/ sagarasyātmajā vīrāḥ kathaṁ jātā mahābalāḥ |</l>
          <l>BRP008.062.2/ vikrāntāḥ ṣaṣṭisāhasrā vidhinā kena sattama || 62
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP008.063.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.063.1/ dve bhārye sagarasyāstāṁ tapasā dagdhakilbiṣe |</l>
          <l>BRP008.063.2/ jyeṣṭhā vidarbhaduhitā keśinī nāma nāmataḥ || 63
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.064.1/ kanīyasī tu mahatī patnī paramadharmiṇī |</l>
          <l>BRP008.064.2/ ariṣṭanemiduhitā rūpeṇāpratimā bhuvi || 64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.065.1/ aurvas tābhyāṁ varaṁ prādāt tad budhyadhvaṁ
            dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP008.065.2/ ṣaṣṭiṁ putrasahasrāṇi gṛhṇātv ekā nitambinī || 65
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.066.1/ ekaṁ vaṁśadharaṁ tv ekā yatheṣṭaṁ varayatv iti |</l>
          <l>BRP008.066.2/ tatraikā jagṛhe putrān ṣaṣṭisāhasrasammitān || 66
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="37"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.067.1/ ekaṁ vaṁśadharaṁ tv ekā tathety āha tato muniḥ |</l>
          <l>BRP008.067.2/ rājā pañcajano nāma babhūva sa mahādyutiḥ || 67
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.068.1/ itarā suṣuve tumbīṁ bījapūrṇām iti śrutiḥ |</l>
          <l>BRP008.068.2/ tatra ṣaṣṭisahasrāṇi garbhās te tilasammitāḥ || 68
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.069.1/ sambabhūvur yathākālaṁ vavṛdhuś ca yathāsukham |</l>
          <l>BRP008.069.2/ ghṛtapūrṇeṣu kumbheṣu tān garbhān nidadhe tataḥ || 69
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.070.1/ dhātrīś caikaikaśaḥ prādāt tāvatīḥ poṣaṇe nṛpaḥ |</l>
          <l>BRP008.070.2/ tato daśasu māseṣu samuttasthur yathākramam || 70
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.071.1/ kumārās te yathākālaṁ sagaraprītivardhanāḥ |</l>
          <l>BRP008.071.2/ ṣaṣṭiputrasahasrāṇi tasyaivam abhavan dvijāḥ || 71
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.072.1/ garbhād alābūmadhyād vai jātāni pṛthivīpateḥ |</l>
          <l>BRP008.072.2/ teṣāṁ nārāyaṇaṁ tejaḥ praviṣṭānāṁ mahātmanām || 72
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.073.1/ ekaḥ pañcajano nāma putro rājā babhūva ha |</l>
          <l>BRP008.073.2/ śūraḥ pañcajanasyāsīd aṁśumān nāma vīryavān || 73
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.074.1/ dilīpas tasya tanayaḥ khaṭvāṅga iti viśrutaḥ |</l>
          <l>BRP008.074.2/ yena svargād ihāgatya muhūrtaṁ prāpya jīvitam || 74
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.075.1/ trayo 'bhisandhitā lokā buddhyā satyena cānaghāḥ
            |</l>
          <l>BRP008.075.2/ dilīpasya tu dāyādo mahārājo bhagīrathaḥ || 75 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.076.1/ yaḥ sa gaṅgāṁ saricchreṣṭhām avātārayata prabhuḥ
            |</l>
          <l>BRP008.076.2/ samudram ānayac caināṁ duhitṛtve 'py akalpayat || 76
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.077.1/ tasmād bhāgīrathī gaṅgā kathyate vaṁśacintakaiḥ |</l>
          <l>BRP008.077.2/ bhagīrathasuto rājā śruta ity abhiviśrutaḥ || 77
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.078.1/ nābhāgas tu śrutasyāsīt putraḥ paramadhārmikaḥ |</l>
          <l>BRP008.078.2/ ambarīṣas tu nābhāgiḥ sindhudvīpapitābhavat || 78
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.079.1/ ayutājit tu dāyādaḥ sindhudvīpasya vīryavān |</l>
          <l>BRP008.079.2/ ayutājitsutas tv āsīd ṛtuparṇo mahāyaśāḥ || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.080.1/ divyākṣahṛdayajño vai rājā nalasakho balī |</l>
          <l>BRP008.080.2/ ṛtuparṇasutas tv āsīd ārtaparṇir mahāyaśāḥ || 80
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.081.1/ sudāsas tasya tanayo rājā indrasakho 'bhavat |</l>
          <l>BRP008.081.2/ sudāsasya sutaḥ proktaḥ saudāso nāma pārthivaḥ || 81
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.082.1/ khyātaḥ kalmāṣapādo vai rājā mitrasaho 'bhavat |</l>
          <l>BRP008.082.2/ kalmāṣapādasya sutaḥ sarvakarmeti viśrutaḥ || 82
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.083.1/ anaraṇyas tu putro 'bhūd viśrutaḥ sarvakarmaṇaḥ |</l>
          <l>BRP008.083.2/ anaraṇyasuto nighno nighnato dvau babhūvatuḥ || 83
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.084.1/ anamitro raghuś caiva pārthivarṣabhasattamau |</l>
          <l>BRP008.084.2/ anamitrasuto rājā vidvān duliduho 'bhavat || 84
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.085.1/ dilīpas tanayas tasya rāmasya prapitāmahaḥ |</l>
          <l>BRP008.085.2/ dīrghabāhur dilīpasya raghur nāmnā suto 'bhavat || 85
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="38"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.086.1/ ayodhyāyāṁ mahārājo yaḥ purāsīn mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP008.086.2/ ajas tu rāghavo jajñe tathā daśaratho 'py ajāt || 86
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.087.1/ rāmo daśarathāj jajñe dharmātmā sumahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP008.087.2/ rāmasya tanayo jajñe kuśa ity abhisañjñitaḥ || 87
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.088.1/ atithis tu kuśāj jajñe dharmātmā sumahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP008.088.2/ atithes tv abhavat putro niṣadho nāma vīryavān || 88
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.089.1/ niṣadhasya nalaḥ putro nabhaḥ putro nalasya ca |</l>
          <l>BRP008.089.2/ nabhasya puṇḍarīkas tu kṣemadhanvā tataḥ smṛtaḥ || 89
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.090.1/ kṣemadhanvasutas tv āsīd devānīkaḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP008.090.2/ āsīd ahīnagur nāma devānīkātmajaḥ prabhuḥ || 90
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.091.1/ ahīnagos tu dāyādaḥ sudhanvā nāma pārthivaḥ |</l>
          <l>BRP008.091.2/ sudhanvanaḥ sutaś cāpi tato jajñe śalo nṛpaḥ || 91
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.092.1/ ukyo nāma sa dharmātmā śalaputro babhūva ha |</l>
          <l>BRP008.092.2/ vajranābhaḥ sutas tasya nalas tasya mahātmanaḥ || 92
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.093.1/ nalau dvāv eva vikhyātau purāṇe munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP008.093.2/ vīrasenātmajaś caiva yaś cekṣvākukulodvahaḥ || 93
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.094.1/ ikṣvākuvaṁśaprabhavāḥ prādhānyena prakīrtitāḥ |</l>
          <l>BRP008.094.2/ ete vivasvato vaṁśe rājāno bhūritejasaḥ || 94 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP008.095.1/ paṭhan samyag imāṁ sṛṣṭim ādityasya vivasvataḥ |</l>
          <l>BRP008.095.2/ śrāddhadevasya devasya prajānāṁ puṣṭidasya ca |</l>
          <l>BRP008.095.3/ prajāvān eti sāyujyam ādityasya vivasvataḥ || 95
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="9" type="chapter">
        <head>Chapter 9 :: The origin of Soma, the abduction of Tārā, and the
          birth of Budha</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 24-25</note>
        <p>BRP009.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.001.1/ pitā somasya bho viprā jajñe 'trir bhagavān ṛṣiḥ
            |</l>
          <l>BRP009.001.2/ brahmaṇo mānasāt pūrvaṁ prajāsargaṁ vidhitsataḥ || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.002.1/ anuttaraṁ nāma tapo yena taptaṁ hi tat purā |</l>
          <l>BRP009.002.2/ trīṇi varṣasahasrāṇi divyānīti hi naḥ śrutam || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.003.1/ ūrdhvam ācakrame tasya retaḥ somatvam īyivat |</l>
          <l>BRP009.003.2/ netrābhyāṁ vāri susrāva daśadhā dyotayan diśaḥ || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.004.1/ taṁ garbhaṁ vidhinādiṣṭā daśa devyo dadhus tataḥ
            |</l>
          <l>BRP009.004.2/ sametya dhārayām āsur na ca tāḥ samaśaknuvan || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.005.1/ yadā na dhāraṇe śaktās tasya garbhasya tā diśaḥ |</l>
          <l>BRP009.005.2/ tatas tābhiḥ sa tyaktas tu nipapāta vasundharām || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.006.1/ patitaṁ somam ālokya brahmā lokapitāmahaḥ |</l>
          <l>BRP009.006.2/ ratham āropayām āsa lokānāṁ hitakāmyayā || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.007.1/ tasmin nipatite devāḥ putre 'treḥ paramātmani |</l>
          <l>BRP009.007.2/ tuṣṭuvur brahmaṇaḥ putrās tathānye munisattamāḥ || 7
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="39"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.008.1/ tasya saṁstūyamānasya tejaḥ somasya bhāsvataḥ |</l>
          <l>BRP009.008.2/ āpyāyanāya lokānāṁ bhāvayām āsa sarvataḥ || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.009.1/ sa tena rathamukhyena sāgarāntāṁ vasundharām |</l>
          <l>BRP009.009.2/ triḥsaptakṛtvo 'tiyaśāś cakārābhipradakṣiṇām || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.010.1/ tasya yac caritaṁ tejaḥ pṛthivīm anvapadyata |</l>
          <l>BRP009.010.2/ oṣadhyas tāḥ samudbhūtā yābhiḥ sandhāryate jagat ||
            10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.011.1/ sa labdhatejā bhagavān saṁstavaiś ca svakarmabhiḥ
            |</l>
          <l>BRP009.011.2/ tapas tepe mahābhāgaḥ padmānāṁ darśanāya saḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.012.1/ tatas tasmai dadau rājyaṁ brahmā brahmavidāṁ varaḥ
            |</l>
          <l>BRP009.012.2/ bījauṣadhīnāṁ viprāṇām apāṁ ca munisattamāḥ || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.013.1/ sa tat prāpya mahārājyaṁ somaḥ saumyavatāṁ varaḥ
            |</l>
          <l>BRP009.013.2/ samājahre rājasūyaṁ sahasraśatadakṣiṇam || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.014.1/ dakṣiṇām adadāt somas trīṁl lokān iti naḥ śrutam
            |</l>
          <l>BRP009.014.2/ tebhyo brahmarṣimukhyebhyaḥ sadasyebhyaś ca bho
            dvijāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.015.1/ hiraṇyagarbho brahmātrir bhṛguś ca ṛtvijo 'bhavat
            |</l>
          <l>BRP009.015.2/ sadasyo 'bhūd dharis tatra munibhir bahubhir vṛtaḥ ||
            15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.016.1/ taṁ sinīś ca kuhūś caiva dyutiḥ puṣṭiḥ prabhā vasuḥ
            |</l>
          <l>BRP009.016.2/ kīrtir dhṛtiś ca lakṣmīś ca nava devyaḥ siṣevire ||
            16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.017.1/ prāpyāvabhṛtham apy agryaṁ sarvadevarṣipūjitaḥ |</l>
          <l>BRP009.017.2/ virarājādhirājendro daśadhā bhāsayan diśaḥ || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.018.1/ tasya tat prāpya duṣprāpyam aiśvaryam ṛṣisatkṛtam
            |</l>
          <l>BRP009.018.2/ vibabhrāma matis tātāvinayād anayāhṛtā || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.019.1/ bṛhaspateḥ sa vai bhāryām aiśvaryamadamohitaḥ |</l>
          <l>BRP009.019.2/ jahāra tarasā somo vimatyāṅgirasaḥ sutam || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.020.1/ sa yācyamāno devaiś ca tathā devarṣibhir muhuḥ |</l>
          <l>BRP009.020.2/ naiva vyasarjayat tārāṁ tasmāai aṅgirase tadā || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.021.1/ uśanā tasya jagrāha pārṣṇim aṅgirasas tadā |</l>
          <l>BRP009.021.2/ rudraś ca pārṣṇiṁ jagrāha gṛhītvājagavaṁ dhanuḥ || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.022.1/ tena brahmaśiro nāma paramāstraṁ mahātmanā |</l>
          <l>BRP009.022.2/ uddiśya devān utsṛṣṭaṁ yenaiṣāṁ nāśitaṁ yaśaḥ || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.023.1/ tatra tad yuddham abhavat prakhyātaṁ tārakāmayam
            |</l>
          <l>BRP009.023.2/ devānāṁ dānavānāṁ ca lokakṣayakaraṁ mahat || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.024.1/ tatra śiṣṭās tu ye devās tuṣitāś caiva ye dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP009.024.2/ brahmāṇaṁ śaraṇaṁ jagmur ādidevaṁ sanātanam || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.025.1/ tadā nivāryośanasaṁ taṁ vai rudraṁ ca śaṅkaram |</l>
          <l>BRP009.025.2/ dadāv aṅgirase tārāṁ svayam eva pitāmahaḥ || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.026.1/ tām antaḥprasavāṁ dṛṣṭvā kruddhaḥ prāha bṛhaspatiḥ
            |</l>
          <l>BRP009.026.2/ madīyāyāṁ na te yonau garbho dhāryaḥ kathañcana || 26
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="40"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.027.1/ iṣīkāstambam āsādya garbhaṁ sā cotsasarja ha |</l>
          <l>BRP009.027.2/ jātamātraḥ sa bhagavān devānām ākṣipad vapuḥ || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.028.1/ tataḥ saṁśayam āpannās tārām ūcuḥ surottamāḥ |</l>
          <l>BRP009.028.2/ satyaṁ brūhi sutaḥ kasya somasyātha bṛhaspateḥ || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.029.1/ pṛcchyamānā yadā devair nāha sā vibudhān kila |</l>
          <l>BRP009.029.2/ tadā tāṁ śaptum ārabdhaḥ kumāro dasyuhantamaḥ || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.030.1/ taṁ nivārya tato brahmā tārāṁ papraccha saṁśayam
            |</l>
          <l>BRP009.030.2/ yad atra tathyaṁ tad brūhi tāre kasya sutas tv ayam
            || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.031.1/ uvāca prāñjaliḥ sā taṁ somasyeti pitāmaham |</l>
          <l>BRP009.031.2/ tadā taṁ mūrdhni cāghrāya somo rājā sutaṁ prati || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.032.1/ budha ity akaron nāma tasya bālasya dhīmataḥ |</l>
          <l>BRP009.032.2/ pratikūlaṁ ca gagane samabhyuttiṣṭhate budhaḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.033.1/ utpādayām āsa tadā putraṁ vairājaputrikam |</l>
          <l>BRP009.033.2/ tasyāpatyaṁ mahātejā babhūvailaḥ purūravāḥ || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.034.1/ urvaśyāṁ jajñire yasya putrāḥ sapta mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP009.034.2/ etat somasya vo janma kīrtitaṁ kīrtivardhanam || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.035.1/ vaṁśam asya muniśreṣṭhāḥ kīrtyamānaṁ nibodhata |</l>
          <l>BRP009.035.2/ dhanyam āyuṣyam ārogyaṁ puṇyaṁ saṅkalpasādhanam || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP009.036.1/ somasya janma śrutvaiva pāpebhyo vipramucyate || 36
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="10" type="chapter">
        <head>Chapter 10 :: The lunar dynasty: Amāvasu branch</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 25-27</note>
        <p>BRP010.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.001.1/ budhasya tu muniśreṣṭhā vidvān putraḥ purūravāḥ |</l>
          <l>BRP010.001.2/ tejasvī dānaśīlaś ca yajvā vipuladakṣiṇaḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.002.1/ brahmavādī parākrāntaḥ śatrubhir yudhi durdamaḥ |</l>
          <l>BRP010.002.2/ āhartā cāgnihotrasya yajñānāṁ ca mahīpatiḥ || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.003.1/ satyavādī puṇyamatiḥ samyaksaṁvṛtamaithunaḥ |</l>
          <l>BRP010.003.2/ atīva triṣu lokeṣu yaśasāpratimaḥ sadā || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.004.1/ taṁ brahmavādinaṁ śāntaṁ dharmajñaṁ satyavādinam
            |</l>
          <l>BRP010.004.2/ urvaśī varayām āsa hitvā mānaṁ yaśasvinī || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.005.1/ tayā sahāvasad rājā daśa varṣāṇi pañca ca |</l>
          <l>BRP010.005.2/ ṣaṭ pañca sapta cāṣṭau ca daśa cāṣṭau ca bho dvijāḥ
            || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.006.1/ vane caitrarathe ramye tathā mandākinītaṭe |</l>
          <l>BRP010.006.2/ alakāyāṁ viśālāyāṁ nandane ca vanottame || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.007.1/ uttarān sa kurūn prāpya manoramaphaladrumān |</l>
          <l>BRP010.007.2/ gandhamādanapādeṣu meruśṛṅge tathottare || 7 ||</l>
        </lg>
        <pb n="41"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.008.1/ eteṣu vanamukhyeṣu surair ācariteṣu ca |</l>
          <l>BRP010.008.2/ urvaśyā sahito rājā reme paramayā mudā || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.009.1/ deśe puṇyatame caiva maharṣibhir abhiṣṭute |</l>
          <l>BRP010.009.2/ rājyaṁ sa kārayām āsa prayāge pṛthivīpatiḥ || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.010.1/ evamprabhāvo rājāsīd ailas tu narasattamaḥ |</l>
          <l>BRP010.010.2/ uttare jāhnavītīre pratiṣṭhāne mahāyaśāḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP010.011.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.011.1/ ailaputrā babhūvus te sapta devasutopamāḥ |</l>
          <l>BRP010.011.2/ gandharvaloke viditā āyur dhīmān amāvasuḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.012.1/ viśvāyuś caiva dharmātmā śrutāyuś ca tathāparaḥ |</l>
          <l>BRP010.012.2/ dṛḍhāyuś ca vanāyuś ca bahvāyuś corvaśīsutāḥ || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.013.1/ amāvasos tu dāyādo bhīmo rājātha rājarāṭ |</l>
          <l>BRP010.013.2/ śrīmān bhīmasya dāyādo rājāsīt kāñcanaprabhaḥ || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.014.1/ vidvāṁs tu kāñcanasyāpi suhotro 'bhūn mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP010.014.2/ suhotrasyābhavaj jahnuḥ keśinyā garbhasambhavaḥ || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.015.1/ ājahre yo mahat sattraṁ sarpamedhaṁ mahāmakham |</l>
          <l>BRP010.015.2/ patilobhena yaṁ gaṅgā patitvena sasāra ha || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.016.1/ necchataḥ plāvayām āsa tasya gaṅgā tadā sadaḥ |</l>
          <l>BRP010.016.2/ sa tayā plāvitaṁ dṛṣṭvā yajñavāṭaṁ samantataḥ || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.017.1/ sauhotrir aśapad gaṅgāṁ kruddho rājā dvijottamāḥ
            |</l>
          <l>BRP010.017.2/ eṣa te viphalaṁ yatnaṁ pibann ambhaḥ karomy aham ||
            17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.018.1/ asya gaṅge 'valepasya sadyaḥ phalam avāpnuhi |</l>
          <l>BRP010.018.2/ jahnurājarṣiṇā pītāṁ gaṅgāṁ dṛṣṭvā maharṣayaḥ || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.019.1/ upaninyur mahābhāgāṁ duhitṛtvena jāhnavīm |</l>
          <l>BRP010.019.2/ yuvanāśvasya putrīṁ tu kāverīṁ jahnur āvahat || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.020.1/ yuvanāśvasya śāpena gaṅgārdhena vinirgatā |</l>
          <l>BRP010.020.2/ kāverīṁ saritāṁ śreṣṭhāṁ jahnor bhāryām aninditām ||
            20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.021.1/ jahnus tu dayitaṁ putraṁ sunadyaṁ nāma dhārmikam
            |</l>
          <l>BRP010.021.2/ kāveryāṁ janayām āsa ajakas tasya cātmajaḥ || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.022.1/ ajakasya tu dāyādo balākāśvo mahīpatiḥ |</l>
          <l>BRP010.022.2/ babhūva mṛgayāśīlaḥ kuśas tasyātmajo 'bhavat || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.023.1/ kuśaputrā babhūvur hi catvāro devavarcasaḥ |</l>
          <l>BRP010.023.2/ kuśikaḥ kuśanābhaś ca kuśāmbo mūrtimāṁs tathā || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.024.1/ ballavaiḥ saha saṁvṛddho rājā vanacaraḥ sadā |</l>
          <l>BRP010.024.2/ kuśikas tu tapas tepe putram indrasamaṁ prabhuḥ || 24
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="42"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.025.1/ labheyam iti taṁ śakras trāsād abhyetya jajñivān
            |</l>
          <l>BRP010.025.2/ pūrṇe varṣasahasre vai tataḥ śakro hy apaśyata || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.026.1/ atyugratapasaṁ dṛṣṭvā sahasrākṣaḥ purandaraḥ |</l>
          <l>BRP010.026.2/ samarthaḥ putrajanane svayam evāsya śāśvataḥ || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.027.1/ putrārthaṁ kalpayām āsa devendraḥ surasattamaḥ |</l>
          <l>BRP010.027.2/ sa gādhir abhavad rājā maghavān kauśikaḥ svayam || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.028.1/ paurā yasyābhavad bhāryā gādhis tasyām ajāyata |</l>
          <l>BRP010.028.2/ gādheḥ kanyā mahābhāgā nāmnā satyavatī śubhā || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.029.1/ tāṁ gādhiḥ kāvyaputrāya ṛcīkāya dadau prabhuḥ |</l>
          <l>BRP010.029.2/ tasyāḥ prītaḥ sa vai bhartā bhārgavo bhṛgunandanaḥ ||
            29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.030.1/ putrārthaṁ sādhayām āsa caruṁ gādhes tathaiva ca
            |</l>
          <l>BRP010.030.2/ uvācāhūya tāṁ bhāryām ṛcīko bhārgavas tadā || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.031.1/ upayojyaś carur ayaṁ tvayā mātrā svayaṁ śubhe |</l>
          <l>BRP010.031.2/ tasyāṁ janiṣyate putro dīptimān kṣatriyarṣabhaḥ || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.032.1/ ajeyaḥ kṣatriyair loke kṣatriyarṣabhasūdanaḥ |</l>
          <l>BRP010.032.2/ tavāpi putraṁ kalyāṇi dhṛtimantaṁ tapodhanam || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.033.1/ śamātmakaṁ dvijaśreṣṭhaṁ carur eṣa vidhāsyati |</l>
          <l>BRP010.033.2/ evam uktvā tu tāṁ bhāryām ṛcīko bhṛgunandanaḥ || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.034.1/ tapasy abhirato nityam araṇyaṁ praviveśa ha |</l>
          <l>BRP010.034.2/ gādhiḥ sadāras tu tadā ṛcīkāśramam abhyagāt || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.035.1/ tīrthayātrāprasaṅgena sutāṁ draṣṭuṁ nareśvaraḥ |</l>
          <l>BRP010.035.2/ carudvayaṁ gṛhītvā sā ṛṣeḥ satyavatī tadā || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.036.1/ carum ādāya yatnena sā tu mātre nyavedayat |</l>
          <l>BRP010.036.2/ mātā tu tasyā daivena duhitre svaṁ caruṁ dadau || 36
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.037.1/ tasyāś carum athājñānād ātmasaṁsthaṁ cakāra ha |</l>
          <l>BRP010.037.2/ atha satyavatī sarvaṁ kṣatriyāntakaraṁ tadā || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.038.1/ dhārayām āsa dīptena vapuṣā ghoradarśanā |</l>
          <l>BRP010.038.2/ tām ṛcīkas tato dṛṣṭvā yogenābhyupasṛtya ca || 38
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.039.1/ tato 'bravīd dvijaśreṣṭhaḥ svāṁ bhāryāṁ varavarṇinīm
            |</l>
          <l>BRP010.039.2/ mātrāsi vañcitā bhadre caruvyatyāsahetunā || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.040.1/ janayiṣyati hi putras te krūrakarmātidāruṇaḥ |</l>
          <l>BRP010.040.2/ bhrātā janiṣyate cāpi brahmabhūtas tapodhanaḥ || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.041.1/ viśvaṁ hi brahma tapasā mayā tasmin samarpitam |</l>
          <l>BRP010.041.2/ evam uktā mahābhāgā bhartrā satyavatī tadā || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.042.1/ prasādayām āsa patiṁ putro me nedṛśo bhavet |</l>
          <l>BRP010.042.2/ brāhmaṇāpasadas tvatta ity ukto munir abravīt || 42
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP010.043.0/ ṛcīka uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.043.1/ naiṣa saṅkalpitaḥ kāmo mayā bhadre tathāstv iti |</l>
          <l>BRP010.043.2/ ugrakarmā bhavet putraḥ pitur mātuś ca kāraṇāt || 43
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="43"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.044.1/ punaḥ satyavatī vākyam evam uktvābravīd idam |</l>
          <l>BRP010.044.2/ icchaṁl lokān api mune sṛjethāḥ kiṁ punaḥ sutam || 44
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.045.1/ śamātmakam ṛjuṁ tvaṁ me putraṁ dātum ihārhasi |</l>
          <l>BRP010.045.2/ kāmam evaṁvidhaḥ pautro mama syāt tava ca prabho ||
            45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.046.1/ yady anyathā na śakyaṁ vai kartum etad dvijottama
            |</l>
          <l>BRP010.046.2/ tataḥ prasādam akarot sa tasyās tapaso balāt || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.047.1/ putre nāsti viśeṣo me pautre vā varavarṇini |</l>
          <l>BRP010.047.2/ tvayā yathoktaṁ vacanaṁ tathā bhadre bhaviṣyati || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.048.1/ tataḥ satyavatī putraṁ janayām āsa bhārgavam |</l>
          <l>BRP010.048.2/ tapasy abhirataṁ dāntaṁ jamadagniṁ samātmakam || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.049.1/ bhṛgor jagatyāṁ vaṁśe 'smiñ |</l>
          <l>BRP010.049.2/ jamadagnir ajāyata |</l>
          <l>BRP010.049.3/ sā hi satyavatī puṇyā satyadharmaparāyaṇā || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.050.1/ kauśikīti samākhyātā pravṛtteyaṁ mahānadī |</l>
          <l>BRP010.050.2/ ikṣvākuvaṁśaprabhavo reṇur nāma narādhipaḥ || 50
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.051.1/ tasya kanyā mahābhāgā kāmalī nāma reṇukā |</l>
          <l>BRP010.051.2/ reṇukāyāṁ tu kāmalyāṁ tapovidyāsamanvitaḥ || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.052.1/ ārcīko janayām āsa jāmadagnyaṁ sudāruṇam |</l>
          <l>BRP010.052.2/ sarvavidyāntagaṁ śreṣṭhaṁ dhanurvedasya pāragam || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.053.1/ rāmaṁ kṣatriyahantāraṁ pradīptam iva pāvakam |</l>
          <l>BRP010.053.2/ aurvasyaivam ṛcīkasya satyavatyāṁ mahāyaśāḥ || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.054.1/ jamadagnis tapovīryāj jajñe brahmavidāṁ varaḥ |</l>
          <l>BRP010.054.2/ madhyamaś ca śunaḥśephaḥ śunaḥpucchaḥ kaniṣṭhakaḥ ||
            54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.055.1/ viśvāmitraṁ tu dāyādaṁ gādhiḥ kuśikanandanaḥ |</l>
          <l>BRP010.055.2/ janayām āsa putraṁ tu tapovidyāśamātmakam || 55
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.056.1/ prāpya brahmarṣisamatāṁ yo 'yaṁ brahmarṣitāṁ gataḥ
            |</l>
          <l>BRP010.056.2/ viśvāmitras tu dharmātmā nāmnā viśvarathaḥ smṛtaḥ ||
            56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.057.1/ jajñe bhṛguprasādena kauśikād vaṁśavardhanaḥ |</l>
          <l>BRP010.057.2/ viśvāmitrasya ca sutā devarātādayaḥ smṛtāḥ || 57
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.058.1/ prakhyātās triṣu lokeṣu teṣāṁ nāmāny ataḥparam |</l>
          <l>BRP010.058.2/ devarātaḥ katiś caiva yasmāt kātyāyanāḥ smṛtāḥ || 58
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.059.1/ śālāvatyāṁ hiraṇyākṣo reṇur jajñe 'tha reṇukaḥ |</l>
          <l>BRP010.059.2/ sāṅkṛtir gālavaś caiva mudgalaś caiva viśrutaḥ || 59
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.060.1/ madhucchando jayaś caiva devalaś ca tathāṣṭakaḥ |</l>
          <l>BRP010.060.2/ kacchapo hāritaś caiva viśvāmitrasya te sutāḥ || 60
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.061.1/ teṣāṁ khyātāni gotrāṇi kauśikānāṁ mahātmanām |</l>
          <l>BRP010.061.2/ pāṇino babhravaś caiva dhyānajapyās tathaiva ca || 61
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.062.1/ pārthivā devarātāś ca śālaṅkāyanabāṣkalāḥ |</l>
          <l>BRP010.062.2/ lohitā yamadūtāś ca tathā kārūṣakāḥ smṛtāḥ || 62
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="44"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.063.1/ pauravasya muniśreṣṭhā brahmarṣeḥ kauśikasya ca |</l>
          <l>BRP010.063.2/ sambandho 'py asya vaṁśe 'smin brahmakṣatrasya
            viśrutaḥ || 63 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.064.1/ viśvāmitrātmajānāṁ tu śunaḥśepho 'grajaḥ smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP010.064.2/ bhārgavaḥ kauśikatvaṁ hi prāptaḥ sa munisattamaḥ ||
            64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.065.1/ viśvāmitrasya putras tu śunaḥśepho 'bhavat kila |</l>
          <l>BRP010.065.2/ haridaśvasya yajñe tu paśutve viniyojitaḥ || 65
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.066.1/ devair dattaḥ śunaḥśepho viśvāmitrāya vai punaḥ |</l>
          <l>BRP010.066.2/ devair dattaḥ sa vai yasmād devarātas tato 'bhavat ||
            66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.067.1/ devarātādayaḥ sapta viśvāmitrasya vai sutāḥ |</l>
          <l>BRP010.067.2/ dṛṣadvatīsutaś cāpi vaiśvāmitras tathāṣṭakaḥ || 67
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP010.068.1/ aṣṭakasya suto lauhiḥ prokto jahnugaṇo mayā |</l>
          <l>BRP010.068.2/ ata ūrdhvaṁ pravakṣyāmi vaṁśam āyor mahātmanaḥ || 68
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="11" type="chapter">
        <head>Chapter 11 :: The lunar dynasty (cont.): Branch of Āyu's younger
          sons</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 27-29</note>
        <p>BRP011.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.001.1/ āyoḥ putrāś ca te pañca sarve vīrā mahārathāḥ |</l>
          <l>BRP011.001.2/ svarbhānutanayāyāṁ ca prabhāyāṁ jajñire nṛpāḥ || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.002.1/ nahuṣaḥ prathamaṁ jajñe vṛddhaśarmā tataḥ param |</l>
          <l>BRP011.002.2/ rambho rajir anenāś ca triṣu lokeṣu viśrutāḥ || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.003.1/ rajiḥ putraśatānīha janayām āsa pañca vai |</l>
          <l>BRP011.003.2/ rājeyam iti vikhyātaṁ kṣatram indrabhayāvaham || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.004.1/ yatra daivāsure yuddhe samutpanne sudāruṇe |</l>
          <l>BRP011.004.2/ devāś caivāsurāś caiva pitāmaham athābruvan || 4
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP011.005.0/ devāsurā ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.005.1/ āvayor bhagavan yuddhe ko vijetā bhaviṣyati |</l>
          <l>BRP011.005.2/ brūhi naḥ sarvabhūteśa śrotum icchāma tattvataḥ || 5
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP011.006.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.006.1/ yeṣām arthāya saṅgrāme rajir āttāyudhaḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP011.006.2/ yotsyate te vijeṣyanti trīṁl lokān nātra saṁśayaḥ ||
            6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.007.1/ yato rajir dhṛtis tatra śrīś ca tatra yato dhṛtiḥ
            |</l>
          <l>BRP011.007.2/ yato dhṛtiś ca śrīś caiva dharmas tatra jayas tathā
            || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.008.1/ te devā dānavāḥ prītā devenoktā rajiṁ tadā |</l>
          <l>BRP011.008.2/ abhyayur jayam icchanto vṛṇvānās taṁ nararṣabham || 8
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="45"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.009.1/ sa hi svarbhānudauhitraḥ prabhāyāṁ samapadyata |</l>
          <l>BRP011.009.2/ rājā paramatejasvī somavaṁśavivardhanaḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.010.1/ te hṛṣṭamanasaḥ sarve rajiṁ vai devadānavāḥ |</l>
          <l>BRP011.010.2/ ūcur asmajjayāya tvaṁ gṛhāṇa varakārmukam || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.011.1/ athovāca rajis tatra tayor vai devadaityayoḥ |</l>
          <l>BRP011.011.2/ arthajñaḥ svārtham uddiśya yaśaḥ svaṁ ca prakāśayan
            || 11 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP011.012.0/ rajir uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.012.1/ yadi daityagaṇān sarvāñ jitvā vīryeṇa vāsavaḥ |</l>
          <l>BRP011.012.2/ indro bhavāmi dharmeṇa tato yotsyāmi saṁyuge || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.013.1/ devāḥ prathamato viprāḥ pratīyur hṛṣṭamānasāḥ |</l>
          <l>BRP011.013.2/ evaṁ yatheṣṭaṁ nṛpate kāmaḥ sampadyatāṁ tava || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.014.1/ śrutvā suragaṇānāṁ tu vākyaṁ rājā rajis tadā |</l>
          <l>BRP011.014.2/ papracchāsuramukhyāṁs tu yathā devān apṛcchata || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.015.1/ dānavā darpasampūrṇāḥ svārtham evāvagamya ha |</l>
          <l>BRP011.015.2/ pratyūcus taṁ nṛpavaraṁ sābhimānam idaṁ vacaḥ || 15
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP011.016.0/ dānavā ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.016.1/ asmākam indraḥ prahrādo yasyārthe vijayāmahe |</l>
          <l>BRP011.016.2/ asmiṁs tu samare rājaṁs tiṣṭha tvaṁ rājasattama || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.017.1/ sa tatheti bruvann eva devair apy aticoditaḥ |</l>
          <l>BRP011.017.2/ bhaviṣyasīndro jitvainaṁ devair uktas tu pārthivaḥ ||
            17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.018.1/ jaghāna dānavān sarvān ye 'vadhyā vajrapāṇinaḥ |</l>
          <l>BRP011.018.2/ sa vipranaṣṭāṁ devānāṁ paramaśrīḥ śriyaṁ vaśī || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.019.1/ nihatya dānavān sarvān ājahāra rajiḥ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP011.019.2/ tato rajiṁ mahāvīryaṁ devaiḥ saha śatakratuḥ || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.020.1/ rajiputro 'ham ity uktvā punar evābravīd vacaḥ |</l>
          <l>BRP011.020.2/ indro 'si tāta devānāṁ sarveṣāṁ nātra saṁśayaḥ || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.021.1/ yasyāham indraḥ putras te khyātiṁ yāsyāmi karmabhiḥ
            |</l>
          <l>BRP011.021.2/ sa tu śakravacaḥ śrutvā vañcitas tena māyayā || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.022.1/ tathaivety abravīd rājā prīyamāṇaḥ śatakratum |</l>
          <l>BRP011.022.2/ tasmiṁs tu devaiḥ sadṛśo divaṁ prāpte mahīpatau || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.023.1/ dāyādyam indrād ājahrū rājyaṁ tattanayā rajeḥ |</l>
          <l>BRP011.023.2/ pañca putraśatāny asya tad vai sthānaṁ śatakratoḥ ||
            23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.024.1/ samākrāmanta bahudhā svargalokaṁ triviṣṭapam |</l>
          <l>BRP011.024.2/ te yadā tu svasammūḍhā rāgonmattā vidharmiṇaḥ || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.025.1/ brahmadviṣaś ca saṁvṛttā hatavīryaparākramāḥ |</l>
          <l>BRP011.025.2/ tato lebhe svam aiśvaryam indraḥ sthānaṁ tathottamam
            || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.026.1/ hatvā rajisutān sarvān kāmakrodhaparāyaṇān |</l>
          <l>BRP011.026.2/ ya idaṁ cyāvanaṁ sthānāt pratiṣṭhānaṁ śatakratoḥ
            |</l>
          <l>BRP011.026.3/ śṛṇuyād dhārayed vāpi na sa daurgatyam āpnuyāt || 26
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP011.027.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.027.1/ rambho 'napatyas tv āsīc ca vaṁśaṁ vakṣyāmy anenasaḥ
            |</l>
          <l>BRP011.027.2/ anenasaḥ suto rājā pratikṣatro mahāyaśāḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <pb n="46"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.028.1/ pratikṣatrasutaś cāsīt sañjayo nāma viśrutaḥ |</l>
          <l>BRP011.028.2/ sañjayasya jayaḥ putro vijayas tasya cātmajaḥ || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.029.1/ vijayasya kṛtiḥ putras tasya haryatvataḥ sutaḥ |</l>
          <l>BRP011.029.2/ haryatvatasuto rājā sahadevaḥ pratāpavān || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.030.1/ sahadevasya dharmātmā nadīna iti viśrutaḥ |</l>
          <l>BRP011.030.2/ nadīnasya jayatseno jayatsenasya saṅkṛtiḥ || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.031.1/ saṅkṛter api dharmātmā kṣatravṛddho mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP011.031.2/ anenasaḥ samākhyātāḥ kṣatravṛddhasya cāparaḥ || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.032.1/ kṣatravṛddhātmajas tatra sunahotro mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP011.032.2/ sunahotrasya dāyādās trayaḥ paramadhārmikāḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.033.1/ kāśaḥ śalaś ca dvāv etau tathā gṛtsamadaḥ prabhuḥ
            |</l>
          <l>BRP011.033.2/ putro gṛtsamadasyāpi śunako yasya śaunakaḥ || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.034.1/ brāhmaṇāḥ kṣatriyāś caiva vaiśyāḥ śūdrās tathaiva ca
            |</l>
          <l>BRP011.034.2/ śalātmaja ārṣṭiseṇas tanayas tasya kāśyapaḥ || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.035.1/ kāśasya kāśipo rājā putro dīrghatapās tathā |</l>
          <l>BRP011.035.2/ dhanus tu dīrghatapaso vidvān dhanvantaris tataḥ ||
            35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.036.1/ tapaso 'nte sumahato jāto vṛddhasya dhīmataḥ |</l>
          <l>BRP011.036.2/ punar dhanvantarir devo mānuṣeṣv iha janmani || 36
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.037.1/ tasya gehe samutpanno devo dhanvantaris tadā |</l>
          <l>BRP011.037.2/ kāśirājo mahārājaḥ sarvarogapraṇāśanaḥ || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.038.1/ āyurvedaṁ bharadvājāt prāpyeha sa bhiṣakkriyaḥ |</l>
          <l>BRP011.038.2/ tam aṣṭadhā punar vyasya śiṣyebhyaḥ pratyapādayat ||
            38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.039.1/ dhanvantares tu tanayaḥ ketumān iti viśrutaḥ |</l>
          <l>BRP011.039.2/ atha ketumataḥ putro vīro bhīmarathaḥ smṛtaḥ || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.040.1/ putro bhīmarathasyāpi divodāsaḥ prajeśvaraḥ |</l>
          <l>BRP011.040.2/ divodāsas tu dharmātmā vārāṇasyadhipo 'bhavat || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.041.1/ etasminn eva kāle tu purīṁ vārāṇasīṁ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP011.041.2/ śūnyāṁ niveśayām āsa kṣemako nāma rākṣasaḥ || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.042.1/ śaptā hi sā matimatā nikumbhena mahātmanā |</l>
          <l>BRP011.042.2/ śūnyā varṣasahasraṁ vai bhavitrī tu na saṁśayaḥ || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.043.1/ tasyāṁ hi śaptamātrāyāṁ divodāsaḥ prajeśvaraḥ |</l>
          <l>BRP011.043.2/ viṣayānte purīṁ ramyāṁ gomatyāṁ sannyaveśayat || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.044.1/ bhadraśreṇyasya pūrvaṁ tu purī vārāṇasī abhūt |</l>
          <l>BRP011.044.2/ bhadraśreṇyasya putrāṇāṁ śatam uttamadhanvinām || 44
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.045.1/ hatvā niveśayām āsa divodāso narādhipaḥ |</l>
          <l>BRP011.045.2/ bhadraśreṇyasya tad rājyaṁ hṛtaṁ yena balīyasā || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.046.1/ bhadraśreṇyasya putras tu durdamo nāma viśrutaḥ |</l>
          <l>BRP011.046.2/ divodāsena bāleti ghṛṇayā sa visarjitaḥ || 46 ||</l>
        </lg>
        <pb n="47"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.047.1/ haihayasya tu dāyādyaṁ hṛtavān vai mahīpatiḥ |</l>
          <l>BRP011.047.2/ ājahre pitṛdāyādyaṁ divodāsahṛtaṁ balāt || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.048.1/ bhadraśreṇyasya putreṇa durdamena mahātmanā |</l>
          <l>BRP011.048.2/ vairasyānto mahābhāgāḥ kṛtaś cātmīyatejasā || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.049.1/ divodāsād dṛṣadvatyāṁ vīro jajñe pratardanaḥ |</l>
          <l>BRP011.049.2/ tena bālena putreṇa prahṛtaṁ tu punar balam || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.050.1/ pratardanasya putrau dvau vatsabhargau suviśrutau
            |</l>
          <l>BRP011.050.2/ vatsaputro hy alarkas tu sannatis tasya cātmajaḥ ||
            50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.051.1/ alarkas tasya putras tu brahmaṇyaḥ satyasaṅgaraḥ
            |</l>
          <l>BRP011.051.2/ alarkaṁ prati rājarṣiṁ śloko gītaḥ purātanaiḥ || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.052.1/ ṣaṣṭir varṣasahasrāṇi ṣaṣṭir varṣaśatāni ca |</l>
          <l>BRP011.052.2/ yuvā rūpeṇa sampannaḥ prāg āsīc ca kulodvahaḥ || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.053.1/ lopāmudrāprasādena paramāyur avāptavān |</l>
          <l>BRP011.053.2/ tasyāsīt sumahad rājyaṁ rūpayauvanaśālinaḥ || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.054.1/ śāpasyānte mahābāhur hatvā kṣemakarākṣasam |</l>
          <l>BRP011.054.2/ ramyāṁ niveśayām āsa purīṁ vārāṇasīṁ punaḥ || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.055.1/ sannater api dāyādaḥ sunītho nāma dhārmikaḥ |</l>
          <l>BRP011.055.2/ sunīthasya tu dāyādaḥ kṣemo nāma mahāyaśāḥ || 55
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.056.1/ kṣemasya ketumān putraḥ suketus tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP011.056.2/ suketos tanayaś cāpi dharmaketur iti smṛtaḥ || 56
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.057.1/ dharmaketos tu dāyādaḥ satyaketur mahārathaḥ |</l>
          <l>BRP011.057.2/ satyaketusutaś cāpi vibhur nāma prajeśvaraḥ || 57
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.058.1/ ānartas tu vibhoḥ putraḥ sukumāraś ca tatsutaḥ |</l>
          <l>BRP011.058.2/ sukumārasya putras tu dhṛṣṭaketuḥ sudhārmikaḥ || 58
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.059.1/ dhṛṣṭaketos tu dāyādo veṇuhotraḥ prajeśvaraḥ |</l>
          <l>BRP011.059.2/ veṇuhotrasutaś cāpi bhārgo nāma prajeśvaraḥ || 59
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.060.1/ vatsasya vatsabhūmis tu bhārgabhūmis tu bhārgajaḥ
            |</l>
          <l>BRP011.060.2/ ete tv aṅgirasaḥ putrā jātā vaṁśe 'tha bhārgava || 60
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP011.061.1/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyās trayaḥ putrāḥ sahasraśaḥ
            |</l>
          <l>BRP011.061.2/ ity ete kāśyapāḥ proktā nahuṣasya nibodhata || 61
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="12" type="chapter">
        <head>Chapter 12 :: The lunar dynasty (cont.): Story of Yayāti</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 29-31</note>
        <p>BRP012.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.001.1/ utpannāḥ pitṛkanyāyāṁ virajāyāṁ mahaujasaḥ |</l>
          <l>BRP012.001.2/ nahuṣasya tu dāyādāḥ ṣaḍ indropamatejasaḥ || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.002.1/ yatir yayātiḥ saṁyātir |</l>
          <l>BRP012.002.2/ āyātiḥ pārśvako 'bhavat |</l>
          <l>BRP012.002.3/ yatir jyeṣṭhas tu teṣāṁ vai yayātis tu tataḥ param ||
            2 ||</l>
        </lg>
        <pb n="48"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.003.1/ kakutsthakanyāṁ gāṁ nāma lebhe paramadhārmikaḥ |</l>
          <l>BRP012.003.2/ yatis tu mokṣam āsthāya brahmabhūto 'bhavan muniḥ ||
            3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.004.1/ teṣāṁ yayātiḥ pañcānāṁ vijitya vasudhām imām |</l>
          <l>BRP012.004.2/ devayānīm uśanasaḥ sutāṁ bhāryām avāpa saḥ || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.005.1/ śarmiṣṭhām āsurīṁ caiva tanayāṁ vṛṣaparvaṇaḥ |</l>
          <l>BRP012.005.2/ yaduṁ ca turvasuṁ caiva devayānī vyajāyata || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.006.1/ druhyaṁ cānuṁ ca puruṁ ca śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī
            |</l>
          <l>BRP012.006.2/ tasmai śakro dadau prīto rathaṁ paramabhāsvaram || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.007.1/ aṅgadaṁ kāñcanaṁ divyaṁ divyaiḥ paramavājibhiḥ |</l>
          <l>BRP012.007.2/ yuktaṁ manojavaiḥ śubhrair yena kāryaṁ samudvahan ||
            7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.008.1/ sa tena rathamukhyena ṣaḍrātreṇājayan mahīm |</l>
          <l>BRP012.008.2/ yayātir yudhi durdharṣas tathā devān sadānavān || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.009.1/ sarathaḥ kauravāṇāṁ tu sarveṣām abhavat tadā |</l>
          <l>BRP012.009.2/ saṁvartavasunāmnas tu kauravāj janamejayāt || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.010.1/ kuroḥ putrasya rājendrarājñaḥ pārīkṣitasya ha |</l>
          <l>BRP012.010.2/ jagāma sa ratho nāśaṁ śāpād gargasya dhīmataḥ || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.011.1/ gargasya hi sutaṁ bālaṁ sa rājā janamejayaḥ |</l>
          <l>BRP012.011.2/ kālena hiṁsayām āsa brahmahatyām avāpa saḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.012.1/ sa lohagandhī rājarṣiḥ paridhāvann itas tataḥ |</l>
          <l>BRP012.012.2/ paurajānapadais tyakto na lebhe śarma karhicit || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.013.1/ tataḥ sa duḥkhasantapto nālabhat saṁvidaṁ kvacit
            |</l>
          <l>BRP012.013.2/ viprendraṁ śaunakaṁ rājā śaraṇaṁ pratyapadyata || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.014.1/ yājayām āsa ca jñānī śaunako janamejayam |</l>
          <l>BRP012.014.2/ aśvamedhena rājānaṁ pāvanārthaṁ dvijottamāḥ || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.015.1/ sa lohagandho vyanaśat tasyāvabhṛtham etya ca |</l>
          <l>BRP012.015.2/ sa ca divyaratho rājño vaśaś cedipates tadā || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.016.1/ dattaḥ śakreṇa tuṣṭena lebhe tasmād bṛhadrathaḥ |</l>
          <l>BRP012.016.2/ bṛhadrathāt krameṇaiva gato bārhadrathaṁ nṛpam || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.017.1/ tato hatvā jarāsandhaṁ bhīmas taṁ ratham uttamam
            |</l>
          <l>BRP012.017.2/ pradadau vāsudevāya prītyā kauravanandanaḥ || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.018.1/ saptadvīpāṁ yayātis tu jitvā pṛthvīṁ sasāgarām |</l>
          <l>BRP012.018.2/ vibhajya pañcadhā rājyaṁ putrāṇāṁ nāhuṣas tadā || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.019.1/ yayātir diśi pūrvasyāṁ yaduṁ jyeṣṭhaṁ nyayojayat
            |</l>
          <l>BRP012.019.2/ madhye puruṁ ca rājānam abhyaṣiñcat sa nāhuṣaḥ || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.020.1/ diśi dakṣiṇapūrvasyāṁ turvasuṁ matimān nṛpaḥ |</l>
          <l>BRP012.020.2/ tair iyaṁ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.021.1/ yathāpradeśam adyāpi dharmeṇa pratipālyate |</l>
          <l>BRP012.021.2/ prajās teṣāṁ purastāt tu vakṣyāmi munisattamāḥ || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.022.1/ dhanur nyasya pṛṣatkāṁś ca pañcabhiḥ puruṣarṣabhaiḥ
            |</l>
          <l>BRP012.022.2/ jarāvān abhavad rājā bhāram āveśya bandhuṣu || 22
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="49"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.023.1/ nikṣiptaśastraḥ pṛthivīṁ cacāra pṛthivīpatiḥ |</l>
          <l>BRP012.023.2/ prītimān abhavad rājā yayātir aparājitaḥ || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.024.1/ evaṁ vibhajya pṛthivīṁ yayātir yadum abravīt |</l>
          <l>BRP012.024.2/ jarāṁ me pratigṛhṇīṣva putra kṛtyāntareṇa vai || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.025.1/ taruṇas tava rūpeṇa careyaṁ pṛthivīm imām |</l>
          <l>BRP012.025.2/ jarāṁ tvayi samādhāya taṁ yaduḥ pratyuvāca ha || 25
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP012.026.0/ yadur uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.026.1/ anirdiṣṭā mayā bhikṣā brāhmaṇasya pratiśrutā |</l>
          <l>BRP012.026.2/ anapākṛtya tāṁ rājan na grahīṣyāmi te jarām || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.027.1/ jarāyāṁ bahavo doṣāḥ pānabhojanakāritāḥ |</l>
          <l>BRP012.027.2/ tasmāj jarāṁ na te rājan grahītum aham utsahe || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.028.1/ santi te bahavaḥ putrā mattaḥ priyatarā nṛpa |</l>
          <l>BRP012.028.2/ pratigrahītuṁ dharmajña putram anyaṁ vṛṇīṣva vai ||
            28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.029.1/ sa evam ukto yadunā rājā kopasamanvitaḥ |</l>
          <l>BRP012.029.2/ uvāca vadatāṁ śreṣṭho yayātir garhayan sutam || 29
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP012.030.0/ yayātir uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.030.1/ ka āśramas tavānyo 'sti ko vā dharmo vidhīyate |</l>
          <l>BRP012.030.2/ mām anādṛtya durbuddhe yad ahaṁ tava deśikaḥ || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.031.1/ evam uktvā yaduṁ viprāḥ śaśāpainaṁ sa manyumān |</l>
          <l>BRP012.031.2/ arājyā te prajā mūḍha bhavitrīti na saṁśayaḥ || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.032.1/ druhyaṁ ca turvasuṁ caivāpy anuṁ ca dvijasattamāḥ
            |</l>
          <l>BRP012.032.2/ evam evābravīd rājā pratyākhyātaś ca tair api || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.033.1/ śaśāpa tān atikruddho yayātir aparājitaḥ |</l>
          <l>BRP012.033.2/ yathāvat kathitaṁ sarvaṁ mayāsya dvijasattamāḥ || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.034.1/ evaṁ śaptvā sutān sarvāṁś caturaḥ purupūrvajān |</l>
          <l>BRP012.034.2/ tad eva vacanaṁ rājā purum apy āha bho dvijāḥ || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.035.1/ taruṇas tava rūpeṇa careyaṁ pṛthivīm imām |</l>
          <l>BRP012.035.2/ jarāṁ tvayi samādhāya tvaṁ puro yadi manyase || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.036.1/ sa jarāṁ pratijagrāha pituḥ puruḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP012.036.2/ yayātir api rūpeṇa puroḥ paryacaran mahīm || 36
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.037.1/ sa mārgamāṇaḥ kāmānām antaṁ nṛpatisattamaḥ |</l>
          <l>BRP012.037.2/ viśvācyā sahito reme vane caitrarathe prabhuḥ || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.038.1/ yadā ca tṛptaḥ kāmeṣu bhogeṣu ca narādhipaḥ |</l>
          <l>BRP012.038.2/ tadā puroḥ sakāśād vai svāṁ jarāṁ pratyapadyata || 38
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.039.1/ yatra gāthā muniśreṣṭhā gītāḥ kila yayātinā |</l>
          <l>BRP012.039.2/ yābhiḥ pratyāharet kāmān sarvaśo 'ṅgāni kūrmavat ||
            39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.040.1/ na jātu kāmaḥ kāmānām upabhogena śāmyati |</l>
          <l>BRP012.040.2/ haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.041.1/ yat pṛthivyāṁ vrīhiyavaṁ hiraṇyaṁ paśavaḥ striyaḥ
            |</l>
          <l>BRP012.041.2/ nālam ekasya tat sarvam iti kṛtvā na muhyati || 41
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="50"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.042.1/ yadā bhāvaṁ na kurute sarvabhūteṣu pāpakam |</l>
          <l>BRP012.042.2/ karmaṇā manasā vācā brahma sampadyate tadā || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.043.1/ yadā tebhyo na bibheti yadā cāsmān na bibhyati |</l>
          <l>BRP012.043.2/ yadā necchati na dveṣṭi brahma sampadyate tadā || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.044.1/ yā dustyajā durmatibhir yā na jīryati jīryataḥ |</l>
          <l>BRP012.044.2/ yo 'sau prāṇāntiko rogas tāṁ tṛṣṇāṁ tyajataḥ sukham
            || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.045.1/ jīryanti jīryataḥ keśā dantā jīryanti jīryataḥ |</l>
          <l>BRP012.045.2/ dhanāśā jīvitāśā ca jīryato 'pi na jīryati || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.046.1/ yac ca kāmasukhaṁ loke yac ca divyaṁ mahat sukham
            |</l>
          <l>BRP012.046.2/ tṛṣṇākṣayasukhasyaite nārhanti ṣoḍaśīṁ kalām || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.047.1/ evam uktvā sa rājarṣiḥ sadāraḥ prāviśad vanam |</l>
          <l>BRP012.047.2/ kālena mahatā cāyaṁ cacāra vipulaṁ tapaḥ || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.048.1/ bhṛgutuṅge gatiṁ prāpa tapaso 'nte mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP012.048.2/ anaśnan deham utsṛjya sadāraḥ svargam āptavān || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.049.1/ tasya vaṁśe muniśreṣṭhāḥ pañca rājarṣisattamāḥ |</l>
          <l>BRP012.049.2/ yair vyāptā pṛthivī sarvā sūryasyeva gabhastibhiḥ ||
            49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.050.1/ yados tu vaṁśaṁ vakṣyāmi śṛṇudhvaṁ rājasatkṛtam |</l>
          <l>BRP012.050.2/ yatra nārāyaṇo jajñe harir vṛṣṇikulodvahaḥ || 50
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP012.051.1/ susthaḥ prajāvān āyuṣmān kīrtimāṁś ca bhaven naraḥ
            |</l>
          <l>BRP012.051.2/ yayāticaritaṁ nityam idaṁ śṛṇvan dvijottamāḥ || 51
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="13" type="chapter">
        <head>Chapter 13 :: The lunar dynasty (cont.): The branches of Yayāti's
          sons</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 31-38</note>
        <p>BRP013.001.0/ brāhmaṇā ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.001.1/ puror vaṁśaṁ vayaṁ sūta śrotum icchāma tattvataḥ
            |</l>
          <l>BRP013.001.2/ druhyasyānor yadoś caiva turvasoś ca pṛthak pṛthak ||
            1 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP013.002.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.002.1/ śṛṇudhvaṁ muniśārdūlāḥ puror vaṁśaṁ mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP013.002.2/ vistareṇānupūrvyā ca prathamaṁ vadato mama || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.003.1/ puroḥ putraḥ suvīro 'bhūn manasyus tasya cātmajaḥ
            |</l>
          <l>BRP013.003.2/ rājā cābhayado nāma manasyor abhavat sutaḥ || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.004.1/ tathaivābhayadasyāsīt sudhanvā nāma pārthivaḥ |</l>
          <l>BRP013.004.2/ sudhanvanaḥ subāhuś ca raudrāśvas tasya cātmajaḥ || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.005.1/ raudrāśvasya daśārṇeyuḥ kṛkaṇeyus tathaiva ca |</l>
          <l>BRP013.005.2/ kakṣeyusthaṇḍileyuś ca sannateyus tathaiva ca || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.006.1/ ṛceyuś ca jaleyuś ca sthaleyuś ca mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP013.006.2/ dhaneyuś ca vaneyuś ca putrakāś ca daśa striyaḥ || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.007.1/ bhadrā śūdrā ca madrā ca śaladā maladā tathā |</l>
          <l>BRP013.007.2/ khaladā ca tato viprā naladā surasāpi ca || 7 ||</l>
        </lg>
        <pb n="51"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.008.1/ tathā gocapalā ca strīratnakūṭā ca tā daśa |</l>
          <l>BRP013.008.2/ ṛṣir jāto 'trivaṁśe ca tāsāṁ bhartā prabhākaraḥ || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.009.1/ bhadrāyāṁ janayām āsa sutaṁ somaṁ yaśasvinam |</l>
          <l>BRP013.009.2/ svarbhānunā hate sūrye patamāne divo mahīm || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.010.1/ tamobhibhūte loke ca prabhā yena pravartitā |</l>
          <l>BRP013.010.2/ svasti te 'stv iti coktvā vai patamāno divākaraḥ ||
            10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.011.1/ vacanāt tasya viprarṣer na papāta divo mahīm |</l>
          <l>BRP013.011.2/ atriśreṣṭhāni gotrāṇi yaś cakāra mahātapāḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.012.1/ yajñeṣv atrer balaṁ caiva devair yasya pratiṣṭhitam
            |</l>
          <l>BRP013.012.2/ sa tāsu janayām āsa putrikāsv ātmakāmajān || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.013.1/ daśa putrān mahāsattvāṁs tapasy ugre ratāṁs tathā
            |</l>
          <l>BRP013.013.2/ te tu gotrakarā viprā ṛṣayo vedapāragāḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.014.1/ svastyātreyā iti khyātāḥ kiñca tridhanavarjitāḥ |</l>
          <l>BRP013.014.2/ kakṣeyos tanayās tv āsaṁs traya eva mahārathāḥ || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.015.1/ sabhānaraś cākṣuṣaś ca paramanyus tathaiva ca |</l>
          <l>BRP013.015.2/ sabhānarasya putras tu vidvān kālānalo nṛpaḥ || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.016.1/ kālānalasya dharmajñaḥ sṛñjayo nāma vai sutaḥ |</l>
          <l>BRP013.016.2/ sṛñjayasyābhavat putro vīro rājā purañjayaḥ || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.017.1/ janamejayo muniśreṣṭhāḥ purañjayasuto 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.017.2/ janamejayasya rājarṣer mahāśālo 'bhavat sutaḥ || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.018.1/ deveṣu sa parijñātaḥ pratiṣṭhitayaśā bhuvi |</l>
          <l>BRP013.018.2/ mahāmanā nāma suto mahāśālasya viśrutaḥ || 18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.019.1/ jajñe vīraḥ suragaṇaiḥ pūjitaḥ sumahāmanāḥ |</l>
          <l>BRP013.019.2/ mahāmanās tu putrau dvau janayām āsa bho dvijāḥ || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.020.1/ uśīnaraṁ ca dharmajñaṁ titikṣuṁ ca mahābalam |</l>
          <l>BRP013.020.2/ uśīnarasya patnyas tu pañca rājarṣivaṁśajāḥ || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.021.1/ nṛgā kṛmir navā darvā pañcamī ca dṛṣadvatī |</l>
          <l>BRP013.021.2/ uśīnarasya putrās tu pañca tāsu kulodvahāḥ || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.022.1/ tapasā caiva mahatā jātā vṛddhasya cātmajāḥ |</l>
          <l>BRP013.022.2/ nṛgāyās tu nṛgaḥ putraḥ kṛmyāṁ kṛmir ajāyata || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.023.1/ navāyās tu navaḥ putro darvāyāḥ suvrato 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.023.2/ dṛṣadvatyās tu sañjajñe śibir auśīnaro nṛpaḥ || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.024.1/ śibes tu śibayo viprā yaudheyās tu nṛgasya ha |</l>
          <l>BRP013.024.2/ navasya navarāṣṭraṁ tu kṛmes tu kṛmilā purī || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.025.1/ suvratasya tathāmbaṣṭhāḥ śibiputrān nibodhata |</l>
          <l>BRP013.025.2/ śibes tu śibayaḥ putrāś catvāro lokaviśrutāḥ || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.026.1/ vṛṣadarbhaḥ suvīraś ca kekayo madrakas tathā |</l>
          <l>BRP013.026.2/ teṣāṁ janapadāḥ sphītā kekayā madrakās tathā || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.027.1/ vṛṣadarbhāḥ suvīrāś ca titikṣos tu prajās tv imāḥ
            |</l>
          <l>BRP013.027.2/ titikṣur abhavad rājā pūrvasyāṁ diśi bho dvijāḥ || 27
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="52"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.028.1/ uṣadratho mahāvīryaḥ phenas tasya suto 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.028.2/ phenasya sutapā jajñe tataḥ sutapaso baliḥ || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.029.1/ jāto mānuṣayonau tu sa rājā kāñcaneṣudhiḥ |</l>
          <l>BRP013.029.2/ mahāyogī sa tu balir babhūva nṛpatiḥ purā || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.030.1/ putrān utpādayām āsa pañca vaṁśakarān bhuvi |</l>
          <l>BRP013.030.2/ aṅgaḥ prathamato jajñe vaṅgaḥ suhmas tathaiva ca ||
            30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.031.1/ puṇḍraḥ kaliṅgaś ca tathā bāleyaṁ kṣatram ucyate
            |</l>
          <l>BRP013.031.2/ bāleyā brāhmaṇāś caiva tasya vaṁśakarā bhuvi || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.032.1/ baleś ca brahmaṇā datto varaḥ prītena bho dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP013.032.2/ mahāyogitvam āyuś ca kalpasya parimāṇataḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.033.1/ bale cāpratimatvaṁ vai dharmatattvārthadarśanam |</l>
          <l>BRP013.033.2/ saṅgrāme cāpy ajeyatvaṁ dharme caiva pradhānatām ||
            33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.034.1/ trailokyadarśanaṁ cāpi prādhānyaṁ prasave tathā |</l>
          <l>BRP013.034.2/ caturo niyatān varṇāṁs tvaṁ ca sthāpayiteti ca || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.035.1/ ity ukto vibhunā rājā baliḥ śāntiṁ parāṁ yayau |</l>
          <l>BRP013.035.2/ kālena mahatā viprāḥ svaṁ ca sthānam upāgamat || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.036.1/ teṣāṁ janapadāḥ pañca aṅgā vaṅgāḥ sasuhmakāḥ |</l>
          <l>BRP013.036.2/ kaliṅgāḥ puṇḍrakāś caiva prajās tv aṅgasya sāmpratam
            || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.037.1/ aṅgaputro mahān āsīd rājendro dadhivāhanaḥ |</l>
          <l>BRP013.037.2/ dadhivāhanaputras tu rājā diviratho 'bhavat || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.038.1/ putro divirathasyāsīc chakratulyaparākramaḥ |</l>
          <l>BRP013.038.2/ vidvān dharmaratho nāma tasya citrarathaḥ sutaḥ || 38
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.039.1/ tena dharmarathenātha tadā kālañjare girau |</l>
          <l>BRP013.039.2/ yajatā saha śakreṇa somaḥ pīto mahātmanā || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.040.1/ atha citrarathasyāpi putro daśaratho 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.040.2/ lomapāda iti khyāto yasya śāntā sutābhavat || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.041.1/ tasya dāśarathir vīraś caturaṅgo mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP013.041.2/ ṛṣyaśṛṅgaprasādena jajñe vaṁśavivardhanaḥ || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.042.1/ caturaṅgasya putras tu pṛthulākṣa iti smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP013.042.2/ pṛthulākṣasuto rājā campo nāma mahāyaśāḥ || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.043.1/ campasya tu purī campā yā māliny abhavat purā |</l>
          <l>BRP013.043.2/ pūrṇabhadraprasādena haryaṅgo 'sya suto 'bhavat || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.044.1/ tato vaibhāṇḍakis tasya vāraṇaṁ śakravāraṇam |</l>
          <l>BRP013.044.2/ avatārayām āsa mahīṁ mantrair vāhanam uttamam || 44
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.045.1/ haryaṅgasya sutas tatra rājā bhadrarathaḥ smṛtaḥ
            |</l>
          <l>BRP013.045.2/ putro bhadrarathasyāsīd bṛhatkarmā prajeśvaraḥ || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.046.1/ bṛhaddarbhaḥ sutas tasya yasmāj jajñe bṛhanmanāḥ
            |</l>
          <l>BRP013.046.2/ bṛhanmanās tu rājendro janayām āsa vai sutam || 46
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="53"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.047.1/ nāmnā jayadrathaṁ nāma yasmād dṛḍharatho nṛpaḥ |</l>
          <l>BRP013.047.2/ āsīd dṛḍharathasyāpi viśvajij janamejayī || 47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.048.1/ dāyādas tasya vaikarṇo vikarṇas tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP013.048.2/ tasya putraśataṁ tv āsīd aṅgānāṁ kulavardhanam || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.049.1/ ete 'ṅgavaṁśajāḥ sarve rājānaḥ kīrtitā mayā |</l>
          <l>BRP013.049.2/ satyavratā mahātmānaḥ prajāvanto mahārathāḥ || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.050.1/ ṛceyos tu muniśreṣṭhā raudrāśvatanayasya vai |</l>
          <l>BRP013.050.2/ śṛṇudhvaṁ sampravakṣyāmi vaṁśaṁ rājñas tu bho dvijāḥ
            || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.051.1/ ṛceyos tanayo rājā matināro mahīpatiḥ |</l>
          <l>BRP013.051.2/ matinārasutās tv āsaṁs trayaḥ paramadhārmikāḥ || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.052.1/ vasurodhaḥ pratirathaḥ subāhuś caiva dhārmikaḥ |</l>
          <l>BRP013.052.2/ sarve vedavidaś caiva brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.053.1/ ilā nāma tu yasyāsīt kanyā vai munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP013.053.2/ brahmavādiny adhistrī sā taṁsus tām abhyagacchata ||
            53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.054.1/ taṁsoḥ suto 'tha rājarṣir dharmanetraḥ pratāpavān
            |</l>
          <l>BRP013.054.2/ brahmavādī parākrāntas tasya bhāryopadānavī || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.055.1/ upadānavī tataḥ putrāṁś caturo 'janayac chubān |</l>
          <l>BRP013.055.2/ duṣyantam atha suṣmantaṁ pravīram anaghaṁ tathā || 55
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.056.1/ duṣyantasya tu dāyādo bharato nāma vīryavān |</l>
          <l>BRP013.056.2/ sa sarvadamano nāma nāgāyutabalo mahān || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.057.1/ cakravartī suto jajñe duṣyantasya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP013.057.2/ śakuntalāyāṁ bharato yasya nāmnā tu bhāratāḥ || 57
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.058.1/ bharatasya vinaṣṭeṣu tanayeṣu mahīpateḥ |</l>
          <l>BRP013.058.2/ mātṝṇāṁ tu prakopeṇa mayā tat kathitaṁ purā || 58
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.059.1/ bṛhaspater aṅgirasaḥ putro vipro mahāmuniḥ |</l>
          <l>BRP013.059.2/ ayājayad bharadvājo mahadbhiḥ kratubhir vibhuḥ || 59
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.060.1/ pūrvaṁ tu vitathe tasya kṛte vai putrajanmani |</l>
          <l>BRP013.060.2/ tato 'tha vitatho nāma bharadvājāt suto 'bhavat || 60
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.061.1/ tato 'tha vitathe jāte bharatas tu divaṁ yayau |</l>
          <l>BRP013.061.2/ vitathaṁ cābhiṣicyātha bharadvājo vanaṁ yayau || 61
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.062.1/ sa cāpi vitathaḥ putrāñ janayām āsa pañca vai |</l>
          <l>BRP013.062.2/ suhotraṁ ca suhotāraṁ gayaṁ gargaṁ tathaiva ca || 62
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.063.1/ kapilaṁ ca mahātmānaṁ suhotrasya sutadvayam |</l>
          <l>BRP013.063.2/ kāśikaṁ ca mahāsatyaṁ tathā gṛtsamatiṁ nṛpam || 63
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.064.1/ tathā gṛtsamateḥ putrā brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ |</l>
          <l>BRP013.064.2/ kāśikasya tu kāśeyaḥ putro dīrghatapās tathā || 64
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.065.1/ babhūva dīrghatapaso vidvān dhanvantariḥ sutaḥ |</l>
          <l>BRP013.065.2/ dhanvantares tu tanayaḥ ketumān iti viśrutaḥ || 65
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.066.1/ tathā ketumataḥ putro vidvān bhīmarathaḥ smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP013.066.2/ putro bhīmarathasyāpi vārāṇasyadhipo 'bhavat || 66
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="54"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.067.1/ divodāsa iti khyātaḥ sarvakṣatrapraṇāśanaḥ |</l>
          <l>BRP013.067.2/ divodāsasya putras tu vīro rājā pratardanaḥ || 67
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.068.1/ pratardanasya putrau dvau vatso bhārgava eva ca |</l>
          <l>BRP013.068.2/ alarko rājaputras tu rājā sanmatimān bhuvi || 68
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.069.1/ haihayasya tu dāyādyaṁ hṛtavān vai mahīpatiḥ |</l>
          <l>BRP013.069.2/ ājahre pitṛdāyādyaṁ divodāsahṛtaṁ balāt || 69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.070.1/ bhadraśreṇyasya putreṇa durdamena mahātmanā |</l>
          <l>BRP013.070.2/ divodāsena bāleti ghṛṇayāsau visarjitaḥ || 70 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.071.1/ aṣṭāratho nāma nṛpaḥ suto bhīmarathasya vai |</l>
          <l>BRP013.071.2/ tena putreṇa bālasya prahṛtaṁ tasya bho dvijāḥ || 71
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.072.1/ vairasyāntaṁ muniśreṣṭhāḥ kṣatriyeṇa vidhitsatā |</l>
          <l>BRP013.072.2/ alarkaḥ kāśirājas tu brahmaṇyaḥ satyasaṅgaraḥ || 72
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.073.1/ ṣaṣṭiṁ varṣasahasrāṇi ṣaṣṭiṁ varṣaśatāni ca |</l>
          <l>BRP013.073.2/ yuvā rūpeṇa sampanna āsīt kāśikulodvahaḥ || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.074.1/ lopāmudrāprasādena paramāyur avāpa saḥ |</l>
          <l>BRP013.074.2/ vayaso 'nte muniśreṣṭhā hatvā kṣemakarākṣasam || 74
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.075.1/ ramyāṁ niveśayām āsa purīṁ vārāṇasīṁ nṛpaḥ |</l>
          <l>BRP013.075.2/ alarkasya tu dāyādaḥ kṣemako nāma pārthivaḥ || 75
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.076.1/ kṣemakasya tu putro vai varṣaketus tato 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.076.2/ varṣaketoś ca dāyādo vibhur nāma prajeśvaraḥ || 76
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.077.1/ ānartas tu vibhoḥ putraḥ sukumāras tato 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.077.2/ sukumārasya putras tu satyaketur mahārathaḥ || 77
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.078.1/ suto 'bhavan mahātejā rājā paramadhārmikaḥ |</l>
          <l>BRP013.078.2/ vatsasya vatsabhūmis tu bhargabhūmis tu bhārgavāt ||
            78 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.079.1/ ete tv aṅgirasaḥ putrā jātā vaṁśe 'tha bhārgave |</l>
          <l>BRP013.079.2/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca munisattamāḥ ||
            79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.080.1/ ājamīḍho 'paro vaṁśaḥ śrūyatāṁ dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP013.080.2/ suhotrasya bṛhat putro bṛhatas tanayās trayaḥ || 80
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.081.1/ ajamīḍho dvimīḍhaś ca purumīḍhaś ca vīryavān |</l>
          <l>BRP013.081.2/ ajamīḍhasya patnyas tu tisro vai yaśasānvitāḥ || 81
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.082.1/ nīlī ca keśinī caiva dhūminī ca varāṅganāḥ |</l>
          <l>BRP013.082.2/ ajamīḍhasya keśinyāṁ jajñe jahnuḥ pratāpavān || 82
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.083.1/ ājahre yo mahāsattraṁ sarvamedhamakhaṁ vibhum |</l>
          <l>BRP013.083.2/ patilobhena yaṁ gaṅgā vinīteva sasāra ha || 83 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.084.1/ necchataḥ plāvayām āsa tasya gaṅgā ca tat sadaḥ |</l>
          <l>BRP013.084.2/ tat tayā plāvitaṁ dṛṣṭvā yajñavāṭaṁ samantataḥ || 84
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.085.1/ jahnur apy abravīd gaṅgāṁ kruddho viprās tadā nṛpaḥ
            |</l>
          <l>BRP013.085.2/ eṣa te triṣu lokeṣu saṅkṣipyāpaḥ pibāmy aham |</l>
          <l>BRP013.085.3/ asya gaṅge 'valepasya sadyaḥ phalam avāpnuhi || 85
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="55"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.086.1/ tataḥ pītāṁ mahātmāno dṛṣṭvā gaṅgāṁ maharṣayaḥ |</l>
          <l>BRP013.086.2/ upaninyur mahābhāgā duhitṛtvena jāhnavīm || 86 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.087.1/ yuvanāśvasya putrīṁ tu kāverīṁ jahnur āvahat |</l>
          <l>BRP013.087.2/ gaṅgāśāpena dehārdhaṁ yasyāḥ paścān nadīkṛtam || 87
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.088.1/ jahnos tu dayitaḥ putro ajako nāma vīryavān |</l>
          <l>BRP013.088.2/ ajakasya tu dāyādo balākāśvo mahīpatiḥ || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.089.1/ babhūva mṛgayāśīlaḥ kuśikas tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP013.089.2/ pahnavaiḥ saha saṁvṛddho rājā vanacaraiḥ saha || 89
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.090.1/ kuśikas tu tapas tepe putram indrasamaṁ vibhum |</l>
          <l>BRP013.090.2/ labheyam iti taṁ śakras trāsād abhyetya jajñivān ||
            90 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.091.1/ sa gādhir abhavad rājā maghavā kauśikaḥ svayam |</l>
          <l>BRP013.091.2/ viśvāmitras tu gādheyo viśvāmitrāt tathāṣṭakaḥ || 91
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.092.1/ aṣṭakasya suto lauhiḥ prokto jahnugaṇo mayā |</l>
          <l>BRP013.092.2/ ājamīḍho 'paro vaṁśaḥ śrūyatāṁ munisattamāḥ || 92
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.093.1/ ajamīḍhāt tu nīlyāṁ vai suśāntir udapadyata |</l>
          <l>BRP013.093.2/ purujātiḥ suśānteś ca bāhyāśvaḥ purujātitaḥ || 93
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.094.1/ bāhyāśvatanayāḥ pañca sphītā janapadāvṛtāḥ |</l>
          <l>BRP013.094.2/ mudgalaḥ sṛñjayaś caiva rājā bṛhadiṣus tadā || 94
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.095.1/ yavīnaraś ca vikrāntaḥ kṛmilāśvaś ca pañcamaḥ |</l>
          <l>BRP013.095.2/ pañcaite rakṣaṇāyālaṁ deśānām iti viśrutāḥ || 95
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.096.1/ pañcānāṁ te tu pañcālāḥ sphītā janapadāvṛtāḥ |</l>
          <l>BRP013.096.2/ alaṁ saṁrakṣaṇe teṣāṁ pañcālā iti viśrutāḥ || 96
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="56"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.097.1/ mudgalasya tu dāyādo maudgalyaḥ sumahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP013.097.2/ indrasenā yato garbhaṁ vadhnyaṁ ca pratyapadyata ||
            97 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.098.1/ āsīt pañcajanaḥ putraḥ sṛñjayasya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP013.098.2/ sutaḥ pañcajanasyāpi somadatto mahīpatiḥ || 98 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.099.1/ somadattasya dāyādaḥ sahadevo mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP013.099.2/ sahadevasutaś cāpi somako nāma viśrutaḥ || 99 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.100.1/ ajamīḍhasuto jātaḥ kṣīṇe vaṁśe tu somakaḥ |</l>
          <l>BRP013.100.2/ somakasya suto jantur yasya putraśataṁ babhau || 100
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.101.1/ teṣāṁ yavīyān pṛṣato drupadasya pitā prabhuḥ |</l>
          <l>BRP013.101.2/ ājamīḍhāḥ smṛtāś caite mahātmānas tu somakāḥ || 101
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.102.1/ mahiṣī tv ajamīḍhasya dhūminī putragṛddhinī |</l>
          <l>BRP013.102.2/ pativratā mahābhāgā kulajā munisattamāḥ || 102 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.103.1/ sā ca putrārthinī devī vratacaryāsamanvitā |</l>
          <l>BRP013.103.2/ tato varṣāyutaṁ taptvā tapaḥ paramaduścaram || 103
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.104.1/ hutvāgniṁ vidhivat sā tu pavitrā mitabhojanā |</l>
          <l>BRP013.104.2/ agnihotrakuśeṣv eva suṣvāpa munisattamāḥ || 104
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.105.1/ dhūminyā sa tayā devyā tv ajamīḍhaḥ samīyivān |</l>
          <l>BRP013.105.2/ ṛkṣaṁ sañjanayām āsa dhūmravarṇaṁ sudarśanam || 105
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.106.1/ ṛkṣāt saṁvaraṇo jajñe kuruḥ saṁvaraṇāt tathā |</l>
          <l>BRP013.106.2/ yaḥ prayāgād atikramya kurukṣetraṁ cakāra ha || 106
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.107.1/ puṇyaṁ ca ramaṇīyaṁ ca puṇyakṛdbhir niṣevitam |</l>
          <l>BRP013.107.2/ tasyānvavāyaḥ sumahān yasya nāmnātha kauravāḥ || 107
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.108.1/ kuroś ca putrāś catvāraḥ sudhanvā sudhanus tathā
            |</l>
          <l>BRP013.108.2/ parīkṣic ca mahābāhuḥ pravaraś cārimejayaḥ || 108
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.109.1/ parīkṣitas tu dāyādo dhārmiko janamejayaḥ |</l>
          <l>BRP013.109.2/ śrutaseno 'grasenaś ca bhīmasenaś ca nāmataḥ || 109
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="57"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.110.1/ ete sarve mahābhāgā vikrāntā balaśālinaḥ |</l>
          <l>BRP013.110.2/ janamejayasya putras tu suratho matimāṁs tathā || 110
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.111.1/ surathasya tu vikrāntaḥ putro jajñe vidūrathaḥ |</l>
          <l>BRP013.111.2/ vidūrathasya dāyāda ṛkṣa eva mahārathaḥ || 111 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.112.1/ dvitīyas tu bharadvājān nāmnā tenaiva viśrutaḥ |</l>
          <l>BRP013.112.2/ dvāv ṛkṣau somavaṁśe 'smin dvāv eva ca parīkṣitau ||
            112 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.113.1/ bhīmasenās trayo viprā dvau cāpi janamejayau |</l>
          <l>BRP013.113.2/ ṛkṣasya tu dvitīyasya bhīmaseno 'bhavat sutaḥ || 113
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.114.1/ pratīpo bhīmasenāt tu pratīpasya tu śāntanuḥ |</l>
          <l>BRP013.114.2/ devāpir bāhlikaś caiva traya eva mahārathāḥ || 114
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.115.1/ śāntanos tv abhavad bhīṣmas tasmin vaṁśe dvijottamāḥ
            |</l>
          <l>BRP013.115.2/ bāhlikasya tu rājarṣer vaṁśaṁ śṛṇuta bho dvijāḥ ||
            115 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.116.1/ bāhlikasya sutaś caiva somadatto mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP013.116.2/ jajñire somadattāt tu bhūrir bhūriśravāḥ śalaḥ || 116
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.117.1/ upādhyāyas tu devānāṁ devāpir abhavan muniḥ |</l>
          <l>BRP013.117.2/ cyavanaputraḥ kṛtaka iṣṭa āsīn mahātmanaḥ || 117
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.118.1/ śāntanus tv abhavad rājā kauravāṇāṁ dhurandharaḥ
            |</l>
          <l>BRP013.118.2/ śāntanoḥ sampravakṣyāmi vaṁśaṁ trailokyaviśrutam ||
            118 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.119.1/ gāṅgaṁ devavrataṁ nāma putraṁ so 'janayat prabhuḥ
            |</l>
          <l>BRP013.119.2/ sa tu bhīṣma iti khyātaḥ pāṇḍavānāṁ pitāmahaḥ || 119
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.120.1/ kālī vicitravīryaṁ tu janayām āsa bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP013.120.2/ śāntanor dayitaṁ putraṁ dharmātmānam akalmaṣam || 120
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.121.1/ kṛṣṇadvaipāyanāc caiva kṣetre vaicitravīryake |</l>
          <l>BRP013.121.2/ dhṛtarāṣṭraṁ ca pāṇḍuṁ ca viduraṁ cāpy ajījanat ||
            121 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.122.1/ dhṛtarāṣṭras tu gāndhāryāṁ putrān utpādayac chatam
            |</l>
          <l>BRP013.122.2/ teṣāṁ duryodhanaḥ śreṣṭhaḥ sarveṣām api sa prabhuḥ ||
            122 ||</l>
        </lg>
        <pb n="58"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.123.1/ pāṇḍor dhanañjayaḥ putraḥ saubhadras tasya cātmajaḥ
            |</l>
          <l>BRP013.123.2/ abhimanyoḥ parīkṣit tu pitā pārīkṣitasya ha || 123
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.124.1/ pārīkṣitasya kāśyāyāṁ dvau putrau sambabhūvatuḥ |</l>
          <l>BRP013.124.2/ candrāpīḍas tu nṛpatiḥ sūryāpīḍaś ca mokṣavit || 124
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.125.1/ candrāpīḍasya putrāṇāṁ śatam uttamadhanvinām |</l>
          <l>BRP013.125.2/ jānamejayam ity evaṁ kṣātraṁ bhuvi pariśrutam || 125
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.126.1/ teṣāṁ jyeṣṭhas tu tatrāsīt pure vāraṇasāhvaye |</l>
          <l>BRP013.126.2/ satyakarṇo mahābāhur yajvā vipuladakṣiṇaḥ || 126
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.127.1/ satyakarṇasya dāyādaḥ śvetakarṇaḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP013.127.2/ aputraḥ sa tu dharmātmā praviveśa tapovanam || 127
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.128.1/ tasmād vanagatā garbhaṁ yādavī pratyapadyata |</l>
          <l>BRP013.128.2/ sucāror duhitā subhrūr mālinī grāhamālinī || 128
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.129.1/ sambhūte sa ca garbhe ca śvetakarṇaḥ prajeśvaraḥ
            |</l>
          <l>BRP013.129.2/ anvagacchat kṛtaṁ pūrvaṁ mahāprasthānam acyutam ||
            129 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.130.1/ sā tu dṛṣṭvā priyaṁ taṁ tu mālinī pṛṣṭhato 'nvagāt
            |</l>
          <l>BRP013.130.2/ sucāror duhitā sādhvī vane rājīvalocanā || 130 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.131.1/ pathi sā suṣuve bālā sukumāraṁ kumārakam |</l>
          <l>BRP013.131.2/ tam apāsyātha tatraiva rājānaṁ sānvagacchata || 131
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.132.1/ pativratā mahābhāgā draupadīva purā satī |</l>
          <l>BRP013.132.2/ kumāraḥ sukumāro 'sau giripṛṣṭhe ruroda ha || 132
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.133.1/ dayārthaṁ tasya meghās tu prādurāsan mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP013.133.2/ śraviṣṭhāyās tu putrau dvau paippalādiś ca kauśikaḥ
            || 133 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.134.1/ dṛṣṭvā kṛpānvitau gṛhya tau prākṣālayatāṁ jale |</l>
          <l>BRP013.134.2/ nighṛṣṭau tasya pārśvau tu śilāyāṁ rudhiraplutau ||
            134 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.135.1/ ajaśyāmaḥ sa pārśvābhyāṁ ghṛṣṭābhyāṁ susamāhitaḥ
            |</l>
          <l>BRP013.135.2/ ajaśyāmau tu tatpārśvau devena sambabhūvatuḥ || 135
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.136.1/ athājapārśva iti vai cakrāte nāma tasya tau |</l>
          <l>BRP013.136.2/ sa tu remakaśālāyāṁ dvijābhyām abhivardhitaḥ || 136
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.137.1/ remakasya tu bhāryā tam udvahat putrakāraṇāt |</l>
          <l>BRP013.137.2/ rematyāḥ sa tu putro 'bhūd brāhmaṇau sacivau tu tau
            || 137 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.138.1/ teṣāṁ putrāś ca pautrāś ca yugapattulyajīvinaḥ |</l>
          <l>BRP013.138.2/ sa eṣa pauravo vaṁśaḥ pāṇḍavānāṁ mahātmanām || 138
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.139.1/ śloko 'pi cātra gīto 'yaṁ nāhuṣeṇa yayātinā |</l>
          <l>BRP013.139.2/ jarāsaṅkramaṇe pūrvaṁ tadā prītena dhīmatā || 139
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.140.1/ acandrārkagrahā bhūmir bhaved iyam asaṁśayam |</l>
          <l>BRP013.140.2/ apauravā mahī naiva bhaviṣyati kadācana || 140 ||</l>
        </lg>
        <pb n="59"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.141.1/ eṣa vaḥ pauravo vaṁśo vikhyātaḥ kathito mayā |</l>
          <l>BRP013.141.2/ turvasos tu pravakṣyāmi druhyoś cānor yados tathā ||
            141 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.142.1/ turvasos tu suto vahnir gobhānus tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP013.142.2/ gobhānos tu suto rājā aiśānur aparājitaḥ || 142
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.143.1/ karandhamas tu aiśānor maruttas tasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP013.143.2/ anyas tv āvikṣito rājā maruttaḥ kathito mayā || 143
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.144.1/ anapatyo 'bhavad rājā yajvā vipuladakṣiṇaḥ |</l>
          <l>BRP013.144.2/ duhitā saṁyatā nāma tasyāsīt pṛthivīpateḥ || 144
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.145.1/ dakṣiṇārthaṁ tu sā dattā saṁvartāya mahātmane |</l>
          <l>BRP013.145.2/ duṣyantaṁ pauravaṁ cāpi lebhe putram akalmaṣam || 145
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.146.1/ evaṁ yayātiśāpena jarāsaṅkramaṇe tadā |</l>
          <l>BRP013.146.2/ pauravaṁ turvasor vaṁśaṁ praviveśa dvijottamāḥ || 146
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.147.1/ duṣyantasya tu dāyādaḥ karūromaḥ prajeśvaraḥ |</l>
          <l>BRP013.147.2/ karūromād athāhrīdaś catvāras tasya cātmajāḥ || 147
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.148.1/ pāṇḍyaś ca keralaś caiva kālaś colaś ca pārthivaḥ
            |</l>
          <l>BRP013.148.2/ druhyoś ca tanayo rājan babhrusetuś ca pārthivaḥ ||
            148 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.149.1/ aṅgārasetus tatputro marutāṁ patir ucyate |</l>
          <l>BRP013.149.2/ yauvanāśvena samare kṛcchreṇa nihato balī || 149
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.150.1/ yuddhaṁ sumahad apy āsīn māsān paricarad daśa |</l>
          <l>BRP013.150.2/ aṅgārasetor dāyādo gāndhāro nāma pārthivaḥ || 150
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.151.1/ khyāyate yasya nāmnā vai gāndhāraviṣayo mahān |</l>
          <l>BRP013.151.2/ gāndhāradeśajāś caiva turagā vājināṁ varāḥ || 151
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.152.1/ anos tu putro dharmo 'bhūd dyūtas tasyātmajo 'bhavat
            |</l>
          <l>BRP013.152.2/ dyūtād vanaduho jajñe pracetās tasya cātmajaḥ || 152
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.153.1/ pracetasaḥ sucetās tu kīrtitās tv anavo mayā |</l>
          <l>BRP013.153.2/ babhūvus tu yadoḥ putrāḥ pañca devasutopamāḥ || 153
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.154.1/ sahasrādaḥ payodaś ca kroṣṭā nīlo 'ñjikas tathā |</l>
          <l>BRP013.154.2/ sahasrādasya dāyādās trayaḥ paramadhārmikāḥ || 154
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.155.1/ haihayaś ca hayaś caiva rājā veṇuhayas tathā |</l>
          <l>BRP013.155.2/ haihayasyābhavat putro dharmanetra iti śrutaḥ || 155
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.156.1/ dharmanetrasya kārtas tu sāhañjas tasya cātmajaḥ
            |</l>
          <l>BRP013.156.2/ sāhañjanī nāma purī tena rājñā niveśitā || 156 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.157.1/ āsīn mahiṣmataḥ putro bhadraśreṇyaḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP013.157.2/ bhadraśreṇyasya dāyādo durdamo nāma viśrutaḥ || 157
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.158.1/ durdamasya suto dhīmān kanako nāma nāmataḥ |</l>
          <l>BRP013.158.2/ kanakasya tu dāyādāś catvāro lokaviśrutāḥ || 158
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="60"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.159.1/ kṛtavīryaḥ kṛtaujāś ca kṛtadhanvā tathaiva ca |</l>
          <l>BRP013.159.2/ kṛtāgnis tu caturtho 'bhūt kṛtavīryād athārjunaḥ ||
            159 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.160.1/ yo 'sau bāhusahasreṇa saptadvīpeśvaro 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.160.2/ jigāya pṛthivīm eko rathenādityavarcasā || 160 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.161.1/ sa hi varṣāyutaṁ taptvā tapaḥ paramaduścaram |</l>
          <l>BRP013.161.2/ dattam ārādhayām āsa kārtavīryo 'trisambhavam || 161
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.162.1/ tasmai datto varān prādāc caturo bhūritejasaḥ |</l>
          <l>BRP013.162.2/ pūrvaṁ bāhusahasraṁ tu prārthitaṁ sumahad varam ||
            162 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.163.1/ adharme 'dhīyamānasya sadbhis tatra nivāraṇam |</l>
          <l>BRP013.163.2/ ugreṇa pṛthivīṁ jitvā dharmeṇaivānurañjanam || 163
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.164.1/ saṅgrāmān subahūñ jitvā hatvā cārīn sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP013.164.2/ saṅgrāme vartamānasya vadhaṁ cābhyadhikād raṇe || 164
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.165.1/ tasya bāhusahasraṁ tu yudhyataḥ kila bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP013.165.2/ yogād yogīśvarasyeva prādurbhavati māyayā || 165
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.166.1/ teneyaṁ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā |</l>
          <l>BRP013.166.2/ sasamudrā sanagarā ugreṇa vidhinā jitā || 166 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.167.1/ tena saptasu dvīpeṣu sapta yajñaśatāni ca |</l>
          <l>BRP013.167.2/ prāptāni vidhinā rājñā śrūyante munisattamāḥ || 167
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.168.1/ sarve yajñā muniśreṣṭhāḥ sahasraśatadakṣiṇāḥ |</l>
          <l>BRP013.168.2/ sarve kāñcanayūpāś ca sarve kāñcanavedayaḥ || 168
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.169.1/ sarve devair muniśreṣṭhā vimānasthair alaṅkṛtaiḥ
            |</l>
          <l>BRP013.169.2/ gandharvair apsarobhiś ca nityam evopaśobhitāḥ || 169
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.170.1/ yasya yajñe jagau gāthāṁ gandharvo nāradas tathā
            |</l>
          <l>BRP013.170.2/ varīdāsātmajo vidvān mahimnā tasya vismitaḥ || 170
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP013.171.0/ nārada uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.171.1/ na nūnaṁ kārtavīryasya gatiṁ yāsyanti pārthivāḥ |</l>
          <l>BRP013.171.2/ yajñair dānais tapobhiś ca vikrameṇa śrutena ca ||
            171 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.172.1/ sa hi saptasu dvīpeṣu carmī khaḍgī śarāsanī |</l>
          <l>BRP013.172.2/ rathī dvīpān anucaran yogī sandṛśyate nṛbhiḥ || 172
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.173.1/ anaṣṭadravyatā caiva na śoko na ca vibhramaḥ |</l>
          <l>BRP013.173.2/ prabhāveṇa mahārājñaḥ prajā dharmeṇa rakṣataḥ || 173
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.174.1/ sa sarvaratnabhāk samrāṭ cakravartī babhūva ha |</l>
          <l>BRP013.174.2/ sa eva paśupālo 'bhūt kṣetrapālaḥ sa eva ca || 174
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.175.1/ saiva vṛṣṭyā parjanyo yogitvād arjuno 'bhavat |</l>
          <l>BRP013.175.2/ sa vai bāhusahasreṇa jyāghātakaṭhinatvacā || 175
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.176.1/ bhāti raśmisahasreṇa śaradīva ca bhāskaraḥ |</l>
          <l>BRP013.176.2/ sa hi nāgān manuṣyeṣu māhiṣmatyāṁ mahādyutiḥ || 176
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.177.1/ karkoṭakasutāñ jitvā puryāṁ tasyāṁ nyaveśayat |</l>
          <l>BRP013.177.2/ sa vai vegaṁ samudrasya prāvṛṭkāle 'mbujekṣaṇaḥ ||
            177 ||</l>
        </lg>
        <pb n="61"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.178.1/ krīḍann iva bhujodbhinnaṁ pratisrotaś cakāra ha |</l>
          <l>BRP013.178.2/ luṇṭhitā krīḍatā tena nadī tadgrāmamālinī || 178
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.179.1/ caladūrmisahasreṇa śaṅkitābhyeti narmadā |</l>
          <l>BRP013.179.2/ tasya bāhusahasreṇa kṣipyamāṇe mahodadhau || 179
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.180.1/ bhayān nilīnā niśceṣṭhāḥ pātālasthā mahīsurāḥ |</l>
          <l>BRP013.180.2/ cūrṇīkṛtamahāvīciṁ calanmīnamahātimim || 180 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.181.1/ mārutāviddhaphenaugham āvartakṣobhasaṅkulam |</l>
          <l>BRP013.181.2/ prāvartayat tadā rājā sahasreṇa ca bāhunā || 181
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.182.1/ devāsurasamākṣiptaḥ kṣīrodam iva mandaraḥ |</l>
          <l>BRP013.182.2/ mandarakṣobhacakitā amṛtotpādaśaṅkitāḥ || 182 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.183.1/ sahasotpatitā bhītā bhīmaṁ dṛṣṭvā nṛpottamam |</l>
          <l>BRP013.183.2/ natā niścalamūrdhāno babhūvus te mahoragāḥ || 183
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.184.1/ sāyāhne kadalīkhaṇḍāḥ kampitā iva vāyunā |</l>
          <l>BRP013.184.2/ sa vai baddhvā dhanur jyābhir utsiktaṁ pañcabhiḥ
            śaraiḥ || 184 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.185.1/ laṅkeśaṁ mohayitvā tu sabalaṁ rāvaṇaṁ balāt |</l>
          <l>BRP013.185.2/ nirjitya vaśam ānīya māhiṣmatyāṁ babandha tam || 185
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.186.1/ śrutvā tu baddhaṁ paulastyaṁ rāvaṇaṁ tv arjunena ca
            |</l>
          <l>BRP013.186.2/ tato gatvā pulastyas tam arjunaṁ dadṛśe svayam || 186
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.187.1/ mumoca rakṣaḥ paulastyaṁ pulastyenābhiyācitaḥ |</l>
          <l>BRP013.187.2/ yasya bāhusahasrasya babhūva jyātalasvanaḥ || 187
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.188.1/ yugānte toyadasyeva sphuṭato hy aśaner iva |</l>
          <l>BRP013.188.2/ aho bata mṛdhe vīryaṁ bhārgavasya yad acchinat || 188
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.189.1/ rājño bāhusahasrasya haimaṁ tālavanaṁ yathā |</l>
          <l>BRP013.189.2/ tṛṣitena kadācit sa bhikṣitaś citrabhānunā || 189
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.190.1/ sa bhikṣām adadād vīraḥ sapta dvīpān vibhāvasoḥ |</l>
          <l>BRP013.190.2/ purāṇi grāmaghoṣāṁś ca viṣayāṁś caiva sarvaśaḥ || 190
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.191.1/ jajvāla tasya sarvāṇi citrabhānur didhṛkṣayā |</l>
          <l>BRP013.191.2/ sa tasya puruṣendrasya prabhāveṇa mahātmanaḥ || 191
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.192.1/ dadāha kārtavīryasya śailāṁś caiṣa vanāni ca |</l>
          <l>BRP013.192.2/ sa śūnyam āśramaṁ ramyaṁ varuṇasyātmajasya vai || 192
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.193.1/ dadāha balavadbhītaś citrabhānuḥ sa haihayaḥ |</l>
          <l>BRP013.193.2/ yaṁ lebhe varuṇaḥ putraṁ purā bhāsvantam uttamam ||
            193 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.194.1/ vasiṣṭhaṁ nāma sa muniḥ khyāta āpava ity uta |</l>
          <l>BRP013.194.2/ yatrāpavas tu taṁ krodhāc chaptavān arjunaṁ vibhuḥ ||
            194 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.195.1/ yasmān na varjitam idaṁ vanaṁ te mama haihaya |</l>
          <l>BRP013.195.2/ tasmāt te duṣkaraṁ karma kṛtam anyo haniṣyati || 195
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.196.1/ rāmo nāma mahābāhur jāmadagnyaḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP013.196.2/ chittvā bāhusahasraṁ te pramathya tarasā balī || 196
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="62"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.197.1/ tapasvī brāhmaṇas tvāṁ tu haniṣyati sa bhārgavaḥ
            |</l>
          <l>BRP013.197.2/ anaṣṭadravyatā yasya babhūvāmitrakarṣiṇaḥ || 197
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.198.1/ pratāpena narendrasya prajā dharmeṇa rakṣataḥ |</l>
          <l>BRP013.198.2/ prāptas tato 'sya mṛtyur vai tasya śāpān mahāmuneḥ ||
            198 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.199.1/ varas tathaiva bho viprāḥ svayam eva vṛtaḥ purā |</l>
          <l>BRP013.199.2/ tasya putraśataṁ tv āsīt pañca śeṣā mahātmanaḥ || 199
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.200.1/ kṛtāstrā balinaḥ śūrā dharmātmāno yaśasvinaḥ |</l>
          <l>BRP013.200.2/ śūrasenaś ca śūraś ca vṛṣaṇo madhupadhvajaḥ || 200
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.201.1/ jayadhvajaś ca nāmnāsīd āvantyo nṛpatir mahān |</l>
          <l>BRP013.201.2/ kārtavīryasya tanayā vīryavanto mahābalāḥ || 201
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.202.1/ jayadhvajasya putras tu tālajaṅgho mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP013.202.2/ tasya putraśataṁ khyātās tālajaṅghā iti smṛtāḥ || 202
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.203.1/ teṣāṁ kule muniśreṣṭhā haihayānāṁ mahātmanām |</l>
          <l>BRP013.203.2/ vītihotrāḥ sujātāś ca bhojāś cāvantayaḥ smṛtāḥ || 203
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.204.1/ tauṇḍikerāś ca vikhyātās tālajaṅghās tathaiva ca
            |</l>
          <l>BRP013.204.2/ bharatāś ca sujātāś ca bahutvān nānukīrtitāḥ || 204
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.205.1/ vṛṣaprabhṛtayo viprā yādavāḥ puṇyakarmiṇaḥ |</l>
          <l>BRP013.205.2/ vṛṣo vaṁśadharas tatra tasya putro 'bhavan madhuḥ ||
            205 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.206.1/ madhoḥ putraśataṁ tv āsīd vṛṣaṇas tasya vaṁśakṛt
            |</l>
          <l>BRP013.206.2/ vṛṣaṇād vṛṣṇayaḥ sarve madhos tu mādhavāḥ smṛtāḥ ||
            206 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.207.1/ yādavā yadunāmnā te nirucyante ca haihayāḥ |</l>
          <l>BRP013.207.2/ na tasya vittanāśaḥ syān naṣṭaṁ prati labhec ca saḥ
            || 207 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.208.1/ kārtavīryasya yo janma kathayed iha nityaśaḥ |</l>
          <l>BRP013.208.2/ ete yayātiputrāṇāṁ pañca vaṁśā dvijottamāḥ || 208
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.209.1/ kīrtitā lokavīrāṇāṁ ye lokān dhārayanti vai |</l>
          <l>BRP013.209.2/ bhūtānīva muniśreṣṭhāḥ pañca sthāvarajaṅgamān || 209
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.210.1/ śrutvā pañca visargāṁs tu rājā dharmārthakovidaḥ
            |</l>
          <l>BRP013.210.2/ vaśī bhavati pañcānām ātmajānāṁ tatheśvaraḥ || 210
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.211.1/ labhet pañca varāṁś caiva durlabhān iha laukikān
            |</l>
          <l>BRP013.211.2/ āyuḥ kīrtiṁ tathā putrān aiśvaryaṁ bhūtim eva ca ||
            211 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.212.1/ dhāraṇāc chravaṇāc caiva pañcavargasya bho dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP013.212.2/ kroṣṭor vaṁśaṁ muniśreṣṭhāḥ śṛṇudhvaṁ gadato mama ||
            212 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP013.213.1/ yador vaṁśadharasyātha yajvinaḥ puṇyakarmiṇaḥ |</l>
          <l>BRP013.213.2/ kroṣṭor vaṁśaṁ hi śrutvaiva sarvapāpaiḥ pramucyate
            |</l>
          <l>BRP013.213.3/ yasyānvavāyajo viṣṇur harir vṛṣṇikulodvahaḥ || 213
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="14" type="chapter">
        <pb n="63"/>
        <head>Chapter 14 :: The lunar dynasty (cont.): Genealogy of Kṛṣṇa</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 38-41</note>
        <p>BRP014.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.001.1/ gāndhārī caiva mādrī ca kroṣṭor bhārye babhūvatuḥ
            |</l>
          <l>BRP014.001.2/ gāndhārī janayām āsa anamitraṁ mahābalam || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.002.1/ mādrī yudhājitaṁ putraṁ tato 'nyaṁ devamīḍhuṣam |</l>
          <l>BRP014.002.2/ teṣāṁ vaṁśas tridhā bhūto vṛṣṇīnāṁ kulavardhanaḥ || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.003.1/ mādryāḥ putrau tu jajñāte śrutau vṛṣṇyandhakāv ubhau
            |</l>
          <l>BRP014.003.2/ jajñāte tanayau vṛṣṇeḥ śvaphalkaś citrakas tathā || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.004.1/ śvaphalkas tu muniśreṣṭhā dharmātmā yatra vartate
            |</l>
          <l>BRP014.004.2/ nāsti vyādhibhayaṁ tatra nāvarṣas tapam eva ca || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.005.1/ kadācit kāśirājasya viṣaye munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP014.005.2/ trīṇi varṣāṇi pūrṇāni nāvarṣat pākaśāsanaḥ || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.006.1/ sa tatra cānayām āsa śvaphalkaṁ paramārcitam |</l>
          <l>BRP014.006.2/ śvaphalkaparivartena vavarṣa harivāhanaḥ || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.007.1/ śvaphalkaḥ kāśirājasya sutāṁ bhāryām avindata |</l>
          <l>BRP014.007.2/ gāndinīṁ nāma gāṁ sā ca dadau viprāya nityaśaḥ || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.008.1/ dātā yajvā ca vīraś ca śrutavān atithipriyaḥ |</l>
          <l>BRP014.008.2/ akrūraḥ suṣuve tasmāc chvaphalkād bhūridakṣiṇaḥ || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.009.1/ upamadgus tathā madgur meduraś cārimejayaḥ |</l>
          <l>BRP014.009.2/ avikṣitas tathākṣepaḥ śatrughnaś cārimardanaḥ || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.010.1/ dharmadhṛg yatidharmā ca dharmokṣāndhakarus tathā
            |</l>
          <l>BRP014.010.2/ āvāhaprativāhau ca sundarī ca varāṅganā || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.011.1/ akrūreṇograsenāyāṁ sugātryāṁ dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP014.011.2/ prasenaś copadevaś ca jajñāte devavarcasau || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.012.1/ citrakasyābhavan putrāḥ pṛthur vipṛthur eva ca |</l>
          <l>BRP014.012.2/ aśvagrīvo 'śvabāhuś ca svapārśvakagaveṣaṇau || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.013.1/ ariṣṭanemir aśvaś ca sudharmā dharmabhṛt tathā |</l>
          <l>BRP014.013.2/ subāhur bahubāhuś ca śraviṣṭhāśravaṇe striyau || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.014.1/ asiknyāṁ janayām āsa śūraṁ vai devamīḍhuṣam |</l>
          <l>BRP014.014.2/ mahiṣyāṁ jajñire śūrā bhojyāyāṁ puruṣā daśa || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.015.1/ vasudevo mahābāhuḥ pūrvam ānakadundubhiḥ |</l>
          <l>BRP014.015.2/ jajñe yasya prasūtasya dundubhyaḥ prāṇadan divi || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.016.1/ ānakānāṁ ca saṁhrādaḥ sumahān abhavad divi |</l>
          <l>BRP014.016.2/ papāta puṣpavarṣaś ca śūrasya janane mahān || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.017.1/ manuṣyaloke kṛtsne 'pi rūpe nāsti samo bhuvi |</l>
          <l>BRP014.017.2/ yasyāsīt puruṣāgryasya kāntiś candramaso yathā || 17
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="64"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.018.1/ devabhāgas tato jajñe tathā devaśravāḥ punaḥ |</l>
          <l>BRP014.018.2/ anādhṛṣṭiḥ kanavako vatsavān atha gṛñjamaḥ || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.019.1/ śyāmaḥ śamīko gaṇḍūṣaḥ pañca cāsya varāṅganāḥ |</l>
          <l>BRP014.019.2/ pṛthukīrtiḥ pṛthā caiva śrutadevā śrutaśravā || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.020.1/ rājādhidevī ca tathā pañcaitā vīramātaraḥ |</l>
          <l>BRP014.020.2/ śrutaśravāyāṁ caidyas tu śiśupālo 'bhavan nṛpaḥ || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.021.1/ hiraṇyakaśipur yo 'sau daityarājo 'bhavat purā |</l>
          <l>BRP014.021.2/ pṛthukīrtyāṁ tu sañjajñe tanayo vṛddhaśarmaṇaḥ || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.022.1/ karūṣādhipatir vīro dantavakro mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP014.022.2/ pṛthāṁ duhitaraṁ cakre kuntis tāṁ pāṇḍur āvahat || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.023.1/ yasyāṁ sa dharmavid rājā dharmo jajñe yudhiṣṭhiraḥ
            |</l>
          <l>BRP014.023.2/ bhīmasenas tathā vātād indrāc caiva dhanañjayaḥ || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.024.1/ loke pratiratho vīraḥ śakratulyaparākramaḥ |</l>
          <l>BRP014.024.2/ anamitrāc chanir jajñe kaniṣṭhād vṛṣṇinandanāt || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.025.1/ śaineyaḥ satyakas tasmād yuyudhānaś ca sātyakiḥ |</l>
          <l>BRP014.025.2/ uddhavo devabhāgasya mahābhāgaḥ suto 'bhavat || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.026.1/ paṇḍitānāṁ paraṁ prāhur devaśravasam uttamam |</l>
          <l>BRP014.026.2/ aśmakyaṁ prāptavān putram anādhṛṣṭir yaśasvinam || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.027.1/ nivṛttaśatruṁ śatrughnaṁ śrutadevā tv ajāyata |</l>
          <l>BRP014.027.2/ śrutadevātmajās te tu naiṣādir yaḥ pariśrutaḥ || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.028.1/ ekalavyo muniśreṣṭhā niṣādaiḥ parivardhitaḥ |</l>
          <l>BRP014.028.2/ vatsavate tv aputrāya vasudevaḥ pratāpavān |</l>
          <l>BRP014.028.3/ adbhir dadau sutaṁ vīraṁ śauriḥ kauśikam aurasam ||
            28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.029.1/ gaṇḍūṣāya hy aputrāya viṣvakseno dadau sutān |</l>
          <l>BRP014.029.2/ cārudeṣṇaṁ sudeṣṇaṁ ca pañcālaṁ kṛtalakṣaṇam || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.030.1/ asaṅgrāmeṇa yo vīro nāvartata kadācana |</l>
          <l>BRP014.030.2/ raukmiṇeyo mahābāhuḥ kanīyān dvijasattamāḥ || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.031.1/ vāyasānāṁ sahasrāṇi yaṁ yāntaṁ pṛṣṭhato 'nvayuḥ |</l>
          <l>BRP014.031.2/ cārūn adyopabhokṣyāmaś cārudeṣṇahatān iti || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.032.1/ tantrijas tantripālaś ca sutau kanavakasya tau |</l>
          <l>BRP014.032.2/ vīruś cāśvahanuś caiva vīrau tāv atha gṛñjimau || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.033.1/ śyāmaputraḥ śamīkas tu śamīko rājyam āvahat |</l>
          <l>BRP014.033.2/ jugupsamāno bhojatvād rājasūyam avāpa saḥ || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.034.1/ ajātaśatruḥ śatrūṇāṁ jajñe tasya vināśanaḥ |</l>
          <l>BRP014.034.2/ vasudevasutān vīrān kīrtayiṣyāmy ataḥ param || 34
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="65"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.035.1/ vṛṣṇes trividham evaṁ tu bahuśākhaṁ mahaujasam |</l>
          <l>BRP014.035.2/ dhārayan vipulaṁ vaṁśaṁ nānarthair iha yujyate || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.036.1/ yāḥ patnyo vasudevasya caturdaśa varāṅganāḥ |</l>
          <l>BRP014.036.2/ pauravī rohiṇī nāma madirāditathāvarā || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.037.1/ vaiśākhī ca tathā bhadrā sunāmnī caiva pañcamī |</l>
          <l>BRP014.037.2/ sahadevā śāntidevā śrīdevī devarakṣitā || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.038.1/ vṛkadevy upadevī ca devakī caiva saptamī |</l>
          <l>BRP014.038.2/ sutanur vaḍavā caiva dve ete paricārike || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.039.1/ pauravī rohiṇī nāma bāhlikasyātmajābhavat |</l>
          <l>BRP014.039.2/ jyeṣṭhā patnī muniśreṣṭhā dayitānakadundubheḥ || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.040.1/ lebhe jyeṣṭhaṁ sutaṁ rāmaṁ śaraṇyaṁ śaṭham eva ca
            |</l>
          <l>BRP014.040.2/ durdamaṁ damanaṁ śubhraṁ piṇḍārakam uśīnaram || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.041.1/ citrā nāma kumārī ca rohiṇītanayā nava |</l>
          <l>BRP014.041.2/ citrā subhadreti punar vikhyātā munisattamāḥ || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.042.1/ vasudevāc ca devakyāṁ jajñe śaurir mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP014.042.2/ rāmāc ca niśaṭho jajñe revatyāṁ dayitaḥ sutaḥ || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.043.1/ subhadrāyāṁ rathī pārthād abhimanyur ajāyata |</l>
          <l>BRP014.043.2/ akrūrāt kāśikanyāyāṁ satyaketur ajāyata || 43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.044.1/ vasudevasya bhāryāsu mahābhāgāsu saptasu |</l>
          <l>BRP014.044.2/ ye putrā jajñire śūrāḥ samastāṁs tān nibodhata || 44
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.045.1/ bhojaś ca vijayaś caiva śāntidevāsutāv ubhau |</l>
          <l>BRP014.045.2/ vṛkadevaḥ sunāmāyāṁ gadaś cāstāṁ sutāv ubhau || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.046.1/ agāvahaṁ mahātmānaṁ vṛkadevī vyajāyata |</l>
          <l>BRP014.046.2/ kanyā trigartarājasya bhāryā vai śiśirāyaṇeḥ || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.047.1/ jijñāsāṁ pauruṣe cakre na caskande ca pauruṣam |</l>
          <l>BRP014.047.2/ kṛṣṇāyasasamaprakhyo varṣe dvādaśame tathā || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.048.1/ mithyābhiśasto gārgyas tu manyunātisamīritaḥ |</l>
          <l>BRP014.048.2/ ghoṣakanyām upādāya maithunāyopacakrame || 48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.049.1/ gopālī cāpsarās tasya gopastrīveṣadhāriṇī |</l>
          <l>BRP014.049.2/ dhārayām āsa gārgyasya garbhaṁ durdharam acyutam ||
            49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.050.1/ mānuṣyāṁ gargabhāryāyāṁ niyogāc chūlapāṇinaḥ |</l>
          <l>BRP014.050.2/ sa kālayavano nāma jajñe rājā mahābalaḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.051.1/ vṛttapūrvārdhakāyas tu siṁhasaṁhanano yuvā |</l>
          <l>BRP014.051.2/ aputrasya sa rājñas tu vavṛdhe 'ntaḥpure śiśuḥ || 51
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="66"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.052.1/ yavanasya muniśreṣṭhāḥ sa kālayavano 'bhavat |</l>
          <l>BRP014.052.2/ āyudhyamāno nṛpatiḥ paryapṛcchad dvijottamam || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.053.1/ vṛṣṇyandhakakulaṁ tasya nārado 'kathayad vibhuḥ |</l>
          <l>BRP014.053.2/ akṣauhiṇyā tu sainyasya mathurām abhyayāt tadā || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.054.1/ dūtaṁ sampreṣayām āsa vṛṣṇyandhakaniveśanam |</l>
          <l>BRP014.054.2/ tato vṛṣṇyandhakāḥ kṛṣṇaṁ puraskṛtya mahāmatim || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.055.1/ sametā mantrayām āsur yavanasya bhayāt tadā |</l>
          <l>BRP014.055.2/ kṛtvā viniścayaṁ sarve palāyanam arocayan || 55
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.056.1/ vihāya mathurāṁ ramyāṁ mānayantaḥ pinākinam |</l>
          <l>BRP014.056.2/ kuśasthalīṁ dvāravatīṁ niveśayitum īpsavaḥ || 56
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP014.059.1/ iti kṛṣṇasya janmedaṁ yaḥ śucir niyatendriyaḥ |</l>
          <l>BRP014.059.2/ parvasu śrāvayed vidvān anṛṇaḥ sa sukhī bhavet || 59
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="15" type="chapter">
        <head>Chapter 15 :: Genealogy of the Bhojas and the Kukuras</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 41-43</note>
        <p>BRP015.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.001.1/ kroṣṭor athābhavat putro vṛjinīvān mahāyaśāḥ |</l>
          <l>BRP015.001.2/ vārjinīvatam icchanti svāhiṁ svāhākṛtāṁ varam || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.002.1/ svāhiputro 'bhavad rājā uṣadgur vadatāṁ varaḥ |</l>
          <l>BRP015.002.2/ mahākratubhir īje yo vividhair bhūridakṣiṇaiḥ || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.003.1/ tataḥ prasūtim icchan vai uṣadguḥ so 'gryam ātmajam
            |</l>
          <l>BRP015.003.2/ jajñe citrarathas tasya putraḥ karmabhir anvitaḥ || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.004.1/ āsīc caitrarathir vīro yajvā vipuladakṣiṇaḥ |</l>
          <l>BRP015.004.2/ śaśabinduḥ paraṁ vṛttaṁ rājarṣīṇām anuṣṭhitaḥ || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.005.1/ pṛthuśravāḥ pṛthuyaśā rājāsīc chāśibindavaḥ |</l>
          <l>BRP015.005.2/ śaṁsanti ca purāṇajñāḥ pārthaśravasam antaram || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.006.1/ antarasya suyajñas tu suyajñatanayo 'bhavat |</l>
          <l>BRP015.006.2/ uṣato yajñam akhilaṁ svadharme ca kṛtādaraḥ || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.007.1/ śineyur abhavat putra uṣataḥ śatrutāpanaḥ |</l>
          <l>BRP015.007.2/ marutas tasya tanayo rājarṣir abhavan nṛpaḥ || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.008.1/ maruto 'labhata jyeṣṭhaṁ sutaṁ kambalabarhiṣam |</l>
          <l>BRP015.008.2/ cacāra vipulaṁ dharmam amarṣāt pratyabhāg api || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.009.1/ sa satprasūtim icchan vai sutaṁ kambalabarhiṣaḥ |</l>
          <l>BRP015.009.2/ babhūva rukmakavacaḥ śataprasavataḥ sutaḥ || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.010.1/ nihatya rukmakavacaḥ śataṁ kavacināṁ raṇe |</l>
          <l>BRP015.010.2/ dhanvināṁ niśitair bāṇair avāpa śriyam uttamām || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.011.1/ jajñe ca rukmakavacāt parajit paravīrahā |</l>
          <l>BRP015.011.2/ jajñire pañca putrās tu mahāvīryāḥ parājitāḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="67"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.012.1/ rukmeṣuḥ pṛthurukmaś ca jyāmaghaḥ pālito hariḥ |</l>
          <l>BRP015.012.2/ pālitaṁ ca hariṁ caiva videhebhyaḥ pitā dadau || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.013.1/ rukmeṣur abhavad rājā pṛthurukmasya saṁśrayāt |</l>
          <l>BRP015.013.2/ tābhyāṁ pravrājito rājā jyāmagho 'vasad āśrame || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.014.1/ praśāntaś ca tadā rājā brāhmaṇaiś cāvabodhitaḥ |</l>
          <l>BRP015.014.2/ jagāma dhanur ādāya deśam anyaṁ dhvajī rathī || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.015.1/ narmadākūlam ekākīm ekalāṁ mṛttikāvatīm |</l>
          <l>BRP015.015.2/ ṛkṣavantaṁ giriṁ jitvā śuktimatyām uvāsa saḥ || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.016.1/ jyāmaghasyābhavad bhāryā śaibyā balavatī satī |</l>
          <l>BRP015.016.2/ aputro 'pi sa rājā vai nānyāṁ bhāryām avindata || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.017.1/ tasyāsīd vijayo yuddhe tatra kanyām avāpa saḥ |</l>
          <l>BRP015.017.2/ bhāryām uvāca santrastaḥ snuṣeti sa janeśvaraḥ || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.018.1/ etac chrutvābravīd devī kasya deva snuṣeti vai |</l>
          <l>BRP015.018.2/ abravīt tad upaśrutya jyāmagho rājasattamaḥ || 18
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP015.019.0/ rājovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.019.1/ yas te janiṣyate putras tasya bhāryopapāditā || 19
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP015.020.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.020.1/ ugreṇa tapasā tasyāḥ kanyāyāḥ sā vyajāyata |</l>
          <l>BRP015.020.2/ putraṁ vidarbhaṁ subhāgā śaibyā pariṇatā satī || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.021.1/ rājaputryāṁ tu vidvāṁsau snuṣāyāṁ krathakaiśikau
            |</l>
          <l>BRP015.021.2/ paścād vidarbho 'janayac chūrau raṇaviśāradau || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.022.1/ bhīmo vidarbhasya sutaḥ kuntis tasyātmajo 'bhavat
            |</l>
          <l>BRP015.022.2/ kunter dhṛṣṭaḥ suto jajñe raṇadhṛṣṭaḥ pratāpavān ||
            22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.023.1/ dhṛṣṭasya jajñire śūrās trayaḥ paramadhārmikāḥ |</l>
          <l>BRP015.023.2/ āvantaś ca daśārhaś ca balī viṣaharaś ca saḥ || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.024.1/ daśārhasya suto vyomā vyomno jīmūta ucyate |</l>
          <l>BRP015.024.2/ jīmūtaputro vikṛtis tasya bhīmarathaḥ smṛtaḥ || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.025.1/ atha bhīmarathasyāsīt putro navarathas tathā |</l>
          <l>BRP015.025.2/ tasya cāsīd daśarathaḥ śakunis tasya cātmajaḥ || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.026.1/ tasmāt karambhaḥ kārambhir devarāto 'bhavan nṛpaḥ
            |</l>
          <l>BRP015.026.2/ devakṣatro 'bhavat tasya vṛddhakṣatro mahāyaśāḥ || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.027.1/ devagarbhasamo jajñe devakṣatrasya nandanaḥ |</l>
          <l>BRP015.027.2/ madhūnāṁ vaṁśakṛd rājā madhur madhuravāg api || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.028.1/ madhor jajñe 'tha vaidarbhyāṁ purudvān puruṣottamaḥ
            |</l>
          <l>BRP015.028.2/ aikṣvākī cābhavad bhāryā madhos tasyāṁ vyajāyata ||
            28 ||</l>
        </lg>
        <pb n="68"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.029.1/ satvān sarvaguṇopetaḥ sātvatā kīrtivardhanaḥ |</l>
          <l>BRP015.029.2/ imāṁ visṛṣṭiṁ vijñāya jyāmaghasya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP015.029.3/ yujyate paramaprītyā prajāvāṁś ca bhavet sadā || 29
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP015.030.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.030.1/ satvataḥ sattvasampannān kauśalyā suṣuve sutān |</l>
          <l>BRP015.030.2/ bhāginaṁ bhajamānaṁ ca divyaṁ devāvṛdhaṁ nṛpam || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.031.1/ andhakaṁ ca mahābāhuṁ vṛṣṇiṁ ca yadunandanam |</l>
          <l>BRP015.031.2/ teṣāṁ visargāś catvāro vistareṇeha kīrtitāḥ || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.032.1/ bhajamānasya sṛñjayyau bāhyakāthopabāhyakā |</l>
          <l>BRP015.032.2/ āstāṁ bhārye tayos tasmāj jajñire bahavaḥ sutāḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.033.1/ krimiś ca kramaṇaś caiva dhṛṣṭaḥ śūraḥ purañjayaḥ
            |</l>
          <l>BRP015.033.2/ ete bāhyakasṛñjayyāṁ bhajamānād vijajñire || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.034.1/ āyutājit sahasrājic chatājit tv atha dāsakaḥ |</l>
          <l>BRP015.034.2/ upabāhyakasṛñjayyāṁ bhajamānād vijajñire || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.035.1/ yajvā devāvṛdho rājā cacāra vipulaṁ tapaḥ |</l>
          <l>BRP015.035.2/ putraḥ sarvaguṇopeto mama syād iti niścitaḥ || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.036.1/ saṁyujyamānas tapasā parṇāśāyā jalaṁ spṛśan |</l>
          <l>BRP015.036.2/ sadopaspṛśatas tasya cakāra priyam āpagā || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.037.1/ cintayābhiparītā sā na jagāmaiva niścayam |</l>
          <l>BRP015.037.2/ kalyāṇatvān narapates tasya sā nimnagottamā || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.038.1/ nādhyagacchat tu tāṁ nārīṁ yasyām evaṁvidhaḥ sutaḥ
            |</l>
          <l>BRP015.038.2/ bhavet tasmāt svayaṁ gatvā bhavāmy asya sahānugā ||
            38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.039.1/ atha bhūtvā kumārī sā bibhratī paramaṁ vapuḥ |</l>
          <l>BRP015.039.2/ varayām āsa nṛpatiṁ tām iyeṣa ca sa prabhuḥ || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.040.1/ tasyām ādhatta garbhaṁ sa tejasvinam udāradhīḥ |</l>
          <l>BRP015.040.2/ atha sā daśame māsi suṣuve saritāṁ varā || 40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.041.1/ putraṁ sarvaguṇopetaṁ babhruṁ devāvṛdhaṁ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP015.041.2/ atra vaṁśe purāṇajñā gāyantīti pariśrutam || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.042.1/ guṇān devāvṛdhasyāpi kīrtayanto mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP015.042.2/ yathaivāgre tathā dūrāt paśyāmas tāvad antikāt || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.043.1/ babhruḥ śreṣṭho manuṣyāṇāṁ devair devāvṛdhaḥ samaḥ
            |</l>
          <l>BRP015.043.2/ ṣaṣṭiś ca ṣaṭ ca puruṣāḥ sahasrāṇi ca sapta ca || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.044.1/ ete 'mṛtatvaṁ prāptā vai babhror devāvṛdhād api |</l>
          <l>BRP015.044.2/ yajvā dānapatir dhīmān brahmaṇyaḥ sudṛḍhāyudhaḥ || 44
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="69"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.045.1/ tasyānvavāyaḥ sumahān bhojā ye sārtikāvatāḥ |</l>
          <l>BRP015.045.2/ andhakāt kāśyaduhitā caturo 'labhatātmajān || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.046.1/ kukuraṁ bhajamānaṁ ca sasakaṁ balabarhiṣam |</l>
          <l>BRP015.046.2/ kukurasya suto vṛṣṭir vṛṣṭes tu tanayas tathā || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.047.1/ kapotaromā tasyātha tiliris tanayo 'bhavat |</l>
          <l>BRP015.047.2/ jajñe punar vasus tasmād abhijic ca punar vasoḥ || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.048.1/ tathā vai putramithunaṁ babhūvābhijitaḥ kila |</l>
          <l>BRP015.048.2/ āhukaḥ śrāhukaś caiva khyātau khyātimatāṁ varau || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.049.1/ imāṁ codāharanty atra gāthāṁ prati tam āhukam |</l>
          <l>BRP015.049.2/ śvetena parivāreṇa kiśorapratimo mahān || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.050.1/ aśītivarmaṇā yukta āhukaḥ prathamaṁ vrajet |</l>
          <l>BRP015.050.2/ nāputravān nāśatado nāsahasraśatāyuṣaḥ || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.051.1/ nāśuddhakarmā nāyajvā yo bhojam abhito vrajet |</l>
          <l>BRP015.051.2/ pūrvasyāṁ diśi nāgānāṁ bhojasya prayayuḥ kila || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.052.1/ somāt saṅgānukarṣāṇāṁ dhvajināṁ savarūthinām |</l>
          <l>BRP015.052.2/ rathānāṁ meghaghoṣāṇāṁ sahasrāṇi daśaiva tu || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.053.1/ raupyakāñcanakakṣāṇāṁ sahasrāṇy ekaviṁśatiḥ |</l>
          <l>BRP015.053.2/ tāvaty eva sahasrāṇi uttarasyāṁ tathā diśi || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.054.1/ ābhūmipālā bhojās tu santi jyākiṅkiṇīkinaḥ |</l>
          <l>BRP015.054.2/ āhuḥ kiṁ cāpy avantibhyaḥ svasāraṁ dadur andhakāḥ ||
            54 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.055.1/ āhukasya tu kāśyāyāṁ dvau putrau sambabhūvatuḥ |</l>
          <l>BRP015.055.2/ devakaś cograsenaś ca devagarbhasamāv ubhau || 55
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.056.1/ devakasyābhavan putrāś catvāras tridaśopamāḥ |</l>
          <l>BRP015.056.2/ devavān upadevaś ca sandevo devarakṣitaḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.057.1/ kumāryaḥ sapta cāsyātha vasudevāya tā dadau |</l>
          <l>BRP015.057.2/ devakī śāntidevā ca sudevā devarakṣitā || 57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.058.1/ vṛkadevy upadevī ca sunāmnī caiva saptamī |</l>
          <l>BRP015.058.2/ navograsenasya sutās teṣāṁ kaṁsas tu pūrvajaḥ || 58
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.059.1/ nyagrodhaś ca sunāmā ca tathā kaṅkaḥ subhūṣaṇaḥ |</l>
          <l>BRP015.059.2/ rāṣṭrapālo 'tha sutanur anāvṛṣṭis tu puṣṭimān || 59
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.060.1/ teṣāṁ svasāraḥ pañcāsan kaṁsā kaṁsavatī tathā |</l>
          <l>BRP015.060.2/ sutanū rāṣṭrapālī ca kaṅkā caiva varāṅganā || 60
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.061.1/ ugrasenaḥ sahāpatyo vyākhyātaḥ kukurodbhavaḥ |</l>
          <l>BRP015.061.2/ kukurāṇām imaṁ vaṁśaṁ dhārayann amitaujasām || 61
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP015.062.1/ ātmano vipulaṁ vaṁśaṁ prajāvān āpnuyān naraḥ || 62
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="16" type="chapter">
        <pb n="70"/>
        <head>Chapter 16 :: Genealogy of Vṛṣṇyandhakas; story of the
          Syamantaka-jewel</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 43-45</note>
        <p>BRP016.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.001.1/ bhajamānasya putro 'tha rathamukhyo vidūrathaḥ |</l>
          <l>BRP016.001.2/ rājādhidevaḥ śūras tu vidūrathasuto 'bhavat || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.002.1/ rājādhidevasya sutā jajñire vīryavattarāḥ |</l>
          <l>BRP016.002.2/ dattātidattau balinau śoṇāśvaḥ śvetavāhanaḥ || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.003.1/ śamī ca daṇḍaśarmā ca dantaśatruś ca śatrujit |</l>
          <l>BRP016.003.2/ śravaṇā ca śraviṣṭhā ca svasārau sambabhūvatuḥ || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.004.1/ śamiputraḥ pratikṣatraḥ pratikṣatrasya cātmajaḥ |</l>
          <l>BRP016.004.2/ svayambhojaḥ svayambhojād bhadikaḥ sambabhūva ha || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.005.1/ tasya putrā babhūvur hi sarve bhīmaparākramāḥ |</l>
          <l>BRP016.005.2/ kṛtavarmāgrajas teṣāṁ śatadhanvā tu madhyamaḥ || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.006.1/ devāntaś ca narāntaś ca bhiṣagvaitaraṇaś ca yaḥ |</l>
          <l>BRP016.006.2/ sudāntaś cātidāntaś ca nikāśyaḥ kāmadambhakaḥ || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.007.1/ devāntasyābhavat putro vidvān kambalabarhiṣaḥ |</l>
          <l>BRP016.007.2/ asamaujāḥ sutas tasya nāsamaujāś ca tāv ubhau || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.008.1/ ajātaputrāya sutān pradadāv asamaujase |</l>
          <l>BRP016.008.2/ sudaṁṣṭraś ca sucāruś ca kṛṣṇa ity andhakāḥ smṛtāḥ ||
            8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.009.1/ gāndhārī caiva mādrī ca kroṣṭubhārye babhūvatuḥ |</l>
          <l>BRP016.009.2/ gāndhārī janayām āsa anamitraṁ mahābalam || 9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.010.1/ mādrī yudhājitaṁ putraṁ tato vai devamīdhuṣam |</l>
          <l>BRP016.010.2/ anamitram amitrāṇāṁ jetāram aparājitam || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.011.1/ anamitrasuto nighno nighnato dvau babhūvatuḥ |</l>
          <l>BRP016.011.2/ prasenaś cātha satrājic chatrusenājitāv ubhau || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.012.1/ praseno dvāravatyāṁ tu nivasan yo mahāmaṇim |</l>
          <l>BRP016.012.2/ divyaṁ syamantakaṁ nāma sa sūryād upalabdhavān || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.013.1/ tasya satrājitaḥ sūryaḥ sakhā prāṇasamo 'bhavat |</l>
          <l>BRP016.013.2/ sa kadācin niśāpāye rathena rathināṁ varaḥ || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.014.1/ toyakūlam apaḥ spraṣṭum upasthātuṁ yayau ravim |</l>
          <l>BRP016.014.2/ tasyopatiṣṭhataḥ sūryaṁ vivasvān agrataḥ sthitaḥ ||
            14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.015.1/ vispaṣṭamūrtir bhagavāṁs tejomaṇḍalavān vibhuḥ |</l>
          <l>BRP016.015.2/ atha rājā vivasvantam uvāca sthitam agrataḥ || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.016.1/ yathaiva vyomni paśyāmi sadā tvāṁ jyotiṣāṁ pate |</l>
          <l>BRP016.016.2/ tejomaṇḍalinaṁ devaṁ tathaiva purataḥ sthitam || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.017.1/ ko viśeṣo 'sti me tvattaḥ sakhyenopagatasya vai |</l>
          <l>BRP016.017.2/ etac chrutvā tu bhagavān maṇiratnaṁ syamantakam || 17
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="71"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.018.1/ svakaṇṭhād avamucyātha ekānte nyastavān vibhuḥ |</l>
          <l>BRP016.018.2/ tato vigrahavantaṁ taṁ dadarśa nṛpatis tadā || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.019.1/ prītimān atha taṁ dṛṣṭvā muhūrtaṁ kṛtavān kathām
            |</l>
          <l>BRP016.019.2/ tam abhiprasthitaṁ bhūyo vivasvantaṁ sa satrajit ||
            19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.020.1/ lokān bhāsayase sarvān yena tvaṁ satataṁ prabho |</l>
          <l>BRP016.020.2/ tad etan maṇiratnaṁ me bhagavan dātum arhasi || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.021.1/ tataḥ syamantakamaṇiṁ dattavān bhāskaras tadā |</l>
          <l>BRP016.021.2/ sa tam ābadhya nagarīṁ praviveśa mahīpatiḥ || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.022.1/ taṁ janāḥ paryadhāvanta sūryo 'yaṁ gacchatīti ha
            |</l>
          <l>BRP016.022.2/ svāṁ purīṁ sa visiṣmāya rājā tv antaḥpuraṁ tathā ||
            22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.023.1/ taṁ prasenajitaṁ divyaṁ maṇiratnaṁ syamantakam |</l>
          <l>BRP016.023.2/ dadau bhrātre narapatiḥ premṇā satrājid uttamam || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.024.1/ sa maṇiḥ syandate rukmaṁ vṛṣṇyandhakaniveśane |</l>
          <l>BRP016.024.2/ kālavarṣī ca parjanyo na ca vyādhibhayaṁ hy abhūt ||
            24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.025.1/ lipsāṁ cakre prasenasya maṇiratne syamantake |</l>
          <l>BRP016.025.2/ govindo na ca taṁ lebhe śakto 'pi na jahāra saḥ || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.026.1/ kadācin mṛgayāṁ yātaḥ prasenas tena bhūṣitaḥ |</l>
          <l>BRP016.026.2/ syamantakakṛte siṁhād vadhaṁ prāpa vanecarāt || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.027.1/ atha siṁhaṁ pradhāvantam ṛkṣarājo mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP016.027.2/ nihatya maṇiratnaṁ tad ādāya prāviśad guhām || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.028.1/ tato vṛṣṇyandhakāḥ kṛṣṇaṁ prasenavadhakāraṇāt |</l>
          <l>BRP016.028.2/ prārthanāṁ tāṁ maṇer baddhvā sarva eva śaśaṅkire ||
            28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.029.1/ sa śaṅkyamāno dharmātmā akārī tasya karmaṇaḥ |</l>
          <l>BRP016.029.2/ āhariṣye maṇim iti pratijñāya vanaṁ yayau || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.030.1/ yatra praseno mṛgayāṁ vyacarat tatra cāpy atha |</l>
          <l>BRP016.030.2/ prasenasya padaṁ gṛhya puruṣair āptakāribhiḥ || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.031.1/ ṛkṣavantaṁ girivaraṁ vindhyaṁ ca girim uttamam |</l>
          <l>BRP016.031.2/ anveṣayan pariśrāntaḥ sa dadarśa mahāmanāḥ || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.032.1/ sāśvaṁ hataṁ prasenaṁ tu nāvindata ca tanmaṇim |</l>
          <l>BRP016.032.2/ atha siṁhaḥ prasenasya śarīrasyāvidūrataḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.033.1/ ṛkṣeṇa nihato dṛṣṭaḥ padair ṛkṣas tu sūcitaḥ |</l>
          <l>BRP016.033.2/ padais tair anviyāyātha guhām ṛkṣasya mādhavaḥ || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.034.1/ sa hi ṛkṣabile vāṇīṁ śuśrāva pramaderitām |</l>
          <l>BRP016.034.2/ dhātryā kumāram ādāya sutaṁ jāmbavato dvijāḥ || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.035.1/ krīḍayantyā ca maṇinā mā rodīr ity atheritām || 35
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP016.036.0/ dhātry uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.036.1/ siṁhaḥ prasenam avadhīt siṁho jāmbavatā hataḥ |</l>
          <l>BRP016.036.2/ sukumāraka mā rodīs tava hy eṣa syamantakaḥ || 36
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="72"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.037.1/ vyaktitas tasya śabdasya tūrṇam eva bilaṁ yayau |</l>
          <l>BRP016.037.2/ praviśya tatra bhagavāṁs tad ṛkṣabilam añjasā || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.038.1/ sthāpayitvā biladvāre yadūṁl lāṅgalinā saha |</l>
          <l>BRP016.038.2/ śārṅgadhanvā bilasthaṁ tu jāmbavantaṁ dadarśa saḥ ||
            38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.039.1/ yuyudhe vāsudevas tu bile jāmbavatā saha |</l>
          <l>BRP016.039.2/ bāhubhyām eva govindo divasān ekaviṁśatim || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.040.1/ praviṣṭe 'tha bile kṛṣṇe baladevapuraḥsarāḥ |</l>
          <l>BRP016.040.2/ purīṁ dvāravatīm etya hataṁ kṛṣṇaṁ nyavedayan || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.041.1/ vāsudevo 'pi nirjitya jāmbavantaṁ mahābalam |</l>
          <l>BRP016.041.2/ lebhe jāmbavatīṁ kanyām ṛkṣarājasya sammatām || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.042.1/ maṇiṁ syamantakaṁ caiva jagrāhātmaviśuddhaye |</l>
          <l>BRP016.042.2/ anunīyarkṣarājaṁ tu niryayau ca tato bilāt || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.043.1/ upāyād dvārakāṁ kṛṣṇaḥ sa vinītaiḥ puraḥsaraiḥ |</l>
          <l>BRP016.043.2/ evaṁ sa maṇim āhṛtya viśodhyātmānam acyutaḥ || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.044.1/ dadau satrājite taṁ vai sarvasātvatasaṁsadi |</l>
          <l>BRP016.044.2/ evaṁ mithyābhiśastena kṛṣṇenāmitraghātinā || 44
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.045.1/ ātmā viśodhitaḥ pāpād vinirjitya syamantakam |</l>
          <l>BRP016.045.2/ satrājito daśa tv āsan bhāryās tāsāṁ śataṁ sutāḥ ||
            45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.046.1/ khyātimantas trayas teṣāṁ bhagaṅkāras tu pūrvajaḥ
            |</l>
          <l>BRP016.046.2/ vīro vātapatiś caiva vasumedhas tathaiva ca || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.047.1/ kumāryaś cāpi tisro vai dikṣu khyātā dvijottamāḥ
            |</l>
          <l>BRP016.047.2/ satyabhāmottamā tāsāṁ vratinī ca dṛḍhavratā || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.048.1/ tathā prasvāpinī caiva bhāryāṁ kṛṣṇāya tāṁ dadau
            |</l>
          <l>BRP016.048.2/ sabhākṣo bhaṅgakāris tu nāveyaś ca narottamau || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.049.1/ jajñāte guṇasampannau viśrutau rūpasampadā |</l>
          <l>BRP016.049.2/ mādryāḥ putro 'tha jajñe 'tha vṛṣṇiputro yudhājitaḥ
            || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.050.1/ jajñāte tanayau vṛṣṇeḥ śvaphalkaś citrakas tathā
            |</l>
          <l>BRP016.050.2/ śvaphalkaḥ kāśirājasya sutāṁ bhāryām avindata || 50
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.051.1/ gāndinīṁ nāma tasyāś ca gāḥ sadā pradadau pitā |</l>
          <l>BRP016.051.2/ tasyāṁ jajñe mahābāhuḥ śrutavān atithipriyaḥ || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.052.1/ akrūro 'tha mahābhāgo jajñe vipuladakṣiṇaḥ |</l>
          <l>BRP016.052.2/ upamadgus tathā madgur mudaraś cārimardanaḥ || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.053.1/ ārikṣepas tathopekṣaḥ śatruhā cārimejayaḥ |</l>
          <l>BRP016.053.2/ dharmabhṛc cāpi dharmā ca gṛdhrabhojāndhakas tathā ||
            53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.054.1/ āvāhaprativāhau ca sundarī ca varāṅganā |</l>
          <l>BRP016.054.2/ viśrutāśvasya mahiṣī kanyā cāsya vasundharā || 54
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="73"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.055.1/ rūpayauvanasampannā sarvasattvamanoharā |</l>
          <l>BRP016.055.2/ akrūreṇograsenāyāṁ sutau vai kulanandanau || 55
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.056.1/ vasudevaś copadevaś ca jajñāte devavarcasau |</l>
          <l>BRP016.056.2/ citrakasyābhavan putrāḥ pṛthur vipṛthur eva ca || 56
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.057.1/ aśvagrīvo 'śvabāhuś ca supārśvakagaveṣaṇau |</l>
          <l>BRP016.057.2/ ariṣṭanemiś ca sutā dharmo dharmabhṛd eva ca || 57
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.058.1/ subāhur bahubāhuś ca śraviṣṭhāśravaṇe striyau |</l>
          <l>BRP016.058.2/ imāṁ mithyābhiśastiṁ yaḥ kṛṣṇasya samudāhṛtām || 58
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP016.059.1/ veda mithyābhiśāpās taṁ na spṛśanti kadācana || 59
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="17" type="chapter">
        <head>Chapter 17 :: Story of the Syamantaka-jewel (part 2)</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 45-46</note>
        <p>BRP017.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.001.1/ yat tu satrājite kṛṣṇo maṇiratnaṁ syamantakam |</l>
          <l>BRP017.001.2/ dadāv ahārayad babhrur bhojena śatadhanvanā || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.002.1/ sadā hi prārthayām āsa satyabhāmām aninditām |</l>
          <l>BRP017.002.2/ akrūro 'ntaram anviṣyan maṇiṁ caiva syamantakam || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.003.1/ satrājitaṁ tato hatvā śatadhanvā mahābalaḥ |</l>
          <l>BRP017.003.2/ rātrau taṁ maṇim ādāya tato 'krūrāya dattavān || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.004.1/ akrūras tu tadā viprā ratnam ādāya cottamam |</l>
          <l>BRP017.004.2/ samayaṁ kārayāṁ cakre nāvedyo 'haṁ tvayety uta || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.005.1/ vayam abhyutprapatsyāmaḥ kṛṣṇena tvāṁ pradharṣitam
            |</l>
          <l>BRP017.005.2/ mamādya dvārakā sarvā vaśe tiṣṭhaty asaṁśayam || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.006.1/ hate pitari duḥkhārtā satyabhāmā manasvinī |</l>
          <l>BRP017.006.2/ prayayau ratham āruhya nagaraṁ vāraṇāvatam || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.007.1/ satyabhāmā tu tad vṛttaṁ bhojasya śatadhanvanaḥ |</l>
          <l>BRP017.007.2/ bhartur nivedya duḥkhārtā pārśvasthāśrūṇy avartayat
            || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.008.1/ pāṇḍavānāṁ ca dagdhānāṁ hariḥ kṛtvodakakriyām |</l>
          <l>BRP017.008.2/ kulyārthe cāpi pāṇḍūnāṁ nyayojayata sātyakim || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.009.1/ tatas tvaritam āgamya dvārakāṁ madhusūdanaḥ |</l>
          <l>BRP017.009.2/ pūrvajaṁ halinaṁ śrīmān idaṁ vacanam abravīt || 9
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP017.010.0/ śrīkṛṣṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.010.1/ hataḥ prasenaḥ siṁhena satrājic chatadhanvanā |</l>
          <l>BRP017.010.2/ syamantakas tu madnāmī tasya prabhur ahaṁ vibho || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.011.1/ tad āroha rathaṁ śīghraṁ bhojaṁ hatvā mahāratham
            |</l>
          <l>BRP017.011.2/ syamantako mahābāho asmākaṁ sa bhaviṣyati || 11
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP017.012.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.012.1/ tataḥ pravavṛte yuddhaṁ tumulaṁ bhojakṛṣṇayoḥ |</l>
          <l>BRP017.012.2/ śatadhanvā tato 'krūraṁ sarvatodiśam aikṣata || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.013.1/ saṁrabdhau tāv ubhau tatra dṛṣṭvā bhojajanārdanau
            |</l>
          <l>BRP017.013.2/ śakto 'pi śāpād dhārdikyam akrūro nānvapadyata || 13
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="74"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.014.1/ apayāne tato buddhiṁ bhojaś cakre bhayārditaḥ |</l>
          <l>BRP017.014.2/ yojanānāṁ śataṁ sāgraṁ hṛdayā pratyapadyata || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.015.1/ vikhyātā hṛdayā nāma śatayojanagāminī |</l>
          <l>BRP017.015.2/ bhojasya vaḍavā viprā yayā kṛṣṇam ayodhayat || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.016.1/ kṣīṇāṁ javena hṛdayām adhvanaḥ śatayojane |</l>
          <l>BRP017.016.2/ dṛṣṭvā rathasya svāṁ vṛddhiṁ śatadhanvānam ardayat ||
            16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.017.1/ tatas tasyā hatāyās tu śramāt khedāc ca bho dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP017.017.2/ kham utpetur atha prāṇāḥ kṛṣṇo rāmam athābravīt || 17
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP017.018.0/ śrīkṛṣṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.018.1/ tiṣṭheha tvaṁ mahābāho dṛṣṭadoṣā hayā mayā |</l>
          <l>BRP017.018.2/ padbhyāṁ gatvā hariṣyāmi maṇiratnaṁ syamantakam || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.019.1/ padbhyām eva tato gatvā śatadhanvānam acyutaḥ |</l>
          <l>BRP017.019.2/ mithilām abhito viprā jaghāna paramāstravit || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.020.1/ syamantakaṁ ca nāpaśyad dhatvā bhojaṁ mahābalam |</l>
          <l>BRP017.020.2/ nivṛttaṁ cābravīt kṛṣṇaṁ maṇiṁ dehīti lāṅgalī || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.021.1/ nāstīti kṛṣṇaś covāca tato rāmo ruṣānvitaḥ |</l>
          <l>BRP017.021.2/ dhikśabdapūrvam asakṛt pratyuvāca janārdanam || 21
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP017.022.0/ balarāma uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.022.1/ bhrātṛtvān marṣayāmy eṣa svasti te 'stu vrajāmy aham
            |</l>
          <l>BRP017.022.2/ kṛtyaṁ na me dvārakayā na tvayā na ca vṛṣṇibhiḥ || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.023.1/ praviveśa tato rāmo mithilām arimardanaḥ |</l>
          <l>BRP017.023.2/ sarvakāmair upahṛtair mithilenābhipūjitaḥ || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.024.1/ etasminn eva kāle tu babhrur matimatāṁ varaḥ |</l>
          <l>BRP017.024.2/ nānārūpān kratūn sarvān ājahāra nirargalān || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.025.1/ dīkṣāmayaṁ sa kavacaṁ rakṣārthaṁ praviveśa ha |</l>
          <l>BRP017.025.2/ syamantakakṛte prājño gāndīputro mahāyaśāḥ || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.026.1/ atha ratnāni cānyāni dhanāni vividhāni ca |</l>
          <l>BRP017.026.2/ ṣaṣṭiṁ varṣāṇi dharmātmā yajñeṣv eva nyayojayat || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.027.1/ akrūrayajñā iti te khyātās tasya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP017.027.2/ bahvannadakṣiṇāḥ sarve sarvakāmapradāyinaḥ || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.028.1/ atha duryodhano rājā gatvā sa mithilāṁ prabhuḥ |</l>
          <l>BRP017.028.2/ gadāśikṣāṁ tato divyāṁ baladevād avāptavān || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.029.1/ samprasādya tato rāmo vṛṣṇyandhakamahārathaiḥ |</l>
          <l>BRP017.029.2/ ānīto dvārakām eva kṛṣṇena ca mahātmanā || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.030.1/ akrūraś cāndhakaiḥ sārdham āyātaḥ puruṣarṣabhaḥ |</l>
          <l>BRP017.030.2/ hatvā satrājitaṁ suptaṁ sahabandhuṁ mahābalaḥ || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.031.1/ jñātibhedabhayāt kṛṣṇas tam upekṣitavāṁs tadā |</l>
          <l>BRP017.031.2/ apayāte tadākrūre nāvarṣat pākaśāsanaḥ || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.032.1/ anāvṛṣṭyā tadā rāṣṭram abhavad bahudhā kṛśam |</l>
          <l>BRP017.032.2/ tataḥ prasādayām āsur akrūraṁ kukurāndhakāḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.033.1/ punar dvāravatīṁ prāpte tasmin dānapatau tataḥ |</l>
          <l>BRP017.033.2/ pravavarṣa sahasrākṣaḥ kakṣe jalanidhes tadā || 33
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="75"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.034.1/ kanyāṁ ca vāsudevāya svasāraṁ śīlasammatām |</l>
          <l>BRP017.034.2/ akrūraḥ pradadau dhīmān prītyarthaṁ munisattamāḥ ||
            34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.035.1/ atha vijñāya yogena kṛṣṇo babhrugataṁ maṇim |</l>
          <l>BRP017.035.2/ sabhāmadhyagataḥ prāha tam akrūraṁ janārdanaḥ || 35
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP017.036.0/ śrīkṛṣṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.036.1/ yat tad ratnaṁ maṇivaraṁ tava hastagataṁ vibho |</l>
          <l>BRP017.036.2/ tat prayaccha ca mānārha mayi mānāryakaṁ kṛthāḥ || 36
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.037.1/ ṣaṣṭivarṣagate kāle yo roṣo 'bhūn mamānagha |</l>
          <l>BRP017.037.2/ sa saṁrūḍho 'sakṛt prāptas tataḥ kālātyayo mahān ||
            37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.038.1/ sa tataḥ kṛṣṇavacanāt sarvasātvatasaṁsadi |</l>
          <l>BRP017.038.2/ pradadau taṁ maṇiṁ babhrur akleśena mahāmatiḥ || 38
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.039.1/ tatas tam ārjavāt prāptaṁ babhror hastād arindamaḥ
            |</l>
          <l>BRP017.039.2/ dadau hṛṣṭamanāḥ kṛṣṇas taṁ maṇiṁ babhrave punaḥ ||
            39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP017.040.1/ sa kṛṣṇahastāt samprāptaṁ maṇiratnaṁ syamantakam
            |</l>
          <l>BRP017.040.2/ ābadhya gāndinīputro virarājāṁśumān iva || 40 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="18" type="chapter">
        <head>Chapter 18 :: Description of Jambūdvīpa</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 46-50</note>
        <p>BRP018.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.001.1/ aho sumahad ākhyānaṁ bhavatā parikīrtitam |</l>
          <l>BRP018.001.2/ bhāratānāṁ ca sarveṣāṁ pārthivānāṁ tathaiva ca || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.002.1/ devānāṁ dānavānāṁ ca gandharvoragarakṣasām |</l>
          <l>BRP018.002.2/ daityānām atha siddhānāṁ guhyakānāṁ tathaiva ca || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.003.1/ atyadbhutāni karmāṇi vikramā dharmaniścayāḥ |</l>
          <l>BRP018.003.2/ vividhāś ca kathā divyā janma cāgryam anuttamam || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.004.1/ sṛṣṭiḥ prajāpateḥ samyak tvayā proktā mahāmate |</l>
          <l>BRP018.004.2/ prajāpatīnāṁ sarveṣāṁ guhyakāpsarasāṁ tathā || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.005.1/ sthāvaraṁ jaṅgamaṁ sarvam utpannaṁ vividhaṁ jagat
            |</l>
          <l>BRP018.005.2/ tvayā proktaṁ mahābhāga śrutaṁ caitan manoharam || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.006.1/ kathitaṁ puṇyaphaladaṁ purāṇaṁ ślakṣṇayā girā |</l>
          <l>BRP018.006.2/ manaḥkarṇasukhaṁ samyak prīṇāty amṛtasammitam || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.007.1/ idānīṁ śrotum icchāmaḥ sakalaṁ maṇḍalaṁ bhuvaḥ |</l>
          <l>BRP018.007.2/ vaktum arhasi sarvajña paraṁ kautūhalaṁ hi naḥ || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.008.1/ yāvantaḥ sāgarā dvīpās tathā varṣāṇi parvatāḥ |</l>
          <l>BRP018.008.2/ vanāni saritaḥ puṇyadevādīnāṁ mahāmate || 8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.009.1/ yatpramāṇam idaṁ sarvaṁ yadādhāraṁ yadātmakam |</l>
          <l>BRP018.009.2/ saṁsthānam asya jagato yathāvad vaktum arhasi || 9
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP018.010.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.010.1/ munayaḥ śrūyatām etat saṅkṣepād vadato mama |</l>
          <l>BRP018.010.2/ nāsya varṣaśatenāpi vaktuṁ śakyo 'tivistaraḥ || 10
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="76"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.011.1/ jambūplakṣāhvayau dvīpau śālmalaś cāparo dvijāḥ |</l>
          <l>BRP018.011.2/ kuśaḥ krauñcas tathā śākaḥ puṣkaraś caiva saptamaḥ ||
            11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.012.1/ ete dvīpāḥ samudrais tu sapta saptabhir āvṛtāḥ |</l>
          <l>BRP018.012.2/ lavaṇekṣusurāsarpir dadhidugdhajalaiḥ samam || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.013.1/ jambūdvīpaḥ samastānām eteṣāṁ madhyasaṁsthitaḥ |</l>
          <l>BRP018.013.2/ tasyāpi madhye viprendrā meruḥ kanakaparvataḥ || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.014.1/ caturaśītisāhasrair yojanais tasya cocchrayaḥ |</l>
          <l>BRP018.014.2/ praviṣṭaḥ ṣoḍaśādhastād dvātriṁśan mūrdhni vistṛtaḥ
            || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.015.1/ mūle ṣoḍaśasāhasrair vistāras tasya sarvataḥ |</l>
          <l>BRP018.015.2/ bhūpadmasyāsya śailo 'sau karṇikākārasaṁsthitaḥ || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.016.1/ himavān hemakūṭaś ca niṣadhas tasya dakṣiṇe |</l>
          <l>BRP018.016.2/ nīlaḥ śvetaś ca śṛṅgī ca uttare varṣaparvatāḥ || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.017.1/ lakṣapramāṇau dvau madhye daśahīnās tathāpare |</l>
          <l>BRP018.017.2/ sahasradvitayocchrāyās tāvadvistāriṇaś ca te || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.018.1/ bhārataṁ prathamaṁ varṣaṁ tataḥ kimpuruṣaṁ smṛtam
            |</l>
          <l>BRP018.018.2/ harivarṣaṁ tathaivānyan meror dakṣiṇato dvijāḥ || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.019.1/ ramyakaṁ cottaraṁ varṣaṁ tasyaiva tu hiraṇmayam |</l>
          <l>BRP018.019.2/ uttarāḥ kuravaś caiva yathā vai bhārataṁ tathā || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.020.1/ navasāhasram ekaikam eteṣāṁ dvijasattamāḥ |</l>
          <l>BRP018.020.2/ ilāvṛtaṁ ca tanmadhye sauvarṇo merur ucchritaḥ || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.021.1/ meroś caturdiśaṁ tatra navasāhasravistṛtam |</l>
          <l>BRP018.021.2/ ilāvṛtaṁ mahābhāgāś catvāraś cātra parvatāḥ || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.022.1/ viṣkambhā vitatā meror yojanāyutavistṛtāḥ |</l>
          <l>BRP018.022.2/ pūrveṇa mandaro nāma dakṣiṇe gandhamādanaḥ || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.023.1/ vipulaḥ paścime pārśve supārśvaś cottare sthitaḥ
            |</l>
          <l>BRP018.023.2/ kadambas teṣu jambūś ca pippalo vaṭa eva ca || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.024.1/ ekādaśaśatāyāmāḥ pādapā giriketavaḥ |</l>
          <l>BRP018.024.2/ jambūdvīpasya sā jambūr nāmahetur dvijottamāḥ || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.025.1/ mahāgajapramāṇāni jambvās tasyāḥ phalāni vai |</l>
          <l>BRP018.025.2/ patanti bhūbhṛtaḥ pṛṣṭhe śīryamāṇāni sarvataḥ || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.026.1/ rasena teṣāṁ vikhyātā tatra jambūnadīti vai |</l>
          <l>BRP018.026.2/ sarit pravartate sā ca pīyate tannivāsibhiḥ || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.027.1/ na khedo na ca daurgandhyaṁ na jarā nendriyakṣayaḥ
            |</l>
          <l>BRP018.027.2/ tatpānasvasthamanasāṁ janānāṁ tatra jāyate || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.028.1/ tīramṛt tadrasaṁ prāpya sukhavāyuviśoṣitā |</l>
          <l>BRP018.028.2/ jāmbūnadākhyaṁ bhavati suvarṇaṁ siddhabhūṣaṇam || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.029.1/ bhadrāśvaṁ pūrvato meroḥ ketumālaṁ ca paścime |</l>
          <l>BRP018.029.2/ varṣe dve tu muniśreṣṭhās tayor madhye tv ilāvṛtam ||
            29 ||</l>
        </lg>
        <pb n="77"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.030.1/ vanaṁ caitrarathaṁ pūrve dakṣiṇe gandhamādanam |</l>
          <l>BRP018.030.2/ vaibhrājaṁ paścime tadvad uttare nandanaṁ smṛtam ||
            30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.031.1/ aruṇodaṁ mahābhadram asitodaṁ samānasam |</l>
          <l>BRP018.031.2/ sarāṁsy etāni catvāri devabhogyāni sarvadā || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.032.1/ śāntavāṁś cakrakuñjaś ca kurarī mālyavāṁs tathā |</l>
          <l>BRP018.032.2/ vaikaṅkapramukhā meroḥ pūrvataḥ kesarācalāḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.033.1/ trikūṭaḥ śiśiraś caiva pataṅgo rucakas tathā |</l>
          <l>BRP018.033.2/ niṣadhādayo dakṣiṇatas tasya kesaraparvatāḥ || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.034.1/ śikhivāsaḥ savaidūryaḥ kapilo gandhamādanaḥ |</l>
          <l>BRP018.034.2/ jānudhipramukhās tadvat paścime kesarācalāḥ || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.035.1/ meror anantarās te ca jaṭharādiṣv avasthitāḥ |</l>
          <l>BRP018.035.2/ śaṅkhakūṭo 'tha ṛṣabho haṁso nāgas tathāparāḥ || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.036.1/ kālañjarādyāś ca tathā uttare kesarācalāḥ |</l>
          <l>BRP018.036.2/ caturdaśa sahasrāṇi yojanānāṁ mahāpurī || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.037.1/ meror upari viprendrā brahmaṇaḥ kathitā divi |</l>
          <l>BRP018.037.2/ tasyāṁ samantataś cāṣṭau diśāsu vidiśāsu ca || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.038.1/ indrādilokapālānāṁ prakhyātāḥ pravarāḥ puraḥ |</l>
          <l>BRP018.038.2/ viṣṇupādaviniṣkrāntā plāvayantīndumaṇḍalam || 38
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.039.1/ samantād brahmaṇaḥ puryāṁ gaṅgā patati vai divi |</l>
          <l>BRP018.039.2/ sā tatra patitā dikṣu caturdhā pratyapadyata || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.040.1/ sītā cālakanandā ca cakṣur badhrā ca vai kramāt |</l>
          <l>BRP018.040.2/ pūrveṇa sītā śailāc ca śailaṁ yānty antarikṣagā || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.041.1/ tataś ca pūrvavarṣeṇa bhadrāśvenaiti sārṇavam |</l>
          <l>BRP018.041.2/ tathaivālakanandā ca dakṣiṇenaitya bhāratam || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.042.1/ prayāti sāgaraṁ bhūtvā saptabhedā dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP018.042.2/ cakṣuś ca paścimagirīn atītya sakalāṁs tataḥ || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.043.1/ paścimaṁ ketumālākhyaṁ varṣam anveti sārṇavam |</l>
          <l>BRP018.043.2/ bhadrā tathottaragirīn uttarāṁś ca tathā kurūn || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.044.1/ atītyottaram ambhodhiṁ samabhyeti dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP018.044.2/ ānīlaniṣadhāyāmau mālyavadgandhamādanau || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.045.1/ tayor madhyagato meruḥ karṇikākārasaṁsthitaḥ |</l>
          <l>BRP018.045.2/ bhāratāḥ ketumālāś ca bhadrāśvāḥ kuravas tathā || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.046.1/ pattrāṇi lokaśailasya maryādāśailabāhyataḥ |</l>
          <l>BRP018.046.2/ jaṭharo devakūṭaś ca maryādāparvatāv ubhau || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.047.1/ tau dakṣiṇottarāyāmāv ānīlaniṣadhāyatau |</l>
          <l>BRP018.047.2/ gandhamādanakailāsau pūrvapaścāt tu tāv ubhau || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.048.1/ aśītiyojanāyāmāv arṇavāntarvyavasthitau |</l>
          <l>BRP018.048.2/ niṣadhaḥ pāriyātraś ca maryādāparvatāv ubhau || 48
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="78"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.049.1/ tau dakṣiṇottarāyāmāv ānīlaniṣadhāyatau |</l>
          <l>BRP018.049.2/ meroḥ paścimadigbhāge yathā pūrvau tathā sthitau ||
            49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.050.1/ triśṛṅgo jārudhiś caiva uttarau varṣaparvatau |</l>
          <l>BRP018.050.2/ pūrvapaścāyatāv etāv arṇavāntarvyavasthitau || 50
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.051.1/ ity ete hi mayā proktā maryādāparvatā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP018.051.2/ jaṭharāvasthitā meror yeṣāṁ dvau dvau caturdiśam ||
            51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.052.1/ meroś caturdiśaṁ ye tu proktāḥ kesaraparvatāḥ |</l>
          <l>BRP018.052.2/ śītāntādyā dvijās teṣām atīva hi manoharāḥ || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.053.1/ śailānām antaradroṇyaḥ siddhacāraṇasevitāḥ |</l>
          <l>BRP018.053.2/ suramyāṇi tathā tāsu kānanāni purāṇi ca || 53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.054.1/ lakṣmīviṣṇvagnisūryendradevānāṁ munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP018.054.2/ tāsv āyatanavaryāṇi juṣṭāni narakinnaraiḥ || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.055.1/ gandharvayakṣarakṣāṁsi tathā daiteyadānavāḥ |</l>
          <l>BRP018.055.2/ krīḍanti tāsu ramyāsu śailadroṇīṣv aharniśam || 55
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.056.1/ bhaumā hy ete smṛtāḥ svargā dharmiṇām ālayā dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP018.056.2/ naiteṣu pāpakartāro yānti janmaśatair api || 56
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.057.1/ bhadrāśve bhagavān viṣṇur āste hayaśirā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP018.057.2/ vārāhaḥ ketumāle tu bhārate kūrmarūpadhṛk || 57
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.058.1/ matsyarūpaś ca govindaḥ kuruṣv āste sanātanaḥ |</l>
          <l>BRP018.058.2/ viśvarūpeṇa sarvatra sarvaḥ sarveśvaro hariḥ || 58
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.059.1/ sarvasyādhārabhūto 'sau dvijā āste 'khilātmakaḥ |</l>
          <l>BRP018.059.2/ yāni kimpuruṣādyāni varṣāṇy aṣṭau dvijottamāḥ || 59
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.060.1/ na teṣu śoko nāyāso nodvegaḥ kṣudbhayādikam |</l>
          <l>BRP018.060.2/ susthāḥ prajā nirātaṅkāḥ sarvaduḥkhavivarjitāḥ || 60
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.061.1/ daśadvādaśavarṣāṇāṁ sahasrāṇi sthirāyuṣaḥ |</l>
          <l>BRP018.061.2/ naiteṣu bhaumāny anyāni kṣutpipāsādi no dvijāḥ || 61
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP018.062.1/ kṛtatretādikā naiva teṣu sthāneṣu kalpanā |</l>
          <l>BRP018.062.2/ sarveṣv eteṣu varṣeṣu sapta sapta kulācalāḥ |</l>
          <l>BRP018.062.3/ nadyaś ca śataśas tebhyaḥ prasūtā yā dvijottamāḥ ||
            62 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="19" type="chapter">
        <head>Chapter 19 :: Description of Bhāratavarṣa</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 50-52</note>
        <p>BRP019.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.001.1/ uttareṇa samudrasya himādreś caiva dakṣiṇe |</l>
          <l>BRP019.001.2/ varṣaṁ tad bhārataṁ nāma bhāratī yatra santatiḥ || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.002.1/ navayojanasāhasro vistāraś ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP019.002.2/ karmabhūmir iyaṁ svargam apavargaṁ ca pṛcchatām || 2
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="79"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.003.1/ mahendro malayaḥ sahyaḥ śuktimān ṛkṣaparvataḥ |</l>
          <l>BRP019.003.2/ vindhyaś ca pāriyātraś ca saptātra kulaparvatāḥ || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.004.1/ ataḥ samprāpyate svargo muktim asmāt prayāti vai
            |</l>
          <l>BRP019.004.2/ tiryaktvaṁ narakaṁ cāpi yānty ataḥ puruṣā dvijāḥ || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.005.1/ itaḥ svargaś ca mokṣaś ca madhyaṁ cānte ca gacchati
            |</l>
          <l>BRP019.005.2/ na khalv anyatra martyānāṁ karma bhūmau vidhīyate ||
            5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.006.1/ bhāratasyāsya varṣasya nava bhedān niśāmaya |</l>
          <l>BRP019.006.2/ indradvīpaḥ kasetumāṁs tāmraparṇo gabhastimān || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.007.1/ nāgadvīpas tathā saumyo gandharvas tv atha vāruṇaḥ
            |</l>
          <l>BRP019.007.2/ ayaṁ tu navamas teṣāṁ dvīpaḥ sāgarasaṁvṛtaḥ || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.008.1/ yojanānāṁ sahasraṁ ca dvīpo 'yaṁ dakṣiṇottarāt |</l>
          <l>BRP019.008.2/ pūrve kirātās tiṣṭhanti paścime yavanāḥ sthitāḥ || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.009.1/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā madhye śūdrāś ca bhāgaśaḥ
            |</l>
          <l>BRP019.009.2/ ijyāyuddhavaṇijyādyavṛttimanto vyavasthitāḥ || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.010.1/ śatadrucandrabhāgādyā himavatpādaniḥsṛtāḥ |</l>
          <l>BRP019.010.2/ vedasmṛtimukhāś cānyāḥ pāriyātrodbhavā mune || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.011.1/ narmadāsuramādyāś ca nadyo vindhyaviniḥsṛtāḥ |</l>
          <l>BRP019.011.2/ tāpīpayoṣṇīnirvindhyākāverīpramukhā nadīḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.012.1/ ṛkṣapādodbhavā hy etāḥ śrutāḥ pāpaṁ haranti yāḥ |</l>
          <l>BRP019.012.2/ godāvarībhīmarathīkṛṣṇaveṇyādikās tathā || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.013.1/ sahyapādodbhavā nadyaḥ smṛtāḥ pāpabhayāpahāḥ |</l>
          <l>BRP019.013.2/ kṛtamālātāmraparṇīpramukhā malayodbhavāḥ || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.014.1/ trisāndhyarṣikulyādyā mahendraprabhavāḥ smṛtāḥ |</l>
          <l>BRP019.014.2/ ṛṣikulyākumārādyāḥ śuktimatpādasambhavāḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.015.1/ āsāṁ nadyupanadyaś ca santy anyās tu sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP019.015.2/ tāsv ime kurupañcālamadhyadeśādayo janāḥ || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.016.1/ pūrvadeśādikāś caiva kāmarūpanivāsinaḥ |</l>
          <l>BRP019.016.2/ pauṇḍrāḥ kaliṅgā magadhā dākṣiṇātyāś ca sarvaśaḥ ||
            16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.017.1/ tathā parāntyāḥ saurāṣṭrāḥ śūdrābhīrās tathārbudāḥ
            |</l>
          <l>BRP019.017.2/ mārukā mālavāś caiva pāriyātranivāsinaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.018.1/ sauvīrāḥ saindhavāpannāḥ śālvāḥ śākalavāsinaḥ |</l>
          <l>BRP019.018.2/ madrārāmās tathāmbaṣṭhāḥ pārasīkādayas tathā || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.019.1/ āsāṁ pibanti salilaṁ vasanti saritāṁ sadā |</l>
          <l>BRP019.019.2/ samopetā mahābhāga hṛṣṭapuṣṭajanākulāḥ || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.020.1/ vasanti bhārate varṣe yugāny atra mahāmune |</l>
          <l>BRP019.020.2/ kṛtaṁ tretā dvāparaṁ ca kaliś cānyatra na kvacit ||
            20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.021.1/ tapas tapyanti yatayo juhvate cātra yajvinaḥ |</l>
          <l>BRP019.021.2/ dānāni cātra dīyante paralokārtham ādarāt || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.022.1/ puruṣair yajñapuruṣo jambūdvīpe sadejyate |</l>
          <l>BRP019.022.2/ yajñair yajñamayo viṣṇur anyadvīpeṣu cānyathā || 22
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="80"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.023.1/ atrāpi bhārataṁ śreṣṭhaṁ jambūdvīpe mahāmune |</l>
          <l>BRP019.023.2/ yato hi karmabhūr eṣā yato 'nyā bhogabhūmayaḥ || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.024.1/ atra janmasahasrāṇāṁ sahasrair api sattama |</l>
          <l>BRP019.024.2/ kadācil labhate jantur mānuṣyaṁ puṇyasañcayan || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.025.1/ gāyanti devāḥ kila gītakāni |</l>
          <l>BRP019.025.2/ dhanyās tu ye bhāratabhūmibhāge |</l>
          <l>BRP019.025.3/ svargāpavargāspadahetubhūte |</l>
          <l>BRP019.025.4/ bhavanti bhūyaḥ puruṣā manuṣyāḥ || 25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.026.1/ karmāṇy asaṅkalpitatatphalāni |</l>
          <l>BRP019.026.2/ sannyasya viṣṇau paramātmarūpe |</l>
          <l>BRP019.026.3/ avāpya tāṁ karmamahīm anante |</l>
          <l>BRP019.026.4/ tasmiṁl layaṁ ye tv amalāḥ prayānti || 26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.027.1/ jānīma no tatkūvayaṁ vilīne |</l>
          <l>BRP019.027.2/ svargaprade karmaṇi dehabandham |</l>
          <l>BRP019.027.3/ prāpsyanti dhanyāḥ khalu te manuṣyā |</l>
          <l>BRP019.027.4/ ye bhāratenendriyaviprahīnāḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.028.1/ navavarṣaṁ ca bho viprā jambūdvīpam idaṁ mayā |</l>
          <l>BRP019.028.2/ lakṣayojanavistāraṁ saṅkṣepāt kathitaṁ dvijāḥ || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP019.029.1/ jambūdvīpaṁ samāvṛtya lakṣayojanavistaraḥ |</l>
          <l>BRP019.029.2/ bho dvijā valayākāraḥ sthitaḥ kṣīrodadhir bahiḥ || 29
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="20" type="chapter">
        <head>Chapter 20 :: Description of the six outer continents</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 52-56</note>
        <p>BRP020.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.001.1/ kṣārodena yathā dvīpo jambūsañjño 'bhiveṣṭitaḥ |</l>
          <l>BRP020.001.2/ saṁveṣṭya kṣāram udadhiṁ plakṣadvīpas tathā sthitaḥ
            || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.002.1/ jambūdvīpasya vistāraḥ śatasāhasrasammitaḥ |</l>
          <l>BRP020.002.2/ sa eva dviguṇo viprāḥ plakṣadvīpe 'py udāhṛtaḥ || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.003.1/ sapta medhātitheḥ putrāḥ plakṣadvīpeśvarasya vai
            |</l>
          <l>BRP020.003.2/ śreṣṭhaḥ śāntabhayo nāma śiśiras tadanantaram || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.004.1/ sukhodayas tathānandaḥ śivaḥ kṣemaka eva ca |</l>
          <l>BRP020.004.2/ dhruvaś ca saptamas teṣāṁ plakṣadvīpeśvarā hi te || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.005.1/ pūrvaṁ śāntabhayaṁ varṣaṁ śiśiraṁ sukhadaṁ tathā
            |</l>
          <l>BRP020.005.2/ ānandaṁ ca śivaṁ caiva kṣemakaṁ dhruvam eva ca || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.006.1/ maryādākārakās teṣāṁ tathānye varṣaparvatāḥ |</l>
          <l>BRP020.006.2/ saptaiva teṣāṁ nāmāni śṛṇudhvaṁ munisattamāḥ || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.007.1/ gomedaś caiva candraś ca nārado dandubhis tathā |</l>
          <l>BRP020.007.2/ somakaḥ sumanāḥ śailo vaibhrājaś caiva saptamaḥ || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.008.1/ varṣācaleṣu ramyeṣu varṣeṣv eteṣu cānaghāḥ |</l>
          <l>BRP020.008.2/ vasanti devagandharvasahitāḥ sahitaṁ prajāḥ || 8
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="81"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.009.1/ teṣu puṇyā janapadā vīrā na mriyate janaḥ |</l>
          <l>BRP020.009.2/ nādhayo vyādhayo vāpi sarvakālasukhaṁ hi tat || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.010.1/ teṣāṁ nadyaś ca saptaiva varṣāṇāṁ tu samudragāḥ |</l>
          <l>BRP020.010.2/ nāmatas tāḥ pravakṣyāmi śrutāḥ pāpaṁ haranti yāḥ ||
            10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.011.1/ anutaptā śikhā caiva viprāśā tridivā kramuḥ |</l>
          <l>BRP020.011.2/ amṛtā sukṛtā caiva saptaitās tatra nimnagāḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.012.1/ ete śailās tathā nadyaḥ pradhānāḥ kathitā dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP020.012.2/ kṣudranadyas tathā śailās tatra santi sahasraśaḥ ||
            12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.013.1/ tāḥ pibanti sadā hṛṣṭā nadīr janapadās tu te |</l>
          <l>BRP020.013.2/ avasarpiṇī nadī teṣāṁ na caivotsarpiṇī dvijāḥ || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.014.1/ na teṣv asti yugāvasthā teṣu sthāneṣu saptasu |</l>
          <l>BRP020.014.2/ tretāyugasamaḥ kālaḥ sarvadaiva dvijottamāḥ || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.015.1/ plakṣadvīpādike viprāḥ śākadvīpāntikeṣu vai |</l>
          <l>BRP020.015.2/ pañcavarṣasahasrāṇi janā jīvanty anāmayāḥ || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.016.1/ dharmaś caturvidhas teṣu varṇāśramavibhāgajaḥ |</l>
          <l>BRP020.016.2/ varṇāś ca tatra catvāras tān budhāḥ pravadāmi vaḥ ||
            16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.017.1/ āryakāḥ kuravaś caiva viviśvā bhāvinaś ca ye |</l>
          <l>BRP020.017.2/ viprakṣatriyavaiśyās te śūdrāś ca munisattamāḥ || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.018.1/ jambūvṛkṣapramāṇas tu tanmadhye sumahātaruḥ |</l>
          <l>BRP020.018.2/ plakṣas tannāmasañjño 'yaṁ plakṣadvīpo dvijottamāḥ ||
            18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.019.1/ ijyate tatra bhagavāṁs tair varṇair āryakādibhiḥ
            |</l>
          <l>BRP020.019.2/ somarūpī jagatsraṣṭā sarvaḥ sarveśvaro hariḥ || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.020.1/ plakṣadvīpapramāṇena plakṣadvīpaḥ samāvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP020.020.2/ tathaivekṣurasodena pariveṣānukāriṇā || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.021.1/ ity etad vo muniśreṣṭhāḥ plakṣadvīpa udāhṛtaḥ |</l>
          <l>BRP020.021.2/ saṅkṣepeṇa mayā bhūyaḥ śālmalaṁ taṁ nibodhata || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.022.1/ śālmalasyeśvaro vīro vapuṣmāṁs tatsutā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP020.022.2/ teṣāṁ tu nāma sañjñāni saptavarṣāṇi tāni vai || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.023.1/ śveto 'tha haritaś caiva jīmūto rohitas tathā |</l>
          <l>BRP020.023.2/ vaidyuto mānasaś caiva suprabhaś ca dvijottamāḥ || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.024.1/ śālmanaś ca samudro 'sau dvīpenekṣurasodakaḥ |</l>
          <l>BRP020.024.2/ vistārād dviguṇenātha sarvataḥ saṁvṛtaḥ sthitaḥ || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.025.1/ tatrāpi parvatāḥ sapta vijñeyā ratnayonayaḥ |</l>
          <l>BRP020.025.2/ varṣābhivyañjakās te tu tathā saptaiva nimnagāḥ || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.026.1/ kumudaś connataś caiva tṛtīyas tu balāhakaḥ |</l>
          <l>BRP020.026.2/ droṇo yatra mahauṣadhyaḥ sa caturtho mahīdharaḥ || 26
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="82"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.027.1/ kaṅkas tu pañcamaḥ ṣaṣṭho mahiṣaḥ saptamas tathā
            |</l>
          <l>BRP020.027.2/ kakudmān parvatavaraḥ sarinnāmāny ato dvijāḥ || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.028.1/ śroṇī toyā vitṛṣṇā ca candrā śukrā vimocanī |</l>
          <l>BRP020.028.2/ nivṛttiḥ saptamī tāsāṁ smṛtās tāḥ pāpaśāntidāḥ || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.029.1/ śvetaṁ ca lohitaṁ caiva jīmūtaṁ haritaṁ tathā |</l>
          <l>BRP020.029.2/ vaidyutaṁ mānasaṁ caiva suprabhaṁ nāma saptamam || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.030.1/ saptaitāni tu varṣāṇi cāturvarṇyayutāni ca |</l>
          <l>BRP020.030.2/ varṇāś ca śālmale ye ca vasanty eṣu dvijottamāḥ || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.031.1/ kapilāś cāruṇāḥ pītāḥ kṛṣṇāś caiva pṛthak pṛthak
            |</l>
          <l>BRP020.031.2/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś caiva yajanti tam
            || 31 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.032.1/ bhagavantaṁ samastasya viṣṇum ātmānam avyayam |</l>
          <l>BRP020.032.2/ vāyubhūtaṁ makhaśreṣṭhair yajvāno yajñasaṁsthitam ||
            32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.033.1/ devānām atra sānnidhyam atīva sumanohare |</l>
          <l>BRP020.033.2/ śālmaliś ca mahāvṛkṣo nāmanirvṛttikārakaḥ || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.034.1/ eṣa dvīpaḥ samudreṇa surodena samāvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP020.034.2/ vistārāc chālmaleś caiva samena tu samantataḥ || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.035.1/ surodakaḥ parivṛtaḥ kuśadvīpena sarvataḥ |</l>
          <l>BRP020.035.2/ śālmalasya tu vistārād dviguṇena samantataḥ || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.036.1/ jyotiṣmataḥ kuśadvīpe śṛṇudhvaṁ tasya putrakān |</l>
          <l>BRP020.036.2/ udbhido veṇumāṁś caiva svairatho randhano dhṛtiḥ ||
            36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.037.1/ prabhākaro 'tha kapilas tannāmnā varṣapaddhatiḥ |</l>
          <l>BRP020.037.2/ tasyāṁ vasanti manujaiḥ saha daiteyadānavāḥ || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.038.1/ tathaiva devagandharvā yakṣakimpuruṣādayaḥ |</l>
          <l>BRP020.038.2/ varṇās tatrāpi catvāro nijānuṣṭhānatatparāḥ || 38
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.039.1/ daminaḥ śuṣmiṇaḥ snehā māndahāś ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP020.039.2/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś cānukramoditāḥ ||
            39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.040.1/ yathoktakarmakartṛtvāt svādhikārakṣayāya te |</l>
          <l>BRP020.040.2/ tatra te tu kuśadvīpe brahmarūpaṁ janārdanam || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.041.1/ yajantaḥ kṣapayanty ugram adhikāraphalapradam |</l>
          <l>BRP020.041.2/ vidrumo hemaśailaś ca dyutimān puṣṭimāṁs tathā || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.042.1/ kuśeśayo hariś caiva saptamo mandarācalaḥ |</l>
          <l>BRP020.042.2/ varṣācalās tu saptaite dvīpe tatra dvijottamāḥ || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.043.1/ nadyaś ca sapta tāsāṁ tu vakṣye nāmāny anukramāt
            |</l>
          <l>BRP020.043.2/ dhūtapāpā śivā caiva pavitrā sammatis tathā || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.044.1/ vidyud ambho mahī cānyā sarvapāpaharās tv imāḥ |</l>
          <l>BRP020.044.2/ anyāḥ sahasraśas tatra kṣudranadyas tathācalāḥ || 44
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="83"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.045.1/ kuśadvīpe kuśastambaḥ sañjñayā tasya tat smṛtam |</l>
          <l>BRP020.045.2/ tatpramāṇena sa dvīpo ghṛtodena samāvṛtaḥ || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.046.1/ ghṛtodaś ca samudro vai krauñcadvīpena saṁvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP020.046.2/ krauñcadvīpo muniśreṣṭhāḥ śrūyatāṁ cāparo mahān || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.047.1/ kuśadvīpasya vistārād dviguṇo yasya vistaraḥ |</l>
          <l>BRP020.047.2/ krauñcadvīpe dyutimataḥ putrāḥ sapta mahātmanaḥ || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.048.1/ tannāmāni ca varṣāṇi teṣāṁ cakre mahāmanāḥ |</l>
          <l>BRP020.048.2/ kuśago mandagaś coṣṇaḥ pīvaro 'thāndhakārakaḥ || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.049.1/ muniś ca dundubhiś caiva saptaite tatsutā dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP020.049.2/ tatrāpi devagandharvasevitāḥ sumanoramāḥ || 49 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.050.1/ varṣācalā muniśreṣṭhās teṣāṁ nāmāni bho dvijāḥ |</l>
          <l>BRP020.050.2/ krauñcaś ca vāmanaś caiva tṛtīyaś cāndhakārakaḥ || 50
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.051.1/ devavrato dhamaś caiva tathānyaḥ puṇḍarīkavān |</l>
          <l>BRP020.051.2/ dundubhiś ca mahāśailo dviguṇās te parasparam || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.052.1/ dvīpād dvīpeṣu ye śailās tathā dvīpāni te tathā |</l>
          <l>BRP020.052.2/ varṣeṣv eteṣu ramyeṣu varṣaśailavareṣu ca || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.053.1/ nivasanti nirātaṅkāḥ saha devagaṇaiḥ prajāḥ |</l>
          <l>BRP020.053.2/ puṣkalā puṣkarā dhanyās te khyātāś ca dvijottamāḥ ||
            53 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.054.1/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś cānukramoditāḥ
            |</l>
          <l>BRP020.054.2/ tatra nadyo muniśreṣṭhā yāḥ pibanti tu te sadā || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.055.1/ sapta pradhānāḥ śataśas tathānyāḥ kṣudranimnagāḥ
            |</l>
          <l>BRP020.055.2/ gaurī kumudvatī caiva sandhyā rātrir manojavā || 55
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.056.1/ khyātiś ca puṇḍarīkā ca saptaitā varṣanimnagāḥ |</l>
          <l>BRP020.056.2/ tatrāpi varṇair bhagavān puṣkarādyair janārdanaḥ ||
            56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.057.1/ dhyānayogai rudrarūpa ījyate yajñasannidhau |</l>
          <l>BRP020.057.2/ krauñcadvīpaḥ samudreṇa dadhimaṇḍodakena tu || 57
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.058.1/ āvṛtaḥ sarvataḥ krauñcadvīpatulyena mānataḥ |</l>
          <l>BRP020.058.2/ dadhimaṇḍodakaś cāpi śākadvīpena saṁvṛtaḥ || 58
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.059.1/ krauñcadvīpasya vistāradviguṇena dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP020.059.2/ śākadvīpeśvarasyāpi bhavyasya sumahātmanaḥ || 59
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.060.1/ saptaiva tanayās teṣāṁ dadau varṣāṇi sapta saḥ |</l>
          <l>BRP020.060.2/ jaladaś ca kumāraś ca sukumāro manīrakaḥ || 60 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.061.1/ kusamodaś ca modākiḥ saptamaś ca mahādrumaḥ |</l>
          <l>BRP020.061.2/ tatsañjñāny eva tatrāpi sapta varṣāṇy anukramāt || 61
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.062.1/ tatrāpi parvatāḥ sapta varṣavicchedakārakāḥ |</l>
          <l>BRP020.062.2/ pūrvas tatrodayagirir jaladhāras tathāparaḥ || 62
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="84"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.063.1/ tathā raivatakaḥ śyāmas tathaivāmbhogirir dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP020.063.2/ āstikeyas tathā ramyaḥ kesarī parvatottamaḥ || 63
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.064.1/ śākaś cātra mahāvṛkṣaḥ siddhagandharvasevitaḥ |</l>
          <l>BRP020.064.2/ yatpattravātasaṁsparśād āhlādo jāyate paraḥ || 64
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.065.1/ tatra puṇyā janapadāś cāturvarṇyasamanvitāḥ |</l>
          <l>BRP020.065.2/ nivasanti mahātmāno nirātaṅkā nirāmayāḥ || 65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.066.1/ nadyaś cātra mahāpuṇyāḥ sarvapāpabhayāpahāḥ |</l>
          <l>BRP020.066.2/ sukumārī kumārī ca nalinī reṇukā ca yā || 66 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.067.1/ ikṣuś ca dhenukā caiva gabhastī saptamī tathā |</l>
          <l>BRP020.067.2/ anyās tv ayutaśas tatra kṣudranadyo dvijottamāḥ || 67
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.068.1/ mahīdharās tathā santi śataśo 'tha sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP020.068.2/ tāḥ pibanti mudā yuktā jaladādiṣu ye sthitāḥ || 68
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.069.1/ varṣeṣu ye janapadāś caturthārthasamanvitāḥ |</l>
          <l>BRP020.069.2/ nadyaś cātra mahāpuṇyāḥ svargād abhyetya medinīm ||
            69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.070.1/ dharmahānir na teṣv asti na saṁharṣo na śuk tathā
            |</l>
          <l>BRP020.070.2/ maryādāvyutkramaś cāpi teṣu deśeṣu saptasu || 70
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.071.1/ magāś ca māgadhāś caiva mānasā mandagās tathā |</l>
          <l>BRP020.071.2/ magā brāhmaṇabhūyiṣṭhā māgadhāḥ kṣatriyās tu te || 71
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.072.1/ vaiśyās tu mānasās teṣāṁ śūdrā jñeyās tu mandagāḥ
            |</l>
          <l>BRP020.072.2/ śākadvīpe sthitair viṣṇuḥ sūryarūpadharo hariḥ || 72
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.073.1/ yathoktair ijyate samyak karmabhir niyatātmabhiḥ
            |</l>
          <l>BRP020.073.2/ śākadvīpas tato viprāḥ kṣīrodena samantataḥ || 73
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.074.1/ śākadvīpapramāṇena valayeneva veṣṭitaḥ |</l>
          <l>BRP020.074.2/ kṣīrābdhiḥ sarvato viprāḥ puṣkarākhyena veṣṭitaḥ ||
            74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.075.1/ dvīpena śākadvīpāt tu dviguṇena samantataḥ |</l>
          <l>BRP020.075.2/ puṣkare savanasyāpi mahāvīto 'bhavat sutaḥ || 75
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.076.1/ dhātakiś ca tayos tadvad dve varṣe nāmasañjñite |</l>
          <l>BRP020.076.2/ mahāvītaṁ tathaivānyad dhātakīkhaṇḍasañjñitam || 76
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.077.1/ ekaś cātra mahābhāgāḥ prakhyāto varṣaparvataḥ |</l>
          <l>BRP020.077.2/ mānasottarasañjño vai madhyato valayākṛtiḥ || 77
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.078.1/ yojanānāṁ sahasrāṇi ūrdhvaṁ pañcāśad ucchritaḥ |</l>
          <l>BRP020.078.2/ tāvad eva ca vistīrṇaḥ sarvataḥ parimaṇḍalaḥ || 78
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.079.1/ puṣkaradvīpavalayaṁ madhyena vibhajann iva |</l>
          <l>BRP020.079.2/ sthito 'sau tena vicchinnaṁ jātaṁ varṣadvayaṁ hi tat
            || 79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.080.1/ valayākāram ekaikaṁ tayor madhye mahāgiriḥ |</l>
          <l>BRP020.080.2/ daśavarṣasahasrāṇi tatra jīvanti mānavāḥ || 80 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.081.1/ nirāmayā viśokāś ca rāgadveṣavivarjitāḥ |</l>
          <l>BRP020.081.2/ adhamottamau na teṣv āstāṁ na vadhyavadhakau dvijāḥ
            || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.082.1/ nerṣyāsūyā bhayaṁ roṣo doṣo lobhādikaṁ na ca |</l>
          <l>BRP020.082.2/ mahāvītaṁ bahir varṣaṁ dhātakīkhaṇḍam antataḥ || 82
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="85"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.083.1/ mānasottaraśailasya devadaityādisevitam |</l>
          <l>BRP020.083.2/ satyānṛte na tatrāstāṁ dvīpe puṣkarasañjñite || 83
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.084.1/ na tatra nadyaḥ śailā vā dvīpe varṣadvayānvite |</l>
          <l>BRP020.084.2/ tulyaveṣās tu manujā devais tatraikarūpiṇaḥ || 84
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.085.1/ varṇāśramācārahīnaṁ dharmāharaṇavarjitam |</l>
          <l>BRP020.085.2/ trayīvārttādaṇḍanītiśuśrūṣārahitaṁ ca tat || 85
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.086.1/ varṣadvayaṁ tato viprā bhaumasvargo 'yam uttamaḥ
            |</l>
          <l>BRP020.086.2/ sarvasya sukhadaḥ kālo jarārogavivarjitaḥ || 86
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.087.1/ puṣkare dhātakīkhaṇḍe mahāvīte ca vai dvijāḥ |</l>
          <l>BRP020.087.2/ nyagrodhaḥ puṣkaradvīpe brahmaṇaḥ sthānam uttamam ||
            87 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.088.1/ tasmin nivasati brahmā pūjyamānaḥ surāsuraiḥ |</l>
          <l>BRP020.088.2/ svādūdakenodadhinā puṣkaraḥ pariveṣṭitaḥ || 88 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.089.1/ samena puṣkarasyaiva vistārān maṇḍalāt tathā |</l>
          <l>BRP020.089.2/ evaṁ dvīpāḥ samudrais tu sapta saptabhir āvṛtāḥ || 89
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.090.1/ dvīpaś caiva samudraś ca samānau dviguṇau parau |</l>
          <l>BRP020.090.2/ payāṁsi sarvadā sarvasamudreṣu samāni vai || 90
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.091.1/ nyūnātiriktatā teṣāṁ kadācin naiva jāyate |</l>
          <l>BRP020.091.2/ sthālīstham agnisaṁyogād udreki salilaṁ yathā || 91
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.092.1/ tathenduvṛddhau salilam ambhodhau munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP020.092.2/ anyūnānatiriktāś ca vardhanty āpo hrasanti ca || 92
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.093.1/ udayāstamane tv indoḥ pakṣayoḥ śuklakṛṣṇayoḥ |</l>
          <l>BRP020.093.2/ daśottarāṇi pañcaiva aṅgulānāṁ śatāni ca || 93 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.094.1/ apāṁ vṛddhikṣayau dṛṣṭau sāmudrīṇāṁ dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP020.094.2/ bhojanaṁ puṣkaradvīpe tatra svayam upasthitam || 94
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.095.1/ bhuñjanti ṣaḍrasaṁ viprāḥ prajāḥ sarvāḥ sadaiva hi
            |</l>
          <l>BRP020.095.2/ svādūdakasya parito dṛśyate lokasaṁsthitiḥ || 95
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.096.1/ dviguṇā kāñcanī bhūmiḥ sarvajantuvivarjitā |</l>
          <l>BRP020.096.2/ lokālokas tataḥ śailo yojanāyutavistṛtaḥ || 96 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.097.1/ ucchrayeṇāpi tāvanti sahasrāṇy āvalohi saḥ |</l>
          <l>BRP020.097.2/ tatas tamaḥ samāvṛtya taṁ śailaṁ sarvataḥ sthitam ||
            97 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.098.1/ tamaś cāṇḍakaṭāhena samantāt pariveṣṭitam |</l>
          <l>BRP020.098.2/ pañcāśatkoṭivistārā seyam urvī dvijottamāḥ || 98
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP020.099.1/ sahaivāṇḍakaṭāhena sadvīpā samahīdharā |</l>
          <l>BRP020.099.2/ seyaṁ dhātrī vidhātrī ca sarvabhūtaguṇādhikā |</l>
          <l>BRP020.099.3/ ādhārabhūtā jagatāṁ sarveṣāṁ sā dvijottamāḥ || 99
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="21" type="chapter">
        <pb n="86"/>
        <head>Chapter 21 :: Description of the nether worlds</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 56-57</note>
        <p>BRP021.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.001.1/ vistāra eṣa kathitaḥ pṛthivyā munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP021.001.2/ saptatis tu sahasrāṇi taducchrāyo 'pi kathyate || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.002.1/ daśasāhasram ekaikaṁ pātālaṁ munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP021.002.2/ atalaṁ vitalaṁ caiva nitalaṁ sutalaṁ tathā || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.003.1/ talātalaṁ rasātalaṁ pātālaṁ cāpi saptamam |</l>
          <l>BRP021.003.2/ kṛṣṇā śuklāruṇā pītā śarkarā śailakāñcanī || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.004.1/ bhūmayo yatra viprendrā varaprāsādaśobhitāḥ |</l>
          <l>BRP021.004.2/ teṣu dānavadaiteyajātayaḥ śataśaḥ sthitāḥ || 4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.005.1/ nāgānāṁ ca mahāṅgānāṁ jñātayaś ca dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP021.005.2/ svarlokād api ramyāṇi pātālānīti nāradaḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.006.1/ prāha svargasadomadhye pātālebhyo gato divam |</l>
          <l>BRP021.006.2/ āhlādakāriṇaḥ śubhrā maṇayo yatra suprabhāḥ || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.007.1/ nāgābharaṇabhūṣāś ca pātālaṁ kena tatsamam |</l>
          <l>BRP021.007.2/ daityadānavakanyābhir itaś cetaś ca śobhite || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.008.1/ pātāle kasya na prītir vimuktasyāpi jāyate |</l>
          <l>BRP021.008.2/ divārkaraśmayo yatra prabhās tanvanti nātapam || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.009.1/ śaśinaś ca na śītāya niśi dyotāya kevalam |</l>
          <l>BRP021.009.2/ bhakṣyabhojyamahāpānamadamattaiś ca bhogibhiḥ || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.010.1/ yatra na jñāyate kālo gato 'pi danujādibhiḥ |</l>
          <l>BRP021.010.2/ vanāni nadyo ramyāṇi sarāṁsi kamalākarāḥ || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.011.1/ puṁskokilādilāpāś ca manojñāny ambarāṇi ca |</l>
          <l>BRP021.011.2/ bhūṣaṇāny atiramyāṇi gandhādyaṁ cānulepanam || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.012.1/ vīṇāveṇumṛdaṅgānāṁ niḥsvanāś ca sadā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP021.012.2/ etāny anyāni ramyāṇi bhāgyabhogyāni dānavaiḥ || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.013.1/ daityoragaiś ca bhujyante pātālāntaragocaraiḥ |</l>
          <l>BRP021.013.2/ pātālānām adhaś cāste viṣṇor yā tāmasī tanuḥ || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.014.1/ śeṣākhyā yadguṇān vaktuṁ na śaktā daityadānavāḥ |</l>
          <l>BRP021.014.2/ yo 'nantaḥ paṭhyate siddhair devadevarṣipūjitaḥ || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.015.1/ sahasraśirasā vyaktaḥ svastikāmalabhūṣaṇaḥ |</l>
          <l>BRP021.015.2/ phaṇāmaṇisahasreṇa yaḥ sa vidyotayan diśaḥ || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.016.1/ sarvān karoti nirvīryān hitāya jagato 'surān |</l>
          <l>BRP021.016.2/ madāghūrṇitanetro 'sau yaḥ sadaivaikakuṇḍalaḥ || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.017.1/ kirīṭī sragdharo bhāti sāgniśveta ivācalaḥ |</l>
          <l>BRP021.017.2/ nīlavāsā madotsiktaḥ śvetahāropaśobhitaḥ || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.018.1/ sābhragaṅgāprapāto 'sau kailāsādrir ivottamaḥ |</l>
          <l>BRP021.018.2/ lāṅgalāsaktahastāgro bibhran muśalam uttamam || 18
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="87"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.019.1/ upāsyate svayaṁ kāntyā yo vāruṇyā ca mūrtayā |</l>
          <l>BRP021.019.2/ kalpānte yasya vaktrebhyo viṣānalaśikhojjvalaḥ || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.020.1/ saṅkarṣaṇātmako rudro niṣkramyātti jagattrayam |</l>
          <l>BRP021.020.2/ sa bibhracchikharībhūtam aśeṣaṁ kṣitimaṇḍalam || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.021.1/ āste pātālamūlasthaḥ śeṣo 'śeṣasurārcitaḥ |</l>
          <l>BRP021.021.2/ tasya vīryaṁ prabhāvaś ca svarūpaṁ rūpam eva ca || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.022.1/ nahi varṇayituṁ śakyaṁ jñātuṁ vā tridaśair api |</l>
          <l>BRP021.022.2/ yasyaiṣā sakalā pṛthvī phaṇāmaṇiśikhāruṇā || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.023.1/ āste kusumamāleva kas tadvīryaṁ vadiṣyati |</l>
          <l>BRP021.023.2/ yadā vijṛmbhate 'nanto madāghūrṇitalocanaḥ || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.024.1/ tadā calati bhūr eṣā sādritoyādhikānanā |</l>
          <l>BRP021.024.2/ gandharvāpsarasaḥ siddhāḥ kinnaroragavāraṇāḥ || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.025.1/ nāntaṁ guṇānāṁ gacchanti tato 'nanto 'yam avyayaḥ
            |</l>
          <l>BRP021.025.2/ yasya nāgavadhūhastair lāpitaṁ haricandanam || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.026.1/ muhuḥ śvāsānilāyastaṁ yāti dikpaṭavāsatām |</l>
          <l>BRP021.026.2/ yam ārādhya purāṇarṣir gargo jyotīṁṣi tattvataḥ || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP021.027.1/ jñātavān sakalaṁ caiva nimittapaṭhitaṁ phalam |</l>
          <l>BRP021.027.2/ teneyaṁ nāgavaryeṇa śirasā vidhṛtā mahī |</l>
          <l>BRP021.027.3/ bibharti sakalāṁl lokān sadevāsuramānuṣān || 27
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="22" type="chapter">
        <head>Chapter 22 :: Description of hells</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 57-59</note>
        <p>BRP022.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.001.1/ tataś cānantaraṁ viprā narakā rauravādayaḥ |</l>
          <l>BRP022.001.2/ pāpino yeṣu pātyante tāñ śṛṇudhvaṁ dvijottamāḥ || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.002.1/ rauravaḥ śaukaro rodhas tāno viśasanas tathā |</l>
          <l>BRP022.002.2/ mahājvālas taptakuḍyo mahālobho vimohanaḥ || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.003.1/ rudhirāndho vasātaptaḥ kṛmīśaḥ kṛmibhojanaḥ |</l>
          <l>BRP022.003.2/ asipattravanaṁ kṛṣṇo lālābhakṣaś ca dāruṇaḥ || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.004.1/ tathā pūyavahaḥ pāpo vahnijvālo hy adhaḥśirāḥ |</l>
          <l>BRP022.004.2/ sadaṁśaḥ kṛṣṇasūtraś ca tamaś cāvīcir eva ca || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.005.1/ śvabhojano 'thāpratiṣṭhomaāvīciś ca tathāparaḥ |</l>
          <l>BRP022.005.2/ ity evamādayaś cānye narakā bhṛśadāruṇāḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.006.1/ yamasya viṣaye ghorāḥ śastrāgniviṣadarśinaḥ |</l>
          <l>BRP022.006.2/ patanti yeṣu puruṣāḥ pāpakarmaratāś ca ye || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.007.1/ kūṭasākṣī tathā samyak pakṣapātena yo vadet |</l>
          <l>BRP022.007.2/ yaś cānyad anṛtaṁ vakti sa naro yāti rauravam || 7
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="88"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.008.1/ bhrūṇahā purahantā ca goghnaś ca munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP022.008.2/ yānti te rauravaṁ ghoraṁ yaś cocchvāsanirodhakaḥ || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.009.1/ surāpo brahmahā hartā suvarṇasya ca śūkare |</l>
          <l>BRP022.009.2/ prayāti narake yaś ca taiḥ saṁsargam upaiti vai || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.010.1/ rājanyavaiśyahā caiva tathaiva gurutalpagaḥ |</l>
          <l>BRP022.010.2/ taptakumbhe svasṛgāmī hanti rājabhaṭaṁ ca yaḥ || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.011.1/ mādhvīvikrayakṛn vadhyapālaḥ kesaravikrayī |</l>
          <l>BRP022.011.2/ taptalohe patanty ete yaś ca bhaktaṁ parityajet || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.012.1/ sutāṁ snuṣāṁ cāpi gatvā mahājvāle nipātyate |</l>
          <l>BRP022.012.2/ avamantā gurūṇāṁ yo yaś cākroṣṭā narādhamaḥ || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.013.1/ vedadūṣayitā yaś ca vedavikrayakaś ca yaḥ |</l>
          <l>BRP022.013.2/ agamyagāmī yaś ca syāt te yānti śabalaṁ dvijāḥ || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.014.1/ cauro vimohe patati maryādādūṣakas tathā |</l>
          <l>BRP022.014.2/ devadvijapitṛdveṣṭā ratnadūṣayitā ca yaḥ || 14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.015.1/ sa yāti kṛmibhakṣye vai kṛmīśe tu duriṣṭikṛt |</l>
          <l>BRP022.015.2/ pitṛdevātithīn yas tu paryaśnāti narādhamaḥ || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.016.1/ lālābhakṣye sa yāty ugre śarakartā ca vedhake |</l>
          <l>BRP022.016.2/ karoti karṇino yaś ca yaś ca khaḍgādikṛn naraḥ || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.017.1/ prayānty ete viśasane narake bhṛśadāruṇe |</l>
          <l>BRP022.017.2/ asatpratigrahītā ca narake yāty adhomukhe || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.018.1/ ayājyayājakas tatra tathā nakṣatrasūcakaḥ |</l>
          <l>BRP022.018.2/ kṛmipūye naraś caiko yāti miṣṭānnabhuk sadā || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.019.1/ lākṣāmāṁsarasānāṁ ca tilānāṁ lavaṇasya ca |</l>
          <l>BRP022.019.2/ vikretā brāhmaṇo yāti tam eva narakaṁ dvijāḥ || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.020.1/ mārjārakukkuṭacchāgaśvavarāhavihaṅgamān |</l>
          <l>BRP022.020.2/ poṣayan narakaṁ yāti tam eva dvijasattamāḥ || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.021.1/ raṅgopajīvī kaivartaḥ kuṇḍāśī garadas tathā |</l>
          <l>BRP022.021.2/ sūcī māhiṣikaś caiva parvagāmī ca yo dvijaḥ || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.022.1/ agāradāhī mitraghnaḥ śakunigrāmayājakaḥ |</l>
          <l>BRP022.022.2/ rudhirāndhe patanty ete somaṁ vikrīṇate ca ye || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.023.1/ madhuhā grāmahantā ca yāti vaitaraṇīṁ naraḥ |</l>
          <l>BRP022.023.2/ retaḥpānādikartāro maryādābhedinaś ca ye || 23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.024.1/ te kṛcchre yānty aśaucāś ca kuhakājīvinaś ca ye |</l>
          <l>BRP022.024.2/ asipattravanaṁ yāti vanacchedī vṛthaiva yaḥ || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.025.1/ aurabhrikā mṛgavyādhā vahnijvāle patanti vai |</l>
          <l>BRP022.025.2/ yānti tatraiva te viprā yaś cāpākeṣu vahnidaḥ || 25
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="89"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.026.1/ vratopalopako yaś ca svāśramād vicyutaś ca yaḥ |</l>
          <l>BRP022.026.2/ sandaṁśayātanāmadhye patatas tāv ubhāv api || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.027.1/ divā svapneṣu syandante ye narā brahmacāriṇaḥ |</l>
          <l>BRP022.027.2/ putrair adhyāpitā ye tu te patanti śvabhojane || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.028.1/ ete cānye ca narakāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP022.028.2/ yeṣu duṣkṛtakarmāṇaḥ pacyante yātanāgatāḥ || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.029.1/ tathaiva pāpāny etāni tathānyāni sahasraśaḥ |</l>
          <l>BRP022.029.2/ bhujyante jātipuruṣair narakāntaragocaraiḥ || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.030.1/ varṇāśramaviruddhaṁ ca karma kurvanti ye narāḥ |</l>
          <l>BRP022.030.2/ karmaṇā manasā vācā nirayeṣu patanti te || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.031.1/ adhaḥśirobhir dṛśyante nārakair divi devatāḥ |</l>
          <l>BRP022.031.2/ devāś cādhomukhān sarvān adhaḥ paśyanti nārakān || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.032.1/ sthāvarāḥ kṛmayo 'jvāś ca pakṣiṇaḥ paśavo narāḥ |</l>
          <l>BRP022.032.2/ dhārmikās tridaśās tadvan mokṣiṇaś ca yathākramam ||
            32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.033.1/ sahasrabhāgaḥ prathamād dvitīyo 'nukramāt tathā |</l>
          <l>BRP022.033.2/ sarve hy ete mahābhāgā yāvan muktisamāśrayāḥ || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.034.1/ yāvanto jantavaḥ svarge tāvanto narakaukasaḥ |</l>
          <l>BRP022.034.2/ pāpakṛd yāti narakaṁ prāyaścittaparāṅmukhaḥ || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.035.1/ pāpānām anurūpāṇi prāyaścittāni yad yathā |</l>
          <l>BRP022.035.2/ tathā tathaiva saṁsmṛtya proktāni paramarṣibhiḥ || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.036.1/ pāpe gurūṇi guruṇi svalpāny alpe ca tadvidaḥ |</l>
          <l>BRP022.036.2/ prāyaścittāni viprendrā jaguḥ svāyambhuvādayaḥ || 36
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.037.1/ prāyaścittāny aśeṣāṇi tapaḥkarmātmakāni vai |</l>
          <l>BRP022.037.2/ yāni teṣām aśeṣāṇāṁ kṛṣṇānusmaraṇaṁ param || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.038.1/ kṛte pāpe 'nutāpo vai yasya puṁsaḥ prajāyate |</l>
          <l>BRP022.038.2/ prāyaścittaṁ tu tasyaikaṁ harisaṁsmaraṇaṁ param || 38
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.039.1/ prātar niśi tathā sandhyāmadhyāhnādiṣu saṁsmaran
            |</l>
          <l>BRP022.039.2/ nārāyaṇam avāpnoti sadyaḥ pāpakṣayān naraḥ || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.040.1/ viṣṇusaṁsmaraṇāt kṣīṇasamastakleśasañcayaḥ |</l>
          <l>BRP022.040.2/ muktiṁ prayāti bho viprā viṣṇos tasyānukīrtanāt || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.041.1/ vāsudeve mano yasya japahomārcanādiṣu |</l>
          <l>BRP022.041.2/ tasyāntarāyo viprendrā devendratvādikaṁ phalam || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.042.1/ kva nākapṛṣṭhagamanaṁ punarāvṛttilakṣaṇam |</l>
          <l>BRP022.042.2/ kva japo vāsudeveti muktibījam anuttamam || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.043.1/ tasmād aharniśaṁ viṣṇuṁ saṁsmaran puruṣo dvijaḥ |</l>
          <l>BRP022.043.2/ na yāti narakaṁ śuddhaḥ saṅkṣīṇākhilapātakaḥ || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.044.1/ manaḥprītikaraḥ svargo narakas tadviparyayaḥ |</l>
          <l>BRP022.044.2/ narakasvargasañjñe vai pāpapuṇye dvijottamāḥ || 44
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="90"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.045.1/ vastv ekam eva duḥkhāya sukhāyerṣyodayāya ca |</l>
          <l>BRP022.045.2/ kopāya ca yatas tasmād vastu duḥkhātmakaṁ kutaḥ || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.046.1/ tad eva prītaye bhūtvā punar duḥkhāya jāyate |</l>
          <l>BRP022.046.2/ tad eva kopālayataḥ prasādāya ca jāyate || 46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.047.1/ tasmād duḥkhātmakaṁ nāsti na ca kiñcit sukhātmakam
            |</l>
          <l>BRP022.047.2/ manasaḥ pariṇāmo 'yaṁ sukhaduḥkhādilakṣaṇaḥ || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.048.1/ jñānam eva paraṁ brahmājñānaṁ bandhāya ceṣyate |</l>
          <l>BRP022.048.2/ jñānātmakam idaṁ viśvaṁ na jñānād vidyate param || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.049.1/ vidyāvidye hi bho viprā jñānam evāvadhāryatām |</l>
          <l>BRP022.049.2/ evam etad mayākhyātaṁ bhavatāṁ maṇḍalaṁ bhuvaḥ || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP022.050.1/ pātālāni ca sarvāṇi tathaiva narakā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP022.050.2/ samudrāḥ parvatāś caiva dvīpā varṣāṇi nimnagāḥ |</l>
          <l>BRP022.050.3/ saṅkṣepāt sarvam ākhyātaṁ kiṁ bhūyaḥ śrotum icchatha
            || 50 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="23" type="chapter">
        <head>Chapter 23 :: Description of the heavenly worlds; Viṣṇu and his
          Śakti</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 59-61</note>
        <p>BRP023.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.001.1/ kathitaṁ bhavatā sarvam asmākaṁ sakalaṁ tathā |</l>
          <l>BRP023.001.2/ bhuvarlokādikāṁl lokāñ śrotum icchāmahe vayam || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.002.1/ tathaiva grahasaṁsthānaṁ pramāṇāni yathā tathā |</l>
          <l>BRP023.002.2/ samācakṣva mahābhāga yathāval lomaharṣaṇa || 2 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP023.003.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.003.1/ ravicandramasor yāvan mayūkhair avabhāsyate |</l>
          <l>BRP023.003.2/ sasamudrasaricchailā tāvatī pṛthivī smṛtā || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.004.1/ yāvatpramāṇā pṛthivī vistāraparimaṇḍalā |</l>
          <l>BRP023.004.2/ nabhas tāvatpramāṇaṁ hi vistāraparimaṇḍalam || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.005.1/ bhūmer yojanalakṣe tu sauraṁ viprās tu maṇḍalam |</l>
          <l>BRP023.005.2/ lakṣe divākarāc cāpi maṇḍalaṁ śaśinaḥ sthitam || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.006.1/ pūrṇe śatasahasre tu yojanānāṁ niśākarāt |</l>
          <l>BRP023.006.2/ nakṣatramaṇḍalaṁ kṛtsnam upariṣṭāt prakāśate || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.007.1/ dvilakṣe cottare viprā budho nakṣatramaṇḍalāt |</l>
          <l>BRP023.007.2/ tāvatpramāṇabhāge tu budhasyāpy uśanā sthitaḥ || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.008.1/ aṅgārako 'pi śukrasya tatpramāṇe vyavasthitaḥ |</l>
          <l>BRP023.008.2/ lakṣadvayena bhaumasya sthito devapurohitaḥ || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.009.1/ saurir bṛhaspater ūrdhvaṁ dvilakṣe samavasthitaḥ
            |</l>
          <l>BRP023.009.2/ saptarṣimaṇḍalaṁ tasmāl lakṣam ekaṁ dvijottamāḥ || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.010.1/ ṛṣibhyas tu sahasrāṇāṁ śatād ūrdhvaṁ vyavasthitaḥ
            |</l>
          <l>BRP023.010.2/ meḍhībhūtaḥ samastasya jyotiś cakrasya vai dhruvaḥ ||
            10 ||</l>
        </lg>
        <pb n="91"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.011.1/ trailokyam etat kathitaṁ saṅkṣepeṇa dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP023.011.2/ ijyāphalasya bhūr eṣā ijyā cātra pratiṣṭhitā || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.012.1/ dhruvād ūrdhvaṁ maharloko yatra te kalpavāsinaḥ |</l>
          <l>BRP023.012.2/ ekayojanakoṭī tu maharloko vidhīyate || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.013.1/ dve koṭyau tu jano loko yatra te brahmaṇaḥ sutāḥ
            |</l>
          <l>BRP023.013.2/ sanandanādyāḥ kathitā viprāś cāmalacetasaḥ || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.014.1/ caturguṇottaraṁ cordhvaṁ janalokāt tapaḥ smṛtam |</l>
          <l>BRP023.014.2/ vairājā yatra te devāḥ sthitā dehavivarjitāḥ || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.015.1/ ṣaḍguṇena tapolokāt satyaloko virājate |</l>
          <l>BRP023.015.2/ apunarmārakaṁ yatra siddhādimunisevitam || 15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.016.1/ pādagamyaṁ tu yat kiñcid vastv asti pṛthivīmayam
            |</l>
          <l>BRP023.016.2/ sa bhūrlokaḥ samākhyāto vistāro 'sya mayoditaḥ || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.017.1/ bhūmisūryāntaraṁ yat tu siddhādimunisevitam |</l>
          <l>BRP023.017.2/ bhuvarlokas tu so 'py ukto dvitīyo munisattamāḥ || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.018.1/ dhruvasūryāntaraṁ yat tu niyutāni caturdaśa |</l>
          <l>BRP023.018.2/ svarlokaḥ so 'pi kathito lokasaṁsthānacintakaiḥ || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.019.1/ trailokyam etat kṛtakaṁ vipraiś ca paripaṭhyate |</l>
          <l>BRP023.019.2/ janas tapas tathā satyam iti cākṛtakaṁ trayam || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.020.1/ kṛtakākṛtako madhye maharloka iti smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP023.020.2/ śūnyo bhavati kalpānte yo 'ntaṁ na ca vinaśyati || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.021.1/ ete sapta mahālokā mayā vaḥ kathitā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP023.021.2/ pātālāni ca saptaiva brahmāṇḍasyaiṣa vistaraḥ || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.022.1/ etad aṇḍakaṭāhena tiryag ūrdhvam adhas tathā |</l>
          <l>BRP023.022.2/ kapitthasya yathā bījaṁ sarvato vai samāvṛtam || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.023.1/ daśottareṇa payasā dvijāś cāṇḍaṁ ca tad vṛtam |</l>
          <l>BRP023.023.2/ sa cāmbuparivāro 'sau vahninā veṣṭito bahiḥ || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.024.1/ vahnis tu vāyunā vāyur viprās tu nabhasāvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP023.024.2/ ākāśo 'pi muniśreṣṭhā mahatā pariveṣṭitaḥ || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.025.1/ daśottarāṇy aśeṣāṇi viprāś caitāni sapta vai |</l>
          <l>BRP023.025.2/ mahāntaṁ ca samāvṛtya pradhānaṁ samavasthitam || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.026.1/ anantasya na tasyāntaḥ saṅkhyānaṁ cāpi vidyate |</l>
          <l>BRP023.026.2/ tad anantam asaṅkhyātaṁ pramāṇenāpi vai yataḥ || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.027.1/ hetubhūtam aśeṣasya prakṛtiḥ sā parā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP023.027.2/ aṇḍānāṁ tu sahasrāṇāṁ sahasrāṇy ayutāni ca || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.028.1/ īdṛśānāṁ tathā tatra koṭikoṭiśatāni ca |</l>
          <l>BRP023.028.2/ dāruṇy agnir yathā tailaṁ tile tadvat pumān iha || 28
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="92"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.029.1/ pradhāne 'vasthito vyāpī cetanātmanivedanaḥ |</l>
          <l>BRP023.029.2/ pradhānaṁ ca pumāṁś caiva sarvabhūtānubhūtayā || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.030.1/ viṣṇuśaktyā dvijaśreṣṭhā dhṛtau saṁśrayadharmiṇau
            |</l>
          <l>BRP023.030.2/ tayoḥ saiva pṛthagbhāve kāraṇaṁ saṁśrayasya ca || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.031.1/ kṣobhakāraṇabhūtā ca sargakāle dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP023.031.2/ yathā śaityaṁ jale vāto bibharti kaṇikāgatam || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.032.1/ jagac chaktis tathā viṣṇoḥ pradhānapuruṣātmakam |</l>
          <l>BRP023.032.2/ yathā ca pādapo mūlaskandhaśākhādisaṁyutaḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.033.1/ ādyabījāt prabhavati bījāny anyāni vai tataḥ |</l>
          <l>BRP023.033.2/ prabhavanti tatas tebhyo bhavanty anye pare drumāḥ ||
            33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.034.1/ te 'pi tallakṣaṇadravyakāraṇānugatā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP023.034.2/ evam avyākṛtāt pūrvaṁ jāyante mahadādayaḥ || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.035.1/ viśeṣāntās tatas tebhyaḥ sambhavanti surādayaḥ |</l>
          <l>BRP023.035.2/ tebhyaś ca putrās teṣāṁ tu putrāṇāṁ parame sutāḥ ||
            35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.036.1/ bījād vṛkṣapraroheṇa yathā nāpacayas taroḥ |</l>
          <l>BRP023.036.2/ bhūtānāṁ bhūtasargeṇa naivāsty apacayas tathā || 36
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.037.1/ sannidhānād yathākāśakālādyāḥ kāraṇaṁ taroḥ |</l>
          <l>BRP023.037.2/ tathaivāpariṇāmena viśvasya bhagavān hariḥ || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.038.1/ vrīhibīje yathā mūlaṁ nālaṁ pattrāṅkurau tathā |</l>
          <l>BRP023.038.2/ kāṇḍakoṣās tathā puṣpaṁ kṣīraṁ tadvac ca taṇḍulaḥ ||
            38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.039.1/ tuṣāḥ kaṇāś ca santo vai yānty āvirbhāvam ātmanaḥ
            |</l>
          <l>BRP023.039.2/ prarohahetusāmagryam āsādya munisattamāḥ || 39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.040.1/ tathā karmasv anekeṣu devādyās tanavaḥ sthitāḥ |</l>
          <l>BRP023.040.2/ viṣṇuśaktiṁ samāsādya praroham upayānti vai || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.041.1/ sa ca viṣṇuḥ paraṁ brahma yataḥ sarvam idaṁ jagat
            |</l>
          <l>BRP023.041.2/ jagac ca yo yatra cedaṁ yasmin vilayam eṣyati || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.042.1/ tad brahma paramaṁ dhāma sadasat paramaṁ padam |</l>
          <l>BRP023.042.2/ yasya sarvam abhedena jagad etac carācaram || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.043.1/ sa eva mūlaprakṛtir vyaktarūpī jagac ca saḥ |</l>
          <l>BRP023.043.2/ tasminn eva layaṁ sarvaṁ yāti tatra ca tiṣṭhati || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP023.044.1/ kartā kriyāṇāṁ sa ca ijyate kratuḥ |</l>
          <l>BRP023.044.2/ sa eva tatkarmaphalaṁ ca tasya yat |</l>
          <l>BRP023.044.3/ yugādi yasmāc ca bhaved aśeṣato |</l>
          <l>BRP023.044.4/ harer na kiñcid vyatiriktam asti tat || 44 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="24" type="chapter">
        <pb n="93"/>
        <head>Chapter 24 :: Nārāyaṇa as Śiśumāra and the cycle of water</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 61-62</note>
        <p>BRP024.001.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.001.1/ tārāmayaṁ bhagavataḥ śiśumārākṛti prabhoḥ |</l>
          <l>BRP024.001.2/ divi rūpaṁ harer yat tu tasya pucche sthito dhruvaḥ
            || 1 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.002.1/ saeṣa bhraman bhrāmayati candrādityādikān grahān
            |</l>
          <l>BRP024.002.2/ bhramantam anu taṁ yānti nakṣatrāṇi ca cakravat || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.003.1/ sūryācandramasau tārā nakṣatrāṇi grahaiḥ saha |</l>
          <l>BRP024.003.2/ vātānīkamayair bandhair dhruve baddhāni tāni vai || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.004.1/ śiśumārākṛti proktaṁ yad rūpaṁ jyotiṣāṁ divi |</l>
          <l>BRP024.004.2/ nārāyaṇaḥ paraṁ dhāma tasyādhāraḥ svayaṁ hṛdi || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.005.1/ uttānapādatanayas tam ārādhya prajāpatim |</l>
          <l>BRP024.005.2/ sa tārāśiśumārasya dhruvaḥ pucche vyavasthitaḥ || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.006.1/ ādhāraḥ śiśumārasya sarvādhyakṣo janārdanaḥ |</l>
          <l>BRP024.006.2/ dhruvasya śiśumāraś ca dhruve bhānur vyavasthitaḥ ||
            6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.007.1/ tad ādhāraṁ jagac cedaṁ sadevāsuramānuṣam |</l>
          <l>BRP024.007.2/ yena viprā vidhānena tan me śṛṇuta sāmpratam || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.008.1/ vivasvān aṣṭabhir māsair grasaty apo rasātmikāḥ |</l>
          <l>BRP024.008.2/ varṣaty ambu tataś cānnam annādam akhilaṁ jagat || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.009.1/ vivasvān aṁśubhis tīkṣṇair ādāya jagato jalam |</l>
          <l>BRP024.009.2/ somaṁ puṣyaty athenduś ca vāyunāḍīmayair divi || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.010.1/ jalair vikṣipyate 'bhreṣu dhūmāgnyanilamūrtiṣu |</l>
          <l>BRP024.010.2/ na bhraśyanti yatas tebhyo jalāny abhrāṇi tāny ataḥ
            || 10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.011.1/ abhrasthāḥ prapatanty āpo vāyunā samudīritāḥ |</l>
          <l>BRP024.011.2/ saṁskāraṁ kālajanitaṁ viprāś cāsādya nirmalāḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.012.1/ saritsamudrā bhaumās tu tathāpaḥ prāṇisambhavāḥ |</l>
          <l>BRP024.012.2/ catuṣprakārā bhagavān ādatte savitā dvijāḥ || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.013.1/ ākāśagaṅgāsalilaṁ tathāhṛtya gabhastimān |</l>
          <l>BRP024.013.2/ anabhragatam evorvyāṁ sadyaḥ kṣipati raśmibhiḥ || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.014.1/ tasya saṁsparśanirdhūtapāpapaṅko dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP024.014.2/ na yāti narakaṁ martyo divyaṁ snānaṁ hi tat smṛtam ||
            14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.015.1/ dṛṣṭasūryaṁ hi tad vāri pataty abhrair vinā divaḥ
            |</l>
          <l>BRP024.015.2/ ākāśagaṅgāsalilaṁ tad gobhiḥ kṣipyate raveḥ || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.016.1/ kṛttikādiṣu ṛkṣeṣu viṣameṣv ambu yad divaḥ |</l>
          <l>BRP024.016.2/ dṛṣṭvārkaṁ patitaṁ jñeyaṁ tad gāṅgaṁ diggajohnitam ||
            16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.017.1/ yugmarkṣeṣu tu yat toyaṁ pataty arkodgitaṁ divaḥ
            |</l>
          <l>BRP024.017.2/ tat sūryaraśmibhiḥ sadyaḥ samādāya nirasyate || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.018.1/ ubhayaṁ puṇyam atyarthaṁ nṛṇāṁ pāpaharaṁ dvijāḥ |</l>
          <l>BRP024.018.2/ ākāśagaṅgāsalilaṁ divyaṁ snānaṁ dvijottamāḥ || 18
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="94"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.019.1/ yat tu meghaiḥ samutsṛṣṭaṁ vāri tat prāṇināṁ dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP024.019.2/ puṣṇāty oṣadhayaḥ sarvā jīvanāyāmṛtaṁ hi tat || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.020.1/ tena vṛddhiṁ parāṁ nītaḥ sakalaś cauṣadhīgaṇaḥ |</l>
          <l>BRP024.020.2/ sādhakaḥ phalapākāntaḥ prajānāṁ tu prajāyate || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.021.1/ tena yajñān yathāproktān mānavāḥ śāstracakṣuṣaḥ |</l>
          <l>BRP024.021.2/ kurvate 'harahaś caiva devān āpyāyayanti te || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.022.1/ evaṁ yajñāś ca vedāś ca varṇāś ca dvijapūrvakāḥ |</l>
          <l>BRP024.022.2/ sarvadevanikāyāś ca paśubhūtagaṇāś ca ye || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.023.1/ vṛṣṭyā dhṛtam idaṁ sarvaṁ jagat sthāvarajaṅgamam
            |</l>
          <l>BRP024.023.2/ sāpi niṣpādyate vṛṣṭiḥ savitrā munisattamāḥ || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.024.1/ ādhārabhūtaḥ savitur dhruvo munivarottamāḥ |</l>
          <l>BRP024.024.2/ dhruvasya śiśumāro 'sau so 'pi nārāyaṇāśrayaḥ || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.025.1/ hṛdi nārāyaṇas tasya śiśumārasya saṁsthitaḥ |</l>
          <l>BRP024.025.2/ vibhartā sarvabhūtānām ādibhūtaḥ sanātanaḥ || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP024.026.1/ evaṁ mayā muniśreṣṭhā brahmāṇḍaṁ samudāhṛtam |</l>
          <l>BRP024.026.2/ bhūsamudrādibhir yuktaṁ kim anyac chrotum icchatha ||
            26 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="25" type="chapter">
        <head>Chapter 25 :: Places of pilgrimage</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 62-65</note>
        <p>BRP025.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.001.1/ pṛthivyāṁ yāni tīrthāni puṇyāny āyatanāni ca |</l>
          <l>BRP025.001.2/ vaktum arhasi dharmajña śrotuṁ no vartate manaḥ || 1
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP025.002.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.002.1/ yasya hastau ca pādau ca manaś caiva susaṁyatam |</l>
          <l>BRP025.002.2/ vidyā tapaś ca kīrtiś ca sa tīrthaphalam aśnute || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.003.1/ mano viśuddhaṁ puruṣasya tīrthaṁ |</l>
          <l>BRP025.003.2/ vācāṁ tathā cendriyanigrahaś ca |</l>
          <l>BRP025.003.3/ etāni tīrthāni śarīrajāni |</l>
          <l>BRP025.003.4/ svargasya mārgaṁ pratibodhayanti || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.004.1/ cittam antargataṁ duṣṭaṁ tīrthasnānair na śudhyati
            |</l>
          <l>BRP025.004.2/ śataśo 'pi jalair dhautaṁ surābhāṇḍam ivāśuci || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.005.1/ na tīrthāni na dānāni na vratāni na cāśramāḥ |</l>
          <l>BRP025.005.2/ duṣṭāśayaṁ dambharuciṁ punanti vyutthitendriyam || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.006.1/ indriyāṇi vaśe kṛtvā yatra yatra vasen naraḥ |</l>
          <l>BRP025.006.2/ tatra tatra kurukṣetraṁ prayāgaṁ puṣkaraṁ tathā || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.007.1/ tasmāc chṛṇudhvaṁ vakṣyāmi tīrthāny āyatanāni ca
            |</l>
          <l>BRP025.007.2/ saṅkṣepeṇa muniśreṣṭhāḥ pṛthivyāṁ yāni kāni vai || 7
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="95"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.008.1/ vistareṇa na śakyante vaktuṁ varṣaśatair api |</l>
          <l>BRP025.008.2/ prathamaṁ puṣkaraṁ tīrthaṁ naimiṣāraṇyam eva ca || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.009.1/ prayāgaṁ ca pravakṣyāmi dharmāraṇyaṁ dvijottamāḥ
            |</l>
          <l>BRP025.009.2/ dhenukaṁ campakāraṇyaṁ saindhavāraṇyam eva ca || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.010.1/ puṇyaṁ ca magadhāraṇyaṁ daṇḍakāraṇyam eva ca |</l>
          <l>BRP025.010.2/ gayā prabhāsaṁ śrītīrthaṁ divyaṁ kanakhalaṁ tathā ||
            10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.011.1/ bhṛgutuṅgaṁ hiraṇyākṣaṁ bhīmāraṇyaṁ kuśasthalīm |</l>
          <l>BRP025.011.2/ lohākulaṁ sakedāraṁ mandarāraṇyam eva ca || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.012.1/ mahābalaṁ koṭitīrthaṁ sarvapāpaharaṁ tathā |</l>
          <l>BRP025.012.2/ rūpatīrthaṁ śūkaravaṁ cakratīrthaṁ mahāphalam || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.013.1/ yogatīrthaṁ somatīrthaṁ tīrthaṁ sāhoṭakaṁ tathā |</l>
          <l>BRP025.013.2/ tīrthaṁ kokāmukhaṁ puṇyaṁ badarīśailam eva ca || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.014.1/ somatīrthaṁ tuṅgakūṭaṁ tīrthaṁ skandāśramaṁ tathā
            |</l>
          <l>BRP025.014.2/ koṭitīrthaṁ cāgnipadaṁ tīrthaṁ pañcaśikhaṁ tathā ||
            14 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.015.1/ dharmodbhavaṁ koṭitīrthaṁ tīrthaṁ bādhapramocanam
            |</l>
          <l>BRP025.015.2/ gaṅgādvāraṁ pañcakūṭaṁ madhyakesaram eva ca || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.016.1/ cakraprabhaṁ mataṅgaṁ ca kruśadaṇḍaṁ ca viśrutam
            |</l>
          <l>BRP025.016.2/ daṁṣṭrākuṇḍaṁ viṣṇutīrthaṁ sārvakāmikam eva ca || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.017.1/ tīrthaṁ matsyatilaṁ caiva badarī suprabhaṁ tathā
            |</l>
          <l>BRP025.017.2/ brahmakuṇḍaṁ vahnikuṇḍaṁ tīrthaṁ satyapadaṁ tathā ||
            17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.018.1/ catuḥsrotaś catuḥśṛṅgaṁ śailaṁ dvādaśadhārakam |</l>
          <l>BRP025.018.2/ mānasaṁ sthūlaśṛṅgaṁ ca sthūladaṇḍaṁ tathorvaśī || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.019.1/ lokapālaṁ manuvaraṁ somāhvaśailam eva ca |</l>
          <l>BRP025.019.2/ sadāprabhaṁ merukuṇḍaṁ tīrthaṁ somābhiṣecanam || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.020.1/ mahāsrotaṁ koṭarakaṁ pañcadhāraṁ tridhārakam |</l>
          <l>BRP025.020.2/ saptadhāraikadhāraṁ ca tīrthaṁ cāmarakaṇṭakam || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.021.1/ śālagrāmaṁ cakratīrthaṁ koṭidrumam anuttamam |</l>
          <l>BRP025.021.2/ bilvaprabhaṁ devahradaṁ tīrthaṁ viṣṇuhradaṁ tathā ||
            21 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.022.1/ śaṅkhaprabhaṁ devakuṇḍaṁ tīrthaṁ vajrāyudhaṁ tathā
            |</l>
          <l>BRP025.022.2/ agniprabhaṁ ca punnāgaṁ devaprabham anuttamam || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.023.1/ vidyādharaṁ sagāndharvaṁ śrītīrthaṁ brahmaṇo hradam
            |</l>
          <l>BRP025.023.2/ sātīrthaṁ lokapālākhyaṁ maṇipuragiriṁ tathā || 23
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="96"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.024.1/ tīrthaṁ pañcahradaṁ caiva puṇyaṁ piṇḍārakaṁ tathā
            |</l>
          <l>BRP025.024.2/ malavyaṁ goprabhāvaṁ ca govaraṁ vaṭamūlakam || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.025.1/ snānadaṇḍaṁ prayāgaṁ ca guhyaṁ viṣṇupadaṁ tathā |</l>
          <l>BRP025.025.2/ kanyāśramaṁ vāyukuṇḍaṁ jambūmārgaṁ tathottamam || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.026.1/ gabhastitīrthaṁ ca tathā yayātipatanaṁ śuci |</l>
          <l>BRP025.026.2/ koṭitīrthaṁ bhadravaṭaṁ mahākālavanaṁ tathā || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.027.1/ narmadātīrtham aparaṁ tīrthavajraṁ tathārbudam |</l>
          <l>BRP025.027.2/ piṅgutīrthaṁ savāsiṣṭhaṁ tīrthaṁ ca pṛthasaṅgamam ||
            27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.028.1/ tīrthaṁ daurvāsikaṁ nāma tathā piñjarakaṁ śubham
            |</l>
          <l>BRP025.028.2/ ṛṣitīrthaṁ brahmatuṅgaṁ vasutīrthaṁ kumārikam || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.029.1/ śakratīrthaṁ pañcanadaṁ reṇukātīrtham eva ca |</l>
          <l>BRP025.029.2/ paitāmahaṁ ca vimalaṁ rudrapādaṁ tathottamam || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.030.1/ maṇimattaṁ ca kāmākhyaṁ kṛṣṇatīrthaṁ kuśāvilam |</l>
          <l>BRP025.030.2/ yajanaṁ yājanaṁ caiva tathaiva brahmavālukam || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.031.1/ puṣpanyāsaṁ puṇḍarīkaṁ maṇipūraṁ tathottaram |</l>
          <l>BRP025.031.2/ dīrghasattraṁ hayapadaṁ tīrthaṁ cānaśanaṁ tathā || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.032.1/ gaṅgodbhedaṁ śivodbhedaṁ narmadodbhedam eva ca |</l>
          <l>BRP025.032.2/ vastrāpadaṁ dāruvalaṁ chāyārohaṇam eva ca || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.033.1/ siddheśvaraṁ mitravalaṁ kālikāśramam eva ca |</l>
          <l>BRP025.033.2/ vaṭāvaṭaṁ bhadravaṭaṁ kauśāmbī ca divākaram || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.034.1/ dvīpaṁ sārasvataṁ caiva vijayaṁ kāmadaṁ tathā |</l>
          <l>BRP025.034.2/ rudrakoṭiṁ sumanasaṁ tīrthaṁ sadrāvanāmitam || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.035.1/ syamantapañcakaṁ tīrthaṁ brahmatīrthaṁ sudarśanam
            |</l>
          <l>BRP025.035.2/ satataṁ pṛthivīsarvaṁ pāriplavapṛthūdakau || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.036.1/ daśāśvamedhikaṁ tīrthaṁ sarpijaṁ viṣayāntikam |</l>
          <l>BRP025.036.2/ koṭitīrthaṁ pañcanadaṁ vārāhaṁ yakṣiṇīhradam || 36
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.037.1/ puṇḍarīkaṁ somatīrthaṁ muñjavaṭaṁ tathottamam |</l>
          <l>BRP025.037.2/ badarīvanam āsīnaṁ ratnamūlakam eva ca || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.038.1/ lokadvāraṁ pañcatīrthaṁ kapilātīrtham eva ca |</l>
          <l>BRP025.038.2/ sūryatīrthaṁ śaṅkhinī ca gavāṁ bhavanam eva ca || 38
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.039.1/ tīrthaṁ ca yakṣarājasya brahmāvartaṁ sutīrthakam
            |</l>
          <l>BRP025.039.2/ kāmeśvaraṁ mātritīrthaṁ tīrthaṁ śītavanaṁ tathā || 39
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="97"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.040.1/ snānalomāpahaṁ caiva māsasaṁsarakaṁ tathā |</l>
          <l>BRP025.040.2/ daśāśvamedhaṁ kedāraṁ brahmodumbaram eva ca || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.041.1/ saptarṣikuṇḍaṁ ca tathā tīrthaṁ devyāḥ sujambukam
            |</l>
          <l>BRP025.041.2/ īṭāspadaṁ koṭikūṭaṁ kindānaṁ kiñjapaṁ tathā || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.042.1/ kāraṇḍavaṁ cāvedhyaṁ ca triviṣṭapam athāparam |</l>
          <l>BRP025.042.2/ pāṇiṣātaṁ miśrakaṁ ca madhūvaṭamanojavau || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.043.1/ kauśikī devatīrthaṁ ca tīrthaṁ ca ṛṇamocanam |</l>
          <l>BRP025.043.2/ divyaṁ ca nṛgadhūmākhyaṁ tīrthaṁ viṣṇupadaṁ tathā ||
            43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.044.1/ amarāṇāṁ hradaṁ puṇyaṁ koṭitīrthaṁ tathāparam |</l>
          <l>BRP025.044.2/ śrīkuñjaṁ śālitīrthaṁ ca naimiṣeyaṁ ca viśrutam || 44
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.045.1/ brahmasthānaṁ somatīrthaṁ kanyātīrthaṁ tathaiva ca
            |</l>
          <l>BRP025.045.2/ brahmatīrthaṁ manastīrthaṁ tīrthaṁ vai kārupāvanam ||
            45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.046.1/ saugandhikavanaṁ caiva maṇitīrthaṁ sarasvatī |</l>
          <l>BRP025.046.2/ īśānatīrthaṁ pravaraṁ pāvanaṁ pāñcayajñikam || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.047.1/ triśūladhāraṁ māhendraṁ devasthānaṁ kṛtālayam |</l>
          <l>BRP025.047.2/ śākambharī devatīrthaṁ suvarṇākhyaṁ kilaṁ hradam ||
            47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.048.1/ kṣīraśravaṁ virūpākṣaṁ bhṛgutīrthaṁ kuśodbhavam |</l>
          <l>BRP025.048.2/ brahmatīrthaṁ brahmayoniṁ nīlaparvatam eva ca || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.049.1/ kubjāmbakaṁ bhadravaṭaṁ vasiṣṭhapadam eva ca |</l>
          <l>BRP025.049.2/ svargadvāraṁ prajādvāraṁ kālikāśramam eva ca || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.050.1/ rudrāvartaṁ sugandhāśvaṁ kapilāvanam eva ca |</l>
          <l>BRP025.050.2/ bhadrakarṇahradaṁ caiva śaṅkukarṇahradaṁ tathā || 50
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.051.1/ saptasārasvataṁ caiva tīrtham auśanasaṁ tathā |</l>
          <l>BRP025.051.2/ kapālamocanaṁ caiva avakīrṇaṁ ca kāmyakam || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.052.1/ catuḥsāmudrikaṁ caiva śatakiṁ ca sahasrikam |</l>
          <l>BRP025.052.2/ reṇukaṁ pañcavaṭakaṁ vimocanam athaujasam || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.053.1/ sthāṇutīrthaṁ kuros tīrthaṁ svargadvāraṁ kuśadhvajam
            |</l>
          <l>BRP025.053.2/ viśveśvaraṁ mānavakaṁ kūpaṁ nārāyaṇāśrayam || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.054.1/ gaṅgāhradaṁ vaṭaṁ caiva badarīpāṭanaṁ tathā |</l>
          <l>BRP025.054.2/ indramārgam ekarātraṁ kṣīrakāvāsam eva ca || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.055.1/ somatīrthaṁ dadhīcaṁ ca śrutatīrthaṁ ca bho dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP025.055.2/ koṭitīrthasthalīṁ caiva bhadrakālīhradaṁ tathā || 55
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.056.1/ arundhatīvanaṁ caiva brahmāvartaṁ tathottamam |</l>
          <l>BRP025.056.2/ aśvavedī kubjāvanaṁ yamunāprabhavaṁ tathā || 56
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="98"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.057.1/ vīraṁ pramokṣaṁ sindhūttham ṛṣa kulyā sakṛttikam
            |</l>
          <l>BRP025.057.2/ urvīsaṅkramaṇaṁ caiva māyāvidyodbhavaṁ tathā || 57
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.058.1/ mahāśramo vaitasikārūpaṁ sundarikāśramam |</l>
          <l>BRP025.058.2/ bāhutīrthaṁ cārunadīṁ vimalāśokam eva ca || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.059.1/ tīrthaṁ pañcanadaṁ caiva mārkaṇḍeyasya dhīmataḥ |</l>
          <l>BRP025.059.2/ somatīrthaṁ sitodaṁ ca tīrthaṁ matsyodarīṁ tathā ||
            59 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.060.1/ sūryaprabhaṁ sūryatīrtham aśokavanam eva ca |</l>
          <l>BRP025.060.2/ aruṇāspadaṁ kāmadaṁ ca śukratīrthaṁ savālukam || 60
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.061.1/ piśācamocanaṁ caiva subhadrāhradam eva ca |</l>
          <l>BRP025.061.2/ kuṇḍaṁ vimaladaṇḍasya tīrthaṁ caṇḍeśvarasya ca || 61
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.062.1/ jyeṣṭhasthānahradaṁ caiva puṇyaṁ brahmasaraṁ tathā
            |</l>
          <l>BRP025.062.2/ jaigīṣavyaguhā caiva harikeśavanaṁ tathā || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.063.1/ ajāmukhasaraṁ caiva ghaṇṭākarṇahradaṁ tathā |</l>
          <l>BRP025.063.2/ puṇḍarīkahradaṁ caiva vāpī karkoṭakasya ca || 63
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.064.1/ suvarṇasyodapānaṁ ca śvetatīrthahradaṁ tathā |</l>
          <l>BRP025.064.2/ kuṇḍaṁ ghargharikāyāś ca śyāmakūpaṁ ca candrikā || 64
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.065.1/ śmaśānastambhakūpaṁ ca vināyakahradaṁ tathā |</l>
          <l>BRP025.065.2/ kūpaṁ sindhūdbhavaṁ caiva puṇyaṁ brahmasaraṁ tathā ||
            65 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.066.1/ rudrāvāsaṁ tathā tīrthaṁ nāgatīrthaṁ pulomakam |</l>
          <l>BRP025.066.2/ bhaktahradaṁ kṣīrasaraḥ pretādhāraṁ kumārakam || 66
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.067.1/ brahmāvartaṁ kuśāvartaṁ dadhikarṇodapānakam |</l>
          <l>BRP025.067.2/ śṛṅgatīrthaṁ mahātīrthaṁ tīrthaśreṣṭhā mahānadī || 67
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.068.1/ divyaṁ brahmasaraṁ puṇyaṁ gayāśīrṣākṣayaṁ vaṭam |</l>
          <l>BRP025.068.2/ dakṣiṇaṁ cottaraṁ caiva gomayaṁ rūpaśītikam || 68
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.069.1/ kapilāhradaṁ gṛdhravaṭaṁ sāvitrīhradam eva ca |</l>
          <l>BRP025.069.2/ prabhāsanaṁ sītavanaṁ yonidvāraṁ ca dhenukam || 69
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.070.1/ dhanyakaṁ kokilākhyaṁ ca mataṅgahradam eva ca |</l>
          <l>BRP025.070.2/ pitṛkūpaṁ rudratīrthaṁ śakratīrthaṁ sumālinam || 70
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.071.1/ brahmasthānaṁ saptakuṇḍaṁ maṇiratnahradaṁ tathā |</l>
          <pb n="99"/>
          <l>BRP025.071.2/ kauśikyaṁ bharataṁ caiva tīrthaṁ jyeṣṭhālikā tathā ||
            71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.072.1/ viśveśvaraṁ kalpasaraḥ kanyāsaṁvetyam eva ca |</l>
          <l>BRP025.072.2/ niścīvā prabhavaś caiva vasiṣṭhāśramam eva ca || 72
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.073.1/ devakūṭaṁ ca kūpaṁ ca vasiṣṭhāśramam eva ca |</l>
          <l>BRP025.073.2/ vīrāśramaṁ brahmasaro brahmavīrāvakāpilī || 73 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.074.1/ kumāradhārā śrīdhārā gaurīśikharam eva ca |</l>
          <l>BRP025.074.2/ śunaḥ kuṇḍo 'tha tīrthaṁ ca nanditīrthaṁ tathaiva ca
            || 74 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.075.1/ kumāravāsaṁ śrīvāsam aurvīśītārtham eva ca |</l>
          <l>BRP025.075.2/ kumbhakarṇahradaṁ caiva kauśikīhradam eva ca || 75
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.076.1/ dharmatīrthaṁ kāmatīrthaṁ tīrtham uddālakaṁ tathā
            |</l>
          <l>BRP025.076.2/ sandhyātīrthaṁ kāratoyaṁ kapilaṁ lohitārṇavam || 76
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.077.1/ śoṇodbhavaṁ vaṁśagulmam ṛṣabhaṁ kalatīrthakam |</l>
          <l>BRP025.077.2/ puṇyāvatīhradaṁ tīrthaṁ tīrthaṁ badarikāśramam || 77
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.078.1/ rāmatīrthaṁ pitṛvanaṁ virajātīrtham eva ca |</l>
          <l>BRP025.078.2/ mārkaṇḍeyavanaṁ caiva kṛṣṇatīrthaṁ tathā vaṭam || 78
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.079.1/ rohiṇīkūpapravaram indradyumnasaraṁ ca yat |</l>
          <l>BRP025.079.2/ sānugartaṁ samāhendraṁ śrītīrthaṁ śrīnadaṁ tathā ||
            79 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.080.1/ iṣutīrthaṁ vārṣabhaṁ ca kāverīhradam eva ca |</l>
          <l>BRP025.080.2/ kanyātīrthaṁ ca gokarṇaṁ gāyatrīsthānam eva ca || 80
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.081.1/ badarīhradam anyac ca madhyasthānaṁ vikarṇakam |</l>
          <l>BRP025.081.2/ jātīhradaṁ devakūpaṁ kuśapravaṇam eva ca || 81 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.082.1/ sarvadevavrataṁ caiva kanyāśramahradaṁ tathā |</l>
          <l>BRP025.082.2/ tathānyad vālakhilyānāṁ sapūrvāṇāṁ tathāparam || 82
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.083.1/ tathānyac ca maharṣīṇām akhaṇḍitahradaṁ tathā |</l>
          <l>BRP025.083.2/ tīrtheṣv eteṣu vidhivat samyak śraddhāsamanvitaḥ ||
            83 ||</l>
        </lg>
        <pb n="100"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.084.1/ snānaṁ karoti yo martyaḥ sopavāso jitendriyaḥ |</l>
          <l>BRP025.084.2/ devān ṛṣīn manuṣyāṁś ca pitṝn santarpya ca kramāt ||
            84 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.085.1/ abhyarcya devatās tatra sthitvā ca rajanītrayam |</l>
          <l>BRP025.085.2/ pṛthak pṛthak phalaṁ teṣu pratitīrtheṣu bho dvijāḥ ||
            85 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP025.086.1/ prāpnoti hayamedhasya naro nāsty atra saṁśayaḥ |</l>
          <l>BRP025.086.2/ yas tv idaṁ śṛṇuyān nityaṁ tīrthamāhātmyam uttamam
            |</l>
          <l>BRP025.086.3/ paṭhec ca śrāvayed vāpi sarvapāpaiḥ pramucyate || 86
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="26" type="chapter">
        <head>Chapter 26 :: The dialogical setting for Brahman's
          narration</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 66</note>
        <p>BRP026.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.001.1/ pṛthivyām uttamāṁ bhūmiṁ dharmakāmārthamokṣadām |</l>
          <l>BRP026.001.2/ tīrthānām uttamaṁ tīrthaṁ brūhi no vadatāṁ vara || 1
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP026.002.0/ lomaharṣaṇa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.002.1/ imaṁ praśnaṁ mama guruṁ papracchur munayaḥ purā |</l>
          <l>BRP026.002.2/ tam ahaṁ sampravakṣyāmi yat pṛcchadhvaṁ dvijottamāḥ
            || 2 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.003.1/ svāśrame sumahāpuṇye nānāpuṣpopaśobhite |</l>
          <l>BRP026.003.2/ nānādrumalatākīrṇe nānāmṛgagaṇair yute || 3 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.004.1/ punnāgaiḥ karṇikāraiś ca saralair devadārubhiḥ |</l>
          <l>BRP026.004.2/ śālais tālais tamālaiś ca panasair dhavakhādiraiḥ ||
            4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.005.1/ pāṭalāśokabakulaiḥ karavīraiḥ sacampakaiḥ |</l>
          <l>BRP026.005.2/ anyaiś ca vividhair vṛkṣair nānāpuṣpopaśobhitaiḥ || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.006.1/ kurukṣetre samāsīnaṁ vyāsaṁ matimatāṁ varam |</l>
          <l>BRP026.006.2/ mahābhāratakartāraṁ sarvaśāstraviśāradam || 6 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.007.1/ adhyātmaniṣṭhaṁ sarvajñaṁ sarvabhūtahite ratam |</l>
          <l>BRP026.007.2/ purāṇāgamavaktāraṁ vedavedāṅgapāragam || 7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.008.1/ parāśarasutaṁ śāntaṁ padmapattrāyatekṣaṇam |</l>
          <l>BRP026.008.2/ draṣṭum abhyāyayuḥ prītyā munayaḥ saṁśitavratāḥ || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.009.1/ kaśyapo jamadagniś ca bharadvājo 'tha gautamaḥ |</l>
          <l>BRP026.009.2/ vasiṣṭho jaiminir dhaumyo mārkaṇḍeyo 'tha vālmikiḥ ||
            9 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.010.1/ viśvāmitraḥ śatānando vātsyo gārgyo 'tha āsuriḥ |</l>
          <l>BRP026.010.2/ sumantur bhārgavo nāma kaṇvo medhātithir guruḥ || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.011.1/ māṇḍavyaś cyavano dhūmro hy asito devalas tathā |</l>
          <l>BRP026.011.2/ maudgalyas tṛṇayajñaś ca pippalādo 'kṛtavraṇaḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.012.1/ saṁvartaḥ kauśiko raibhyo maitreyo haritas tathā
            |</l>
          <l>BRP026.012.2/ śāṇḍilyaś ca vibhāṇḍaś ca durvāsā lomaśas tathā || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.013.1/ nāradaḥ parvataś caiva vaiśampāyanagālavau |</l>
          <l>BRP026.013.2/ bhāskariḥ pūraṇaḥ sūtaḥ pulastyaḥ kapilas tathā || 13
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="101"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.014.1/ ulūkaḥ pulaho vāyur devasthānaś caturbhujaḥ |</l>
          <l>BRP026.014.2/ sanatkumāraḥ pailaś ca kṛṣṇaḥ kṛṣṇānubhautikaḥ || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.015.1/ etair munivaraiś cānyair vṛtaḥ satyavatīsutaḥ |</l>
          <l>BRP026.015.2/ rarāja sa muniḥ śrīmān nakṣatrair iva candramāḥ || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.016.1/ tān āgatān munīn sarvān pūjayām āsa vedavit |</l>
          <l>BRP026.016.2/ te 'pi taṁ pratipūjyaiva kathāṁ cakruḥ parasparam ||
            16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.017.1/ kathānte te muniśreṣṭhāḥ kṛṣṇaṁ satyavatīsutam |</l>
          <l>BRP026.017.2/ papracchuḥ saṁśayaṁ sarve tapovananivāsinaḥ || 17
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP026.018.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.018.1/ mune vedāṁś ca śāstrāṇi purāṇāgamabhāratam |</l>
          <l>BRP026.018.2/ bhūtaṁ bhavyaṁ bhaviṣyaṁ ca sarvaṁ jānāsi vāṅmayam ||
            18 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.019.1/ kaṣṭe 'smin duḥkhabahule niḥsāre bhavasāgare |</l>
          <l>BRP026.019.2/ rāgagrāhākule raudre viṣayodakasamplave || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.020.1/ indriyāvartakalile dṛṣṭormiśatasaṅkule |</l>
          <l>BRP026.020.2/ mohapaṅkāvile durge lobhagambhīradustare || 20 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.021.1/ nimajjaj jagad ālokya nirālambam acetanam |</l>
          <l>BRP026.021.2/ pṛcchāmas tvāṁ mahābhāgaṁ brūhi no munisattama || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.022.1/ śreyaḥ kim atra saṁsāre bhairave lomaharṣaṇe |</l>
          <l>BRP026.022.2/ upadeśapradānena lokān uddhartum arhasi || 22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.023.1/ durlabhaṁ paramaṁ kṣetraṁ vaktum arhasi mokṣadam
            |</l>
          <l>BRP026.023.2/ pṛthivyāṁ karmabhūmiṁ ca śrotum icchāmahe vayam || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.024.1/ kṛtvā kila naraḥ samyak karma bhūmau yathoditam |</l>
          <l>BRP026.024.2/ prāpnoti paramāṁ siddhiṁ narakaṁ ca vikarmataḥ || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.025.1/ mokṣakṣetre tathā mokṣaṁ prāpnoti puruṣaḥ sudhīḥ
            |</l>
          <l>BRP026.025.2/ tasmād brūhi mahāprājña yat pṛṣṭo 'si dvijottama ||
            25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.026.1/ śrutvā tu vacanaṁ teṣāṁ munīnāṁ bhāvitātmanām |</l>
          <l>BRP026.026.2/ vyāsaḥ provāca bhagavān bhūtabhavyabhaviṣyavit || 26
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP026.027.0/ vyāsa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.027.1/ śṛṇudhvaṁ munayaḥ sarve vakṣyāmi yadi pṛcchatha |</l>
          <l>BRP026.027.2/ yaḥ saṁvādo 'bhavat pūrvam ṛṣīṇāṁ brahmaṇā saha || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.028.1/ merupṛṣṭhe tu vistīrṇe nānāratnavibhūṣite |</l>
          <l>BRP026.028.2/ nānādrumalatākīrṇe nānāpuṣpopaśobhite || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.029.1/ nānāpakṣirute ramye nānāprasavanākule |</l>
          <l>BRP026.029.2/ nānāsattvasamākīrṇe nānāścaryasamanvite || 29 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.030.1/ nānāvarṇaśilākīrṇe nānādhātuvibhūṣite |</l>
          <l>BRP026.030.2/ nānāmunijanākīrṇe nānāśramasamanvite || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.031.1/ tatrāsīnaṁ jagannāthaṁ jagadyoniṁ caturmukham |</l>
          <l>BRP026.031.2/ jagatpatiṁ jagadvandyaṁ jagadādhāram īśvaram || 31
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="102"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.032.1/ devadānavagandharvair yakṣavidyādharoragaiḥ |</l>
          <l>BRP026.032.2/ munisiddhāpsarobhiś ca vṛtam anyair divālayaiḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.033.1/ kecit stuvanti taṁ devaṁ kecid gāyanti cāgrataḥ |</l>
          <l>BRP026.033.2/ kecid vādyāni vādyante kecin nṛtyanti cāpare || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.034.1/ evaṁ pramudite kāle sarvabhūtasamāgame |</l>
          <l>BRP026.034.2/ nānākusumagandhāḍhye dakṣiṇānilasevite || 34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.035.1/ bhṛgvādyās taṁ tadā devaṁ praṇipatya pitāmaham |</l>
          <l>BRP026.035.2/ imam artham ṛṣivarāḥ papracchuḥ pitaraṁ dvijāḥ || 35
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP026.036.0/ ṛṣaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.036.1/ bhagavañ śrotum icchāmaḥ karmabhūmiṁ mahītale |</l>
          <l>BRP026.036.2/ vaktum arhasi deveśa mokṣakṣetraṁ ca durlabham || 36
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP026.037.0/ vyāsa uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP026.037.1/ teṣāṁ vacanam ākarṇya prāha brahmā sureśvaraḥ |</l>
          <l>BRP026.037.2/ papracchus te yathā praśnaṁ tat sarvaṁ munisattamāḥ
            || 37 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="27" type="chapter">
        <head>Chapter 27 :: Description of Bhāratavarṣa</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 66-69</note>
        <p>BRP027.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.001.1/ śṛṇudhvaṁ munayaḥ sarve yad vo vakṣyāmi sāmpratam
            |</l>
          <l>BRP027.001.2/ purāṇaṁ vedasambaddhaṁ bhuktimuktipradaṁ śubham || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.002.1/ pṛthivyāṁ bhārataṁ varṣaṁ karmabhūmir udāhṛtā |</l>
          <l>BRP027.002.2/ karmaṇaḥ phalabhūmiś ca svargaṁ ca narakaṁ tathā || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.003.1/ tasmin varṣe naraḥ pāpaṁ kṛtvā dharmaṁ ca bho dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP027.003.2/ avaśyaṁ phalam āpnoti aśubhasya śubhasya ca || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.004.1/ brāhmaṇādyāḥ svakaṁ karma kṛtvā samyak susaṁyatāḥ
            |</l>
          <l>BRP027.004.2/ prāpnuvanti parāṁ siddhiṁ tasmin varṣe na saṁśayaḥ ||
            4 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.005.1/ dharmaṁ cārthaṁ ca kāmaṁ ca mokṣaṁ ca dvijasattamāḥ
            |</l>
          <l>BRP027.005.2/ prāpnoti puruṣaḥ sarvaṁ tasmin varṣe susaṁyataḥ || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.006.1/ indrādyāś ca surāḥ sarve tasmin varṣe dvijottamāḥ
            |</l>
          <l>BRP027.006.2/ kṛtvā suśobhanaṁ karma devatvaṁ pratipedire || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.007.1/ anye 'pi lebhire mokṣaṁ puruṣāḥ saṁyatendriyāḥ |</l>
          <l>BRP027.007.2/ tasmin varṣe budhāḥ śāntā vītarāgā vimatsarāḥ || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.008.1/ ye cāpi svarge tiṣṭhanti vimānena gatajvarāḥ |</l>
          <l>BRP027.008.2/ te 'pi kṛtvā śubhaṁ karma tasmin varṣe divaṁ gatāḥ ||
            8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.009.1/ nivāsaṁ bhārate varṣa ākāṅkṣanti sadā surāḥ |</l>
          <l>BRP027.009.2/ svargāpavargaphalade tat paśyāmaḥ kadā vayam || 9
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="103"/>
        <p>BRP027.010.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.010.1/ yad etad bhavatā proktaṁ karma nānyatra puṇyadam
            |</l>
          <l>BRP027.010.2/ pāpāya vā suraśreṣṭha varjayitvā ca bhāratam || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.011.1/ tataḥ svargaś ca mokṣaś ca madhyamaṁ tac ca gamyate
            |</l>
          <l>BRP027.011.2/ na khalv anyatra martyānāṁ bhūmau karma vidhīyate ||
            11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.012.1/ tasmād vistarato brahmann asmākaṁ bhārataṁ vada |</l>
          <l>BRP027.012.2/ yadi te 'sti dayāsmāsu yathāvasthitir eva ca || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.013.1/ tasmād varṣam idaṁ nātha ye vāsmin varṣaparvatāḥ
            |</l>
          <l>BRP027.013.2/ bhedāś ca tasya varṣasya brūhi sarvān aśeṣataḥ || 13
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP027.014.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.014.1/ śṛṇudhvaṁ bhārataṁ varṣaṁ navabhedena bho dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP027.014.2/ samudrāntaritā jñeyās te samāś ca parasparam || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.015.1/ indradvīpaḥ kaśeruś ca tāmravarṇo gabhastimān |</l>
          <l>BRP027.015.2/ nāgadvīpas tathā saumyo gāndharvo vāruṇas tathā || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.016.1/ ayaṁ tu navamas teṣāṁ dvīpaḥ sāgarasaṁvṛtaḥ |</l>
          <l>BRP027.016.2/ yojanānāṁ sahasraṁ vai dvīpo 'yaṁ dakṣiṇottaraḥ || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.017.1/ pūrve kirātā yasyāsan paścime yavanās tathā |</l>
          <l>BRP027.017.2/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś cānte sthitā dvijāḥ
            || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.018.1/ ijyāyuddhavaṇijyādyaiḥ karmabhiḥ kṛtapāvanāḥ |</l>
          <l>BRP027.018.2/ teṣāṁ saṁvyavahāraś ca ebhiḥ karmabhir iṣyate || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.019.1/ svargāpavargahetuś ca puṇyaṁ pāpaṁ ca vai tathā |</l>
          <l>BRP027.019.2/ mahendro malayaḥ sahyaḥ śuktimān ṛkṣaparvataḥ || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.020.1/ vindhyaś ca pāriyātraś ca saptaivātra kulācalāḥ |</l>
          <l>BRP027.020.2/ teṣāṁ sahasraśaś cānye bhūdharā ye samīpagāḥ || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.021.1/ vistārocchrayiṇo ramyā vipulāś citrasānavaḥ |</l>
          <l>BRP027.021.2/ kolāhalaḥ sa vaibhrājo mandaro dardalācalaḥ || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.022.1/ vātandhayo vaidyutaś ca mainākaḥ surasas tathā |</l>
          <l>BRP027.022.2/ tuṅgaprastho nāgagirir godhanaḥ pāṇḍarācalaḥ || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.023.1/ puṣpagirir vaijayanto raivato 'rbuda eva ca |</l>
          <l>BRP027.023.2/ ṛṣyamūkaḥ sa gomanthaḥ kṛtaśailaḥ kṛtācalaḥ || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.024.1/ śrīpārvataś cakoraś ca śataśo 'nye ca parvatāḥ |</l>
          <l>BRP027.024.2/ tair vimiśrā janapadā mlecchādyāś caiva bhāgaśaḥ ||
            24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.025.1/ taiḥ pīyante saricchreṣṭhās tā budhyadhvaṁ
            dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP027.025.2/ gaṅgā sarasvatī sindhuś candrabhāgā tathāparā || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.026.1/ yamunā śatadrur vipāśā vitastairāvatī kuhūḥ |</l>
          <l>BRP027.026.2/ gomatī dhūtapāpā ca bāhudā ca dṛṣadvatī || 26 ||</l>
        </lg>
        <pb n="104"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.027.1/ vipāśā devikā cakṣur niṣṭhīvā gaṇḍakī tathā |</l>
          <l>BRP027.027.2/ kauśikī cāpagā caiva himavatpādaniḥsṛtāḥ || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.028.1/ devasmṛtir devavatī vātaghnī sindhur eva ca |</l>
          <l>BRP027.028.2/ veṇyā tu candanā caiva sadānīrā mahī tathā || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.029.1/ carmaṇvatī vṛṣī caiva vidiśā vedavaty api |</l>
          <l>BRP027.029.2/ siprā hy avantī ca tathā pāriyātrānugāḥ smṛtāḥ || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.030.1/ śoṇā mahānadī caiva narmadā surathā kriyā |</l>
          <l>BRP027.030.2/ mandākinī daśārṇā ca citrakūṭā tathāparā || 30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.031.1/ citrotpalā vetravatī karamodā piśācikā |</l>
          <l>BRP027.031.2/ tathānyātilaghuśroṇī vipāpmā śaivalā nadī || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.032.1/ sadherujā śaktimatī śakunī tridivā kramuḥ |</l>
          <l>BRP027.032.2/ ṛkṣapādaprasūtā vai tathānyā vegavāhinī || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.033.1/ siprā payoṣṇī nirvindhyā tāpī caiva saridvarā |</l>
          <l>BRP027.033.2/ veṇā vaitaraṇī caiva sinīvālī kumudvatī || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.034.1/ toyā caiva mahāgaurī durgā cāntaḥśilā tathā |</l>
          <l>BRP027.034.2/ vindhyapādaprasūtās tā nadyaḥ puṇyajalāḥ śubhāḥ || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.035.1/ godāvarī bhīmarathī kṛṣṇaveṇā tathāpagā |</l>
          <l>BRP027.035.2/ tuṅgabhadrā suprayogā tathānyā pāpanāśinī || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.036.1/ sahyapādaviniṣkrāntā ity etāḥ saritāṁ varāḥ |</l>
          <l>BRP027.036.2/ kṛtamālā tāmraparṇī puṣyajā pratyalāvatī || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.037.1/ malayādrisamudbhūtāḥ puṇyāḥ śītajalās tv imāḥ |</l>
          <l>BRP027.037.2/ pitṛsomarṣikulyā ca vañjulā tridivā ca yā || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.038.1/ lāṅgulinī vaṁśakarā mahendraprabhavāḥ smṛtāḥ |</l>
          <l>BRP027.038.2/ suvikālā kumārī ca manūgā mandagāminī || 38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.039.1/ kṣayāpalāsinī caiva śuktimatprabhavāḥ smṛtāḥ |</l>
          <l>BRP027.039.2/ sarvāḥ puṇyāḥ sarasvatyaḥ sarvā gaṅgāḥ samudragāḥ ||
            39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.040.1/ viśvasya mātaraḥ sarvāḥ sarvāḥ pāpaharāḥ smṛtāḥ |</l>
          <l>BRP027.040.2/ anyāḥ sahasraśaḥ proktāḥ kṣudranadyo dvijottamāḥ ||
            40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.041.1/ prāvṛṭkālavahāḥ santi sadākālavahāś ca yāḥ |</l>
          <l>BRP027.041.2/ matsyā mukuṭakulyāś ca kuntalāḥ kāśikośalāḥ || 41
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.042.1/ andhrakāś ca kaliṅgāś ca śamakāś ca vṛkaiḥ saha |</l>
          <l>BRP027.042.2/ madhyadeśā janapadāḥ prāyaśo 'mī prakīrtitāḥ || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.043.1/ sahyasya cottare yas tu yatra godāvarī nadī |</l>
          <l>BRP027.043.2/ pṛthivyām api kṛtsnāyāṁ sa pradeśo manoramaḥ || 43
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="105"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.044.1/ govardhanapuraṁ ramyaṁ bhārgavasya mahātmanaḥ |</l>
          <l>BRP027.044.2/ vāhīkarāṭadhānāś ca sutīrāḥ kālatoyadāḥ || 44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.045.1/ aparāntāś ca śūdrāś ca vāhlikāś ca sakeralāḥ |</l>
          <l>BRP027.045.2/ gāndhārā yavanāś caiva sindhusauvīramadrakāḥ || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.046.1/ śatadruhāḥ kaliṅgāś ca pāradā hārabhūṣikāḥ |</l>
          <l>BRP027.046.2/ māṭharāś caiva kanakāḥ kaikeyā dambhamālikāḥ || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.047.1/ kṣatriyopamadeśāś ca vaiśyaśūdrakulāni ca |</l>
          <l>BRP027.047.2/ kāmbojāś caiva viprendrā barbarāś ca salaukikāḥ || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.048.1/ vīrāś caiva tuṣārāś ca pahlavādhāyatā narāḥ |</l>
          <l>BRP027.048.2/ ātreyāś ca bharadvājāḥ puṣkalāś ca daśerakāḥ || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.049.1/ lampakāḥ śunaśokāś ca kulikā jāṅgalaiḥ saha |</l>
          <l>BRP027.049.2/ auṣadhyaś calacandrā ca kirātānāṁ ca jātayaḥ || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.050.1/ tomarā haṁsamārgāś ca kāśmīrāḥ karuṇās tathā |</l>
          <l>BRP027.050.2/ śūlikāḥ kuhakāś caiva māgadhāś ca tathaiva ca || 50
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.051.1/ ete deśā udīcyās tu prācyān deśān nibodhata |</l>
          <l>BRP027.051.2/ andhā vāmaṅkurākāś ca vallakāś ca makhāntakāḥ || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.052.1/ tathāpare 'ṅgā vaṅgāś ca maladā mālavartikāḥ |</l>
          <l>BRP027.052.2/ bhadratuṅgāḥ pratijayā bhāryāṅgāś cāpamardakāḥ || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.053.1/ prāgjyotiṣāś ca madrāś ca videhās tāmraliptakāḥ |</l>
          <l>BRP027.053.2/ mallā magadhakā nandāḥ prācyā janapadās tathā || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.054.1/ athāpare janapadā dakṣiṇāpathavāsinaḥ |</l>
          <l>BRP027.054.2/ pūrṇāś ca kevalāś caiva golāṅgūlās tathaiva ca || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.055.1/ ṛṣikā muṣikāś caiva kumārā rāmaṭhāḥ śakāḥ |</l>
          <l>BRP027.055.2/ mahārāṣṭrā māhiṣakāḥ kaliṅgāś caiva sarvaśaḥ || 55
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.056.1/ ābhīrāḥ saha vaiśikyā aṭavyāḥ saravāś ca ye |</l>
          <l>BRP027.056.2/ pulindāś caiva mauleyā vaidarbhā daṇḍakaiḥ saha || 56
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.057.1/ paulikā maulikāś caiva aśmakā bhojavardhanāḥ |</l>
          <l>BRP027.057.2/ kaulikāḥ kuntalāś caiva dambhakā nīlakālakāḥ || 57
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.058.1/ dākṣiṇātyās tv amī deśā aparāntān nibodhata |</l>
          <l>BRP027.058.2/ śūrpārakāḥ kālidhanā lolās tālakaṭaiḥ saha || 58
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.059.1/ ity ete hy aparāntāś ca śṛṇudhvaṁ vindhyavāsinaḥ
            |</l>
          <l>BRP027.059.2/ malajāḥ karkaśāś caiva melakāś colakaiḥ saha || 59
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="106"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.060.1/ uttamārṇā daśārṇāś ca bhojāḥ kiṣkindhakaiḥ saha |</l>
          <l>BRP027.060.2/ toṣalāḥ kośalāś caiva traipurā vaidiśās tathā || 60
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.061.1/ tumburās tu carāś caiva yavanāḥ pavanaiḥ saha |</l>
          <l>BRP027.061.2/ abhayā ruṇḍikerāś ca carcarā hotradhartayaḥ || 61
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.062.1/ ete janapadāḥ sarve tatra vindhyanivāsinaḥ |</l>
          <l>BRP027.062.2/ ato deśān pravakṣyāmi parvatāśrayiṇaś ca ye || 62
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.063.1/ nīhārās tuṣamārgāś ca kuravas tuṅgaṇāḥ khasāḥ |</l>
          <l>BRP027.063.2/ karṇaprāvaraṇāś caiva ūrṇā darghāḥ sakuntakāḥ || 63
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.064.1/ citramārgā mālavāś ca kirātās tomaraiḥ saha |</l>
          <l>BRP027.064.2/ kṛtatretādikaś cātra caturyugakṛto vidhiḥ || 64
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.065.1/ evaṁ tu bhārataṁ varṣaṁ navasaṁsthānasaṁsthitam |</l>
          <l>BRP027.065.2/ dakṣiṇe parato yasya pūrve caiva mahodadhiḥ || 65
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.066.1/ himavān uttareṇāsya kārmukasya yathā guṇaḥ |</l>
          <l>BRP027.066.2/ tad etad bhārataṁ varṣaṁ sarvabījaṁ dvijottamāḥ || 66
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.067.1/ brahmatvam amareśatvaṁ devatvaṁ marutāṁ tathā |</l>
          <l>BRP027.067.2/ mṛgayakṣāpsaroyoniṁ tadvat sarpasarīsṛpāḥ || 67
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.068.1/ sthāvarāṇāṁ ca sarveṣāṁ mito viprāḥ śubhāśubhaiḥ
            |</l>
          <l>BRP027.068.2/ prayānti karmabhūr viprā nānyā lokeṣu vidyate || 68
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.069.1/ devānām api bho viprāḥ sadaivaiṣa manorathaḥ |</l>
          <l>BRP027.069.2/ api mānuṣyam āpsyāmo devatvāt pracyutāḥ kṣitau || 69
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.070.1/ manuṣyaḥ kurute yat tu tan na śakyaṁ surāsuraiḥ |</l>
          <l>BRP027.070.2/ tatkarmanigaḍagrastais tatkarmakṣapaṇonmukhaiḥ || 70
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.071.1/ na bhāratasamaṁ varṣaṁ pṛthivyām asti bho dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP027.071.2/ yatra viprādayo varṇāḥ prāpnuvanty abhivāñchitam ||
            71 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.072.1/ dhanyās te bhārate varṣe jāyante ye narottamāḥ |</l>
          <l>BRP027.072.2/ dharmārthakāmamokṣāṇāṁ prāpnuvanti mahāphalam || 72
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.073.1/ prāpyate yatra tapasaḥ phalaṁ paramadurlabham |</l>
          <l>BRP027.073.2/ sarvadānaphalaṁ caiva sarvayajñaphalaṁ tathā || 73
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.074.1/ tīrthayātrāphalaṁ caiva gurusevāphalaṁ tathā |</l>
          <l>BRP027.074.2/ devatārādhanaphalaṁ svādhyāyasya phalaṁ dvijāḥ || 74
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.075.1/ yatra devāḥ sadā hṛṣṭā janma vāñchanti śobhanam |</l>
          <l>BRP027.075.2/ nānāvrataphalaṁ caiva nānāśāstraphalaṁ tathā || 75
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.076.1/ ahiṁsādiphalaṁ samyak phalaṁ sarvābhivāñchitam |</l>
          <l>BRP027.076.2/ brahmacaryaphalaṁ caiva gārhasthyena ca yat phalam ||
            76 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.077.1/ yat phalaṁ vanavāsena sannyāsena ca yat phalam |</l>
          <l>BRP027.077.2/ iṣṭāpūrtaphalaṁ caiva tathānyac chubhakarmaṇām || 77
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.078.1/ prāpyate bhārate varṣe na cānyatra dvijottamāḥ |</l>
          <l>BRP027.078.2/ kaḥ śaknoti guṇān vaktuṁ bhāratasyākhilān dvijāḥ ||
            78 ||</l>
        </lg>
        <pb n="107"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.079.1/ evaṁ samyaṅ mayā proktaṁ bhārataṁ varṣam uttamam
            |</l>
          <l>BRP027.079.2/ sarvapāpaharaṁ puṇyaṁ dhanyaṁ buddhivivardhanam || 79
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP027.080.1/ ya idaṁ śṛṇuyān nityaṁ paṭhed vā niyatendriyaḥ |</l>
          <l>BRP027.080.2/ sarvapāpair vinirmukto viṣṇulokaṁ sa gacchati || 80
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="28" type="chapter">
        <head>Chapter 28 :: Description of Oṇḍradeśa; on worship of the sun and
          of Rāmeśvara</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 69-71</note>
        <p>BRP028.001.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.001.1/ tatrāste bhārate varṣe dakṣiṇodadhisaṁsthitaḥ |</l>
          <l>BRP028.001.2/ oṇḍradeśa iti khyātaḥ svargamokṣapradāyakaḥ || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.002.1/ samudrād uttaraṁ tāvad yāvad virajamaṇḍalam |</l>
          <l>BRP028.002.2/ deśo 'sau puṇyaśīlānāṁ guṇaiḥ sarvair alaṅkṛtaḥ || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.003.1/ tatra deśaprasūtā ye brāhmaṇāḥ saṁyatendriyāḥ |</l>
          <l>BRP028.003.2/ tapaḥsvādhyāyaniratā vandyāḥ pūjyāś ca te sadā || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.004.1/ śrāddhe dāne vivāhe ca yajñe vācāryakarmaṇi |</l>
          <l>BRP028.004.2/ praśastāḥ sarvakāryeṣu tatradeśodbhavā dvijāḥ || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.005.1/ ṣaṭkarmaniratās tatra brāhmaṇā vedapāragāḥ |</l>
          <l>BRP028.005.2/ itihāsavidaś caiva purāṇārthaviśāradāḥ || 5 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.006.1/ sarvaśāstrārthakuśalā yajvāno vītamatsarāḥ |</l>
          <l>BRP028.006.2/ agnihotraratāḥ kecit kecit smārtāgnitatparāḥ || 6
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.007.1/ putradāradhanair yuktā dātāraḥ satyavādinaḥ |</l>
          <l>BRP028.007.2/ nivasanty utkale puṇye yajñotsavavibhūṣite || 7
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.008.1/ itare 'pi trayo varṇāḥ kṣatriyādyāḥ susaṁyatāḥ |</l>
          <l>BRP028.008.2/ svakarmaniratāḥ śāntās tatra tiṣṭhanti dhārmikāḥ || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.009.1/ koṇāditya iti khyātas tasmin deśe vyavasthitaḥ |</l>
          <l>BRP028.009.2/ yaṁ dṛṣṭvā bhāskaraṁ martyaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate
            || 9 ||</l>
        </lg>
        <p>BRP028.010.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.010.1/ śrotum icchāma tad brūhi kṣetraṁ sūryasya sāmpratam
            |</l>
          <l>BRP028.010.2/ tasmin deśe suraśreṣṭha yatrāste sa divākaraḥ || 10
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP028.011.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.011.1/ lavaṇasyodadhes tīre pavitre sumanohare |</l>
          <l>BRP028.011.2/ sarvatra vālukākīrṇe deśe sarvaguṇānvite || 11 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.012.1/ campakāśokabakulaiḥ karavīraiḥ sapāṭalaiḥ |</l>
          <l>BRP028.012.2/ punnāgaiḥ karṇikāraiś ca bakulair nāgakesaraiḥ || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.013.1/ tagarair dhavabāṇaiś ca atimuktaiḥ sakubjakaiḥ |</l>
          <l>BRP028.013.2/ mālatīkundapuṣpaiś ca tathānyair mallikādibhiḥ || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.014.1/ ketakīvanakhaṇḍaiś ca sarvartukusumojjvalaiḥ |</l>
          <l>BRP028.014.2/ kadambair lakucaiḥ śālaiḥ panasair devadārubhiḥ || 14
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="108"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.015.1/ saralair mucukundaiś ca candanaiś ca sitetaraiḥ |</l>
          <l>BRP028.015.2/ aśvatthaiḥ saptaparṇaiś ca āmrair āmrātakais tathā ||
            15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.016.1/ tālaiḥ pūgaphalaiś caiva nārikeraiḥ kapitthakaiḥ
            |</l>
          <l>BRP028.016.2/ anyaiś ca vividhair vṛkṣaiḥ sarvataḥ samalaṅkṛtam ||
            16 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.017.1/ kṣetraṁ tatra raveḥ puṇyam āste jagati viśrutam |</l>
          <l>BRP028.017.2/ samantād yojanaṁ sāgraṁ bhuktimuktiphalapradam || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.018.1/ āste tatra svayaṁ devaḥ sahasrāṁśur divākaraḥ |</l>
          <l>BRP028.018.2/ koṇāditya iti khyāto bhuktimuktiphalapradaḥ || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.019.1/ māghe māsi site pakṣe saptamyāṁ saṁyatendriyaḥ |</l>
          <l>BRP028.019.2/ kṛtopavāso yatretya snātvā tu makarālaye || 19 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.020.1/ kṛtaśauco viśuddhātmā smaran devaṁ divākaram |</l>
          <l>BRP028.020.2/ sāgare vidhivat snātvā śarvaryante samāhitaḥ || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.021.1/ devān ṛṣīn manuṣyāṁś ca pitṝn santarpya ca dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP028.021.2/ uttīrya vāsasī dhaute paridhāya sunirmale || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.022.1/ ācamya prayato bhūtvā tīre tasya mahodadheḥ |</l>
          <l>BRP028.022.2/ upaviśyodaye kāle prāṅmukhaḥ savitus tadā || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.023.1/ vilikhya padmaṁ medhāvī raktacandanavāriṇā |</l>
          <l>BRP028.023.2/ aṣṭapattraṁ kesarāḍhyaṁ vartulaṁ cordhvakarṇikam ||
            23 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.024.1/ tilataṇḍulatoyaṁ ca raktacandanasaṁyutam |</l>
          <l>BRP028.024.2/ raktapuṣpaṁ sadarbhaṁ ca prakṣipet tāmrabhājane || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.025.1/ tāmrābhāve 'rkapattrasya puṭe kṛtvā tilādikam |</l>
          <l>BRP028.025.2/ pidhāya tan muniśreṣṭhāḥ pātraṁ pātreṇa vinyaset ||
            25 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.026.1/ karanyāsāṅgavinyāsaṁ kṛtvāṅgair hṛdayādibhiḥ |</l>
          <l>BRP028.026.2/ ātmānaṁ bhāskaraṁ dhyātvā samyak śraddhāsamanvitaḥ ||
            26 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.027.1/ madhye cāgnidale dhīmān nairṛte śvasane dale |</l>
          <l>BRP028.027.2/ kāmārigocare caiva punar madhye ca pūjayet || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.028.1/ prabhūtaṁ vimalaṁ sāram ārādhyaṁ paramaṁ sukham |</l>
          <l>BRP028.028.2/ sampūjya padmam āvāhya gaganāt tatra bhāskaram || 28
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.029.1/ karṇikopari saṁsthāpya tato mudrāṁ pradarśayet |</l>
          <l>BRP028.029.2/ kṛtvā snānādikaṁ sarvaṁ dhyātvā taṁ susamāhitaḥ || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.030.1/ sitapadmopari raviṁ tejobimbe vyavasthitam |</l>
          <l>BRP028.030.2/ piṅgākṣaṁ dvibhujaṁ raktaṁ padmapattrāruṇāmbaram ||
            30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.031.1/ sarvalakṣaṇasaṁyuktaṁ sarvābharaṇabhūṣitam |</l>
          <l>BRP028.031.2/ surūpaṁ varadaṁ śāntaṁ prabhāmaṇḍalamaṇḍitam || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.032.1/ udyantaṁ bhāskaraṁ dṛṣṭvā sāndrasindūrasannibham
            |</l>
          <l>BRP028.032.2/ tatas tat pātram ādāya jānubhyāṁ dharaṇīṁ gataḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="109"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.033.1/ kṛtvā śirasi tat pātram ekacittas tu vāgyataḥ |</l>
          <l>BRP028.033.2/ tryakṣareṇa tu mantreṇa sūryāyārghyaṁ nivedayet || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.034.1/ adīkṣitas tu tasyaiva nāmnaivārghaṁ prayacchati |</l>
          <l>BRP028.034.2/ śraddhayā bhāvayuktena bhaktigrāhyo ravir yataḥ || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.035.1/ agninirṛtivāyvīśamadhyapūrvādidikṣu ca |</l>
          <l>BRP028.035.2/ hṛc chiraś ca śikhāvarmanetrāṇy astraṁ ca pūjayet ||
            35 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.036.1/ dattvārghyaṁ gandhadhūpaṁ ca dīpaṁ naivedyam eva ca
            |</l>
          <l>BRP028.036.2/ japtvā stutvā namas kṛtvā mudrāṁ baddhvā visarjayet
            || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.037.1/ ye vārghyaṁ samprayacchanti sūryāya niyatendriyāḥ
            |</l>
          <l>BRP028.037.2/ brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ striyaḥ śūdrāś ca saṁyatāḥ
            || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.038.1/ bhaktibhāvena satataṁ viśuddhenāntarātmanā |</l>
          <l>BRP028.038.2/ te bhuktvābhimatān kāmān prāpnuvanti parāṁ gatim ||
            38 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.039.1/ trailokyadīpakaṁ devaṁ bhāskaraṁ gaganecaram |</l>
          <l>BRP028.039.2/ ye saṁśrayanti manujās te syuḥ sukhasya bhājanam ||
            39 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.040.1/ yāvan na dīyate cārghyaṁ bhāskarāya yathoditam |</l>
          <l>BRP028.040.2/ tāvan na pūjayed viṣṇuṁ śaṅkaraṁ vā sureśvaram || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.041.1/ tasmāt prayatnam āsthāya dadyād arghyaṁ dine dine
            |</l>
          <l>BRP028.041.2/ ādityāya śucir bhūtvā puṣpair gandhair manoramaiḥ ||
            41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.042.1/ evaṁ dadāti yaś cārghyaṁ saptamyāṁ susamāhitaḥ |</l>
          <l>BRP028.042.2/ ādityāya śuciḥ snātaḥ sa labhed īpsitaṁ phalam || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.043.1/ rogād vimucyate rogī vittārthī labhate dhanam |</l>
          <l>BRP028.043.2/ vidyāṁ prāpnoti vidyārthī sutārthī putravān bhavet ||
            43 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.044.1/ yaṁ yaṁ kāmam abhidhyāyan sūryāyārghyaṁ prayacchati
            |</l>
          <l>BRP028.044.2/ tasya tasya phalaṁ samyak prāpnoti puruṣaḥ sudhīḥ ||
            44 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.045.1/ snātvā vai sāgare dattvā sūryāyārghyaṁ praṇamya ca
            |</l>
          <l>BRP028.045.2/ naro vā yadi vā nārī sarvakāmaphalaṁ labhet || 45
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.046.1/ tataḥ sūryālayaṁ gacchet puṣpam ādāya vāgyataḥ |</l>
          <l>BRP028.046.2/ praviśya pūjayed bhānuṁ kṛtvā tu triḥ pradakṣiṇam ||
            46 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.047.1/ pūjayet parayā bhaktyā koṇārkaṁ munisattamāḥ |</l>
          <l>BRP028.047.2/ gandhaiḥ puṣpais tathā dīpair dhūpair naivedyakair
            api || 47 ||</l>
        </lg>
        <pb n="110"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.048.1/ daṇḍavat praṇipātaiś ca jayaśabdais tathā stavaiḥ
            |</l>
          <l>BRP028.048.2/ evaṁ sampūjya taṁ devaṁ sahasrāṁśuṁ jagatpatim || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.049.1/ daśānām aśvamedhānāṁ phalaṁ prāpnoti mānavaḥ |</l>
          <l>BRP028.049.2/ sarvapāpavinirmukto yuvā divyavapur naraḥ || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.050.1/ saptāvarān sapta parān vaṁśān uddhṛtya bho dvijāḥ
            |</l>
          <l>BRP028.050.2/ vimānenārkavarṇena kāmagena suvarcasā || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.051.1/ upagīyamāno gandharvaiḥ sūryalokaṁ sa gacchati |</l>
          <l>BRP028.051.2/ bhuktvā tatra varān bhogān yāvad ābhūtasamplavam ||
            51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.052.1/ puṇyakṣayād ihāyātaḥ pravare yogināṁ kule |</l>
          <l>BRP028.052.2/ caturvedo bhaved vipraḥ svadharmanirataḥ śuciḥ || 52
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.053.1/ yogaṁ vivasvataḥ prāpya tato mokṣam avāpnuyāt |</l>
          <l>BRP028.053.2/ caitre māsi site pakṣe yātrāṁ damanabhañjikām || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.054.1/ yaḥ karoti naras tatra pūrvoktaṁ sa phalaṁ labhet
            |</l>
          <l>BRP028.054.2/ śayanotthāpane bhānoḥ saṅkrāntyāṁ viṣuvāyane || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.055.1/ vāre raves tithau caiva parvakāle 'thavā dvijāḥ |</l>
          <l>BRP028.055.2/ ye tatra yātrāṁ kurvanti śraddhayā saṁyatendriyāḥ ||
            55 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.056.1/ vimānenārkavarṇena sūryalokaṁ vrajanti te |</l>
          <l>BRP028.056.2/ āste tatra mahādevas tīre nadanadīpateḥ || 56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.057.1/ rāmeśvara iti khyātaḥ sarvakāmaphalapradaḥ |</l>
          <l>BRP028.057.2/ ye taṁ paśyanti kāmāriṁ snātvā samyaṅ mahodadhau ||
            57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.058.1/ gandhaiḥ puṣpais tathā dhūpair dīpair naivedyakair
            varaiḥ |</l>
          <l>BRP028.058.2/ praṇipātais tathā stotrair gītair vādyair manoharaiḥ
            || 58 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.059.1/ rājasūyaphalaṁ samyag vājimedhaphalaṁ tathā |</l>
          <l>BRP028.059.2/ prāpnuvanti mahātmānaḥ saṁsiddhiṁ paramāṁ tathā || 59
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.060.1/ kāmagena vimānena kiṅkiṇījālamālinā |</l>
          <l>BRP028.060.2/ upagīyamānā gandharvaiḥ śivalokaṁ vrajanti te || 60
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.061.1/ āhūtasamplavaṁ yāvad bhuktvā bhogān manoramān |</l>
          <l>BRP028.061.2/ puṇyakṣayād ihāgatya cāturvedā bhavanti te || 61
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.062.1/ śāṅkaraṁ yogam āsthāya tato mokṣaṁ vrajanti te |</l>
          <l>BRP028.062.2/ yas tatra savituḥ kṣetre prāṇāṁs tyajati mānavaḥ ||
            62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.063.1/ sa sūryalokam āsthāya devavan modate divi |</l>
          <l>BRP028.063.2/ punar mānuṣatāṁ prāpya rājā bhavati dhārmikaḥ || 63
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.064.1/ yogaṁ raveḥ samāsādya tato mokṣam avāpnuyāt |</l>
          <l>BRP028.064.2/ evaṁ mayā muniśreṣṭhāḥ proktaṁ kṣetraṁ sudurlabham ||
            64 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP028.065.1/ koṇārkasyodadhes tīre bhuktimuktiphalapradaḥ || 65
            ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="29" type="chapter">
        <pb n="111"/>
        <head>Chapter 29 :: On worship of the sun</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 71-73</note>
        <p>BRP029.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.001.1/ śruto 'smābhiḥ suraśreṣṭha bhavatā yad udāhṛtam |</l>
          <l>BRP029.001.2/ bhāskarasya paraṁ kṣetraṁ bhuktimuktiphalapradam || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.002.1/ na tṛptim adhigacchāmaḥ śṛṇvantaḥ sukhadāṁ kathām
            |</l>
          <l>BRP029.002.2/ tava vaktrodbhavāṁ puṇyām ādityasyāghanāśinīm || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.003.1/ ataḥ paraṁ suraśreṣṭha brūhi no vadatāṁ vara |</l>
          <l>BRP029.003.2/ devapūjāphalaṁ yac ca yac ca dānaphalaṁ prabho || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.004.1/ praṇipāte namaskāre tathā caiva pradakṣiṇe |</l>
          <l>BRP029.004.2/ dīpadhūpapradāne ca sammārjanavidhau ca yat || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.005.1/ upavāse ca yat puṇyaṁ yat puṇyaṁ naktabhojane |</l>
          <l>BRP029.005.2/ arghaś ca kīdṛśaḥ proktaḥ kutra vā sampradīyate || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.006.1/ kathaṁ ca kriyate bhaktiḥ kathaṁ devaḥ prasīdati
            |</l>
          <l>BRP029.006.2/ etat sarvaṁ suraśreṣṭha śrotum icchāmahe vayam || 6
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP029.007.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.007.1/ arghyaṁ pūjādikaṁ sarvaṁ bhāskarasya dvijottamāḥ
            |</l>
          <l>BRP029.007.2/ bhaktiṁ śraddhāṁ samādhiṁ ca kathyamānaṁ nibodhata ||
            7 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.008.1/ manasā bhāvanā bhaktir iṣṭā śraddhā ca kīrtyate |</l>
          <l>BRP029.008.2/ dhyānaṁ samādhir ity uktaṁ śṛṇudhvaṁ susamāhitāḥ || 8
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.009.1/ tatkathāṁ śrāvayed yas tu tadbhaktān pūjayīta vā
            |</l>
          <l>BRP029.009.2/ agniśuśrūṣakaś caiva sa vai bhaktaḥ sanātanaḥ || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.010.1/ taccittas tanmanāś caiva devapūjārataḥ sadā |</l>
          <l>BRP029.010.2/ tatkarmakṛd bhaved yas tu sa vai bhaktaḥ sanātanaḥ ||
            10 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.011.1/ devārthe kriyamāṇāni yaḥ karmāṇy anumanyate |</l>
          <l>BRP029.011.2/ kīrtanād vā paro viprāḥ sa vai bhaktataro naraḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.012.1/ nābhyasūyeta tadbhaktān na nindyāc cānyadevatām |</l>
          <l>BRP029.012.2/ ādityavratacārī ca sa vai bhaktataro naraḥ || 12
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.013.1/ gacchaṁs tiṣṭhan svapañ jighrann unmiṣan nimiṣann api
            |</l>
          <l>BRP029.013.2/ yaḥ smared bhāskaraṁ nityaṁ sa vai bhaktataro naraḥ
            || 13 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.014.1/ evaṁvidhā tv iyaṁ bhaktiḥ sadā kāryā vijānatā |</l>
          <l>BRP029.014.2/ bhaktyā samādhinā caiva stavena manasā tathā || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.015.1/ kriyate niyamo yas tu dānaṁ viprāya dīyate |</l>
          <l>BRP029.015.2/ pratigṛhṇanti taṁ devā manuṣyāḥ pitaras tathā || 15
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.016.1/ pattraṁ puṣpaṁ phalaṁ toyaṁ yad bhaktyā samupāhṛtam
            |</l>
          <l>BRP029.016.2/ pratigṛhṇanti tad devā nāstikān varjayanti ca || 16
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="112"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.017.1/ bhāvaśuddhiḥ prayoktavyā niyamācārasaṁyutā |</l>
          <l>BRP029.017.2/ bhāvaśuddhyā kriyate yat tat sarvaṁ saphalaṁ bhavet
            || 17 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.018.1/ stutijapyopahāreṇa pūjayāpi vivasvataḥ |</l>
          <l>BRP029.018.2/ upavāsena bhaktyā vai sarvapāpaiḥ pramucyate || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.019.1/ praṇidhāya śiro bhūmyāṁ namaskāraṁ karoti yaḥ |</l>
          <l>BRP029.019.2/ tatkṣaṇāt sarvapāpebhyo mucyate nātra saṁśayaḥ || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.020.1/ bhaktiyukto naro yo 'sau raveḥ kuryāt pradakṣiṇām
            |</l>
          <l>BRP029.020.2/ pradakṣiṇīkṛtā tena saptadvīpā vasundharā || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.021.1/ sūryaṁ manasi yaḥ kṛtvā kuryād vyomapradakṣiṇām |</l>
          <l>BRP029.021.2/ pradakṣiṇīkṛtās tena sarve devā bhavanti hi || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.022.1/ ekāhāro naro bhūtvā ṣaṣṭhyāṁ yo 'rcayate ravim |</l>
          <l>BRP029.022.2/ niyamavratacārī ca bhaved bhaktisamanvitaḥ || 22
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.023.1/ saptamyāṁ vā mahābhāgāḥ so 'śvamedhaphalaṁ labhet
            |</l>
          <l>BRP029.023.2/ ahorātropavāsena pūjayed yas tu bhāskaram || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.024.1/ saptamyām athavā ṣaṣṭhyāṁ sa yāti paramāṁ gatim |</l>
          <l>BRP029.024.2/ kṛṣṇapakṣasya saptamyāṁ sopavāso jitendriyaḥ || 24
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.025.1/ sarvaratnopahāreṇa pūjayed yas tu bhāskaram |</l>
          <l>BRP029.025.2/ padmaprabheṇa yānena sūryalokaṁ sa gacchati || 25
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.026.1/ śuklapakṣasya saptamyām upavāsaparo naraḥ |</l>
          <l>BRP029.026.2/ sarvaśuklopahāreṇa pūjayed yas tu bhāskaram || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.027.1/ sarvapāpavinirmuktaḥ sūryalokaṁ sa gacchati |</l>
          <l>BRP029.027.2/ arkasampuṭasaṁyuktam udakaṁ prasṛtaṁ pibet || 27
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.028.1/ kramavṛddhyā caturviṁśam ekaikaṁ kṣapayet punaḥ |</l>
          <l>BRP029.028.2/ dvābhyāṁ saṁvatsarābhyāṁ tu samāptaniyamo bhavet ||
            28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.029.1/ sarvakāmapradā hy eṣā praśastā hy arkasaptamī |</l>
          <l>BRP029.029.2/ śuklapakṣasya saptamyāṁ yadādityadinaṁ bhavet || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.030.1/ saptamī vijayā nāma tatra dattaṁ mahat phalam |</l>
          <l>BRP029.030.2/ snānaṁ dānaṁ tapo homa upavāsas tathaiva ca || 30
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.031.1/ sarvaṁ vijayasaptamyāṁ mahāpātakanāśanam |</l>
          <l>BRP029.031.2/ ye cādityadine prāpte śrāddhaṁ kurvanti mānavāḥ || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.032.1/ yajanti ca mahāśvetaṁ te labhante yathepsitam |</l>
          <l>BRP029.032.2/ yeṣāṁ dharmyāḥ kriyāḥ sarvāḥ sadaivoddiśya bhāskaram
            || 32 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.033.1/ na kule jāyate teṣāṁ daridro vyādhito 'pi vā |</l>
          <l>BRP029.033.2/ śvetayā raktayā vāpi pītamṛttikayāpi vā || 33 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.034.1/ upalepanakartā tu cintitaṁ labhate phalam |</l>
          <l>BRP029.034.2/ citrabhānuṁ vicitrais tu kusumaiś ca sugandhibhiḥ ||
            34 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.035.1/ pūjayet sopavāso yaḥ sa kāmān īpsitāṁl labhet |</l>
          <l>BRP029.035.2/ ghṛtena dīpaṁ prajvālya tilatailena vā punaḥ || 35
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="113"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.036.1/ ādityaṁ pūjayed yas tu cakṣuṣā na sa hīyate |</l>
          <l>BRP029.036.2/ dīpadātā naro nityaṁ jñānadīpena dīpyate || 36 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.037.1/ tilāḥ pavitraṁ tailaṁ vā tilagodānam uttamam |</l>
          <l>BRP029.037.2/ agnikārye ca dīpe ca mahāpātakanāśanam || 37 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.038.1/ dīpaṁ dadāti yo nityaṁ devatāyataneṣu ca |</l>
          <l>BRP029.038.2/ catuṣpatheṣu rathyāsu rūpavān subhago bhavet || 38
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.039.1/ havirbhiḥ prathamaḥ kalpo dvitīyaś cauṣadhīrasaiḥ
            |</l>
          <l>BRP029.039.2/ vasāmedosthiniryāsair na tu deyaḥ kathañcana || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.040.1/ bhaved ūrdhvagatir dīpo na kadācid adhogatiḥ |</l>
          <l>BRP029.040.2/ dātā dīpyati cāpy evaṁ na tiryaggatim āpnuyāt || 40
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.041.1/ jvalamānaṁ sadā dīpaṁ na haren nāpi nāśayet |</l>
          <l>BRP029.041.2/ dīpahartā naro bandhaṁ nāśaṁ krodhaṁ tamo vrajet ||
            41 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.042.1/ dīpadātā svargaloke dīpamāleva rājate |</l>
          <l>BRP029.042.2/ yaḥ samālabhate nityaṁ kuṅkumāgurucandanaiḥ || 42
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.043.1/ sampadyate naraḥ pretya dhanena yaśasā śriyā |</l>
          <l>BRP029.043.2/ raktacandanasammiśrai raktapuṣpaiḥ śucir naraḥ || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.044.1/ udaye 'rghyaṁ sadā dattvā siddhiṁ saṁvatsarāl labhet
            |</l>
          <l>BRP029.044.2/ udayāt parivarteta yāvad astamane sthitaḥ || 44
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.045.1/ japann abhimukhaḥ kiñcin mantraṁ stotram athāpi vā
            |</l>
          <l>BRP029.045.2/ ādityavratam etat tu mahāpātakanāśanam || 45 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.046.1/ arghyeṇa sahitaṁ caiva sarve sāṅgaṁ pradāpayet |</l>
          <l>BRP029.046.2/ udaye śraddhayā yuktaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.047.1/ suvarṇadhenuanaḍvāhavasudhāvastrasaṁyutam |</l>
          <l>BRP029.047.2/ arghyapradātā labhate saptajanmānugaṁ phalam || 47
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.048.1/ agnau toye 'ntarikṣe ca śucau bhūmyāṁ tathaiva ca
            |</l>
          <l>BRP029.048.2/ pratimāyāṁ tathā piṇḍyāṁ deyam arghyaṁ prayatnataḥ ||
            48 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.049.1/ nāpasavyaṁ na savyaṁ ca dadyād abhimukhaḥ sadā |</l>
          <l>BRP029.049.2/ saghṛtaṁ guggulaṁ vāpi raver bhaktisamanvitaḥ || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.050.1/ tatkṣaṇāt sarvapāpebhyo mucyate nātra saṁśayaḥ |</l>
          <l>BRP029.050.2/ śrīvāsaṁ caturasraṁ ca devadāruṁ tathaiva ca || 50
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.051.1/ karpūrāgarudhūpāni dattvā vai svargagāminaḥ |</l>
          <l>BRP029.051.2/ ayane tūttare sūryam athavā dakṣiṇāyane || 51 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.052.1/ pūjayitvā viśeṣeṇa sarvapāpaiḥ pramucyate |</l>
          <l>BRP029.052.2/ viṣuveṣūparāgeṣu ṣaḍaśītimukheṣu ca || 52 ||</l>
        </lg>
        <pb n="114"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.053.1/ pūjayitvā viśeṣeṇa sarvapāpaiḥ pramucyate |</l>
          <l>BRP029.053.2/ evaṁ velāsu sarvāsu sarvakālaṁ ca mānavaḥ || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.054.1/ bhaktyā pūjayate yo 'rkaṁ so 'rkaloke mahīyate |</l>
          <l>BRP029.054.2/ kṛsaraiḥ pāyasaiḥ pūpaiḥ phalamūlaghṛtaudanaiḥ || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.055.1/ baliṁ kṛtvā tu sūryāya sarvān kāmān avāpnuyāt |</l>
          <l>BRP029.055.2/ ghṛtena tarpaṇaṁ kṛtvā sarvasiddho bhaven naraḥ || 55
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.056.1/ kṣīreṇa tarpaṇaṁ kṛtvā manas tāpair na yujyate |</l>
          <l>BRP029.056.2/ dadhnā tu tarpaṇaṁ kṛtvā kāryasiddhiṁ labhen naraḥ ||
            56 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.057.1/ snānārtham āhared yas tu jalaṁ bhānoḥ samāhitaḥ |</l>
          <l>BRP029.057.2/ tīrtheṣu śucitāpannaḥ sa yāti paramāṁ gatim || 57
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.058.1/ chattraṁ dhvajaṁ vitānaṁ vā patākāṁ cāmarāṇi ca |</l>
          <l>BRP029.058.2/ śraddhayā bhānave dattvā gatim iṣṭām avāpnuyāt || 58
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.059.1/ yad yad dravyaṁ naro bhaktyā ādityāya prayacchati
            |</l>
          <l>BRP029.059.2/ tat tasya śatasāhasram utpādayati bhāskaraḥ || 59
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.060.1/ mānasaṁ vācikaṁ vāpi kāyajaṁ yac ca duṣkṛtam |</l>
          <l>BRP029.060.2/ sarvaṁ sūryaprasādena tad aśeṣaṁ vyapohati || 60
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP029.061.1/ ekāhenāpi yad bhānoḥ pūjāyāḥ prāpyate phalam |</l>
          <l>BRP029.061.2/ yathoktadakṣiṇair viprair na tat kratuśatair api ||
            61 ||</l>
        </lg>
      </div1>
      <div1 n="30" type="chapter">
        <head>Chapter 30 :: The sun as highest deity; his twelve-fold shape;
          Mitra's instruction to Nārada</head>
        <note place="margin">[&#160;SS 73-76</note>
        <p>BRP030.001.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.001.1/ aho devasya māhātmyaṁ śrutam evaṁ jagatpate |</l>
          <l>BRP030.001.2/ bhāskarasya suraśreṣṭha vadatas teṣu durlabham || 1
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.002.1/ bhūyaḥ prabrūhi deveśa yat pṛcchāmo jagatpate |</l>
          <l>BRP030.002.2/ śrotum icchāmahe brahman paraṁ kautūhalaṁ hi naḥ || 2
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.003.1/ gṛhastho brahmacārī ca vānaprastho 'tha bhikṣukaḥ
            |</l>
          <l>BRP030.003.2/ ya icchen mokṣam āsthātuṁ devatāṁ kāṁ yajeta saḥ || 3
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.004.1/ kuto hy asyākṣayaḥ svargaḥ kuto niḥśreyasaṁ param
            |</l>
          <l>BRP030.004.2/ svargataś caiva kiṁ kuryād yena na cyavate punaḥ || 4
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.005.1/ devānāṁ cātra ko devaḥ pitṝṇāṁ caiva kaḥ pitā |</l>
          <l>BRP030.005.2/ yasmāt parataraṁ nāsti tan me brūhi sureśvara || 5
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.006.1/ kutaḥ sṛṣṭam idaṁ viśvaṁ sarvaṁ sthāvarajaṅgamam
            |</l>
          <l>BRP030.006.2/ pralaye ca kam abhyeti tad bhavān vaktum arhati || 6
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP030.007.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.007.1/ udyann evaiṣa kurute jagad vitimiraṁ karaiḥ |</l>
          <l>BRP030.007.2/ nātaḥ parataro devaḥ kaścid anyo dvijottamāḥ || 7
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="115"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.008.1/ anādinidhano hy eṣa puruṣaḥ śāśvato 'vyayaḥ |</l>
          <l>BRP030.008.2/ tāpayaty eṣa trīṁl lokān bhavan raśmibhir ulbaṇaḥ ||
            8 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.009.1/ sarvadevamayo hy eṣa tapatāṁ tapano varaḥ |</l>
          <l>BRP030.009.2/ sarvasya jagato nāthaḥ sarvasākṣī jagatpatiḥ || 9
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.010.1/ saṅkṣipaty eṣa bhūtāni tathā visṛjate punaḥ |</l>
          <l>BRP030.010.2/ eṣa bhāti tapaty eṣa varṣaty eṣa gabhastibhiḥ || 10
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.011.1/ eṣa dhātā vidhātā ca bhūtādir bhūtabhāvanaḥ |</l>
          <l>BRP030.011.2/ na hy eṣa kṣayam āyāti nityam akṣayamaṇḍalaḥ || 11
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.012.1/ pitṝṇāṁ ca pitā hy eṣa devatānāṁ hi devatā |</l>
          <l>BRP030.012.2/ dhruvaṁ sthānaṁ smṛtaṁ hy etad yasmān na cyavate
            punaḥ || 12 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.013.1/ sargakāle jagat kṛtsnam ādityāt samprasūyate |</l>
          <l>BRP030.013.2/ pralaye ca tam abhyeti bhāskaraṁ dīptatejasam || 13
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.014.1/ yoginaś cāpy asaṅkhyātās tyaktvā gṛhakalevaram |</l>
          <l>BRP030.014.2/ vāyur bhūtvā viśanty asmiṁs tejorāśau divākare || 14
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.015.1/ asya raśmisahasrāṇi śākhā iva vihaṅgamāḥ |</l>
          <l>BRP030.015.2/ vasanty āśritya munayaḥ saṁsiddhā daivataiḥ saha ||
            15 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.016.1/ gṛhasthā janakādyāś ca rājāno yogadharmiṇaḥ |</l>
          <l>BRP030.016.2/ vālakhilyādayaś caiva ṛṣayo brahmavādinaḥ || 16
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.017.1/ vānaprasthāś ca ye cānye vyāsādyā bhikṣavas tathā
            |</l>
          <l>BRP030.017.2/ yogam āsthāya sarve te praviṣṭāḥ sūryamaṇḍalam || 17
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.018.1/ śuko vyāsasutaḥ śrīmān yogadharmam avāpya saḥ |</l>
          <l>BRP030.018.2/ ādityakiraṇān gatvā hy apunarbhāvam āsthitaḥ || 18
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.019.1/ śabdamātraśrutimukhā brahmaviṣṇuśivādayaḥ |</l>
          <l>BRP030.019.2/ pratyakṣo 'yaṁ paro devaḥ sūryas timiranāśanaḥ || 19
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.020.1/ tasmād anyatra bhaktir hi na kāryā śubham icchatā
            |</l>
          <l>BRP030.020.2/ yasmād dṛṣṭer agamyās te devā viṣṇupurogamāḥ || 20
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.021.1/ ato bhavadbhiḥ satatam abhyarcyo bhagavān raviḥ |</l>
          <l>BRP030.021.2/ sa hi mātā pitā caiva kṛtsnasya jagato guruḥ || 21
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.022.1/ anādyo lokanātho 'sau raśmimālī jagatpatiḥ |</l>
          <l>BRP030.022.2/ mitratve ca sthito yasmāt tapas tepe dvijottamāḥ ||
            22 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.023.1/ anādinidhano brahmā nityaś cākṣaya eva ca |</l>
          <l>BRP030.023.2/ sṛṣṭvā sasāgarān dvīpān bhuvanāni caturdaśa || 23
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.024.1/ lokānāṁ sa hitārthāya sthitaś candrasarittaṭe |</l>
          <l>BRP030.024.2/ sṛṣṭvā prajāpatīn sarvān sṛṣṭvā ca vividhāḥ prajāḥ ||
            24 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.025.1/ tataḥ śatasahasrāṁśur avyaktaś ca punaḥ svayam |</l>
          <l>BRP030.025.2/ kṛtvā dvādaśadhātmānam ādityam upapadyate || 25
            ||</l>
        </lg>
        <pb n="116"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.026.1/ indro dhātātha parjanyas tvaṣṭā pūṣāryamā bhagaḥ
            |</l>
          <l>BRP030.026.2/ vivasvān viṣṇur aṁśaś ca varuṇo mitra eva ca || 26
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.027.1/ ābhir dvādaśabhis tena sūryeṇa paramātmanā |</l>
          <l>BRP030.027.2/ kṛtsnaṁ jagad idaṁ vyāptaṁ mūrtibhiś ca dvijottamāḥ
            || 27 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.028.1/ tasya yā prathamā mūrtir ādityasyendrasañjñitā |</l>
          <l>BRP030.028.2/ sthitā sā devarājatve devānāṁ ripunāśinī || 28 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.029.1/ dvitīyā tasya yā mūrtir nāmnā dhāteti kīrtitā |</l>
          <l>BRP030.029.2/ sthitā prajāpatitvena vividhāḥ sṛjate prajāḥ || 29
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.030.1/ tṛtīyārkasya yā mūrtiḥ parjanya iti viśrutā |</l>
          <l>BRP030.030.2/ megheṣv eva sthitā sā tu varṣate ca gabhastibhiḥ ||
            30 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.031.1/ caturthī tasya yā mūrtir nāmnā tvaṣṭeti viśrutā |</l>
          <l>BRP030.031.2/ sthitā vanaspatau sā tu oṣadhīṣu ca sarvataḥ || 31
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.032.1/ pañcamī tasya yā mūrtir nāmnā pūṣeti viśrutā |</l>
          <l>BRP030.032.2/ anne vyavasthitā sā tu prajāṁ puṣṇāti nityaśaḥ || 32
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.033.1/ mūrtiḥ ṣaṣṭhī raver yā tu aryamā iti viśrutā |</l>
          <l>BRP030.033.2/ vāyoḥ saṁsaraṇā sā tu deveṣv eva samāśritā || 33
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.034.1/ bhānor yā saptamī mūrtir nāmnā bhageti viśrutā |</l>
          <l>BRP030.034.2/ bhūyiṣv avasthitā sā tu śarīreṣu ca dehinām || 34
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.035.1/ mūrtir yā tv aṣṭamī tasya vivasvān iti viśrutā |</l>
          <l>BRP030.035.2/ agnau pratiṣṭhitā sā tu pacaty annaṁ śarīriṇām || 35
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.036.1/ navamī citrabhānor yā mūrtir viṣṇuś ca nāmataḥ |</l>
          <l>BRP030.036.2/ prādurbhavati sā nityaṁ devānām arisūdanī || 36
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.037.1/ daśamī tasya yā mūrtir aṁśumān iti viśrutā |</l>
          <l>BRP030.037.2/ vāyau pratiṣṭhitā sā tu prahlādayati vai prajāḥ || 37
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.038.1/ mūrtis tv ekādaśī bhānor nāmnā varuṇasañjñitā |</l>
          <l>BRP030.038.2/ jaleṣv avasthitā sā tu prajāṁ puṣṇāti nityaśaḥ || 38
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.039.1/ mūrtir yā dvādaśī bhānor nāmnā mitreti sañjñitā |</l>
          <l>BRP030.039.2/ lokānāṁ sā hitārthāya sthitā candrasarittaṭe || 39
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.040.1/ vāyubhakṣas tapas tepe sthitvā maitreṇa cakṣuṣā |</l>
          <l>BRP030.040.2/ anugṛhṇan sadā bhaktān varair nānāvidhais tu saḥ ||
            40 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.041.1/ evaṁ sā jagatāṁ mūrtir hitā vihitā purā |</l>
          <l>BRP030.041.2/ tatra mitraḥ sthito yasmāt tasmān mitraṁ paraṁ smṛtam
            || 41 ||</l>
        </lg>
        <pb n="117"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.042.1/ ābhir dvādaśabhis tena savitrā paramātmanā |</l>
          <l>BRP030.042.2/ kṛtsnaṁ jagad idaṁ vyāptaṁ mūrtibhiś ca dvijottamāḥ
            || 42 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.043.1/ tasmād dhyeyo namasyaś ca dvādaśasthāsu mūrtiṣu |</l>
          <l>BRP030.043.2/ bhaktimadbhir narair nityaṁ tadgatenāntarātmanā || 43
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.044.1/ ity evaṁ dvādaśādityān namaskṛtvā tu mānavaḥ |</l>
          <l>BRP030.044.2/ nityaṁ śrutvā paṭhitvā ca sūryaloke mahīyate || 44
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP030.045.0/ munaya ūcuḥ:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.045.1/ yadi tāvad ayaṁ sūryaś cādidevaḥ sanātanaḥ |</l>
          <l>BRP030.045.2/ tataḥ kasmāt tapas tepe varepsuḥ prākṛto yathā || 45
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP030.046.0/ brahmovāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.046.1/ etad vaḥ sampravakṣyāmi paraṁ guhyaṁ vibhāvasoḥ |</l>
          <l>BRP030.046.2/ pṛṣṭaṁ mitreṇa yat pūrvaṁ nāradāya mahātmane || 46
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.047.1/ prāṅ mayoktās tu yuṣmabhyaṁ raver dvādaśa mūrtayaḥ
            |</l>
          <l>BRP030.047.2/ mitraś ca varuṇaś cobhau tāsāṁ tapasi saṁsthitau ||
            47 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.048.1/ abbhakṣo varuṇas tāsāṁ tasthau paścimasāgare |</l>
          <l>BRP030.048.2/ mitro mitravane cāsmin vāyubhakṣo 'bhavat tadā || 48
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.049.1/ atha merugireḥ śṛṅgāt pracyuto gandhamādanāt |</l>
          <l>BRP030.049.2/ nāradas tu mahāyogī sarvāṁl lokāṁś caran vaśī || 49
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.050.1/ ājagāmātha tatraiva yatra mitro 'carat tapaḥ |</l>
          <l>BRP030.050.2/ taṁ dṛṣṭvā tu tapasyantaṁ tasya kautūhalaṁ hy abhūt
            || 50 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.051.1/ yo 'kṣayaś cāvyayaś caiva vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ
            |</l>
          <l>BRP030.051.2/ dhṛtam ekātmakaṁ yena trailokyaṁ sumahātmanā || 51
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.052.1/ yaḥ pitā sarvadevānāṁ parāṇām api yaḥ paraḥ |</l>
          <l>BRP030.052.2/ ayajad devatāḥ kās tu pitṝn vā kān asau yajet |</l>
          <l>BRP030.052.3/ iti sañcintya manasā taṁ devaṁ nārado 'bravīt || 52
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP030.053.0/ nārada uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.053.1/ vedeṣu sapurāṇeṣu sāṅgopāṅgeṣu gīyase |</l>
          <l>BRP030.053.2/ tvam ajaḥ śāśvato dhātā tvaṁ nidhānam anuttamam || 53
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.054.1/ bhūtaṁ bhavyaṁ bhavac caiva tvayi sarvaṁ pratiṣṭhitam
            |</l>
          <l>BRP030.054.2/ catvāraś cāśramā deva gṛhasthādyās tathaiva hi || 54
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.055.1/ yajanti tvām aharahas tvāṁ mūrtitvaṁ samāśritam |</l>
          <l>BRP030.055.2/ pitā mātā ca sarvasya daivataṁ tvaṁ hi śāśvatam || 55
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.056.1/ yajase pitaraṁ kaṁ tvaṁ devaṁ vāpi na vidmahe || 56
            ||</l>
        </lg>
        <p>BRP030.057.0/ mitra uvāca:</p>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.057.1/ avācyam etad vaktavyaṁ paraṁ guhyaṁ sanātanam |</l>
          <l>BRP030.057.2/ tvayi bhaktimati brahman pravakṣyāmi yathātatham ||
            57 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.058.1/ yat tat sūkṣmam avijñeyam avyaktam acalaṁ dhruvam
            |</l>
          <l>BRP030.058.2/ indriyair indriyārthaiś ca sarvabhūtair vivarjitam ||
            58 ||</l>
        </lg>
        <pb n="118"/>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.059.1/ sa hy antarātmā bhūtānāṁ kṣetrajñaś caiva kathyate
            |</l>
          <l>BRP030.059.2/ triguṇād vyatirikto 'sau puruṣaś caiva kalpitaḥ || 59
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.060.1/ hiraṇyagarbho bhagavān saiva buddhir iti smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP030.060.2/ mahān iti ca yogeṣu pradhānam iti kathyate || 60
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.061.1/ sāṅkhye ca kathyate yoge nāmabhir bahudhātmakaḥ |</l>
          <l>BRP030.061.2/ sa ca trirūpo viśvātmā śarvo 'kṣara iti smṛtaḥ || 61
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.062.1/ dhṛtam ekātmakaṁ tena trailokyam idam ātmanā |</l>
          <l>BRP030.062.2/ aśarīraḥ śarīreṣu sarveṣu nivasaty asau || 62 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.063.1/ vasann api śarīreṣu na sa lipyeta karmabhiḥ |</l>
          <l>BRP030.063.2/ mamāntarātmā tava ca ye cānye dehasaṁsthitāḥ || 63
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.064.1/ sarveṣāṁ sākṣibhūto 'sau na grāhyaḥ kenacit kvacit
            |</l>
          <l>BRP030.064.2/ saguṇo nirguṇo viśvo jñānagamyo hy asau smṛtaḥ || 64
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.065.1/ sarvataḥpāṇipādāntaḥ sarvatokṣiśiromukhaḥ |</l>
          <l>BRP030.065.2/ sarvataḥśrutimāṁl loke sarvam āvṛtya tiṣṭhati || 65
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.066.1/ viśvamūrdhā viśvabhujo viśvapādākṣināsikaḥ |</l>
          <l>BRP030.066.2/ ekaś carati vai kṣetre svairacārī yathāsukham || 66
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.067.1/ kṣetrāṇīha śarīrāṇi teṣāṁ caiva yathāsukham |</l>
          <l>BRP030.067.2/ tāni vetti sa yogātmā tataḥ kṣetrajña ucyate || 67
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.068.1/ avyakte ca pure śete puruṣas tena cocyate |</l>
          <l>BRP030.068.2/ viśvaṁ bahuvidhaṁ jñeyaṁ sa ca sarvatra ucyate || 68
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.069.1/ tasmāt sa bahurūpatvād viśvarūpa iti smṛtaḥ |</l>
          <l>BRP030.069.2/ tasyaikasya mahattvaṁ hi sa caikaḥ puruṣaḥ smṛtaḥ ||
            69 ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.070.1/ mahāpuruṣaśabdaṁ hi bibharty ekaḥ sanātanaḥ |</l>
          <l>BRP030.070.2/ sa tu vidhikriyāyattaḥ sṛjaty ātmānam ātmanā || 70
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.071.1/ śatadhā sahasradhā caiva tathā śatasahasradhā |</l>
          <l>BRP030.071.2/ koṭiśaś ca karoty eṣa pratyagātmānam ātmanā || 71
            ||</l>
        </lg>
        <lg type="stanza">
          <l>BRP030.072.1/ ākāśāt patitaṁ toyaṁ yāti svādvantaraṁ yathā |</l>
          <l>BRP030.072.2/ bhūme r
