CMP01.001/ atra vajrayāne dvividha.mantra.mukha.caryācāryair mantra.parāyaṇair adhyātma.parāyaṇaiś ca [Note: adhyātma.parāyanaiś ca] C (and TIB); A adhyātmaparāyaṇaiḥ.] śruti.pāraṅgataiḥ sarva.sattvānugrahārthibhiḥ sūtroktārtha.vacana.vispaṣṭī.karaṇārtham [Note: sūtroktārtha.vacana.vispaṣṭīkaranārthaṁ] A; C sūtakoktārtha.vacana.vispaṣṭīkaranārthaṁ; TIB suggests *sūtra.tantra.kalpoktārtha.vacana.vispaṣṭīkaranārthaṁ.] aneka.śṛṅgāra.lalita.pada.vākya.śloka.gāthāryābandhādi.nigūḍha.śabda.racanā.prabandhaiḥ [Note: aneka.śṛṅgāra.lalita.pada.vākya.śloka.gāthāryābandhādi.nigūḍha.śabda.racanā.prabandhaiḥ] C; A .gāthāāryābaddhādi.nigūḍha.sabda.racanā.prabaddhaiḥ; Pn aneka.śṛṅgāra.lalita.pada.vākya.loka.gāthā''ryābandhādi.nigūḍha.śabda.racanā.prabaddhaiḥ. ] sadbhāva.tantrād uddhṛtya bāla.prabodhanārthaṁ sādhanāṅgāni pradīpakāni [Note: pradīpakāni] C (and TIB); not found in A or Pn.] kriyante |
CMP01.002/ yuktam [Note: yuktam] AC; TIB suggests *ayuktam (mi rigs).] etad āsīt [Note: C inserts yataḥ; TIB inserts *tat kasya hetoḥ (de ci'i phyir zhe na).] kṛta.tretā.dvāpara.yugeṣu [Note: kṛta.tretā.dvāpara.yugeṣu] C (also Pn); A kṛta.te.a.dvāpara.yugeṣu.] lokānām āyur.ārogya.sampad.dāna.śīla.caryādi.guṇa.sampannānāṁ śāstrāśraya.parāmarṣāt [Note: .parāmarṣāt] A; C parāmarṣanāt; Pn regularizes to .parāmarśāt.] tattva.jñānābhiniviṣṭānāṁ lalita.padādi.nigūḍha.śabda.dvāreṇa [Note: lalita.padādi.nigūḍha.śabda.dvāreṇa] C (and TIB); A lalitapadāniguḍhaśabdadvāreṇa; Pn analyzes as lalitapadāni guḍhaśabdadvāreṇa.] tattvaṁ pratipāditaṁ tat te [Note: tat te] A (or, perhaps, tan [for taṁ] te; or tantre?); C te.] câdhigacchanti |
CMP01.003/ idānīṁ tu kali.yuge lokā āyur.ārogya.sampad.vihīnāḥ śaṭha.kapaṭa.duṣṭama[A:2a]da.mātsaryerṣyāśayāḥ [Note: .duṣṭamada.mātsaryerṣyāśayāḥ] emendation (also Pn); A .duṣṭamadamātsaryerṣyaśayāḥ |; C .duṣṭamada.māna.mātsaryerṣyāśayāḥ.] prajñā.hīnā mithyā.dṛṣṭayaḥ kukarmābhi- [Page 338] [C:42b]ratayo yāval lalita.padādi.nigūḍha.śabdārtha.niścayeṣv [Note: lalita.padādi.nigūḍha.śabdārtha.niścayeṣv] A; C lalita.padānigūḍha.śabdārtha.niścayeṣu |.] aśaktatvāt tattvaṁ nânveṣayanti | tato [Note: tato] C; A ato.] bāhya.śāstra.parāmarṣa.vikṣepāt tattvam anadhigamya kālaṁ kṛtvā śubhāśubha.karma.parāyaṇā bhavanti | tasmān mokṣa.kāmānāṁ aprayojanaṁ [Note: aprayojanaṁ] C; A na prayojanaṁ.] lalita.pada.śṛṅgārādi.vāg.dvārāśrayaṇaṁ [Note: lalita.pada.śṛṅgārādi.vāg.dvārāśrayaṇaṁ] A; C lalita.pada.śṛṅgārādi.vākya.dvārāśrayaṇaṁ.] śabdasya kolopamatvāt || yathôktaṁ bhagavatârtha.pratiśaraṇena bhavitavyaṁ śabdas tu yathā tathêti ||
CMP01.004/ imam [Note: imam] C; A im; Pn i[da]m.] artha.vaśaṁ jñātvâhaṁ [Note: jñātvâhaṁ] C jñātvā'haṁ A jñātvā ahaṁ.] śrī.nāgārjuna.pādāmnāyād utpatti.kramānupūrveṇa niṣpanna.krama.samādhiṁ prāpya saṁskṛtāsaṁskṛta.śiṣyāṇāṁ sādhāraṇam [Note: sādhāraṇam] C; A sādhāraṇa.] uttāna.śabda.dvāreṇa [Note: sādhāraṇam uttāna.śabda.dvāreṇa] AC; Pn sādhāraṇottāna.śabda.dvāreṇa.] mantra.tattvaṁ mudrā.tattvaṁ ātma.tattvaṁ [Note: mudrā.tattvaṁ ātma.tattvaṁ] A; C ātma.tattvaṁ mudrā.tattvaṁ.] [Note: Pn inserts dharma.tattvaṁ (after TIB chos kyi do kho na nyid); AC Ø; RṄGC Ø.]devatā.tattvaṁ [Note: devatā.tattvaṁ] AC; Pn devatā.tattvaṁ ca.] pañca.krama.vispaṣṭī.karaṇārthaṁ sūtra.melāpakaṁ [Note: sūtra.melāpakaṁ] A; C reads sūtaka.melāpakaṁ (cf. TIB); Pn emends to sūtra.tantra.kalpa.melāpakaṁ as per TIB.] vakṣyāmi ||
CMP01.005/ tattva.hīnā na siddhyanti kalpa.koṭi.śatair apîty uktaṁ bhagavatā sūtrakādi [Note: sūtrakādi] A; C sūtakādi; Pn sūtraka ādi.] sarvatra deśanā.pāṭhe | yathôktaṁ bhagavatā [A:2b]catur.devī.paripṛcchā.mahāyoga.tantre |
[Page 339]
CMP01.006/ catur.aśīti.sāhasre [Note: catur.aśīti.sāhasre] A and PKṬYM; C catur.aśīti.sahasre.] dharma.skandhe mahā.muneḥ | [Note: mahā.muneḥ] C and PKṬYM (also Pn); A mahā.mune.]CMP01.007/ tattvaṁ vai ye na jānanti te ca sarve ca niṣphalā [Note: tattvaṁ vai ye na jānanti te ca sarve ca niṣphalā] A; C tattvaṁ vai ye na jānanti sarve te ca niḥphalā |, is one syllable short. The reading of A is confirmed by PKṬYM (p. 57). Pn tattvaṁ vai ye na jānanti sarve te niṣphalāya vai.] iti ||
CMP01.008/ vajra.śiṣya uvāca || tattva.jñānena vinā buddhatvaṁ na syād ity [Note: syād ity] C (also Pn); A syādidity.] uktaṁ bhagavatā atas [Note: bhagavatā atas] lack of sandhi native to both MSS.] tattvasya lakṣaṇaṁ [Note: lakṣaṇaṁ] A; C svalakṣaṇaṁ.] nāma pravacana.dvāreṇa [Note: nāma pravacana.dvāreṇa] A; C nāma ca pravacanadvāreṇa ca.] śrotum icchāmi | yasmān mahāyānika.tārkikādayo [Note: mahāyānika.tārkikādayo] rectification; A mahayānikātārkkikādayo; C mahāyānikās tārkikādayo; Pn mahāyānikātarkikādayo.] neyārtham āśritya nānā.prakāreṇa tattvaṁ kalpayanti | teṣāṁ saṅgrahārthaṁ bhāṣatu [Note: bhāṣatu] A; C bhāṣyatāṁ. Though bhāṣyatāṁ is the more grammatically correct form, bhāṣatu is well-attested in Buddhist Sanskrit. Neither form occurs elsewhere in the parts of the work which are Āryadeva's own writing, though it does occur frequently in cited quotations, wherein bhāṣatu is the form consistently used.] bhagavān [Note: bhagavān] A; C bhagavan.] kim etat tattvaṁ nāma ||
CMP01.009/ vajra.gurur āha || yad bhūtaṁ tat tattvam ||
CMP01.010/ āha || kim etad bhagavan [Note: bhagavan] SUṬ (also Pn); C bhagavana (no virāma); A bhagavān.] bhūtaṁ nāma ||
CMP01.011/ āha || [Note: nāma | āha ||] C; A nāmāha ||.] yad avisaṁvādakaṁ tad bhūtam ||
CMP01.012/ āha || kim etad avisaṁvādakaṁ nāma ||
CMP01.013/ āha || yo bhūta.nayātmakaḥ [Note: bhūta.nayātmakaḥ] rectification (SUṬ); C bhūta.nayātmakaḥ |; A bhūtannayātmakaḥ (i.e., presumably: bhūtaṁ nayātmakaḥ).] samādhis tad avisaṁvādakam ||
CMP01.014/ āha || ka eṣa bhūta.nayātmakaḥ samādhir nāma ||
[Page 340]CMP01.015/ āha || yat satya.dvayādvaidhīkāra.lakṣaṇaṁ sa [Note: sa] C and SUṬ; A sad; Pn tad.] bhūta.nayātmakaḥ samādhiḥ [Note: samādhiḥ] A and SUṬ; C samādhir nāma.] ||
CMP01.016/ āha || kim etad bhagavan satya.dvayaṁ nāma ||
CMP01.017/ āha || prathamaṁ saṁvṛti.satyaṁ dvitīyaṁ pa[A:3a]ramārtha.satyaṁ ca ||
CMP01.018/ āha || kathaṁ bhagavan [Note: kathaṁ bhagavan] A; C (and TIB) bhagavan kathaṁ.] satya.dvayasya lakṣaṇam ||
CMP01.019/ vajragurur āha || nirdiṣṭaṁ bhagavatā vajroṣṇīṣa.tantre ||
CMP01.020/ vajrapāṇir āha || kathaṁ bhagavan sarva.dharmāṇām ālayaṁ [Note: ālayaṁ] C and A (also Pn); A ālam in the main text, but .ya. is written in the upper margin in another hand.] paramārtha.satyam ||
CMP01.021/ bhagavān āha || sarva.dharmā [Note: sarvadharmā] A; C sarvadharma.] guhyakādhipate skandha.dhātv.āyatanātmakā [Note: skandha.dhātv.āyatanātmakā] rectification; C skandhadhātvāyatanātmaka; A (also Pn) skandhāyatanātmakā; I suspect A has been corrected, as the long.a after skandh. seems to have been shortened, but I cannot detect a further addition of the missing syllables (.dhātvā.) in the manuscript copy available to me.] jagat.sthāvara.jaṅgamās te hi paramārtha.satyāśrayā [Note: paramārtha.satyāśrayā] A; C paramārtha.satyam āśrityāśrayāḥ |.] asthāna.yogena | paramārtha.satyam anā[C:43a]tmakam anabhibhūtaṁ sarva.śūnyaṁ na vṛddhir na parihāṇiḥ suviśuddhaṁ [Note: suviśuddhaṁ] C; A suviśuddhaṁ ||.] khasamaṁ nirmala.svabhāvam anakṣaram avācyam kāya.vāk.citta.rahitaṁ | na tad asti na ca nâsti | na carati na [Note: na] AC; Pn na ca.] na carati | na dūre nâsanne na śūnyaṁ nâśūnyaṁ na madhyamaṁ [Note: na madhyamaṁ] A; C na madhyaṁ nâmadhyaṁ; Pn na madhyamaś.] ca | tad idaṁ paramārtha.satyam [Note: C inserts iti; A and TIB Ø.] | atas tasya parama.gāmbhīrya- [Page 341] duravagāhasyânutpādānirodhasya [Note: Pn inserts hetupratyayotpannaṁ, based on TIB. A inserts ḍaṇḍa (|) here.] saṁvṛti.satya.pratyayam [Note: saṁvṛti.satya.pratyayaṁ] A saṁvṛtti.satya.pratyayaṁ; C saṁvṛti.satya.sampratyayaḥ.] | saṁvṛti.satyaṁ [Note: saṁvṛti.satyaṁ] C (also Pn); A saṁvṛtti.satyaṁ.] tāvat svapnendrajāla.darpaṇa.pratibimbavan [Note: svapnendrajāla.darpaṇa.pratibimbavan] A; C svapnendrajāla.darpaṇādi.pratibimbadarśanavan.] māyā.samādhiḥ | sva.lakṣaṇaṁ [Note: sva.lakṣaṇaṁ] AC; Pn sva.lakṣaṇaś.] catur.brahma.vihāra.hetuḥ | [Note: vihāra.hetuḥ |] C (also Pn); A vihāra.hetus.] tābhyāṁ yuganaddha.vāhi.kramaḥ [Note: yuganaddhavāhikramaḥ] A; C yuganaddhavāhīkramaḥ.] | so 'yaṁ bhūta.nayātmakaḥ [Note: bhūta.nayātmakaḥ] C bhūta.nayātmakas; A bhūta.nayātmakaḥ |.] samādhiḥ | [A:3b]sarvopalambhopaśamaḥ [Note: sarvopalambhopaśamaḥ] C (and TIB); A sarvopalambhopagamaḥ, to be emended to sarvopalambhopaśamaḥ or, sarvopalambhoparamaḥ; Pn sattvopalambhopagamaḥ.] | samastam etat tattvam iti || [Note: samastam etat tattvam iti] A; C samastaṁ tad etad tattvam iti.]
CMP01.022/ vajraśiṣya uvāca || asmad.vidhāḥ [Note: asmadvidhāḥ] C; A (also Pn) asmadvidhāne.] pṛthagjanā anādi.bāhya.vicitra.bhāvābhiniveśena nāstyastitvaikatvānekatvobhayānubhayatvaṁ [Note: nāstyāstitvaikatvānekatvobhayānubhayatvaṁ] C; A nāstitvaikancānekatvobhayānubhayan; Pn nāstitvyaikaṁ cānekatvaobhayānubhayaṁ.] naîvâsti na [Note: na] A; C nā.] nâsti nityānitya.svabhāva.vāsanā.hetu.vikalpābhiniveśe [Note: .hetu.vikalpābhiniveśe] AC; Pn .hetuḥ vikalpābhiniveśe.] 'bhiniviṣṭā [Note: 'bhiniviṣṭā] A; C abhiniviṣṭā.] niṣpanna.krama.samādhau śikṣamāṇā [Note: śikṣamāṇā] A; C śikṣamāṇāḥ.] yathānukrameṇa [Note: yathānukrameṇa] C; A (also Pn) yathākrameṇa.] śikṣante | utāho gurūpadeśa.mātreṇa [Note: gurūpadeśa.mātreṇa] A; C guror upadeśa.mātreṇa.] jhaṭiti pratibhāsate [Note: pratibhāsate] A; C pratibhāṣate.] teṣām |
[Page 342]CMP01.023/ vajragurur āha || krama.vṛttyā śikṣante na yugapad iti bhagavataîva nirdiṣṭaṁ laṅkāvatāra.sūtre ||
CMP01.024/ atha khalu mahāmatir bodhisattvo mahāsattvaḥ [Note: bodhisattvo mahāsattvaḥ] C (and TIB, also Pn); A bodhisattvaḥ.] punar api sva.citta.dṛśya.dhārā.viśuddhy.ārthaṁ [Note: svacitta.dṛśya.dhārā.viśuddhy.ārthaṁ] A, LAS (and TIB); C svacitta.dṛśya.citta.dhārā.viśuddhy.ārthaṁ.] bhagavantam adhyeṣate sma || kathaṁ bhagavan sva.citta.dṛśya.dhārā [Note: svacitta.dṛśya.dhārā] A, LAS (and TIB); C svacitta.dṛśya.citta.dhārā.] viśuddhyati yugapat kramaśo [Note: kramaśo] AC; Pn kramavṛttyā.] vā |
CMP01.025/ bhagavān āha || krama.vṛttyā mahāmate sva.citta.dṛśya.dhārā [Note: svacittadṛśyadhārā] A, LAS (and TIB); C svacittadṛśya.citta.dhārā.] viśuddhyati | na yugapat | tadyathā mahāmate āmra.phalāni kramaśaḥ pacyante | na yugapat | evam eva mahāmate tathāgataḥ sarva.sattvānāṁ kramaśaḥ sva.citta.dṛśya.dhārāṁ [Note: svacittadṛśyadhārāṁ] A, LAS (and TIB); C svacittadṛśya.citta.dhārām.] viśodhayati | na yugapat | [Note: tadyathā mahāmate āmra.phalāni kramaśaḥ pacyante na yugapat | evam eva mahāmate tathāgataḥ sarva.sattvānāṁ kramaśaḥ sva.citta.dṛśya.dhārāṁ viśodhayati na yugapat] C; A lacks this passage in the main text—it was written in along the lower margin, but has been highly obscured by damage. The legible portion begins: ``āmraphalāni kramasaḥ pacyante na yugapat | evam mahāmate....'' Pn (after LAS) tadyathā mahāmate āmra.phalāni kramaśaḥ pacyante na yugapat | evam eva mahāmate svacittadṛśyadhārā sattvānāṁ kramaśo viśuddhyati na yugapat.]
CMP01.026/ tadyathā mahāmate kumbha.kāraḥ kramaśo bhāṇḍāni kurute | na yugapat | evam eva mahāmate tathāga[A:4a]taḥ sarva.sattvānāṁ kramaśaḥ sva.citta.dṛśya.dhārāṁ [Note: kramaśaḥ sva.citta.dṛśya.dhārāṁ] A; C kramaśaḥ sva.citta.dṛśya.citta.dhārāṁ; Pn sva.citta.dṛśya.dhārāṁ kramaśaḥ.] viśodhayati | na yugapat |
CMP01.027/ tadyathā mahāmate pṛthivyāṁ sarva.tṛṇa.gulmauṣadhi.vanaspatayaḥ krama.vṛttyā virohanti | na yugapat | evam eva mahāmate tathāgataḥ sarva.sattvānāṁ kramaśaḥ sva.citta.dṛśya.dhārāṁ [Note: sva.citta.dṛśya.dhārāṁ] A and LAS (and TIB); C sva.citta.dṛśya.citta.dhārāṁ.] viśodhayati | na yugapat |
[Page 343]CMP01.028/ tadyathā mahāmate hāsya.lāsya.gīta.citra.vīṇā.lekhya.yogāḥ [Note: hāsya.lāsya.gīta.citra.vīṇā.lekhya.yogāḥ] AC; Pn .vāditra. for .citra., but cites citra as the reading of the Tibetan.] kramaśaḥ pravartante | na yugapat | evam eva ma[C:43b]hāmate tathāgataḥ sarva.sattvānāṁ kramaśaḥ sva.citta.dṛśya.dhārāṁ [Note: sva.citta.dṛśya.dhārāṁ] A and LAS (and TIB); C sva.citta.dṛśya.citta.dhārām.] viśodhayati | na yugapat |
CMP01.029/ imam evânukramaṁ śūraṅgama.sūtre [Note: śūraṅgama.sūtre] C; A śūraṅgama.sūtrair.] vispaṣṭena [Note: vispaṣṭena] AC; Pn vinyastena.] darśayann āha ||
CMP01.030/ atha khalu dṛḍhamatir bodhisattvo mahāsattvo [Note: mahāsattvo] C (and TIB, also Pn); A Ø.] bhagavantam etad avocat | kathaṁ śikṣamāṇo bhagavan [Note: bhagavan] C; A bhagavat; Pn bhagavad.] bodhisattvo mahāsattvaḥ [Note: bodhisattvo mahāsattvaḥ] C bodhisattvo mahāsattvaś; A (also Pn) bodhisattvaḥ.] śikṣate | iha śūraṅgame samādhau sarva.śikṣāmananatayā [Note: sarva.śikṣāmananatayā] C sarvaśikṣā amananatayā; A sarvaśikṣāmananyatrayā; Edgerton (BHSD, p. 417) notes that Foucaux translates mananā as ``pride'' based on his work with the Sanskrit and Tibetan versions of the Lalitavistara. This fits the context here, where amananatā is equivalent to rlom sems ma mchis pa. Pn emends this to .śikṣāmanyatayā.] |
CMP01.031/ evam ukte bhagavān dṛḍhamatiṁ bodhisattvam [Note: bodhisattvam] AC; Pn bodhisattvaṁ mahāsattvam.] etad avocat | syād [Note: syād] A; C syān; Pn syat.] yathā 'pi nāma dṛḍhamate | iṣvastrā- [Page 344] cāryāntevasī [Note: iṣvastrācāryāntevasī] C; A iṣṭastrāntevasī; Pn (presumably emending after TIB) iṣvastrāntevāsī iṣvastraśikṣakaś ca.] pūrvaṁ gokiliṅge [Note: gokiliṅge] C gokiliṅge; A gokilaṁ.] vidhyati | yadā gokiliṅge [Note: gokiliṅge] C gokiliṅge; A gokile.][A:4b] śikṣito bhavati [Note: yadā gokiliṅge śikṣito bhavati] A; C yadā gokiliṅge vidhyati tathā gokiliṅge śikṣito bhavati |.] tadā phalake vidhyati | yadā phalake śikṣito bhavati tadā lakṣe vidhyati | yadā lakṣe śikṣito bhavati tadā daṇḍe vidhyati | yadā daṇḍe śikṣito bhavati tadā śata.bāle vidhyati | yadā śata.bāle śikṣito bhavati tadā daśa.bāle vidhyati | yadā daśa.bāle śikṣito bhavati tadā bāle vidhyati | yadā bāle śikṣito bhavati tadā śabda.vedhe vidhyati | yadā śabda.vedhe śikṣito bhavati tadā akṣūṇa.vedhe [Note: akṣūṇa.] C 'kṣūṇa.; A akṣaṇa. (n.b. lack of vowel sandhi native to both MSS). It is not clear which reading is preferable. Regarding this term, Edgerton (BHSD, p. 3) notes that ``all the mss. in the Divy akṣuṇa., or akṣūṇa.; ed. always akṣuṇṇa.,'' and he prefers the reading akṣaṇa., asserting that the former readings are ``hyper.Skt. for Pali akkhaṇa... which really derives from Skt. ākhaṇa, target.'' The Tibetan translation, mi 'chor ba, is presumably based on the reading akṣūṇa., as found in MS C. I have chosen to follow the reading akṣūṇa., as this reading is also found in MS A subsequently.] vidhyati | yadā akṣūṇa.vedhe [Note: akṣūṇa.] C; A akṣaṇa.. Again, lack of vowel sandhi is common to both MSS.] śikṣito bhavati tadā niryāto bhavati iṣvastra.śikṣāyām | sa ākāṅkṣamāṇo rātryām andhakāra.tamisrāyāṁ [Note: rātryām andhakāra.tamisrāyāṁ] A; C rātrāv andhakāratamisrāyāṁ.] yasya yasyaîva śabdaṁ śṛṇoti manuṣyasya [Note: manuṣyasya] C; A manuṣasya.] vā amanuṣyasya [Note: amanuṣyasya] A amanuṣasya; C amanuṣya vā. Again, MSS lack preceding vowel sandhi.] vā tasya tasyaîvântike anābhogenâkṣūṇa iva śaro gacchati [Note: anābhogenâkṣūṇa iva śaro gacchati] A; C akṣūṇavedhīśarogacchati.] |
[Page 345]CMP01.032/ śabda.vedhe sthito na kvacic chikṣate | tat kasya hetoḥ | pūrvaṁ suśikṣitatvāt | tasya te [Note: te] C; A tena.] pūrvāvedhā [Note: pūrvāvedhā] C; A vedhayā.] āmukhī.bhavanti [Note: pūrvāvedhā āmukhī.bhavanti] AC; Pn pūrvāvedhyābhimukhībhavanti.] | evame[A:5a]va dṛḍhamate | iha śūraṅgame samādhau pratiṣṭhitasya bodhisattvasya [Note: bodhisattvasya] A (and TIB); C bodhisattvasya mahāsattvasya.] na bhūyaḥ kvacid [Note: bhūyaḥ kvacid] C (also Pn); A bhūya 'kvacid.] dharme śikṣitavyaṁ bhavati | tat kasya hetoḥ | pūrvaṁ suśikṣitatvād eva samādheḥ [Note: samādheḥ] emendation; AC samādhiḥ.] sarva.bodhisattva.guṇa.dharmā āmukhībhavanti [Note: sarva.bodhisattva.guṇa.dharmā āmukhībhavanti] C; A sarvabodhisattvaguṇadharmo 'syâmukhībhavati; Pn sarvabodhisattvaguṇadharmo 'syābhimukhībhavati.] |
CMP01.033/ anena nyāyena vajrayānam āśritya śūraṅgama.samādhau [Note: śūraṅgama.samādhau] C; A śūraṅgama.samādhiṁ.] śikṣitu.kāmenânena krameṇa śikṣitavyam || tatrâyaṁ kramaḥ | prathamaṁ tāvad buddha.yānāśaye śikṣate | yadā buddha.yānāśaye [Note: buddhayānāśaye] C (and TIB); A buddhayāne.] śikṣito bhavati tadā nava.yāna eka.smṛti.samādhau śikṣate | yadā nava.yāne śikṣitas [Note: śikṣitas] C śikṣitaḥ; A (also Pn) saṁsthitas.] tadā kalpita.yoge śikṣate | yadâdikarmika.samādhau pratiṣṭhito bhavati tadā śata.kula.prabhe[C:44a]de 'vatarati | yadā śata.kula.krameṇa kāya.vivekaṁ [Note: kāyavivekaṁ] C; A kāyakāyavivekaṁ.] prajānāti [Note: prajānāti] A; C jānāti.] tadā kāya.vajra.samādhau pratiṣṭhito [Note: pratiṣṭhito] C (also Pn); A praṣṭhito.] bhavati |
CMP01.034/ kāya.viveke sthitvā ālikāli.dvāreṇa [Note: sthitvā ālikāli.dvāreṇa] C; A sthitvā 'likāli.dvāreṇa; Pn sthitvā''likālidvāreṇa.] vāg.viveke 'vatarati | yadā vajra.jāpa.krameṇa [Note: vajra.jāpa.krameṇa] A; C vajrapājāpa.krameṇa.] prāṇāyāmam adhigato bhavati tadā vā[A:5b]g.vajra- [Page 346] samādhau pratiṣṭhito bhavati | vāg.viveke sthitvā prakṛty.ābhāsa.krameṇa citta.viveke 'vatarati | yadā prakṛty.ābhāsaṁ vāyu.vāhana.prabhedaṁ [Note: prakṛty.ābhāsaṁ vāyu.vāhana.prabhedaṁ] A; C prakṛty.ābhāsa.vāyu.vāhana.prabhedaṁ.] yathā.bhūtaṁ śikṣate tadā citta.vajra.samādhi.samāpanno [Note: citta.vajra.samādhau samāpanno] A; C citta.vajra.samādhi.sampanno.] bhavati | cittasya yathā.bhūta.parijñāne sthitvā dvādaśa.māyā.dṛṣṭāntena saṁvṛti.satye 'vatarati | yadā māyopama.samādhi.samāpanno [Note: māyopama.samādhi.samāpanno] A; C māyopama.samādhi.sampanno.] bhavati tadā sarva.buddhābhiṣekaṁ pratilabhate | māyopama.samādhau sthitvâṣṭādaśa.mahāśūnyatānukrameṇa [Note: sthitvâṣṭādaśa.mahāśūnyatānukrameṇa] rectification; A sthitvā'ṣṭādaśa.mahāśūnyatānukrameṇa; C sthitvā aṣṭādaśamahāśūnyatākrameṇa; Pn sthitvā aṣṭādaśa.mahāśūnyatā'nukrameṇa.] paramārtha.satye 'vatarati | yadā piṇḍagrahānubheda.samādhinā [Note: piṇḍa.] A; the reading in C is not certain: it seems to read piṇḍī., but the vowel marker looks as though it had been incompletely erased.] bhūta.koṭiṁ praviśati tadā sarva.kleśa.viśuddho bhavati | yadā jñāna.krameṇa vyutthāya prakṛti.prabhāsvaraṁ satya.dvayādvaidhī.kāreṇâtmānam abhisambudhyati tadā niṣpanna.krama.samādhau śikṣito bhavati |
CMP01.035/ niṣpanna.krama.samādhi.samāpanno mahāyogī bhūyo na kvacid dharme śikṣate [Note: śikṣate] A śikṣite (corrected in MS to śikṣate); C śikṣito bhavati |.] pūrvaṁ suśikṣitatvāt | yathā iṣvastrācāryaḥ śabda.vedhe sthito [Note: sthito] C (also Pn); A visthito (corrected to sthito in MS).] na kvacic [Note: kvacic] C (also Pn) kvacit; A kṣacic.] chikṣate | ka[A:6a]smāt | pūrvaṁ suśikṣitatvāt | tasya pūrvāvedha.sāmarthyād [Note: pūrvāvedha.sāmarthyād] C; A pūrvāvedha.suśikhyād.] āmukhī.bhavati [Note: āmukhībhavati] A; C āmukhībhavanti; for this entire clause (tasya...āmukhībhavati), Pn reads: tasya pūrvābhyāsāt suśikṣā sākṣādāmukhībhavati.] | evam eva niṣpanna.krama.samādhau pratiṣṭhito 'śaikṣo bhavati | pūrvaṁ suśikṣitatvāt | asya laukika.lokottara.siddhayo 'nābhogenaîvâmukhī.bhavanti [Note: 'nābhogenaîvâmukhī.bhavanti] C anābhogenaîvâmukhī.bhavanti; A 'nābhogam ivâmukhī.bhavanti.] |
[Page 347]CMP01.036/ evaṁ niṣpanna.krama.samādhau śikṣamāṇaḥ [Note: śikṣamāṇaḥ] A; C śikṣamāṇāḥ.] krama.vṛttyā śikṣate | na yugapat | tasmāt kāya.vivekena vinā vāg.viveko jñātuṁ na śakyate | vāg.viveka.rahitena citta.vivekādhigamaḥ kartuṁ na pāryate | prakṛty.ābhāsādhigamena vinā saṁvṛti.satyaṁ [Note: saṁvṛti.satyaṁ] C (also Pn); A saṁvṛtti.satyaṁ.] sākṣāt.kartuṁ na pāryate | saṁvṛti.satyādhigamena [Note: saṁvṛti.satyādhigamena] C (also Pn); A saṁvṛtti.satyādhigamena.] vinā paramārtha.satyaṁ sākṣāt.kartuṁ na śakyate [Note: śakyate] A; C pāryate.] | paramārtha.satyādhigamena vinā yuganaddha.vāhi.kramaṁ [Note: yuganaddha.vāhi.kramaṁ] rectification (also Pn); A yuganaddha.vāhi.kramas; C yuganaddha.vāhī.kramaṁ.] sākṣāt.kartuṁ na pāryate |
CMP01.037/ imam artha.vaśaṁ jñātvā bhagavān āha [Note: imam artha.vaśaṁ jñātvā bhagavān āha] C; A imam artha.vaśaṁ jñātvā; Pn bhagavān api imam artha.vaśaṁ jñātvā.] | krama.vṛttyā śikṣate [Note: śikṣate] A; C śikṣante.] | na yugapad iti | krama.vṛttyā niṣpanna.krame śikṣite [Note: śikṣite] C; A śikṣate.] sati yugapat [Note: yugapat] A; C yugapata.] sva.citta.dṛśya.dhārā [Note: .dṛśyadhārā] A; C .dṛśya.citta.dhārā.] [C:44b]viśudhyatîti bhagavataîva nirdiṣṭaṁ laṅkāvatāra.sūtre ||
CMP01.038/ tadyathā mahāmate darpa[A:6b]ṇāntargatāḥ sarva.rūpāvabhāsāḥ sandṛśyante nirvikalpā [Note: nirvikalpā] C; A nirvikalpa; Pn nirvikalpāḥ.] yugapat | evam eva mahāmate sva.citta.dṛśya.dhārāṁ [Note: sva.citta.dṛśya.dhārāṁ] A; C sva.citta.dṛśya.citta.dhārāṁ.] yugapat tathāgataḥ sarva.sattvānāṁ viśodhayati nirvikalpāṁ nirābhāsa.gocarām [Note: nirvikalpāṁ nirābhāsa.gocarām] rectification (LAS [also Pn]); C nirvikalpaṁ nirābhāsa.gocarāṁ; A nirvikalpā nirābhāsa.gocarāt.] |
[Page 348]CMP01.039/ tadyathā mahāmate somāditya.maṇḍalaṁ yugapat sarva.rūpāvabhāsān [Note: sarva.rūpāvabhāsān] C; A sarva.rūpāvabhāsāṁ.] kiraṇaiḥ prakāśayatîti [Note: Pn adds (after TIB): evam eva mahāmate tathāgataḥ svacitta.dṛśya.dauṣṭhulya.vāsanā.vigatānāṁ sattvānāṁ yugapad acintya.jñāna.jina.gocara.viṣayaṁ sandarśayati.] ||
CMP01.040/ ata āha [Note: ata āha] A; C atāha.] ||
CMP01.043/ pañca.kramānupūrveṇa vinā niṣpanna.krama.samādhir adhigantuṁ na pāryate [Note: pāryate] A; C pāryata iti.] ||
CMP01.044/ || prabodhana.melāvana.saṁśaya.paricchedaḥ [Note: prabodhana.melāvana.saṁśaya.paricchedaḥ] A prabodhana.melāvaṇa.saṁśaya.paricchedaḥ; C reading unclear: prabodhanāya.? prabodhanāma.?] prathamaḥ ||
CMP02.001/ || vajraśiṣya uvāca || kathaṁ bhagavan prathamaṁ sva.kāya.viveke [Note: svakāyaviveke] emendation; C kāyaviveke; A sva.kāya.vivekaṁ; TIB suggests *sva. (rang gi).] śikṣitavyam ||
CMP02.002/ vajragurur āha || sādhu sādhu mahāsattva kāya.vivekaṁ
vistareṇa te pratibodhayāmi [Note: pratibodhayāmi] A; C prabodhayāmi.] | tatra [Note: tatra] C (and TIB); A tat.]
catvāro dhātavaḥ śarīram abhinirvartayanti [Note: abhinirvartayanti] C (also Pn); A
abhinivarttayati.] | niṣpannasya śarīrasya rāśayas tāvat
sthāpyante | māṁsapeśī.snāyu.
śirādhamanī.ma[A:7a]staluṅgāsthi.majja.antrāntraguṇa.vṛkka.hṛdaya.jaṭhara.
phuphphusa.yakṛn.mūtra.viḍ.āmāśaya.pakvāśaya.vasā.lasikā.pūya.
rudhira.pitta.śleṣma.siṁhāṇaka.keśa.śmaśru.nakha.roma.carma.kara.
caraṇa.nayanāṅgādi.samavāyo [Note: .kara.caraṇa.nayanāṅgādi.samavāyo] C
.dhamanīmastakammastaluṅgāsthi.majjā.
antrāntraguṇa.vṛkkā.hṛdaya.jaṭhara.phuphphusa.kṛkṛt.mūva.viḍ.āmāsaya.pakvāśaya.vaśā.
lāsikā.pūya.rudhira.pitta.śleṣma.siṁhāṇa.keśa.śmaśru.nakha.roma.carma.kara.caraṇa.
nayanāṅgādi.samavāyo; A
.mastaluṅga.asthi.majja.antra.antraguṇa.vṛkka.hṛdaya.jaṭhara.
phuphphusa.yakṛn.mūtra.viṭ.āmāśaya.pakṣāśaya.vasā.lasikā.pūya.rudhira.pitta.śleṣma.
siṁhāṇaka.keśa.śmaśru.nakha.roma.carmma.śiraś.caraṇa.nayanāṅgādi.samavāyo;
Pn
māṁsapeśī.snāyu.śirādhamanī.mastaluṅga.asthi.majja.antra.antraguṇa.bukka.hṛdaya.
jaṭhara.phuphphusa.yakṛn.mūtra.viṭ.āmāśaya.pakvāśaya.vasti.vasā.lasikā.pūya.rudhira.
pitta.śleṣma.siṅghāṇaka.keśa.śmaśru.nakha.roma.carma.śiraś.caraṇa.nayanāvayavādi.
samavāyo.] rāśiḥ [Note: rāśiḥ] A; C
rāśir ucyante.] |
CMP02.003/ punas tatra pañca skandhāś catvāro dhātavaḥ ṣaḍ āyatanāni pañca viṣayāḥ pañca jñānāni rāśir ity ucyate | tadyathā dhānya.yava.tila.godhūma.mudga.rāśaya [Note: dhānya.yava.tila.godhūma.mudga.rāśaya] A (and TIB); C dhānya.tila.yava.godhūma.mudga.rāśaya.] ity ucyante | evam eva śarīrasyâṅga.pratyaṅgāntargata.samavāyo rāśir ity ucyate | dhātu.samavāye prajñā.dṛṣṭi.mano [Page 350] 'vidyā.vāsanā.tṛṣṇā.kleśa.prabandhaḥ [Note: prajñā.dṛṣṭi.] rectification; A prajñā.dṛṣṭiḥ | mano.'vidyā.vāsanā | tṛṣṇā.kleśava.prabandhaḥ; C prajñā.dṛṣṭir..] sañcaya ity ucyate | vijñānasya tu sañcayo rāśir vā nôpalabhyate | anālayatvāt | yathôktaṁ [Note: C inserts bhagavatā.] bhadrapāli.paripṛcchāyām |
CMP02.004/ asmin śarīre vijñānaṁ [Note: śarīre vijñānaṁ] AC; Pn śarīra.vijñānaṁ.] na kvacit pratiṣṭhitaṁ bhavati | na ca vijñānād ṛte śarīram upalabhyate | tena hi bhadrapāle nâdṛṣṭa.satya [Note: nâdṛṣṭa.satya] A; C (also Pn) nâdṛṣṭa.satyam.] idaṁ vijñānaṁ paśyati | na cêdaṁ kara.talāmalaka.vad darśanam upagacchatîti [Note: upagacchatîti] A; C upagacchati.] |
CMP02.005/ punar eṣāṁ [Note: eṣāṁ] C; A eṣo.] [A:7b]skandha.dhātv.āyatanānām [Note: skandha.dhātv.āyatanānām] C (also Pn); A skandha.dhātv.āyatanā̯m, with .nā. written in just above.] anādi.prākṛtāhaṅkāra.vyavasthitānām adhunā sarva.tathāgata.paramāṇu.parighaṭita.svabhāvo nirdiśyate ||
CMP02.006/ pañca skandhāḥ samā[C:45a]sena pañca buddhāḥ prakīrtitāḥ |[Page 351]CMP02.008/ pṛthivī locanā khyātā abdhātur māmakī smṛtā |
CMP02.011/ uktaṁ bhagavatā śrī.guhyasamāja.mahāyoga.tantre ||
CMP02.012/ ete skandha.dhātvādayaḥ [Note: skandhadhātvādayaḥ] A skandhāadhātvādayaḥ; C skandhādayaḥ.] punar ekaikaśaḥ pañca.pañcākārair bhidyamānāḥ śatadhā bhavanti |
CMP02.015/ śrī.guhyendu.tilake [Note: śrī.guhyendu.tilake] A; C guhyakendu.tilake.] vacanāt || prathamaṁ tāvac chata.kula.prabhedaṁ [Note: tāvac chata.kula.prabhedaṁ] C tāvat śatakulaprabhedaṁ; A tāvac chatakulabhedaṁ.] darśayāmaḥ ||
CMP02.016/ tatra rūpa.skandha.samūho [Note: rūpa.skandha.samūho] C (also Pn); A rūpāa.skandha.samūho.] vairocanaḥ | sa ca punaḥ [Note: sa ca punaḥ] C (and TIB); A sa ca.] pañcākārair [Note: pañcākārair] A; C pañcaprakārair.] bhidyamānaḥ pañca.tathāgatair adhiṣṭhitaḥ | tatra dīrgha.hrasvādi.bāhyādhyātmikobhaya.saṁsthāna.rūpaṁ vairocanasyâdhiṣṭhānam || ātma.manyanādīnām u[A:8a]bhaya.prakāra.rūpaṁ [Note: ātma.manyanādīnām ubhaya.prakāra.rūpaṁ] AC; Pn ātma.parobhaya.prakāra.rūpaṁ.] ratnasambhavasya | bāhyābhyantare nīlādi.pañca.varṇa.rūpam amitābhasya | bāhyābhyantare candra.sūryālokākāra.rūpam amoghasiddheḥ | kevalaṁ sva.saṁvedya.mātraṁ vijñapti.rūpam [Note: sva.saṁvedya.mātraṁ vijñapti.rūpam] AC; Pn (presumably after TIB) sva.saṁvedya.mātram avijñapti.rūpam.] akṣobhyasyâdhiṣṭhānam [Note: akṣobhyasyâdhiṣṭhānam] A; C akṣobhyādhiṣṭhānam.] ity | uktaḥ pañcadhā rūpa.skandhaḥ |
[Page 352]CMP02.017/ ratnasambhava.samādhim adhikṛtyâha || vedanā.skandha.samūho ratnasambhavaḥ [Note: ratnasambhavaḥ] A; C ratnasambhavsya.] | sā punaḥ pañca.tathāgatair adhiṣṭhitā [Note: sā punaḥ pañcatathāgatair adhiṣṭhitā] A; C so 'pi punaḥ pañcatathāgatair adhiṣṭhitaḥ |] | tatra sannipāta.pittodbhavā vedanā [Note: sannipāta.pittodbhavā vedanā] C; A sannipāta.pittodbhava.vedanā.] akṣobhyasya [Note: akṣobhyasya] C (also Pn); A 'kṣobhyasya.] | śleṣma.vāta.jā vedanā ratnasambhavasya | sukha.vedanā [Note: sukha.vedanā] A; C sukhā.vedanā.] amitābhasya | duḥkha.vedanā [Note: duḥkha.vedanā] A; C duḥkhā.vedanā.] amoghasiddheḥ [Note: amoghasiddheḥ] C (also Pn); A amoghasiddhiḥ.] | sama.vedanā vairocanasyâdhiṣṭhānam ity uktaḥ pañcadhā vedanā.skandhaḥ |
CMP02.018/ amitābha.samādhim adhikṛtyâha [Note: amitābha.samādhim adhikṛtyâha] C (also Pn); A amitābha.samādhi‸kṛtyâha, with .madhi. written in lower margin.] || sañjñā.skandha.samūho 'mitābhaḥ || ihôtpannānāṁ [Note: ihotpannānāṁ] A; C ihopapannānāṁ.] sthāvara.jaṅgama.padārthānāṁ saṁskṛtatve 'py [Note: saṁskṛtatve 'py] A saṁskṛtatve pi; C saṁskṛtve pi.] apada.dvipadādi.bhedena bhinnatvāt pṛthak.sañjñā 'sti [Note: pṛthak.sañjñā 'sti] A; C pṛthak.pṛthak.sañjña 'sti.] bhāvānāṁ tāṁ vijñānenôpagṛhya paricchedaḥ kriyate | tan nimittaṁ [Note: nimittaṁ] A; C nimittaḥ.] sañjñā.skandha iti pṛthag vyavasthāpyate | sā punaḥ sañjñā pañca.tathāgatair adhiṣṭhitā || tatra [A:8b]dvipada.sañjñā akṣobhyasya | catuṣpada.sañjñā ratnasambhavasya | apada.sañjñā amitābhasya | bahupada.sañjñā amoghasiddheḥ | acala.sthāvara.sañjñā [Note: acala.sthāvara.sañjñā] C (and TIB); A acalaṁsañjñā; Pn acalasañjñā.] vairo[C:45b]canasyâdhiṣṭhānam iti || uktaḥ pañcadhā sañjñā.skandhaḥ |
CMP02.019/ amoghasiddhi.samādhim adhikṛtyâha || saṁskāra.skandha.samūho 'moghasiddhiḥ | sa punaḥ pañca.tathāgatair adhiṣṭhitaḥ || tatra kāya.saṁskāro vairocanasya | vāk.saṁskāro 'mitābhasya | citta.saṁskāro [Page 353] 'kṣobhyasya | bhūr.bhuvaḥ.svaḥ.saṁskāro [Note: .svaḥ.] C .sva.; A Ø; Pn [svaḥ].] ratnasambhavasya | mokṣa.saṁskāro 'moghasiddher adhiṣṭhanam iti | uktaḥ pañcadhā saṁskāra.skandhaḥ ||
CMP02.020/ akṣobhya.samādhim [Note: akṣobhya.samādhim] A; C akṣobhyasya samādhim.] adhikṛtyâha || yad artha.grahaṇam arthaṁ paricchinatti [Note: paricchinatti] rectification (also Pn); A paricchinanti; C paricchittiḥ.] | arthāvabodhas tad vijñānam | [Note: C inserts tad; A Ø.]vijñānārūḍhena câkāreṇa bāhyārthaḥ prajñapyate [Note: prajñapyate] AC; Pn prajñāpyate.] | bāhyenârthena [Note: bāhyenârthena] A; C bahyo 'rthaḥ; Pn bāhyārthena.] vijñānaṁ prajñapyata [Note: prajñapyata] C; A prajñāapyata; Pn prajñāpyata.] iti | evam anyonyāpekṣayā jñāna.jñeyayoḥ [Note: jñāna.jñeyayoḥ] B; C vijñāna.vijñeyayos; Pn (after TIB) jñānajñeyorubhaya..] siddhiḥ | tat punar vijñānaṁ pañcadhā bhidyamānaṁ pañca.tathāgatair adhiṣṭhitam iti | [Note: C inserts: kāya.saṁskāro veditavyaḥ tathāgata.maya.paramāṇu.parighaṭitatvena śuddhatvāt kāye skandhādīnām.] tatra vijñāna.skandha.samūho 'kṣobhyaḥ | cakṣu[A:9a]r.vijñānaṁ vairocanasya | śrotra.vijñānaṁ ratnasambhavasya | ghrāṇa.vijñānam amitābhasya | jihvā.vijñānam amoghasiddheḥ | kāya.vijñānam akṣobhyasyâdhiṣṭhānam iti || uktaḥ pañcadhā vijñāna.skandhaḥ ||
CMP02.021/ pañca skandhāḥ samāsena pañca buddhāḥ prakīrtitā
CMP02.022/ ity asya sūtrasyârthaḥ [Note: sūtrasyārthaḥ] A; C sūtrasyâyam arthaḥ.] ||
CMP02.023/ catur.dhātum adhikṛtyâha || tatra pṛthivī.dhātuḥ katamaḥ || yad guru.tvaṁ kakkhaṭa.tvaṁ [Note: kakkhaṭatvaṁ] C (also Pn); A kakhkhaṭatvaṁ.] sa ca dhāraṇa.karmā | [Note: A inserts tatra katamo vāyudhātuḥ; C Ø.] tatrâbdhātuḥ [Note: tatrâbdhātuḥ] C; A tatrâpdhātuḥ.] katamaḥ | yad dravatvaṁ [Note: dravatvaṁ] BC; Pn prabandhaṁ.] snehatā [Note: C inserts sa ca; A Ø.] saṅgraha.karmā | tatra katamas [Page 354] tejo.dhātuḥ | yad uṣṇa.tvaṁ paripācana.tvaṁ [Note: paripācanatvaṁ] A; C pācanatvaṁ.] [Note: C inserts sa ca; A Ø.]śoṣaṇa.karmā | tatra katamo vāyu.dhātuḥ | yad ākuñcana.prasāraṇam [Note: ākuñcana.prasāraṇam] A; C akuñcanatvaṁ prasāraṇaṁ] ucchvāsaḥ praśvāsaḥ [Note: ucchvāsaḥ praśvāsaḥ] C; A ucchvāsa.praśvāsa..] laghu.samudīraṇa.tvaṁ [Note: C inserts vyūha karmā; TIB (las ni yang zhing g.yo ba'o) would suggest something like *laghu.samudīraṇa.karmā.] tad vāyu.dhātuḥ |
CMP02.024/ evaṁ mahāyāna.krameṇa caturṇāṁ dhātūnāṁ sva.svalakṣaṇaṁ [Note: sva.sva.lakṣaṇaṁ] A (and TIB); C sva.lakṣaṇaṁ] vyavasthāpya | idānīṁ prākṛtāhaṅkārāpanayanārthaṁ vajrayāna.krameṇa pañca.buddha.mayaḥ kriyate ||
CMP02.025/ tatra pṛthivī.dhātu.samūho locanā | sa punaḥ pañcākārair bhidyamānaḥ [Note: bhidyamānaḥ] C; A vibhajamānāḥ; Pn vibhajyamānaḥ.] pañca.tathāgatair adhiṣṭhitaḥ | yad uta keśāsthi.viṭ.plīha.hṛdayaṁ vairocanasya | roma.nakha.pū[A:9b]ya.hṛdayaṁ [Note: roma.nakha.pūya.hṛdayaṁ] C; A romanakhau pūyaṁ hṛdayaṁ.] ratnasambhavasya | danta.tvag.māṁsa.hṛdayam [Note: .tvag.] AC; Pn .tvaṅ..] amitābhasya | snāyu.māṁsa.pārśva[C:46a].hṛdayam [Note: .māṁsa.] C; A .mānsa. Pn .mārma(māsa)..] amoghasiddheḥ | malāntra.pitta.hṛdayam [Note: malāntra.] C; A malā'ntra..] akṣobhyasyâdhiṣṭhānam [Note: akṣobhyasyādhiṣṭhānaṁ] C; A akṣobhyasya; TIB (mi skyod pa) suggests solely akṣobhya[sya].] | yathôktaṁ vajramālāyām [Note: vajramālāyāṁ] C; A vajramale.] |
[Page 355]
CMP02.028/ evaṁ punaḥ pṛthivī.dhātur bāhye 'pi pañcākāreṇa [Note: pañcākāreṇa] C; A pañcākāre‸ in main text, with .ṇa written in lower margin.] bhidyate | [Note: C inserts tatra; A Ø.]catur.dvīpāḥ sumeruś ca | tatra sumerur mahāvairocanasyâdhiṣṭhānam [Note: mahāvairocanasyādhiṣṭhānaṁ] C (and TIB); A mahāvairocanasya.] | pūrvavideho 'kṣobhyasyâdhiṣṭhānam [Note: 'kṣobhyasyādhiṣṭhānaṁ] C (and TIB); A 'kṣobhyasya.] | jambūdvīpo ratnasambhavasyâdhiṣṭhānam [Note: ratnasambhavasyādhiṣṭhānaṁ] C (and TIB); A ratnasambhavasya.] | aparagodānīyo 'mitābhasyâdhiṣṭhānam [Note: 'mitābhasyādhiṣṭhānaṁ] C (and TIB); A 'mitābhasya.] | uttarakurur amoghasiddher [Note: amoghasiddher] C (also Pn); A amoghasiddhir.] adhiṣṭhānam iti [Note: iti] A; C Ø.] || uktaḥ pañcadhā pṛthivī.dhātuḥ |
CMP02.029/ māmakī.samādhim adhikṛtyâha || tatrâbdhātu.samūho [Note: tatrâbdhātu.samūho] C (also Pn); A tatrâpdhātu.samūho.] māmakī | sa punaḥ pañca.tathāgatair adhiṣṭhitaḥ | śleṣmākṣi.jalaṁ [Note: śleṣmākṣi.jalaṁ] AC; Pn śleṣmādi.jalaṁ.] vairocanasyâdhiṣṭhānam | mūtram akṣobhyasyâdhiṣṭhānam | svedo ratnasambhavasyâdhiṣṭhānam | raktam amitābhasyâdhiṣṭhānam [Note: raktam amitābhasyâdhiṣṭhānam] C (also Pn); A ‸ [caret] in main text and has raktam amitābhasyāṣṭhānaṁ written in lower center margin.] | lālā 'moghasiddher adhiṣṭhānam iti ||
CMP02.030/ bāhyam api pañcākāreṇa [Note: pañcākāreṇa] C (also Pn); A pañcākāre‸ in main text, with ṇa written in margin immediately below.] dṛśyate || tatra samudrodakam akṣobhyasya | nady.udakaṁ ratnasambhavasya | udbhidodakam [Note: udbhidodakam] C (and TIB); A svabhrodakam.] amitābhasya | taḍāgodaka[A:10a]m amoghasiddheḥ | nirjharodakaṁ vairocanasyâdhiṣṭhānam iti [Note: iti] A; C Ø.] | uktaḥ pañcadhā abdhātuḥ [Note: abdhātuḥ] C (also Pn); A apdhātuḥ.] ||
[Page 356]CMP02.031/ pāṇḍaravāsinī.samādhim adhikṛtyâha || tejo.dhātu.samūhaḥ [Note: tejo.dhātu.samūhaḥ] C (also Pn); A tejo.dhātuḥ.samūhaḥ.] pāṇḍaravāsinī | sa punaḥ pañca.tathāgatair adhiṣṭhitaḥ || śīrṣoṣṇaṁ vairocanasyâdhiṣṭhānam | hṛdayoṣṇam akṣobhyasya | nābhy.uṣṇaṁ ratnasambhavasya [Note: ratnasambhavasya] A; C ratnambhavasya.] | sarvāṅgoṣṇam amitābhasya | udaroṣṇam amoghasiddher adhiṣṭhānam iti ||
CMP02.032/ bāhyam api [Note: bāhyam api] A; C bāhye [']pi.] pañcākāreṇa dṛśyate | [Note: A inserts || athaiṣāmekaikasya ||.] tatrâhavanīyāgnir [Note: tatrāhavanīyāgnir] C; A tatrāhavanīyā'gnir.] akṣobhyasya | pāṣāṇodbhavāgnir [Note: pāṣāṇodbhavāgnir] A; C pāṣāṇodbhavo 'gnir.] vairocanasya | sūrya.kāntodbhavāgnī [Note: sūryakāntodbhavāgnī] rectification; A sūryakāntodbhavāgni; C sūryakāntodbhavo 'gniḥ.] ratnasambhavasya | kāṣṭhodbhavāgnir [Note: kāṣṭhodbhavāgnir] A; C kāṣṭhodbhavo 'gnir.] amitābhasya | dāvāgnir amoghasiddher adhiṣṭhānam iti || uktaḥ pañcadhā tejo.dhātuḥ ||
CMP02.033/ tārā.samādhim [Note: tārā.samādhim] C (also Pn); A tārā.sāa‸dhim in main text, with mā written in upper margin.] adhikṛtyâha || tatra vāyu.dhātu.samūhas tārā | sa punaḥ pañca.tathāgatair adhiṣṭhitaḥ || tatra prāṇo [Note: prāṇo] A (and TIB); C prāṇāyāmo.] nāma vāyur hṛdaya.stho [Note: vāyur hṛdayastho] A (and TIB); C vāyuḥ | hṛdastho.] 'kṣobhyasya | apāno guda.stho [Note: gudastho] A (and TIB); C gudasaṁsthāno.] ratnasambhavasya | udānaḥ kaṇṭha.stho [Note: kaṇṭhastho] C (also Pn); A kaṇṭhostho.] 'mitābhasya | samāno nābhi.stho 'moghasiddheḥ | vyānaḥ sarva.sandhiṣu vai[C:46b]rocanasyâdhiṣṭhānam iti ||
CMP02.034/ athaîṣām ekai[A:10b]kasya vyāpāram āha ||
[Page 357]CMP02.035/ prakramaṇāt prāṇāyāmāc cêndriya.dvārais [Note: cêndriyadvārais] rectification (meter); A ca indriyadvārais; C ca indriyadvāraiś ca.] tantubhiḥ |CMP02.036/ prakramate sadā.kālaṁ prāṇa ity abhidhīyate ||CMP02.037/ vāta.mūtra.purīṣāṇāṁ śukrādīnāṁ tathaîva ca |CMP02.038/ apanayanād apāno 'yaṁ yogibhir lakṣyate sadā ||CMP02.039/ aśitaṁ khāditaṁ lehyaṁ peyaṁ coṣyaṁ ca sarvataḥ |CMP02.040/ samānayati yo nityaṁ samāna iti côcyate ||
CMP02.045/ bāhyam api pañcadhā darśayati || pūrva.vāto 'kṣobhyasya | dakṣiṇa.vāto ratnasambhavasya | paścima.vāto 'mitābhasya | uttara.vāto 'moghasiddheḥ | ūrdhva.vāto vairocanasyâdhiṣṭhānam iti | uktaḥ pañcadhā vāyu.dhātuḥ ||
CMP02.046/ eṣāṁ catur.mahā.bhūtānāṁ yatraîkas tatra catvāraḥ | tasmān nâsty eṣām [Note: nāsty eṣām] C; A nāstyaiṣām.] anyonya.nirapekṣā [Note: A inserts ||.] svābhāvikī svataḥ siddhiḥ | ākāśaṁ câtīndriyatvād [Note: C inserts tad.] asaṁskṛtatvāc ca na mahābhūtam || kintu || avakāśadānāt ākāśaṁ sarva.bhāvānām [Note: ākāśaṁ sarvabhāvānām] C (and TIB); A sarvabhāvānām ākā†śaḥ | (note correct placement of page break!); Pn sarvabhāvāntam ākāśaḥ |.] [A:11a]anāvaraṇa.kṛtyaṁ karotîti yāvat |
CMP02.049/ asya sūtrasyârthaḥ ||
[Page 358]CMP02.050/ || idānīṁ kṣitigarbhādi.mahābodhisattvānāṁ samādhim adhikṛtyâha ||
CMP02.051/ tatra cakṣur.āyatana.samūhaḥ kṣitigarbhaḥ | sa punaḥ pañcākārair vibhajyamānaḥ [Note: vibhajyamānaḥ] A; C vibhidyamānaḥ.] pañca.tathāgatair [Note: pañcatathāgatair] C (also Pn); A pañcātathāgatair.] adhiṣṭhitaḥ | tatra cakṣur.golakābhyantare drākṣā.phala.pramāṇaṁ cakṣur.indriyaṁ tad akṣobhyasya | tārakā.svabhāvo ratnasambhavasya | tiryag.rūpam amitābhasya | dṛṣṭi.sañcalanam amoghasiddheḥ | rūpa.traya.grahaṇaṁ [Note: rūpatrayagrahaṇaṁ] A; C rūpatrayasya grahaṇaṁ.] vairocanasyâdhiṣṭhānam iti || uktaṁ [Note: uktaṁ] A; C uktaḥ.] pañcadhā cakṣur.āyatanam |
CMP02.052/ evaṁ śrotrāyatana.samūho vajrapāṇiḥ | [Note: vajrapāṇiḥ] C (also Pn); A vajrapāṇiṁ.] iha karṇābhyantare bhūry.āgranthy.ākṛti.paramāṇu.sañcaya.rūpaṁ [Note: bhūryāgranthyākṛti.] emendation; A clearly bhūryagranthyākṛti., though Pn tūrya.; C is less clear due to the darkness of the photograph, but I believe it supports this reading —as does the sense of the passage (cf. English translation). A good case can be made, however, for an emendation on the basis of TIB, i.e. bhūrja.granthy.ākṛti.. See English translation, Chapter II, note 43.] śrotrendriyaṁ tad akṣobhyasya | karṇa.svabhāvo vairocanasya [Note: vairocanasya] C; A ‸rocananasya in main text, with vai written in lower margin.] | karṇa.cchidram amitābhasya | karṇa.mūlam amoghasiddheḥ | śabda.traya.grahaṇaṁ ratnasambhavasyâdhiṣṭhānam iti || uktaṁ pañcadhā śrotrāyatanam ||[A:11b]
CMP02.053/ ghrāṇāyatana.samūha [Note: ghrāṇāyatana.samūha] A ghrāṇāyatana.samūho; C ghrāṇāyatana.samūhaḥ.] ākāśagarbhaḥ [Note: ākāśagarbhaḥ] A; C ākāśagarbhasya.] | [C:47a]ghrāṇābhyantare [Note: ghrāṇābhyantare] AC; Pn ghrāṇāntare.] 'ñjana.śalākākāra.paramāṇu.sañcaya.rūpaṁ [Note: 'ñjana.śalākākāra.paramāṇu.sañcaya.rūpaṁ] A 'ñjanaślākākāra.paramāṇu.sañcayarūpa; C 'ñjana.śalākākāraṁ paramāṇu.sañcaya.rūpaṁ.] ghrāṇendriyaṁ tad akṣobhyasya | ghrāṇa.svabhāvo vairocanasya | madhyāntaraṁ [Note: madhyāntaraṁ] A (and TIB); C ghrāṇābhyantaraṁ.] ratnasambhavasya [Note: madhyāntaraṁ ratnasambhavasya] C (also Pn); A madhyāntaṁrantnasambhavasya.] | [Page 359] nāsāpuṭo [Note: nāsāpuṭo] A; C nāsāpuṭam.] 'moghasiddheḥ | gandha.traya.grahaṇam amitābhasyâdhiṣṭhānam iti | uktaṁ pañcadhā ghrāṇāyatanam ||
CMP02.054/ jihvāyatana.samūho lokeśvaraḥ || tatra paramāṇu.sañcaya.rūpam ardha.candrākṛti [Note: ardha.candrākṛti] A; C ardhendricandrākṛti (read: ardhenducandrākṛti?).] jihvendriyaṁ tad akṣobhyasya | jihvā.svabhāvo vairocanasya | [Note: jihvā.svabhāvo vairocanasya |] C (also Pn); A ‸ [caret] in the main text, with jihvā.svabhāvo vairocanasya | written in the lower margin.] jihvā.mūlaṁ ratnasambhavasya | jihvāgram amitābhasya | rasa.traya.grahaṇam amoghasiddher adhiṣṭhānam iti || uktaṁ pañcadhā jihvāyatanam ||
CMP02.055/ kāyāyatana.samūhaḥ sarvanīvaraṇaviṣkambhī [Note: sarvanīvaraṇaviṣkambhī] rectification (also Pn); AC sarvanivaraṇaviṣkambhī.] | tatra samasta.kāya.paramāṇu.sañcaya.rūpaṁ kāyendriyaṁ [Note: samasta.kāya.paramāṇu.sañcaya.rūpaṁ kāyendriyaṁ] C; A samasta.kāya.paramāṇu.sañcaya.rūpa.kāyendriyaṁ] tad vairocanasya | asthi.svabhāvo ratnasambhavasya | māṁsa.svabhāvo 'mitābhasya | carma.svabhāvo 'moghasiddheḥ | sparśa.traya.grahaṇam akṣobhyasyâdhiṣṭhānam iti || uktaṁ pañcadhā kāyāyatanam ||
CMP02.056/ samantabhadra.samādhim [Note: samantabhadrasamādhim] A; C (and TIB) mañjuśrīsamādhim.] adhikṛtyâha || iha śarīrābhyantare [A:12a]ābhāsa.traya.vijñānaṁ tan mana.indriyam [Note: mana.indriyaṁ] C (also Pn); A manendriyaṁ] | sarvendriyādhipatitvāt [Note: sarvendriyādhipatitvāt] A; C sarvendriyādhipatyāt.] pratyātma.vedyam [Note: pratyātma.vedyam] AC; Pn svasaṁvedyam.] | bāhya.viṣayābhāvād [Note: bāhya.viṣayābhāvād] AC; Pn bāhya.viṣayābhāvo.] dharma.dhātuṁ [Note: dharma.dhātuṁ] emendation (as Pn); C dharma.dhātu.; A unclear.] viṣayī.kṛtya māyā.jālābhisambodhi.krameṇâtmānaṁ [Note: .âtmānaṁ] A; C .âtmātmānaṁ.] niṣpādyâśeṣa.buddha.guṇānvito [Note: niṣpādyâśeṣa.buddha.guṇānvito] A niṣpādyāśeṣa.guṇānvito; C (and TIB) niṣpādya aśeṣa.buddha.guṇānvito.] buddha.kṣetrād [Note: buddha.kṣetrād] C (and TIB); A Ø.] buddha.kṣetraṁ saṅkrāmatîti | uktaḥ samantabhadra.samādhiḥ [Note: uktaḥ samantabhadra.samādhiḥ] A ukta samantabhadra.samādhiḥ; C (and TIB) ukto mañjuśrī.samādhiḥ.] |
[Page 360]CMP02.058/ ity asya sūtrasyârthaḥ ||
CMP02.059/ [Note: C inserts idānīṁ (TIB Ø).]viṣaya.devatānāṁ samādhim adhikṛtyâha || daśa vāyūn prāha || vajra.mukhī.mahāyoga.tantre | yad uta prāṇāpānodāna.samāna.vyānodvāha.vivāha.saṁvāha.nirvāha.pravāhaś [Note: prāṇāpānodāna.samāna.vyānodvāha.vivāha.saṁvāha.nirvāha.pravāhaś] A; C prāṇāpānodāna.samāna.vyāna.udāna.udvāha.vivāha.samvāha.pravāha.nirvāhaś.] cêti || tatra prāṇādi.pañca.vāyavaḥ skandham [Note: skandham] AC; Pn pañca.skandham.] āśritya skandha.vyāpāraṁ kurvanti | udvāhādi.pañca.vāyava indriyam āśritya indriya.vyāpāraṁ kurvanti |
CMP02.060/ tatrôdvāho nāma vāyuś [Note: vāyuś] C (also Pn); A vāyu.] cakṣur.āyatanam āśritya pañcadhā rūpa.kriyāṁ niṣpādayati | sa punar ālokākāśa.manaskāra.cakṣur.indriya.sāmagrīṁ [Note: ālokākāśa.manaskāra.cakṣur.indriya.sāmagrīṁ] A; C ālokākāśa.manaskāra.cakṣur.indriya.namaskāra.cakṣur.indriya.sāmagrīṁ.] prati [Note: prati] A; C pratītya.] rūpa.viṣayo dṛśyate | tad vairocanasya | līlā.vilāsa.śṛṅgāra.rūpam akṣobhyasya | anurāgaṇa.rūpaṁ [Note: anurāgaṇa.rūpaṁ] A; C anurāgeṇa rūpaṁ.] ratnasambhavasya | ma[A:12b]no[C:47b]jñāmanojñopekṣā.sañjñā.rūpam [Note: manojñāmanojñopekṣā.sañjñā.rūpam] A manojñāmanojñopekṣa.sañjñā.rūpam; C manojñāmanojñopekṣā.rūpam.] amitābhasya | sarva.kriyānuṣṭhāna.rūpam amoghasiddher adhiṣṭhānam iti || uktaḥ [Note: uktaḥ] A; C uktāḥ.] pañcadhā rūpa.viṣayaḥ ||
CMP02.061/ vivāhaḥ śrotrāyatanam āśritya pañcadhā śabda.kriyāṁ karoti | tatra karṇābhyantare śabdaḥ [Note: śabdaḥ] A; C śabda.] śiraḥ.keśa.śabdaś [Note: śiraḥ.keśa.śabdaś] A; C śiraḥkeśaḥśabdaś.] ca vairocanasya | gīta- [Page 361] tantrī.śabdo ratnasambhavasya | tālv.oṣṭha.vāk.śabdo 'mitābhasya | vanaspati.nady.acchaṭā.tāla.murajādi.vādya.śabdo [Note: .acchaṭā.] AC; Pn .ucchāṭa..] 'moghasiddheḥ | hūṁ.kāra.śānta.raudra.śabdo 'kṣobhyasyâdhiṣṭhānam iti || uktaḥ pañcadhā śabda.viṣayaḥ ||
CMP02.062/ saṁvāho ghrāṇam āśritya pañcadhā gandha.kriyāṁ karoti | tatrâśeṣa.gandho vairocanasya | sarvāṅga.gandho ratnasambhavasya | gandha.traya.grahaṇam [Note: gandha.traya.grahaṇam] C (and TIB); A gandha.trayaṁ.] amitābhasya | rasa.gandho 'moghasiddheḥ | viṣama.gandho [Note: viṣama.gandho] C (and TIB); A viṣaya.gandho.] 'kṣobhyasyâdhiṣṭhānam iti || uktaḥ pañcadhā gandha.viṣayaḥ ||
CMP02.063/ pravāho nāma vāyur [Note: nāma vāyur] C (and TIB); A Ø.] jihvām āśritya pañcadhā rasa.viṣayāṁ pālayati [Note: rasa.viṣayāṁ pālayati] rectification (also Pn); A rasa.viṣayāṁ pālayanti; C rasa.kriyāṁ karoti.] | tatra madhura.raso vairocanasya | kaṣāya.raso ratnasambhavasya | kṣāra.raso 'mitābhasya | kaṭu.raso [Note: kaṭu.raso] C, TIB; MS A kaṭu‸raso in the main text, with .ka. inserted in the margin, an acceptable, but unnecessary, correction; Pn kaṭukaraso.] [A:13a]'kṣobhyasya | tiktāmla.lavaṇa.ṣaḍ.rasa.bhedo [Note: tiktāmlalavaṇa.ṣaḍrasabhedo] A tiktām(b/v)la.; C tiktāmlakau rasabhedau; TIB suggests *tiktāmlādi.ṣaḍ.rasa.bhedo (ro tsha ba dang skyur ba la sogs pa'i ro drug gi bye brag).] 'moghasiddher adhiṣṭhānam iti || uktaḥ pañcadhā rasa.viṣayaḥ ||
CMP02.064/ nirvāho nāma vāyuḥ kāyāyatanam āśritya malla.yuddhādi.balotsāha.sāhasa.sañcayaḥ [Note: malla.yuddhādi.balotsāha.sāhasasañcayaḥ] C; A malla.yuddhādi.balotsāha.sāhasasya ca.] pañcadhā sparśa.kriyām [Note: sparśa.kriyām] A sparśa.kriyam.] anupālayati | tatraîkāsana.stha.sparśo [Note: tatraîkāsana.stha.sparśo] C; A tatra ekāsana.stha.sparśo; Pn tatra ekāsana.sthaḥ sparśo.] vairocanasya | āliṅgana.sparśo ratnasambhavasya | cumbana.sparśo 'mitābhasya | cūṣaṇa.sparśo 'moghasiddheḥ | [Page 362] bhaga.liṅga.yoga.sparśād [Note: bhaga.liṅga.yoga.sparśād] rectification; A bhage liṅganasa(ṁ)yogasparśād; C bhagaliṅgayogasparśo; TIB (bhaga dang liṅga'i sbyor ba'i reg bya) follows the reading found in C; Pn bhage liṅga.saṁyoga.sparśād.] rāga.virāga.madhyarāga.svabhāvopalabdhir akṣobhyasyâdhiṣṭhānam iti || uktaḥ pañcadhā sparśa.viṣayaḥ ||
CMP02.065/ rūpa.śabdādibhir mantrī devatāṁ bhāvayet sadêty
CMP02.066/ asya sūtrasyârthaḥ ||
CMP02.067/ || pañca.jñānam adhikṛtyâha || ādarśe pratibimba.darśanam iva yugapat sakala.padārtha.parijñānam ādarśa.jñānaṁ tad vairocanasya | apada.dvipada.catuṣpada.bahupadādi.bahūnām [Note: .bahūnām] C (also Pn); A .bahūnam.] api sattvānāṁ citta.mātratêty [Note: citta.mātratêty] A; C citta.mātrat..] ekākārāvagamaḥ samatā.jñānaṁ tad ratnasambhavasya | skandha.dhātvā[A:13b]di.bāhyādhyātmika.padārthān [Note: skandha.dhātv.ādi.bāhyādhyātmika.padārthān] C (also Pn); A skandha.dhātv.ādi.bāhvādhyātmika.padārthān.] pṛthak pṛthag vibhajya pravivecya sarvaṁ [Note: sarvaṁ] rectification (TIB; also Pn); A sarva; C is unclear, but seems to also sarva.] buddha.mayam iti jñātvā sarva.dharmān bahava iti padma.dalavat pratyavekṣya nirāśaṅkena [Note: nirāśaṅkena] A; C nirviśaṅkena.] viharaṇaṁ [Note: C (and TIB) insert tat.] pra[C:48a]tyavekṣaṇā.jñānaṁ tad amitābhasya | svaparārtha.kriyā.kāya.vāk.citta.vyāpāra.niṣpādana.svabhāvaṁ kṛtyānuṣṭhāna.jñānaṁ [Note: kṛtyānuṣṭhāna.jñānaṁ] A (and TIB); C kṛtyānuṣṭhānaṁ.] tad amoghasiddheḥ [Note: amoghasiddheḥ] C (also Pn); A āmoghasiddheḥ.] | kāya.vāk.cittāvaraṇa.saṁśodhanaṁ [Note: kāya.vāk.cittāvaraṇa.saṁśodhanaṁ] C (and TIB; also Pn); A kāya.vāk.cittāvatāraṇaṁ saṁśodhana.] karma.janma.vinirmuktaṁ [Note: karma.janma.vinirmuktaṁ] rectification; MS A clearly .jarmma.; the reading in C is less clear, either .jarmma. or .janma.; Pn (presumably after TIB) karma.kleśa.vinirmuktaṁ.] śubhāśubhādi.vikalpa.vāsanā.saṁśodhanaṁ suviśuddha.dharmadhātu.jñānaṁ tad akṣobhyasyâdhiṣṭhānam iti ||
[Page 363]CMP02.068/ ata āha [Note: ata āha] C; A atrāha; TIB suggests *ataḥ (de bas na).] ||
CMP02.073/ kulāḥ śata.vidhāḥ proktā
CMP02.074/ ity asya sūtrasyârthaḥ ||
CMP02.075/ || vajraśiṣya uvāca || śata.kulānukrame[A:14a]ṇa sarva.tathāgata.paramāṇu.parighaṭita.mūrtir ity apagata.saṁśayaḥ [Note: apagata.saṁśayaḥ] AC; Pn apagataḥ saṁśayaḥ.] | kathaṁ punaḥ saṅkṣepeṇa pañcadhā bhavanti [Note: bhavanti] A (and TIB); C bhavantīti.] ||
CMP02.076/ || vajragurur āha || catvāro dhātavaḥ śarīra.piṇḍam abhinirvartayanti [Note: abhinirvartayanti] C abhinirvarttayanti; A abhinivarttayanti.] | dhātu.samavāyād bhautikā bhavanti [Note: bhautikā bhavanti] A bhautikā bhavanti, with ḥ written in immediately above and between the two words; C bhautikās sambhavanti; Pn bhautikāḥ bhavanti.] | tasmād ye rūpa.skandhādi.bhautikās tathāgata.kulīnās te [Note: tathāgata.kulīnās te] rectification (also Pn); A tathāgatakulīnāṁs te; C tathāgatakulīnāḥ.] pṛthivī.dhātau saṅgraham upayānti | evaṁ ratna.kulīnā [Note: ratna.kulīnā] C; A ratna.sambhava.kulīnāṁs te; Pn ratnasambhava.kulīnās te.] ab.dhātau [Note: abdhātau] C (also Pn) 'bdhātau; A 'pdhātau.] | padma.kulīnās [Note: padma.kulīnās] C (also Pn); A padmakulīnāṁs.] tejo- [Page 364] dhātau | karma.kulīnā vāyu.dhātau | vajra.kulīnā vijñāna.dhātau saṅgṛhītā bhavanti || anena nyāyena sva.kāya.maṇḍale bhūta.bhautika.bhedena śatadhā rāśayaḥ punaḥ pañca.guhya.mahātattvātmakā [Note: pañca.guhya.mahātattvātmakā] A (and TIB); C not entirely clear, perhaps pañca.guhya.mahābhūtātmakā.] bhavanti ||
CMP02.077/ ata āha [Note: ata āha] A; C atrâha.] || śrī.guhyasamāje ||
CMP02.080/ amum evârthaṁ dyotayann āha sarva.rahasya.tantre [Note: sarva.rahasya.tantre] C (and TIB; also Pn); A sarvaharahasyatantre.] ||
CMP02.083/ kha.sama.tantre [Note: kha.sama.tantre] rectification (also Pn); AC both khasamātantre.] 'py āha ||[A:14b]
[Page 365]
CMP02.086/ saṅkṣepeṇa tu pañcadhā
CMP02.087/ ity [Note: pañcadhêty] C; A pañcadhā ity.] asya sūtrasyârthaḥ ||
CMP02.088/ || vajraśiṣya uvāca || pañcākārās tu punaḥ kathaṁ tri.vidhatāṁ [Note: punaḥ kathaṁ tri.vidhatāṁ] A; C punaḥ kathaṁ punas trividhatāṁ.] yānti ||
CMP02.089/ vajragurur āha || ratnasambhavaḥ kāya.vajreṇa sahâdvayo bhavati | amoghasiddhir vāg.vajreṇa sahâdvayo bhavati | akṣobhyaḥ ṣaṣṭha.tathāgatena [Note: ṣaṣṭha.tathāgatena] A; C ṣaṣṭhaṁ tathāgatena.] sahâdvayo bhavati | evaṁ śata.kulam ārabhya yāvat pañca.kulātma[C:48b]kā buddha.bodhisattvāḥ [Note: buddha.bodhisattvāḥ] A; C buddhābodhisattvāḥ.] sva.kāya.vāk.citte [Note: sva.kāya.vāk.citte] A; C possibly svakāyavākcitta..] saṅgrahaṁ gacchanti [Note: gacchanti] C (also Pn); A gaccheanti.] | yathôktaṁ bhagavatā śrī.guhyasamāja.mahāyoga.tantre ||
CMP02.095/ śrī.sarva.buddha.samāyo[A:15a]ga.ḍākinī.jāla.saṁvara.mahāyoga.tantre [Note: śrī.sarva.buddha.samāyoga.ḍākinī.jāla.saṁvara.mahāyoga.tantre] C; A śrī.sarva.buddha.samāgama.yoga.ḍākinī.jāla.saṁvara.mahāyoga.tantre.] 'pîmam arthaṁ dyotayann āha ||
[Page 366]
CMP02.096/ na yogaḥ pratibimbeṣu niṣiktādiṣu jāyate |CMP02.097/ bodhi.citta.mahā.yogād yoginas [Note: bodhicitta.mahāyogād yoginas] A bodhicitta.mahāyo‸ginas in the main text, but the missing syllables .gādyo. are written in the margin above; C bodhisattva.mahodyogāt yoginaḥ; Pn bodhicitta.mahāyoga.yoginas.] tena devatāḥ || [Note: devatāḥ] rectification (also Pn); AC both devatā.]
CMP02.101/ ity asya sūtrasyârthaḥ ||
CMP02.102/ || vajraśiṣya uvāca || sarva.kulātmakā [Note: sarva.kulātmakā] AC; Pn sarva.kulātmakāḥ.] buddha.bodhisattvāḥ [Note: buddha.bodhisattvāḥ] A (and TIB); C sarva.buddha.bodhisattvāḥ.] sva.kāya.vāk.citte [Note: sva.kāya.vāk.citte] C (and TIB); A sva.kāya.vāk.cittena.] saṅgṛhītā ity apagata.saṁśayaḥ [Note: apagata.saṁśayaḥ] AC; Pn apagataḥ saṁśayaḥ.] | kula.trayaṁ [Note: C inserts tu.] punaḥ kathaṁ tri.vajrābhedyātmakaḥ kāya.vajro bhavati brūhi bhagavan brūhi [Note: brūhi bhagavan brūhi] C brūhi bhagavan; A vyūhi bhagavan vyūhi.] vajraguruḥ [Note: vajraguruḥ] A; C vajraguro.] śāstā [Note: śāstā] A; C śāstṛ.] ||
CMP02.103/ vajragurur āha || sādhu sādhu mahāsattva sāmājikānāṁ hitārthāya kāya.vivekasya paryantaṁ paripṛcchasi | tasmāc chṛṇv [Note: tasmāc chṛṇv] AC; Pn tasmāt śṛṇv.] ahaṁ te kāya.vāk.cittasyânyonya.hetuka.tvaṁ pratipādya kāya.vajra.samādhau pratiṣṭhāpayāmi [Note: pratiṣṭhāpayāmi] A; C pratiṣṭhāpayami.] ||
[Page 367]CMP02.106/ uktaṁ bhagavatā śrī.guhya[A:15b]samāje |
CMP02.107/ asyâyam abhiprāyaḥ | tatra kāya.vajradhare sati tālvoṣṭha.puṭe [Note: tālvoṣṭha.puṭe] AC; Pn tālvauṣṭha.puṭe.] jihvā.sāmagrīṁ prāpya vāg.vajrasya pravṛttir [Note: pravṛttir] C (also Pn); A pravṛrttir.] bhavati | tatra citta.vajraḥ prerako bhavati | evaṁ tri.vajra.samavāyān mano.hlādana.karīṁ siddhiṁ sampādayed ity arthaḥ |
CMP02.108/ evaṁ kāya.vāk.citta.vinābhāva.lakṣaṇaṁ [Note: kāya.vāk.citta.vinābhāva.lakṣaṇaṁ] rectification; AC (also Pn) kāya.vāk.cittāvinābhāva.lakṣaṇaṁ.] nirūpya | idānīṁ tri.vajrābhedya.lakṣaṇaṁ vyavasthāpyate |
CMP02.110/ uktaṁ śrī.guhyasamāje | prakṛti.śuddho 'ham [Note: prakṛti.śuddho 'ham] C; A prakṛti.suddho ham; Pn prakṛti.siddho 'ham.] ity ātmanā [Note: ātmanā] A; C ātmano.] dārḍhyam [Note: dārḍhyam] C (also Pn); A dārḍhyām.] utpādya tri.vajrābhedyātmānaṁ mahā.vajradharam adhimu[C:49a]ñced ity adhiṣṭhāna.yoga ity ucyate [Note: ity ucyate] A; C ucyate iti.] ||
CMP02.111/ || kāya.viveka.melāvana.saṁśaya.paricchedo [Note: .melāvana.] rectification; AC .melāvaṇa..] dvitīyaḥ ||
CMP03.001/ || vajraśiṣya uvāca || kāya.viveka.śikṣāyāṁ apagata.saṁśayaḥ [Note: .śikṣāyāṁ apagata.saṁśayaḥ] C; A .śikṣayāpagata.saṁśayaḥ; Pn .śikṣayāpagataḥ saṁśayaḥ.] | kathaṁ [Note: C inserts punar; A (and TIB) Ø.] bhagavan vāg.viveke [Note: vāgviveke] C; A vāgvivekaṁ.] śikṣitavyaṁ kathaṁ pratipattavyam | brūhi bhagavān [Note: bhagavān] A bhagavāṁ; C (also Pn) bhagavan.] vajra.guruḥ śāstā [Note: vajraguruḥ śāstā] A; C vajraguroḥ śāstur.] ||
CMP03.002/ vajragurur āha || sādhu sādhu mahāsattva | skandha[A:16a].dhātv.āyatanādy.anantarokta.kāya.vivekas [Note: .anantarokta.] A; C .antarokta..] tatra devatā.vinyāsaś ca sarveṣāṁ sādhāraṇam sthūla.yoga.tvāt | vāgvivekas tu yogi.jñānam [Note: yogi.jñānam] AC; Pn yo hi jñānam.] atisūkṣmaṁ [Note: atisūkṣmaṁ] A (and TIB); C iti śūkṣmaṁ.] mahāyānikānām aviṣayaḥ | [Note: aviṣayaḥ |] A; C aviṣayo.] vajrayānikānām apy utpattikrama.cāriṇām agocaraḥ sūkṣma.yoga.tvāt | tasmād yatnataḥ śṛṇv ahaṁ te vistareṇa vyākhyā.tantrānusāreṇa [Note: vyākhyā.tantrānusāreṇa] C (also Pn); A vyākhyāt | ntrānusāre‸, with ṇa written in upper margin.] vāgvajra.samādhiṁ pratibodhayāmi [Note: pratibodhayāmi] A; C prabodhayāmi. TIB so sor (usually prati.).] |
CMP03.003/ tatra kulāḥ śata.vidhāḥ proktā ity.ādi.pūrvokta.sūtraṁ kāya.vāk.citta.vivekasyâpi sādhāraṇam | tatra vāgviveko nāma mantra.tattvam | tac ca vāyu.tattvānupūrveṇa [Note: vāyutattvānupūrveṇa] A (and TIB); C vāyutvānupūrveṇa.] vinā na jñāyate [Note: jñāyate] A; C prajñāyate.] | vāyu.tattvaṁ nāma [Note: vāyu.tattvaṁ nāma] C (also Pn); A vāyu.tattvānnāma.] [Page 370] prāṇāyāmaḥ | ato vāyu.tattvasyôddeśa.padaṁ śrī.guhya.samājād avatāryate |
CMP03.006/ idaṁ vajra.padaṁ neya.nītārtha.bhedena dvi.vidha.devatā.yogasyâpi [Note: dvividha.devatāyogasyâpi] C (and TIB); A dvividhan devatāyogasyāpi (Pn dvividhaṁ devatāyogasyāpi).] yujyate | tatrôtpattikrama.bhāvako nāsāgre sarṣapa.phala.pramāṇaṁ sva.devatā.cihnaṁ sva.citta.dṛḍhī.karaṇārthaṁ[A:16b] bhāvayed iti [Note: iti] C (and TIB); A itri.] sūkṣma.yoga.vyapadeśaḥ |
CMP03.007/ anenaîva niṣpanna.krama.samādhi.samāgatānāṁ sūkṣma.yogam āha | ālikālibhiḥ [Note: ālikālibhiḥ] A; C ālikalibhiḥ.] strī.pun.napuṁsaka.rūpeṇa try.akṣaraṁ [Note: tryakṣaraṁ] C (also Pn); A tryakṣara.] niṣpādya | akṣara.trayam api praveśa.sthiti.vyutthāne [Note: praveśa.sthiti.vyutthāne] C (and TIB); A praveśya.sthiti.vyutthāne, though the .śya. seems to have been corrected to .śa.; Pn follows uncorrected reading of A.] niyojya catur.maṇḍala.krameṇa prāṇāyāmātmakaṁ [Note: prāṇāyāmātmakaṁ] C; A prāṇāyātmakaṁ; Pn prāṇāyā[mā]tmakaṁ.] vajra.jāpaṁ kuryād iti ||
CMP03.008/ imam arthaṁ dyotayann āha ||
CMP03.009/ pañca.jñāna.mayaṁ śvāsaṁ pañca.bhūta.svabhāvakam |CMP03.010/ niścārya padma.nāsāgre piṇḍa.rūpeṇa kalpayet |CMP03.011/ pañca.varṇaṁ mahā.ratnaṁ prāṇāyāmam iti smṛtam
CMP03.012/ ity uktaṁ samājottare [Note: samājottare] A (and TIB); C śrīsamājottare.] ||
[Page 371]CMP03.013/ eṣām uddeśa.padānāṁ nirdeśam [Note: nirdeśam] A nirddeśam; C pratinirdeśam.] āha | sandhyā.vyākaraṇa.samāja.vyākhyā.tantre [Note: sandhyā.vyākaraṇa.samāja.vyākhyā.tantre] rectification; C sandhā.vyākaraṇa.samāja.vyākhyā.tantre; A sandhyā.vyākaraṇa.mahā.vyākhyā.tantre.] ||
CMP03.014/ atha bhagavān mahā.vajrī vajra.jāpārtha.bhāṣiṇam |CMP03.017/ lokottaraṁ kathaṁ nāma pratipatsyanty āgāmikāḥ ||CMP03.018/ sarva.dṛṣṭi.prahāṇāya tvayā dharmo hi deśitaḥ |CMP03.020/ uktam arthaṁ na budhyanti sandhyāya.vākya.mohitāḥ |CMP03.022/ atha bhagavān viśvo vajrapāṇiṁ vadet tataḥ |CMP03.024/ bodhicittaṁ bhaved vāyur ambare ca vyavasthitaḥ [Note: vyavasthitaḥ] C (also Pn); A vyavasthitāḥ.] |CMP03.025/ prāṇa.bhūtaś ca sattvānāṁ pañcātmā daśa.sañjñakaḥ ||[Page 372]CMP03.034/ sukha.duḥkhādiko dharmo bījād eva vidhīyate |CMP03.036/ prajñopāyaika.yogena bodhicittaṁ jagad bhavet |CMP03.038/ divā.rātri.vibhāgena candra.sūrya.prayogataḥ |
CMP03.041/ vajraśiṣya uvāca || vāyuḥ [Note: vāyuḥ] A; C vāyu.] pañcātmā daśa.sañjñaka ity uktam | anukampām upādāya brūhi bhagavann ekaikasya vāyoḥ sañjñāntaram ||
[Page 373]CMP03.042/ vajragurur āha || anantarokta.vyākhyā.tantreṇaîva [Note: anantarokta.vyākhyātantreṇaiva] C; A anantaroktaṁ vyākhyātantreṇaiva.] nirdiṣṭaṁ tad darśayāmaḥ ||
CMP03.043/ atha bhagavān sarva.tathāgatān sarva.bodhisattvāṁś ca tathaîva ca praviśya toṣanārthāya tathāgatādhipater daśa.vāyūn āha || [Note: atha bhagavān sarva.tathāgatān sarva.bodhisattvāṁś ca tathaiva ca praviśya toṣaṇārthāya tathāgatādhipateḥ daśa.vāyūn āha ||] emendation; A atha tathāgatāḥ sarva.bodhisattvāñ caiva ca praviśya toṣaṇarthāya tathāgatādhipaśyate ||; C atha bhagavān sarva.tathāgatān sarva.bodhisattvāṁś ca tathaiva ca praviśya toṣanārthāya daśa.vāyūn āha |; Pn atha tathāgatāḥ sarva.bodhisattvāś caiva ca praviśya toṣanārthāya tathāgatādhipateḥ |. The Tibetan translation treats this as a verse: de nas de bzhin gshegs pa kun dang | de bzhin byang chub sems dpa' rnams | de bzhin gshegs pa bdag po de | mnyes bya'i phyir ni zhugs par 'gyur ||.]
CMP03.047/ ete daśa vāyavaḥ śrī.sarva.buddha.samāyoga.ḍākinī.jā[C:50a]la.saṁvara.naye [Note: śrī.sarva.buddha.samāyoga.ḍākinī.jāla.saṁvara.naye] C; A śrī.sarva.buddha.samāgama.yoga.ḍākinī.jāla.saṁvara.naye.] yena yena rutenôktās [Note: rutenoktās] A rutena uktās; C rutenoktāḥ.] tāṁs tān apy [Note: tāṁs tān apy] rectification (also Pn); A tānastān apy; C tān tān apy.] āha ||
[Page 374]CMP03.050/ etāni daśa nāmāni vajra.mukhī.mahāyoga.tantre 'pi[A:18a] yathārutārthena daśa.vāyūn prāha || prāṇāpānodāna.samāna.vyānodvāha.vivāha.saṁvāha.pravāha.nirvāhāś cêti ||
CMP03.051/ vajraśiṣya uvāca || prāṇādi.daśa.vāyavo 'smin kāye kutra prativasanti [Note: prativasanti] A; C prativeśanti.] | kiṁ kurvanti ca brūhi bhagavan vajraguruḥ śāstā [Note: vajraguruḥ śāstā] A; C vajraguru śāstaḥ.] ||
CMP03.052/ vajragurur āha || pañca vāyavaḥ kāya.vibhāge sthitvā kāya.vyāpāraṁ kurvanti | pañca vāyavaś cakṣur.ādy.āyatane sthitvā indriya.vyāpāraṁ kurvanti |
CMP03.053/ tatra prāṇo hṛdi.stho [Note: hṛdistho] C; A hṛdastho; Pn hṛdayastho.] 'kṣobhyas tathāgataḥ | apāno guda.stho ratnasambhavas tathāgataḥ | udānaḥ [Note: udānaḥ] C (also Pn); A udāna.] kaṇṭha.stho 'mitābhas tathāgataḥ | samāno nābhi.stho 'moghasiddhis tathāgataḥ | vyānaḥ sarva.sandhi.stho [Note: sarva.sandhi.stho] A (and TIB); C sarvāṅgasandhistho.] vairocanas tathāgata iti || udvāho rūpam | vivāhaḥ [Note: vivāhaḥ] A (and TIB); C vivāhaś ca.] śabdaḥ | saṁvāho [Note: saṁvāho] A (and TIB); C evaṁ saṁvāho.] gandhaḥ | pravāho rasaḥ | nirvāhaḥ [Note: nirvāhaḥ] C (also Pn); A nirvāha.] sparśaś cêti |
[Page 375]CMP03.054/ ete daśa vāyavaḥ punar ucchvāsa.praśvāsā [Note: ucchvāsa.praśvāsā] C (also Pn); A uśvāsa.praśvāsā.] bhavanti | te ca punar vāyavyādi.catur.maṇḍalātmakā bhavanti || te ca punaś catur.devy.ātmakā bhavanti | te ca punaḥ pañca.bhūtātmakā bha[A:18b]vanti | te ca punar ādarśādi.pañca.jñānātmakā bhavanti | te ca punaḥ sitādi.pañca.raśmy.ātmakā [Note: .pañcaraśmyātmakā] C (and TIB; also Pn); A .pañcarasmātmakā] bhavanti | te ca punaḥ pañca.tathāgatātmakā bhavanti | te ca punas try.akṣarādhāro [Note: try.akṣarādhāro] AC; Pn try.akṣarādhārā.] bhūtvā praveśa.sthiti.vyutthāna.krameṇa vajra.jāpaṁ kārayanti | te ca punar vāyavo 'kārasyâdhāro [Note: 'kārasyâdhāro] AC; Pn 'kārasyādhārā.] bhūtvā aśeṣa.vāk.pravyāhāraṁ [Note: aśeṣa.vāk.pravyāhāraṁ] A 'śeṣavākpravyāhāraṁ; C aśeṣavākyapravyāhāraṇaṁ. The Tibetan translation seems to follow the latter.] kārayanti | te ca punar anāhataṁ vyāpya [Note: anāhataṁ vyāpya] A; C āhātaṁ prāpya.] niḥsvabhāvā bhavanti ||
CMP03.055/ vajraśiṣya uvāca || kathaṁ bhagavann ete [Note: ete] A; C eta.] daśa vāyava ekāneka.svabhāvena divā.rātrau sva.kāye spharaṇa.saṁharaṇaṁ kurvanti | brūhi bhagavān [Note: bhagavān] rectification; AC bhagavan.] vajraguruḥ śāstā [Note: vajraguruḥ śāstā] A; C vajraguror śāstaḥ.] ||
CMP03.056/ vajragurur āha || sādhu sādhu mahāsattva śrī.tattva.saṅgrahādau mūla.tantre côtta[C:50b]ra.tantre ca vāyu.tattvaṁ na vispaṣṭenôktam | sandhyāya.bhāṣita.tvāt [Note: sandhyāya.bhāṣitatvāt] A; C sandhyābhāṣitatvāt.] | vyākhyā.tantre tu yathā.rutena bhāṣitaṁ tad avatāryate ||
[Page 376]CMP03.061/ [Note: From this point until the line ``vajranāthasya sañcaret'' corresponds to the DK redaction of the Vajramālā in the Twelfth Chapter, ``Explanation of Wind Reality,'' from 222b7 to 223a2.
This is also the section (plus one following verse, ``sarvadhātūn samuddhṛtya,'' etc.) which corresponds to the verses cited in the same context in the — Pañcakrama. The Sanskrit for these verses runs: ūrdhvaghrāṇād viniḥkrānto vāma.dakṣina.dvandvataḥ | stabdhaś ceti caturdhā syād velā tv ādhyātmikā smṛtā || kaṇṭha.hṛn.nābhi.guhyābje gatyāgatiṁ vinirdiśet | vihared ardhayāmikaṁ paripāṭyā yathākramam || dakṣiṇān nirgato raśmir hutabhuṅ.maṇḍalaṁ ca tat | raktavarṇam idaṁ vyaktaṁ padmanātho 'tra devatā || vāmād vinirgato raśmir vāyu.maṇḍala.sañjñitaḥ | harita.śyāma.saṅkāśaḥ karmanātho 'tra devatā || dvābhyāṁ vinirgato raśmiḥ pītavarṇo mahādyutiḥ | māhendra.maṇḍalaṁ caitad ratnanātho 'tra devatā || stabdho manda.pracāras tu sita.kundendu.sannibhaḥ | maṇḍalaṁ vāruṇaṁ caitad vajranātho 'tra devatā || sarva.dehānugo vāyuḥ sarvaceṣṭa.pravartakaḥ | Vairocana.svabhāvo 'sau mṛta.kāyād viniścaret ||. See PK I.17–23.]dakṣiṇāt pra[A:19a]saro dhātur hutabhug.maṇḍalaṁ [Note: hutabhug.maṇḍalaṁ] A, C and SUT; Pn hutabhuṅ.maṇḍalaṁ.] ca vai [Note: ca vai] AC; SUT sthittaḥ and gives also variant readings sthita, ca vai, caiva, caivaḥ, cava, and caret.] |CMP03.063/ vāmāc ca prasaro dhātur vāyu.maṇḍala.niḥsṛtaḥ |[Page 377]CMP03.065/ dvandvasya prasaro dhātuḥ kanaka.varṇa.sannibhaḥ [Note: kanaka.varṇa.sannibhaḥ] C and SUT; A kanakavarṇasya sannibhaḥ; Pn follows uncorrected reading of A.] |CMP03.066/ māhendra.maṇḍalaṁ caîva ratna.nāthasya sañcaret ||CMP03.067/ stabdho na prasaro [Note: na prasaro] A; C and SUT manda.prasaro.] dhātuḥ kṣaṇād vāruṇa.maṇḍalam [Note: .maṇḍalaṁ] C and SUT; A .maṇḍalaḥ.] |CMP03.068/ śuddha.sphaṭika.saṅkāśaṁ vajra.nāthasya sañcaret ||
CMP03.073/ ity uktaṁ bhagavatā vajramālā.mahāyoga.tantre [Note: vajramālā.mahāyoga.tantre] C (and TIB); A vajramālā.yoga.tantre.] | asyāyam arthaḥ [Note: asyāyam arthaḥ] AC; Pn asyāyamamarthaḥ.] || vajra.padmayor [Note: vajra.padmayor] A; C padma.vajrayor.] nāsikābhyāṁ raśmiṁ viniścaret | ūrdhva.gataḥ saṁvṛti.nāsāgrād vāma.dakṣiṇa.dvandva.stabdha.krameṇa niścarati |
CMP03.074/ tatrâyaṁ kramaḥ | vāma.ghrāṇād vinirgato vāyur amoghasiddhis tathāgataḥ | vāyu.svabhāvo vāyavya.maṇḍalaṁ harita.śyā[A:19b]ma.raśmi.svarūpam iti || dakṣiṇa.ghrāṇāt sañcarito vāyur amitābhas tathāgataḥ | tejaḥ.svabhāvo 'gni.maṇḍalaṁ rakta.raśmi.svabhāvam [Note: 'gni.maṇḍalaṁ rakta.raśmi.svabhāvam] AC; Pn 'gni.maṇḍala.rakta.raśmi.svabhāvaḥ.] | ghrāṇa.dvandvād [Note: ghrāṇa.dvandvād] C; A dvandvād ghrāṇād.] vinirgato vāyū ratnasambhavo māhendra.maṇḍalaṁ pīta.raśmi.svabhāvam [Note: pītaraśmisvabhāvaṁ] A; C pītaṁ raśmisvabhāvaṁ.] || stabdho manda.pracāro vāyur akṣobhyaḥ [Note: akṣobhyaḥ] AC; Pn akṣobhyas tathāgataḥ; TIB suggests *akṣobhyasvabhāvaḥ (mi bskyod pa'i ngo bo nyid).] | [Page 378] svacchābdhatu.svabhāvo [Note: svacchābdhātu.svabhāvo] C; A svabhāvaṁ |; Pn Ø; TIB suggests svaccha.. Original reading was likely svacchā.svabhāvo, with .abdhātu. subsequently added as an editorial gloss.] vāruṇa.maṇḍalaṁ śveta.raśmi.svabhāvam | catvāri dhātu.maṇḍalāni vyāno vyāpto vāyur na niścarati [Note: vāyur na niścarati raśmiḥ] A; C vāyur na nirgato vyāpta.raśmiḥ. TIB seems to follow C.] raśmiḥ śrī.vairocanas tathāgataḥ kha.sama.svabhāvaḥ |
CMP03.075/ kintv ekaiko raśmir viniścaret | pañca.pañca.raśmir vinirgacchati [Note: vinirgacchati] C; A niścati; Pn niścarati.] | ekena dhātu.maṇḍalena catvāro dhātavo vyāptā [Note: vyāptā] A; C vyāpta.] iti || ekaikasminn api maṇḍale [Note: ekaikasminn api maṇḍale] A (and TIB); C ekaika.raśmi.maṇḍale.] try.akṣara.mantrā[C:51a]dhipatiḥ praveśādi.krameṇa svayam eva satataṁ japed iti || saṅkṣepato vāyu.tattvam uktaṁ [Note: vāyu.tattvam uktaṁ] C vāyutattvam uktam iti; A vāyu.tattva uktaḥ.] ||
CMP03.076/ vajraśiṣya uvāca || guru.pāda.prasādād [Note: guru.pāda.prasādād] A; C vajra.guru.pāda.prasādād.] vāyu.tattvam āgamādhigamābhyāṁ [Note: vāyu.tattvam āgamādhigamābhyāṁ] C vāyu.tattvaṁ āgamādhigamābhyāṁ; A vāyu.tattvāgamamadhigamābhyāṁ.] suśikṣito 'ham | adhunā mantra.tattvasya lakṣaṇaṁ jñātum icchāmi | anukampām upādāya nirdiśatu [Note: nirdiśatu] C (also Pn); A nirdiśayatu.] bhagavān vajraguruḥ [Note: vajraguruḥ] A; C vajraguru.] śāstā ||
CMP03.077/ vajragurur āha ||[A:20a] sādhu sādhu mahāsattva mantra.tattvaṁ nāma tattva.saṅgrahādau mūla.tantre côttara.tantre ca kevalaṁ mantra.mātram udīritaṁ mantroddhāro na pradarśitaḥ | [Note: pradarśitaḥ] A; C darśito.] vyākhyā.tantre tu mantroddhāro mantra.saṅketo mantrārtho mantra.tattvaṁ ca [Note: ca] C (also Pn); A Ø.] bhagavatā [Page 379] sadbhāvena vivṛtam || ato vyākhyā.tantram anadhigatā [Note: vyākhyā.tantram anadhigatā] A; C vyākhyātantrānadhigatā.] bāhya.mantra.parāyaṇā [Note: bāhya.mantra.parāyaṇā] A; C bāhyamantraparāyaṇāḥ |.] na prajānanti | tasmād yatnataḥ śṛṇu vyākhyā.tantrānusāreṇa mantra.tattvaṁ te pratibodhayāmi [Note: pratibodhayāmi] A; C prabodhayāmi.] |
CMP03.078/ tatra sarpādi.mantrā ālikāli.samudbhavāḥ [Note: sarpādi.mantrā ālikāli.samudbhavāḥ] C; A sarpyādimantrā alikālisamudbhavās. As sarpa. is well-attested in, e.g., PU, I follow C here. Pn tatra(tre)me'rcādimantrā ālikālisamudbhavās.] | teṣāṁ tattvam anāhatodbhavaṁ try.akṣaram | yasmāt sarvamantrāḥ [Note: sarva.mantrāḥ] A; C sarve mantrāḥ.] strī.pun.napuṁsaka.svabhāvā [Note: .svabhāvā] A; C .svabhāvāḥ.] yathālabdhopadeśena [Note: yathālabdhopadeśena] A; C yathopalabdhopadeśena.] try.akṣare praviśanti | tena [Note: tena] C (and TIB; also Pn); A te‸, with na written in upper margin.] try.akṣaraḥ sarva.mantrādhipatiḥ | te ca punar ekaikaśo [Note: ekaikaśo] C; A ekaiko.] 'nāhatena saha tribhis tribhir akṣarair niṣpannāḥ |
CMP03.079/ adhunā 'kṣara.trayasya vyāpāro [Note: 'kṣara.trayasya vyāpāro] A 'kṣara.trayasya vyāpārā; C akṣara.vyāpāro; Pn 'kṣara.trayasya vyāpārān(rā).] nirdiśyate [Note: nirdiśyate] AC; Pn nirdiśyante.] | tatra tāvat trisaṁyogād devatā.mūrtiṁ [Note: devatā.mūrtiṁ] rectification (also Pn); AC devatāmūrti.] niṣpādayati | sa eva praveśa.sthiti.vyutthāna.krameṇa deham aharniśaṁ dhārayati [Note: dhārayati] emendation (also Pn); C dhārayanti; A dhārayanti. C adds here: etad vādyety arthaḥ | anutpādaḥ |.] | sa evâlikālibhiḥ saha dvayendriya.samāpatti[A:20b].kāle 'dhomukho bhūtvā guhya.nāsikā.cchidrāc chukra.rūpeṇa vinirgatya [Note: vinirgatya] A; C nirgatya.] sattva.dhātūn utpādayati [Note: utpādayati] C (also Pn); A utpādayanti.] | sa eva prāṇāyāmena saha punar ūrdhvaṁ gatvā indriya.dvāraṁ [Note: gatvā indriya.dvāraṁ] AC; Pn gandhendriya.dvāraṁ.] prabodhya saṁvṛti.ghrāṇa- [Page 380] dvārād [Note: saṁvṛti.ghrāṇa.dvārād] A (and TIB); C saṁvṛti.dvāra.ghrāṇa.dvārāt.] vāma.dakṣiṇādi.krameṇa nirgatyânābhogena vajra.jāpaṁ kṛtvā pūrva.karmāvaraṇaṁ viśodhayati [Note: viśodhayati] C (also Pn); A viśodhayanti.] | sa evâhorātra.krameṇa japa.saṅkhyām upalakṣya [Note: upalakṣya] AC; Pn upalabhya.] vāruṇādi.maṇḍalodaye [Note: vāruṇādi.maṇḍalodaye] C; A vāruṇyādi.maṇḍalodaye, though it may have been corrected.] sitādi.varṇam āśritya śāntikādi.sarva.karmāṇi karoti | sa evâkṣara.rūpeṇa parikalpito [Note: parikalpito] AC parikalpite; Pn parikalpite.] nâbhiṣpandita.jihvāgrêtyādi.vāgjāpa.lakṣaṇena [Note: nābhiṣpandita.jihvāgretyādi.vāgjāpa.lakṣaṇena] rectification (STTS); A nābhispanditajihvāgreṇa‸vāgjāpa.lakṣaṇena, but I cannot recognize the inserted syllables; C nābhispandita.jihvāgreṇetyādi.vāgjāpa.lakṣaṇe; Pn nābhispandita.jihvāgreṇa kṛtyetyādi.vāgjāpalakṣaṇena.] jāpaṁ [Note: jāpaṁ] C; A japaṁ.] kṛtvā bāhya.varṇādi.kriyām āśritya śāntikādi.sarva.karmāṇi karoti [Note: karoti] C (also Pn); A kurvanti.] | [C:51b]sa eva try.akṣara.śodhana.bodhana.jvalana.krameṇâhāraṁ [Note: tryakṣara.śodhana.bodhana.jvalana.krameṇāhāraṁ] A; C .jvālana.; Pn .krameṇā' 'hāraṁ.] viśodhya nirāmayaṁ karoti [Note: karoti] C (also Pn); A karotti.] | evaṁ kaḍevarāvasthāyāṁ [Note: kaḍevarāvasthāyāṁ] A; C kalevarāvasthāyāṁ; Pn kṛte varāvasthāyāṁ.] sarvaṁ kṛtvā paryante 'nāhate praviśya punar api prākṛta.deham āśritya tathaîva sarvaṁ karoti [Note: karoti] C (also Pn); A karotti.] ||
CMP03.080/ idānīṁ try.akṣarotpattim āha || bhagavān [Note: bhagavān] A; C (and TIB) Ø.] sandhyā.vyākaraṇa.mahāyoga.tantre ||
[Page 381]CMP03.081/ ekādir nava.madhye tu daśabhir yo na badhyate |CMP03.087/ bhūtāntena samāyuktaṁ kalādi.ṣoḍaśe sthitam [Note: kalādiṣoḍaśe sthitam] A; C kalādiṣoḍaśaiḥ sthitam] |CMP03.088/ pañca.pañcaka.saṁyuktaṁ catus.traya.niyojitam ||CMP03.089/ sānusvāraṁ sadīrghaṁ ca guṇa.saṁyoga.lopavat |CMP03.090/ hrasvaṁ samasta.vākyaṁ syān na cânekaṁ na caîkakam ||CMP03.091/ yakārārthena yat kiñcit kartavyaṁ siddhim icchatā |CMP03.092/ rephādi.tritayenaîva jagat.kāryaṁ pravartate ||[Page 382]CMP03.099/ pravyāhāram [Note: pravyāhāram] C; A pratyāhāram. PK has both of these readings in its MS tradition; Mimaki and Tomabechi favor pravyāhāraṁ; PKṬ pratyāhāraḥ; PKṬYM pravyāhāraṁ. I here read pravyāhāram, as this term is found elsewhere in CMP.] idaṁ mantraṁ niḥsvabhāva.svabhāva.jam |CMP03.100/ tataḥ pariṇataṁ rūpaṁ yad devatopalambhakam [Note: devatopalambhakam] rectification (PKṬ and PKṬYM); A reads devatopalambh(a/i)kam (vowel has been corrected—seemingly from a to i, but uncertain); C devatopalabdhikam; PK .upalambhakaṁ (variants: .upalambhikaṁ/.upalabhikaṁ); PN daivatopalambhakaṁ.] ||CMP03.103/ tad eva tritayaikaṁ syād anirgamam anāgamam |CMP03.105/ try.adhva.vid.ākṛta.saṅkalpam [Note: try.adhva.vid.ākṛta.saṅkalpam] AC; Pn try.adhva.vidā'kṛta.saṅkalpam.] ākāśābheda.lakṣaṇam |CMP03.106/ pāramārthikam evêdaṁ pratyātmavedya.lakṣaṇam ||[Page 383]CMP03.113/ tad itthaṁ guhya.sandhyāyāṁ sūkṣma.yogaṁ prakāśitam |CMP03.114/ dhyānādhyayana.vītaṁ tu tathâpi japa ucyate ||
CMP03.115/ ity adhyātma.mantra.tattvam [Note: adhyātma.mantra.tattvam] C; Pn (who worked exclusively from A) adhyātma.maitra.tattvam; on my reading A has ādhyātma.mentra.tattvam.] ucyate [Note: ucyate] C; A ity ucyate.] ||[A:22a]
CMP03.116/ vajraśiṣya uvāca || ādhyātmika.vāg.akṣara.pravṛtti.kāraṇe [Note: ādhyātmika.vāg.akṣara.pravṛtti.kāraṇe] rectification (also Pn); A adhyātmika.vāgakṣara.pravṛtti.kāraṇe; C ādhyātma.vāg.akṣara.pravṛtti.karaṇe.] 'pagata.saṁśayaḥ [Note: 'pagata.saṁśayaḥ] AC; Pn 'pagataḥ saṁśayaḥ.] | api ca hrasvaṁ samasta.vākyaṁ [Note: samasta.vākyaṁ] AC; Pn samastaṁ vākyaṁ.] syād ity uktaṁ bhagavatā tat kathaṁ hrasvo 'kāraḥ [Note: hrasvo 'kāraḥ] rectification; A hrasva akāraḥ; C hrasvaṁ akāraḥ.] samasta.vāk.pravṛtteḥ kāraṇaṁ [Note: samasta.vāk.pravṛtteḥ kāraṇaṁ] A; C samasta.vākya.pravṛtti.kāraṇaṁ.] bhavati ||
CMP03.117/ vajragurur āha || sādhu sādhu mahāsattva | iha prāvacanikā [Note: prāvacanikā] C; A pravacanikā.] vyākaraṇaṁ puraskṛtya [Note: puraskṛtya] C (and TIB); A puraskṛta; Pn puraskṛta(tya).] kevala.śabdārtha.mātram anusmaranti [Note: anusmaranti] AC; TIB rjes su 'brang (*anusāranti).] | na [Page 384] tu [Note: na tu] A; C na.] punar akṣaram abhilāpaś ca kutra kasmāt kathaṁ pravartata iti | yathābhūtākṣara.tattvaṁ na prajānanti buddha.gocaratvāt | śṛṇu deśanānusāreṇa te pratibodhayāmi [Note: pratibodhayāmi] A; C prabodhayāmi.] |
CMP03.118/ śabdas tāvad āli.kāli.mayaḥ | ālîty akārādi.ṣoḍaśa.svarāḥ | kālîti kakārādi.varṇās trayastriṁśat [Note: trayastriṁśat] A; C trayastriṁśakāḥ.] || [Note: A inserts kathaṁ; C (and TIB) Ø.]ṣoḍaśa.svara.saṁyuktam ekonapañcāśal.lipikaṁ [Note: ekonapañcāśallipikaṁ] A ekonnapañcāśallipikaṁ; C ekonapañcāśatalipikaṁ.] sarvam asta.vyasta.samasta.svara.vyañjana.bindu.visarga.saṁhitā [Note: .saṁhitā.] A; C sahitā.].dhātu.vibhakti.samāsa.padavigraha [Note: .vigraha.] rectification (also Pn); AC vigrahas..].strīliṅga [Note: .strīliṅga.] A; C strīliṅgas; Pn striliṅga; TIB suggests *triliṅga (rtags gsum).].tiṅanta.kṛt.taddhita.pratyayādibhir [Note: .pratyayādibhir] A; C .pratyayādi..] bhāṣya.paryantaṁ [Note: bhāṣyaparyantaṁ] A; C bhāṣyaparyanta.] vyākaraṇam iti nāma saṅketakena paribhāṣaṇena [Note: paribhāṣaṇena] AC; Pn paribhāṣa[mā]ṇena.] jñāyate ||[A:22b] atas tasya pada.vākya.cchando.vṛtta.śloka.gāthā.daṇḍakādibhiś [Note: pada.vākya.cchando.vṛtta.śloka.gāthā.daṇḍakādibhiś] C; A pada.vākya.cchanda.vṛtti.śloka.gāthā.daṇḍakādibhiś; Pn pada.vākya.cchando.vṛtti.śloka.gāthā.daṇḍakādibhiś.] caturaśītisāhasra.dharma.skandha [Note: caturaśīti.sāhasra.dharma.skandha.] rectification; A caturaśīti.sahasra.dharma.skandha; C caturaśīti.sāhasra.dharma.skandhaḥ.].sūtrānta.tantra.kalpa.tripiṭaka.kāvya.nāṭakādayo laukika.lokottara.śāstrāṇi [Note: lokottara.śāstrāṇi] A; C lokottarāṇi śāstrāṇi.] sambhavanti [Note: sambhavanti] C; A sambhāvyante.] | śāstram āśritya sarva.siddhayaḥ sampadyante || yathôktaṁ bhagavatā laṅkāvatāra.sūtre ||
[Page 385]CMP03.119/ tadyathā mahāmate kaścid eva puruṣaḥ pradīpaṁ gṛhya dhanam anveṣayati| [Note: gṛhya dhanam anveṣayati |] A; C gṛhya dhanam anveṣayati | asmin pradeśe | (there follow eight deleted syllables); LAS gṛhītvā dhanam avalokayed idaṁ me dhanam evaṁ.vidham asmin pradeśa iti.] evam eva mahāmate vāg.vikalpa.ruta.pradīpena bodhisattvā mahāsattvā vāg.vikalpa.rahitāṁ [Note: vāgvikalpa.rahitāṁ] AC; LAS vāgvikalpa.rahitāḥ.] sva.pratyātma.gatim [Note: sva.pratyātma.gatim] AC; LAS sva.pratyātmārya.gatim; Pn sva.pratyayātmārtha.gatiṁ; SS pratyātma.gatim.] anupraviśantîti |
CMP03.120/ kintu teṣāṁ pada.vākyādi.gata.varṇa.viśeṣāṇāṁ vijñāna.bhūto 'yam akāraḥ | yasmād akāra.svara.viyuktā na [Note: akāra.svara.viyuktā na] A akāra.svara.viyuktāni; C (and TIB) akāra.svarā.saṁyuktā na.] santi kakārādayo varṇāḥ | [Note: varṇāḥ |] C (and TIB); A varṇā.] halantatvān [Note: halantatvān] AC; Pn phalaṁ tattvān.] na bhavanti vācyāḥ | yathôktaṁ bhagavatā nāma.saṅgītikāyām |
CMP03.121/ akāraḥ sarva.varṇāgryo mahārthaḥ paramākṣaraḥ |CMP03.122/ mahāprāṇo hy anutpādo vāg.u[C:52b]dāhāra.varjitaḥ |CMP03.123/ sarvābhilāpa.hetv.agryaḥ sarva.vāk.suprabhāsvara iti[A:23a] ||
CMP03.124/ tenôktaṁ bhagavatā sakala.dhyāna.mukha.bīja.padam | akāro mukhaṁ sarva.dharmāṇām ādy.anutpannatvād iti | sahajākṣaraṁ tu punar ucyate | vajra.maṇḍalālaṅkāra.tantre [Note: vajra.maṇḍalālaṅkāra.tantre] C; A vajra.maṇḍālaṅkāra.tantre.] 'py akāraṁ dyotayann āha ||
CMP03.127/ evaṁ sarva.tathāgatā akārānvayam akāra.hetu.bhūtam akāra.nirjātam [Note: akāra.nirjātam] A; C akāra.niryātam [either reading is suitable].] uccarita.pradhvansi.svabhāvaṁ vāg.vikalpa.lakṣaṇaṁ yathā- [Page 386] bhūtaṁ [Note: C inserts tva here; TIB seems to have a similar reading (nyid).] jñātvā śabdāpaśabda.nirapekṣaṁ [Note: śabdāpaśabda.nirapekṣaṁ] A; C śabdāpaśabda.nirapekṣāḥ [either reading is suitable].] sattvāśayānuśaya.bhedena [Note: sattvāśayānuśaya.bhedena] C; A sarvāśayānubhedena; TIB sems can gyi bsam pa'i dbye bas (*sattvāśaya.bhedena).] vineya.janebhyo dharmaṁ deśayantîti |
CMP03.128/ ata evôktaṁ [Note: ata evoktaṁ] A; C ata eva coktaṁ.] bhagavatā [Note: bhagavatā] A; C bhagavātā.] laṅkāvatāra.sūtre ||
CMP03.129/ artha.pratiśaraṇena mahāmate bodhisattvena mahāsattvena bhavitavyaṁ | na vyañjana.pratiśaraṇena | vyañjanānusārī mahāmate kula.putro vā kula.duhitā vā svam ātmānaṁ ca nāśayati | paramārthaṁ ca [Note: ca] C; A Ø. LAS paramārthan parāṁśca.] paraṁ nâvabodhayati |
CMP03.130/ tadyathā mahāmate aṅgulyā kaścit [Note: aṅgulyā kaścit] rectification (LAS; also Pn); A aṅgulyāt kaścit; C only aṅgulyā.] kasyacit kiñcid darśayet [Note: darśayet] AC; LAS ādarśayet.] | sa câpy aṅguly.agram [Note: sa cāpy aṅgulyagram] A; C and LAS sa cāṅgulyagram; Pn sa cāpy aṅgulyāgram.] eva pratisared vīkṣitum | evam eva mahāmate bā[A:23b]la.jātīyā iva [Note: iva] A and LAS; C iha.] bāla.pṛthagjana.vargā [Note: bāla.pṛthagjana.vargā] A; C bālagjana.vargā.] yathārutāṅguly.agrābhiniveśābhiniviṣṭā [Note: yathārutāṅguly.agrābhiniveśābhiniviṣṭā] C and LAS; A yathārutāṅguly.agrābhiniveśābhiniviṣṭānām.] evaṁ [Note: evaṁ] A and LAS; C eva.] kālaṁ [Note: kālaṁ] AC; Pn kāraṁ.] kariṣyanti | na yathārutāṅguly.agrārthaṁ [Note: yathārutāṅgulyagrārthaṁ] rectification (LAS); C yathāṅgurutāṅgulyagrārthaṁ (or, perhaps, .graṁ thaṁ); A yathārutā aṅgulyāgrārthaṁ; Pn yathārutā aṅgulyagrārthaṁ.] hitvā paramārtham anveṣayanti [Note: anveṣayanti] A; C anveṣayiṣyanti; LAS āgamiṣyanti.] |
[Page 387]CMP03.131/ tasmād artha.kāmena [Note: artha.kāmena] A and LAS; C artha.kāmena na.] te sevanīyāḥ [Note: sevanīyāḥ] A and LAS; C sevanīyā.] | ato viparītā ye [Note: viparītā ye] C and LAS; A viparītād; Pn viparītā.] yathārutārthābhiniviṣṭās te varjanīyā arthānveṣiṇêti [Note: arthānveṣiṇeti] C (also Pn); A arthānveṣaṇeti; LAS tattvānveṣinā.] ||
CMP03.132/ vāk.pravṛttir api catur.vidhêty [Note: caturvidhety] C (also Pn); A caturvidham ity.] uktaṁ bhagavatā atraîva sūtre
[Page 388]CMP03.133/ catur.vidhaṁ mahāmate vāg.vikalpa.lakṣaṇaṁ bhavati [Note: bhavati] C and LAS (also Pn); A bhavanti.] || yad uta lakṣaṇa.vāk svapna.vāk dauṣṭhulyābhiniveśa.vāk [Note: dauṣṭhulyābhiniveśa.vāk] AC; LAS and Pn dauṣṭhulya.vikalpābhiniveśa.vāk.] | anādi.kāla.vikalpa.vāk | tatra mahāmate lakṣaṇa.vāk sva.vikalpa.rūpa.nimittābhiniveśāt pravartate | svapna.vāk punar mahāmate pūrvānubhūta.viṣayānusmaraṇāt pratinibaddha.viṣayābhāvāc [Note: pratinibaddha.viṣayābhāvāc] AC; LAS prativibuddha.viṣayābhāvāc] ca pravartate | dauṣṭhulya.vikalpābhiniveśa.vāk [Note: dauṣṭhulya.vikalpābhiniveśa.vāk] A and LAS (and TIB); C dauṣṭhulyābhiniveśa.vāk.] punar mahāmate sattva.pūrva.kṛta.karmānusmaraṇāt [Note: sattva.pūrva.kṛta.karmānusmaraṇāt] C (also Pn); A sattva.pūrva.karmānusmaraṇāt; LAS śatru.pūrva.kṛta.karmānusmaraṇāt (or śaktana., sukṛt[a]., śaktata.).] pravartate | anādi.kāla.vikalpa.vāk punar mahāmate anādi.kāla.prapañcābhiniveśa.dauṣṭhulya.sva.bī[A:24a]ja.vāsanātaḥ [Note: anādi.kāla.prapañcābhiniveśa.dauṣṭhulya.svabīja.vāsanātaḥ] C and LAS (also Pn); A anādi.kāla.prapañcābhiniveśa.dauṣṭhulya.svabīja.vāsanāt.] pravartate | etadd hi [Note: etaddhi] A and LAS; C etan.] mahāmate catur.vidhaṁ [Note: catur.vidhaṁ] C; A catur.vidha..] vāg.vikalpa.lakṣaṇam iti |
CMP03.134/ anena nyāyena śabdo 'kārodbhavatvād akṣaraḥ | kṣaraṁ vināśo 'kṣaram avināśaḥ | khasama.svabhāvaṁ [Note: khasama.svabhāvaṁ] A; C khasama.svabhāvaḥ.] yac chabda.dvāreṇa prati[C:53a]pādyate | niṣpanna.kramaṁ tad apy akṛtakam anādi.nidhana.svabhāvam iti | yathôktam eka.naya.nirdeśa.sūtre [Note: eka.naya.nirdeśa.sūtre] A, SS, (and TIB); C eka.nirdeśa.krama.sūtre.] |
CMP03.137/ yathôktaṁ vairocanābhisambodhi.caryā.tantre |
CMP03.138/ api tu guhyakādhipate mantrāṇāṁ lakṣaṇaṁ sarva.buddhair na kṛtaṁ na kāritaṁ nânumoditam [Note: nānumoditam] A; C nâpy anumoditam.] |
CMP03.139/ tat kasya hetoḥ | eṣāṁ dharmāṇāṁ dharmatā yad uta utpādād vā tathāgatānām anutpādād vā tathāgatānāṁ [Note: tathāgatānāṁ] C (also Pn); Ø in main text of A—written in along lower margin.] sthitaîvaîṣāṁ dharmāṇāṁ dharmatā yad uta mantrāṇāṁ mantra.dharmatā |
CMP03.140/ tatra [Note: tatra] A (and TIB); C atra; Pn tad.] guhyakādhipate 'sti kāmadhātv.īśvarasya madayantikā nāma vidyā | tayā sarvān kāmāvacarān [Note: sarvān kāmāvacarān] C; A sarvakāmāvacarān.] deva.putrā[A:24b]n madena mūrcchayati | vividha.vicitra.ramaṇīyāṁś ca pradeśān darśayati | vividha.vicitra.paribhogāṁś câbhinirmāya [Note: cābhinirmāya] C (also Pn); A cābhinirmāṇaya.] paranirmita.vaśavartibhyo [Note: paranirmita.vaśavartibhyo] C (also Pn); A parinirmita.vaśavartibhyo.] devebhyaḥ [Note: devebhyaḥ] A; C devaputrebhyaḥ.] prayacchaty ātmanā ca paribhuṅkte ||
[Page 389]CMP03.141/ tadyathâsti maheśvarasya deva.putrasya mano.javā nāma vidyā | tayā [Note: C inserts hi.] trisāhasra.mahāsāhasre [Note: trisāhasra.mahāsāhasre] A; C trisāhasra.mahāsāsre.] loka.dhātau sarva.kāryaṁ karoti | sarvopabhoga.paribhogāṁś [Note: sarvopabhoga.paribhogāṁś] A; C sarvopabhogāś.] câbhinirmāya śuddhāvāsa.kāyikebhyo devebhyaḥ [Note: devebhyaḥ] A; C devaputrebhyaḥ.] prayacchaty ātmanā ca paribhuṅkte ||
CMP03.142/ tadyathā māhendra.jāliko mantrair vividha.vicitrārthān [Note: vividha.vicitrārthān] A; C vividha.vicitrān.] manuṣyādikān [Note: manuṣyādikān] C (also Pn); A manuṣyadikān.] darśayati | tadyathâpi nāma [Note: tadyathāpi nāma] C; A Ø; TIB lha ma yin rnams; Pn (after TIB) tadyathā asurān.] mantrair māyāṁ darśayati | tadyathâpi nāma [Note: tadyathāpi nāma] C; A Ø.] mantrair viṣam apanayati [Note: apanayati] A; C apagacchati.] jvarādikaṁ ca | [Note: C inserts: tadyathāpi nāma mantrakalpikāṁ devatāṁ mantrair māras sattvebhyaḥ prayacchati |.]tadyathâpi nāma [Note: tadyathâpi nāma] A; C Ø.] mantra.kalpikā devatā [Note: mantra.kalpikā devatā] A; C mantra.kalpitā devatā.] mantraiḥ śreyaḥ [Note: śreyaḥ] C śreyas (Pn śreyaḥ); A śrayaḥ.] sattvebhyaḥ prayacchati | [Note: C inserts: iti dvitīyaḥ pāṭhaḥ |.] tadyathâpi nāma [Note: tadyathâpi nāma] C; A Ø.] mantrair agner uṣṇatā naśyati [Note: uṣṇatā naśyati] C (also Pn); A uṣṇatānnaśyati (for uṣṇatāṁ naśyati).] śītatā ca sambhavati [Note: sambhavati] A; C bhavati.] |
[Page 390]CMP03.143/ ebhir nidarśana.padair mantra.prabhāvo 'bhiśraddhātavya iti | sa ca mantra.prabhāvo hi na mantrato niṣkrāmati | na sattveṣu [Note: sattveṣu] A; C sattve.] praviśati | na prayoktṛta upalabhyate [Note: na prayoktṛta upalabhyate] A na prāyoktṛta uplabhyate; C na prayoktṛta upaulabhyate; Pn reads na prāṇāṁ kṛta upalabhyate, and emends (after TIB) to na dravyād utpadyate na kartur dṛśyate.] || atha ca kulaputra mantrādhiṣṭhāna.dharmatā sa[A:25a]mbhavaṁ nâtikrāmati | kāla.trayātītatvāt | sarvathâcintya.pratītya.samutpādābhinivartitatvāc ca |
CMP03.144/ tasmāt tarhi kula.putrâcintya.dharmatā.svabhāva.gatiṅgatena satata.samitaṁ [Note: satata.samitaṁ] C; A satatasamita.] mantranayo [Note: acintya.pratītya.samutpādābhinivartitatvāc ca | tasmāt tarhi kula.putrâcintya.dharmatā.svabhāva.gatiṅgatena satata.samitaṁ mantranayo] Pn (after TIB) acintya.pratītya.samutpādād siddhyati | kulaputra! ataḥ sarve dharmā acintya.svabhāvenety adhigamya sadā tat satata.mantranayo.] 'nugantavya iti || [Note: acintyapratītyasamutpādābhinivartitatvāc ca tasmāt tarhi kulaputrācintyadharmatā.svabhāvagatiṁ gatena satatasamitaṁ mantranayo 'nugantavya iti |] C; A has a damaged line here and reads: acintyapratītyasamutpādābhini...svabhāvagatiṁ gatena satatasamitaṁ mantranayo 'nugantavya iti |.]
CMP03.145/ evam ādhyātmika.bāhya.maṇi.mantrauṣadhīnām [Note: ādhyātmika.bāhya.maṇi.mantrauṣadhīnām] C (also Pn); A adhyātmika.bāhya.maṇi.mantrauṣadhīnām.] a[C:53b]cintya.prabhāvam [Note: acintya.prabhāvam] A acintya.prabhāvām (Pn acintya.prabhāvam); C is unclear but seems to read .prabhāvam.] āgamādhigamābhyāṁ pratipādya | idānīṁ niṣpannāniṣpanna.sattva.dhātūnāṁ [Note: niṣpannāniṣpanna.sattvadhātūnāṁ] A (and TIB); C niṣpannāniṣpanna.sarvadhātūnāṁ.] yathābhūta.vāg.viśuddhiṁ darśayann āha || kinnara.rāja.paripṛcchā.sūtre ||
[Page 393]CMP03.146/ [Note: C inserts (not found in A or TIB): anyatamaḥ kulaputra kinnarādhipatiṁ paripṛcchati |.]kutaḥ punaḥ kinnarādhipate sarva.sattvānāṁ ruta.ghoṣā niścaranti ||
[Page 391]CMP03.147/ āha || ākāśāt kula.putra sarva.sattvānāṁ ruta.ghoṣā niścaranti ||
CMP03.148/ āha || [Note: āha |] C (and TIB); not found in A.] na punaḥ kinnarādhipate adhyātmika.koṣṭhāt [Note: adhyātmika.koṣṭhāt] A; C (also Pn) ādhyātmaka.koṣṭhāt.] sarva.sattvānāṁ ruta.ghoṣā niścaranti ||
CMP03.149/ āha || tat kiṁ manyase kula.putra kāyābhyantara.koṣṭhāt sarva.sattvānāṁ ruta.ghoṣā niścaranti | āhosvic [Note: āhosvic] C and SS; A āhosviś; Pn āhosvit.] cittāt ||
CMP03.150/ āha || kinnarādhipate na kāyān na cittāt | tat kasmādd hetoḥ | kāyo hi jaḍo niśceṣṭas [Note: niśceṣṭas] C (and TIB); A niśceṣṭa; Pn niśceṣṭatas.] tṛṇa.kuḍya.kāṣṭha.pratibhāsopamaḥ [Note: tṛṇa.kuḍya.kāṣṭha.pratibhāsopamaḥ] AC; Pn tṛṇa.kuḍya.loṣṭha.marīcikā.kāṣṭha.pratibhāsopamaḥ.] | [A:25b]cittaṁ câpy anidarśanaṁ māyopamam apratigham [Note: apratigham] AC; SS apratimaṁ.] avijñaptikam ||
CMP03.151/ āha || kāya.citta.vinirmuktāni [Note: kāyacittavinirmuktāni] C (and TIB); A kāya.vāk.cittavinirmuktāni; SS kāyaṁ cittaṁ muktvā tu.] punaḥ kula.putra kuto 'nyato rutāni [Note: rutāni] AC; SS rutaghoṣā.] niścaranti ||
CMP03.152/ āha || ākāśād amanaskārāt [Note: ākāśād amanaskārāt] A ākāśa‸manaskārāt (inserted syllable illegible); C amanaskārad ākāśat; Pn ākāśaṁ te manaskārāt.] sambhavati [Note: sambhavati] A; C sambhavanti.] kinnarādhipate sarva.sattvānāṁ ruta.vijñaptiḥ [Note: ruta.vijñaptiḥ] AC; Pn tatra.] ||
CMP03.153/ āha || tat kiṁ manyase kula.putra yady ākāśaṁ na bhavet kuto rutāni niścareyuḥ [Note: rutāni niścareyuḥ] A; C rutāniścareyuḥ.] ||
[Page 392]CMP03.154/ āha || nâkāśa.vinirmuktaḥ [Note: .vinirmuktaḥ] A; C .nirmuktaḥ.] kinnarādhipate kaścid ruta.niścāraḥ || [Note: ruta.niścāraḥ |] C (also Pn); A rutaniścāratadanena..]
CMP03.155/ (āha ||) [Note: āha] emendation (TIB; also Pn); not found in A, C, or SS, though it is also added in latter by editor.] tad anena te kula.putra paryāyeṇaîvaṁ veditavyam | ye kecid ruta.vyāpārā niścaranti | sarve te [Note: sarve te] A; C te sarve.] ākāśān niścarantîti | ākāśa.svabhāvāni hi rutāni samanantara.niryātāni [Note: samanantara.niryātāni] A; C and SS (and TIB) samanantara.vijñātāni.] ca niruddhyante [Note: niruddhyante] C (also Pn); A niruddhante.] | niruddhāni câkāśa.svabhāvatāyām [Note: câkāśa.svabhāvatāyām] AC; perhaps better câkāśa.svabhāvatām?] eva santiṣṭhante |
CMP03.156/ ākāśa.svabhāvāḥ sarva.dharmās te udāhṛtā anudāhṛtā vā | tām evâkāśa.koṭi.samatāṁ na vijahati [Note: vijahati] emendation; AC both (singular) vijahāti.] | ruta.mātrā hi [Note: hi] C (also Pn); A di.] kula.putra sarva.dharmā avijñapti.vijñapanīyās [Note: avijñapti.vijñapanīyās] AC; Pn avijñapti.vijñapanīyaṁ.] te tu saṅketena [Note: From vyava. to .'vyavahāraḥ is obliterated in MS A due to damage.]vyavahriyante | sa ca vyavahāro 'vyavahāraḥ [Note: te tu saṅketena vyavahriyante | sa ca vyavahāro 'vyavahāraḥ] SS MS (though editor emends vyavahāro vyavahāraḥ to saṅketa.vyavahāraḥ); Pn śabdena śabdasaṅketena kathyante sa ca saṅketavyavahāro.] | [Note: 'vyavahāraḥ |] C; A 'vyavahāro.] yo hi ruta.saṅketena [Note: ruta.saṅketena] C; A and SS ruta.saṅketa..] vyavahā[A:26a]raḥ [Note: vyavahāraḥ] SS; C vyavahāraś ca. From vyavahā. (the end of p. 25b) to saṁhriyate (26a2), the text of A is mostly obliterated. For niṣpannāniṣpanna.sattva.dhātūnāṁ doṣa.guṇa.varṇanātmaka.vākyaṁ śrutvā nânulīyate | na saṁhriyate, Pn reads: niṣpannāniṣpanna.sattvaiḥ saha stutibhir nāsakto bhavati samyaktayā tuṣṭo.] sa na ca kvacid dharme 'bhiniviśata iti || [Note: TIB here inserts a largish passage which I deem to be a Tibetan interpolation (see notes to translation and Pn, pp. 35–36).]
CMP03.157/ evaṁ [Note: evaṁ] A; C evaṁ ca.] vāg.vajra.samādhi.stho mahāyogī niṣpannāniṣpanna.sattva.dhātūnāṁ doṣa.guṇa.varṇanātmaka.vākyaṁ śrutvā nânulīyate | na saṁhriyate [Note: saṁhriyate] A saṁhriyati; C saṅklisyate [read: saṅkliśyate].] | nôttrasyati | na santrasati [Note: santrasati] A; C sṛjjati [or sarjjati?].] | na vicikitsati | tathaîva laukika.lokottara.śāstra.daṇḍaka.troṭakādi.śabda.racanā[C:54a]viśeṣaṁ [Note: laukika.lokottara.śāstra.daṇḍaka.troṭakādi.śabda.racanāviśeṣaṁ] A; C laukika.lokottara.śāstra.daṇḍaka.ch[ū]rṇakādi.śabda.racanāviśeṣaṁ [sic for .cūrṇaka.]; Pn .trāṭakādi..] śrutvā na rajyati na duṣyati na muhyati sarva.śabdānāṁ [Note: A inserts ca.] gatiṅgatatvāt | yathôktaṁ bhagavatā sarva.dharmāpravṛtti.nirdeśa.sūtre [Note: sarva.dharmāpravṛtti.nirdeśa.sūtre] A and SS; C sarva.dharmāprāvṛtti.nirdeśa.sūtre.] |
CMP03.158/ śabda.ruta.praveśa.pratiṣṭho [Note: śabdaruta.praveśa.pratiṣṭho] A; C śabdaruta.praveśe praviṣṭho; SS śabdarutapraviṣṭo; TIB sgra grag pa la 'jug pas zhugs pa (*śabda.ruta.praveśena praviṣṭo?).] deva.putra bodhisattvo mahāsattvaḥ || saced [Note: saced] AC; not found in SS.] gaṅgā.nadī.vālukā.samān [Note: gaṅgā.nadī.vālukā.samān] A; SS (also Pn) gaṅgānadī.bālukasamān; C gaṅgā.nadī.vālukopamān.] kalpān [Note: kalpān] AC; Pn akalpān.] ākruṣyet [Note: ākruṣyet] A (sic for ākruśyet); C ākrūṣyet; SS ruṣyet (though, as Bendall notes that ``the Ms. reading looks more like dūṣyet'' [p. 27], perhaps the reading of C is to be preferred in this instance—the vowel length in A is unclear). Cf. also Sanskrit.Wörterbuch der buddhistischen Texte aus den Turfan.Funden, 3. Lieferung, pp. 225–226, where the forms ā.kroṣa, ā.kroṣaka, and ā.kroṣṭṛ are attested for the root ā.kruś (in fact, it attests ākroṣaṁ in connection with [pa]ribhāṣaṁ). Pn ākṛṣyet.] paribhāṣyet [Note: paribhāṣyet] AC; Pn paribhāṣet.] vitathair [Note: vitathair] AC; SS vitathaiva (though Bendall gives the MS reading as .aiva.r).] asadbhūtaiḥ [Page 394] padair [Note: asadbhūtaiḥ padair] A; C and SS asadbhūta.padaiḥ.] na tasya tatra [Note: tasya tatra] AC; SS tatra; Pn tasya tat.] pratigha.cittam [Note: pratigha.cittam] A and SS; C pratighāta.cittam.] utpadyate [Note: utpadyate] C and SS; A utpadyet; Pn utpādyeta.] || saced gaṅgā.nadī.vālukā.samān [Note: gaṅgānadīvālukāsamān] A; C gaṅgānadīvālukopamān.] kalpān [Note: kalpān] AC; Pn akalpān.] satkriyed guru.kriyed mānyet [Note: mānyet] AC; Pn mānyeta.] pūjyet [Note: pūjyet] AC; Pn pūjyeta.] sarva.sukhopadhānaiś cīvara.piṇḍa.pāta.śayanāsana.glāna.pratyaya.bhaiṣajya.pariṣkārair na tasya tatrânunaya.cittam [Note: tatrānunayacittam] C (and TIB); A tatrānutapacittam; Pn tatrānutāpacittam.] utpadyate [Note: utpadyate] C and SS; A utpadyet; Pn utpadyeta.] |
CMP03.159/ evaṁ vāg.vajra.samādhi.stho [Note: vāg.vajra.samādhi.stho] AC; Pn vāg.vajra.samādhi.sthito.] 'ṣṭamīśvāro [Note: 'ṣṭamīśvāro] A; C 'ṣṭamībhūmīśvāro; Pn 'ṣṭamī(ṣṭamai)śvaryo.] [A:26b]mantrī sarva.lābhālābha.yaśo.'yaśo.nindā.praśaṁsā.sukha.duḥkhair [Note: sarva.lābhālābha.yaśo.'yaśo.nindā.praśaṁsā.sukha.duḥkhair] C sarva.lābhālābhā.yaśo.'yaśo.nindā.praśaṁsā.sukha.duḥkhair; A sarva.lābhālābha.yaśo.'yaśo.nindā.praśaṁsā.sukha.duḥkhaṁ.] na bādhyate na saṁhriyate | ataḥ sarvāṁś ca loka.dharmān abhibhūyôtpatti.kramam [Note: utpatti.kramam] AC; Pn utpatteḥ kramam.] atikramya citta.vivekam anveṣayitu.kāmaḥ [Note: anveṣayitukāmaḥ] A; C anveṣayatukāmaḥ.] kalyāṇa.mitraṁ paryupāste [Note: paryupāste] C (also Pn); A paryupāsta iti.] ||
CMP03.160/ || vāgviveka.melāvana.saṁśaya.paricchedas [Note: vāgviveka.melāvana.saṁśaya.paricchedas] rectification; C (also Pn) vāgviveka.melāvaṇa.saṁśaya.paricchedas; A vāgviveka.saṁsaya.melāvaṇa.paricchedas.] tṛtīyaḥ ||
CMP04.001/ || vajraśiṣya uvāca || guru.pāda.prasādād vāyu.tattvānupūrveṇa [Note: vāyu.tattvānupūrveṇa] AC; TIB rlung gi de kho na nyid kyi rim pas (*vāyutattvānukrameṇa?).] mantra.tattve vāg.viveke câpagata.saṁśayaḥ [Note: câpagata.saṁśayaḥ] AC; Pn câpagataḥ saṁśayaḥ.] | idānīṁ citta.viveke [Note: cittaviveke] C; A cittavivekaṁ.] śikṣitu.kāmaḥ kathaṁ śikṣate gambhīrādhimuktikānāṁ hitārthāya [Note: hitārthāya] C (and TIB); A hitāya.] nirdiśatu bhagavān vajraguruḥ śāstā ||
CMP04.002/ vajragurur āha || [Note: vajragurur āha |] C (and TIB; also Pn); A Ø.] sādhu sādhu mahāsattva sarva.tathāgata.sampradāya.bahirmukhānām aviṣayam atigambhīraṁ parama.duravagāhaṁ buddha.gocaraṁ paripṛcchasi | yasmāc cittasya svabhāvam amūlam apratiṣṭhitam anālayam aliṅgam avarṇam asaṁsthānam [Note: asaṁsthānam] A; C asthānam.] atīndriyaṁ tārkikāṇām aviṣayam ity uktaṁ bhagavatā sarvatra deśanā.pāṭhe | ato vajra.yānam āśritya [Note: vajrayānam āśritya] A; C vajrayānāśritya.] buddhatva.kāmena kalyāṇa.mitram ārādhya svacitta.svabhā[A:27a]vo 'nveṣitavyaḥ | [Note: 'nveṣitavyaḥ |] C; A is unclear: Pn 'nveṣṭavyaḥ |.]
CMP04.003/ yathôktaṁ bhagavatā śrī.tattva.saṅgraha.tantre || pratipadyasva kula.putra sva.citta.pratyavekṣaṇa.samādhānenêti [Note: sva.citta.pratyavekṣaṇa.samādhānenêti] emendation (STTS, also Pn); AC sva.citta.pratyavekṣaṇaṁ samādhānenêti.] || — śrī.vairocanābhisambodhi.tantre 'py āha || sva.cittasya yathābhūta.parijñānaṁ [Note: yathābhūta.parijñānaṁ] AC; Pn yathābhūtaṁ parijñānaṁ.] bodhir iti || — piṭaka.traya.naye [Note: piṭaka.traya.naye] C (also Pn); A piṭaka.tranaye.] 'py āha ||
[Page 396]CMP04.006/ ataḥ kāraṇān māyopama.samādhiṁ sākṣāt.kartu.kāmena sarva.vi[C:54b]kṣepāvaraṇam apahāya sarva.tathāgata.sampradāya.prāptān vajra.gurūn ārādhya || śrī.jñāna.vajra.samuccayādi.vyākhyā.tantrānusāreṇa vijñāna.trayaṁ prakṛty.ābhāsam adhigantavyam iti | yathôktaṁ bhagavatā [Note: bhagavatā] C; A Ø.] — laṅkāvatāra.sūtre ||
CMP04.007/ punar aparaṁ mahāmate bodhisattvena [Note: bodhisattvena] A and LAS; C bodhisattvena mahāsattvena.] sva.citta.dṛśya.grāhya.grāhaka.vikalpa.gocaraṁ [Note: svacitta.dṛśya.grāhya.grāhaka.vikalpa.gocaraṁ] TIB and LAS; A svacittasya grāhya.grāhaka.vikalpa.gocaram; C svacitta.dṛśya.grāhya.grāhaka.vikalpa.buddha.gocaraṁ.] parijñātu.kāmena [Note: parijñātu.kāmena] C, TIB and LAS; A vijñātukāmena.] saṅgaṇikā.saṁsarga.middha.nivaraṇa.vigatena bhavitavyam | (iti)
CMP04.008/ tatra vijñāna.traya.hetu.bhūtāḥ sakala.padārthāḥ [Note: sakala.padārthāḥ] C (also Pn); A sakalapadārthoḥ.] | yad uta svargāpavargaṁ [Note: svargāpavargaṁ] AC; Pn svargāpavarga.; TIB suggests *svargāpāyaṁ (mtho ris dang | ngan 'gro).] sthāvara.jaṅgamaṁ grāhya.grāhakaṁ dvādaśāṅga.pratītya.samu[A:27b]tpāda.cakraṁ śubhāśubha.vikalpam ālokāndhakāraṁ strī.pun.napuṁsakādy.ākāram [Note: strī.pun.napuṁsakādy.ākāram] A; C (and TIB) strīpunnapuṁsakādy.ātmakam.] utpatti.sthiti.pralayaṁ saṅkṣepatas [Note: utpatti.sthiti.pralayaṁ saṅkṣepatas] C utpatti.sthiti.pralaya.saṅkṣepatas; A is unclear, reading perhaps utpatti.sthiti.pralayaṁ saṅkṣipatas; Pn utpatti.sthiti.pralaya.saṅkṣepāt.] trai.dhātukam [Note: trai.dhātukam] AC; Pn tri.dhātukam.] indriya.pravicaya.gocaraṁ [Note: indriya.pravicaya.gocaraṁ] A (.caya. is written in the upper margin); C indriya.pracaya.gocaraṁ; Pn indriya.pravicaya.gocara..] [Note: C inserts vetti.]vijñāna.trayaṁ syāt || yathôktaṁ bhagavatā bhadrapāli.paripṛcchā.sūtre ||
[Page 397]CMP04.009/ bhagavān āha || yad bhadrapāle yantraṁ karmādhikyāt [Note: yantraṁ karmādhikyāt] C; A yantrakarmādhikyāt.] pravartate [Note: pravartate] C (also Pn); A prāavartate.] | tac ca [Note: tac ca] C; A tatra; Pn tat.] karmānurūpi vijñānābhinirvṛttam [Note: karmānurūpi vijñānābhinirvṛttam] rectification (also Pn); A karmānurūpi vijñānābhinivṛttam; C karmānurūpa.vijñānābhinirvṛttam.] | evam eva śarīra.yantraṁ vijñānādhikyāt [Note: vijñānādhikyāt] A; C vijñānadhipatyāt [sic for vijñānādhipatyāt, which corresponds to TIB].] pravartate | vicitrāścarya.pravṛttaś [Note: vicitrāścarya.pravṛttaś] A; C vicitrāśraya.pravṛttaś.] câyaṁ vijñāna.dhātuḥ | kārakaś câyaṁ vijñāna.dhātuḥ | śarīrotpādana.kartṛ.tvāt [Note: .kartṛtvāt] A; C .kartṛkatvāt.] | akṣayaś câyaṁ vijñāna.dhātur dharmadhātu.niṣevaṇatvāt [Note: dharmadhātu.niṣevaṇatvāt] A; C dharmadhātu.niṣevaṇāt.] | buddhi.sampanno 'yaṁ [Note: buddhi.sampanno 'yaṁ] AC; Pn buddhi.sampannoyaṁ.] vijñāna.dhātuḥ pūrva.śarīrāśrayānusmaraṇatvāt [Note: pūrva.śarīrāśrayānusmaraṇatvāt] A; C pūrvaśarīrāśrayānusmaraṇāt.] | āditya.kiraṇa.sadṛśaś câyaṁ vijñāna.dhātur draṣṭavyaḥ |
CMP04.010/ tadyathā āditya.kiraṇo [Note: āditya.kiraṇo] AC; Pn āditya.kiraṇā.] durgandheṣv amedhya.kuṇapeṣu sugandheṣu [Note: Pn adds ca.] paṅkajādiṣu nipatati [Note: nipatati] AC; Pn nipatanti.] | na ca teṣāṁ sugandha.saṁśleṣam upayāti | na ca daurgandhya.virahād ādityaṁ [Note: daurgandhya.virahād ādityaṁ] C (and TIB); A daurgandhaḥ.] saṅkrāmati | evam evâyaṁ vijñāna.dhātuḥ gūthāvaskara.bhakṣeṣv api śūkara.yony.ādiṣûpapattiṁ [Page 398] parigṛhṇāti |[A:28a] na ca vijñāna.dhātus tair doṣair lipyata [Note: lipyata] A; C na lipyata.] iti || [Note: C adds parama.gambhīti.]
CMP04.011/ atha mahauṣadhir bhagavataḥ pādayor nipatya bhagavantam etad avocat | kiṁ.rūpaṁ bhagavan vijñānaṁ śarīrāt pracyutaṁ bhavati ||
CMP04.012/ bhagavān āha || sādhu sādhu mahauṣadhe [Note: mahauṣadhe] emedation (also Pn); AC mahauṣadhi.] evam etat [Note: evam etat] A; C evam eva tat.] | yathêdānīṁ coditas [Note: coditas] rectification (also Pn); C coditan (i.e. coditaṁ); A covitas.] te 'haṁ pratipādayāmi [Note: pratipādayāmi] A; C pratibodhayāmi.] | parama.gambhīro 'yaṁ [Note: paramagambhīro 'yaṁ] A; C pararo 'yaṁ.] praśnas tathāgata.viṣaya.nirdeśo 'yaṁ [Note: 'yaṁ] A yan; C (and TIB) yaṁ praśnaḥ |.] na caîtad vijñānaṁ tathāgatād ṛte [Note: tathāgatād ṛte] C (also Pn); A tathāgatāddhṛte.] nirdeṣṭā kaścid upalabhyate ||
CMP04.013/ atha bhadrapālir bhagavantam etad avocat | gambhīra.praśna.paripṛcchā.kuśalo [Note: C adds [']yaṁ.] bhagavan mahauṣadhī rāja.kumāraḥ [Note: mahauṣadhī rāja.kumāraḥ] AC; Pn mahauṣadhi.rāja.kumāraḥ.] sūkṣma.nipu[C:55a]ṇa.buddhiś [Note: sūkṣma.nipuṇa.buddhiś] A; C sūkṣma.nipuṇa.niśita.buddhiś.] ca ||
CMP04.014/ bhagavān āha || tathā hy eṣa bhadrapāle mahauṣadhī rājakumāro bhagavati vipaśyini [Note: vipaśyini] A vipaśye; C vipaścini.] 'varopita.kuśala.mūlaḥ | ayaṁ [Note: 'varopita.kuśalamūlaḥ | ayaṁ] A; C 'varopita.kuśalamūlo 'yaṁ.] bhadrapāle [Note: A adds 'yaṁ.] mahauṣadhī rājakumāraḥ pañca.jāti- [Page 399] śatāni [Note: pañcajāti.śatāni] C (also Pn); A pañcajāti.śāatāni.] paratīrthiko 'bhavat | sa câyam eva [Note: eva] A; C evaṁ.] vipṛṣṭavān [Note: vipṛṣṭavān] A; C pṛṣṭavān.] kim ayaṁ vijñāna.dhātuḥ ko 'yam vijñānasya dhātuḥ | [Note: vijñānasya dhātuḥ |] AC; Pn vijñānadhātuḥ |.] katham ayaṁ vijñāna.dhātur iti | na cânena bhadrapāle vijñānasya gatir āgatir vâsāditā | aham asya saṁśayaṁ vinodayāmi ||
CMP04.015/ api[A:28b] ca vijñānam iti ko 'rthaḥ | bījaṁ [Note: bījaṁ] A; C bījaṁ tac ca.] śarīrāṅkuram abhinirvartayati [Note: abhinirvartayati] rectification (also Pn); AC abhinivartayati.] | vijñānaṁ vedanāyāḥ [Note: vedanāyāḥ] A; C vedanāyāṁ.] smṛtiṁ pratilabhate | tasmād bījaṁ vijñānam [Note: vijñānam] C; A vijñāna.vijñānam.] ity [Note: ity] A and TIB; C Ø.] ucyate ||
CMP04.016/ tadyathā [Note: tadyathā] A; C tathadyathā.] badara.kharjūrāmrātaka.dāḍima.vilva.kapitthādīnāṁ phalānām aneka.rasā niṣpadyante [Note: niṣpadyante] A; C niṣpādyante.] | kaṭuka [Note: kaṭuka.] A; C kaṭū.].tikta.madhurāmla [Note: .madhurāmla.] C (also Pn); A madhurāṁ[b/v]la.].lavaṇa.kaṣāyādīnāṁ ekaikabhavo rasa.vīrya.vipāko bhavati | kasyacit kaṭuko raso [Note: kaṭuko raso] A; C kaṭūka.raso.] bhavati | kasyacin madhuraḥ | [Note: madhuraḥ |] A; C madhura.rasas.] teṣāṁ phalānām antarhitānāṁ [Note: antarhitānāṁ] C; A antarahitānāṁ.] yasmin yasmin [Note: yasmin yasmin] C; A yasmin.] bījāni tasmiṁs tasminn eva [Note: tasmiṁs tasminn eva] C; A tasya tasyaiva.] guṇāḥ [Page 400] saṅkrāmanti [Note: bījāni tasmiṁs tasminn eva guṇāḥ saṅkrāmanti] emendation; A bījāni tasya tasyaiva guṇāḥ saṅkrāmanti; C bījaṁ saṅkrāmati | tasmin tasmin rasasaṅkrāntir bhavati.] | evam evâyaṁ vijñāna.dhātur yasmin yasmiṁś ca saṅkrāmati tasmiṁs tasminn eva vedanā.saṅkrāntir bhavati | puṇyam apuṇyaṁ ca smṛtiś ca saṅkrāmati | api câyaṁ vijñāna.dhātuḥ śarīraṁ parityajya prajānāti | idam me śarīraṁ parityaktam iti | tasmād ayaṁ vijñāna.dhātur ity ucyate | kuśalaṁ karma prajānāti | akuśalaṁ karma prajānāti | imāni ca me [Note: imāni ca me] C; A imāni.] karmāṇi samanubaddhāny [Note: samanubaddhāny] sic for samanubandhāny.] ahaṁ teṣāṁ samanubaddha ity evaṁ prajānāti | ato vijñānam [Note: vijñānam] A (and TIB); C vijñānasya dhātur.] ity u[A:29a]cyate | punar apy asya śarīrasya [Note: C inserts sparśa.samvitti.mātrakaṁ.] sarva.kriyāṁ [Note: sarvakriyāṁ] A; C sarvāṁ kriyāṁ.] vijñāpayaty ato vijñānam [Note: vijñānam] A; C vijñānadhātur.] ity ucyate |
CMP04.017/ asmiñ charīre vijñānaṁ na kvacit pratiṣṭhitaṁ bhavati | na ca vijñānād ṛte śarīram upalabhyate |
CMP04.018/ tena hi bhadrapāle śṛnu nâdṛṣṭa.satya [Note: nâdṛṣṭa.satya] rectification; AC nâdṛṣṭa.satyam.] idaṁ vijñānaṁ paśyatîti ||
CMP04.019/ evaṁ vijñānam avarṇam aliṅgam asaṁsthānam anātmakaṁ [Note: asaṁsthānam anātmakaṁ] C; A asaṁsthānātmakaṁ (TIB reflects A: dbyibs med pa'i bdag nyid can).] sva.saṁvitti.mātrakaṁ mahāyāna.sūtre sūcitam |
CMP04.020/ tathâpi mahā.vajra.yāne [Note: mahāvajrayāne] A; C vajrayāne.] śrī.samājādau mahāyoga.tantre nâvatīrya [Note: mahāyoga.tantre nâvatīrya] C mahāyoga.tantreṇāvatīrya; A mahāyoga.tantre avatīrya.] gaṅgā.nadī.vālukopamaiḥ kalpair api sva.cittasya yathābhūta- [Page 401] parijñānaṁ kartuṁ na śakyate | [Note: TIB here inserts kun rdzob kyi bden pa mthong bar mi 'gyur ro zhes so. This passage is not found in either Skt. MS. Pn reconstructs as ataḥ saṁvṛti.satyaṁ draṣṭuṁ na pāryate.] tasmāc — chrī.jñā[C:55b]na.vajra.samuccaya.mahāyoga.tantrānusāreṇa guru.pāda.prasādād vijñāna.trayasya yathābhūta.parijñānaṁ kartavyam | tat.tantrāt kiñcid vajra.padam avatāryate ||
CMP04.021/ atha mahābodhisattvāḥ [Note: mahābodhisattvāḥ] AC; TIB suggests: bodhisattvāḥ mahāsattvāḥ; Pn mahā[.sattvāḥ] bodhisattvāḥ.] praṇamya bhagavataḥ [Note: bhagavataḥ] emendation (TIB and Pn); A bhagavantaḥ; C bhagavantaṁ.] pādayor nipatya punar api papracchuḥ | [Note: papracchuḥ |] A; C papracchūḥ |.] aho śāstā duravabodhaṁ vijñāna.trayaṁ nāma parama.duravagāhaṁ [Note: parama.duravagāhaṁ] AC; Pn parama.duḥravagāhaṁ] bhāṣatu bhagavān bhāṣatu sugato vijñāna.trayasya bhedam [Note: vijñāna.trayasya bhedam] AC; Pn vijñāna[trayabheda]m.] ||[A:29b]
CMP04.022/ bhagavān āha || yat prabhāsvarodbhavaṁ vijñānaṁ tad eva cittaṁ mana iti | tan.mūlāḥ sarva.dharmāḥ [Note: sarvadharmāḥ] A; C sarvadharmā iti.] saṅkleśa.vyavadānātmakāḥ | tataḥ kalpanādvayaṁ bhavaty ātmā paraś cêti |
CMP04.023/ tad vijñānaṁ vāyu.vāhanam | vāyos tejas tejasaḥ [Note: tejasaḥ] C (also Pn); A tejas tejāt.] salilam | salilād urvī tebhyaḥ pañca skandhāḥ ṣaḍ āyatanāni pañca viṣayāḥ sarva ete [Note: sarva ete] A; C sarvete.] vāyu.vijñāna.sammiśrāḥ | tato vijñāna.trayaṁ prakṛty.ābhāsa.pracāraṁ parisphuṭam [Note: parisphuṭam] A; C parisphūṭam.] anubhavati [Note: anubhavati] A; C anubhavanty.] | ābhāsa.hetoḥ prakṛtayaḥ sambhavantîti |
CMP04.024/ eṣām uddeśa.padānāṁ vistareṇa nirdeśa.melāpakam āha ||
[Page 402]CMP04.025/ tatra [Note: tatra] C (and TIB); A Ø.] prathamataraṁ vijñāna.trayasya paryāyas [Note: paryāyas] AC; Pn paryāyaṁ.] tāvan nirdiśyate | prajñopāya ity uktaṁ bhagavatā vyakta.sañjñakam [Note: vyakta.sañjñakam] C; A vyakta.sañjñam.] idaṁ hi sandhyā.vacanena napuṁsaka.pada.saṅketam avyaktam upalabdha.jñānaṁ ca | tataś cittaṁ mano 'tha vijñānam iti | paratantraṁ parikalpitaṁ [Note: paratantraṁ parikalpitaṁ] A; C paratantrakalpitaṁ.] pariniṣpannam iti | rāgo dveṣo moha iti tri.svabhāvam [Note: trisvabhāvam] A (and TIB); C svabhāvam.] ity.ādi.paryāyaṁ mahāyānikādīnām api sādhāraṇam | vajrayāne tu paryāyam āha |[A:30a] āloka ālokābhāsa ālokopalabdham [Note: ālokopalabdham] emendation; C ālokopalabdhim; A ālolokopalabdhim; Pn ālokopalabdhir.] iti | [Note: C inserts: triśūnyam iti; A (and TIB) Ø.]śūnyam atiśūnyaṁ mahāśūnyam [Note: śūnyam atiśūnyaṁ mahāśūnyam] A (and TIB); C śūnya mahāśūnya sarvaśūnyam.] iti | cittaṁ caitasikam [Note: caitasikam] A; C caitasikām.] avidyêti | rāgo virāgo madhyarāga [Note: madhyarāga] C; A madhyamarāga.] iti |
CMP04.026/ evaṁ cittasya paryāyaṁ nirdiśya [Note: nirdiśya] A; C nirdiśyate.] | idānīṁ sva.lakṣaṇaṁ pratyātma.vedya.svabhāvaṁ [Note: pratyātmavedya.svabhāvaṁ] C (also Pn); A pratyātmāavedya.svabhāvaṁ] vāg.dvārāśrayeṇa nirdiśyate | cittaṁ varṇa.saṁsthānādi.rahitam [Note: varṇa.saṁsthānādi.rahitam] C (also Pn); A varṇa.saṁsthānādi.harahitam.] ākāśa.lakṣaṇam ity uktaṁ bhagavatā [Note: bhagavatā] A (and TIB); C Ø.] | bhagavataîva punar vyākṛtam ābhāsa.lakṣaṇenânubhava.lakṣaṇena ca pratipattavyam iti | atas tad.upadeśo 'vatāryate | yad utâdau tāvad ābhāsaḥ [Note: tāvad ābhāsaḥ] AC; Pn vā(yā)vadābhāsaḥ.] paścāt prakṛtiḥ |
[Page 403]CMP04.027/ tatrâloka ālokābhāsa [Note: ālokābhāsa] A; C ābhāsaḥ.] ālokopalabdham [Note: ālokopalabdham] A; C ālokopalabdhim; Pn ālokopalabdhir.] ity ābhāsa.trayam | āloka.lakṣaṇaṁ tāvan nirākāra.svarūpaṁ kāya.vāṅ nâsti | yathā[C:56a] śarat.kāle gagane [Note: gagane] C (and TIB); A Ø. TIB construes the following nirmala. with gagane, i.e. *gagane nirmale.] nirmala.candra.raśmy.avabhāso vyāptaḥ | [Note: vyāptaḥ] A; C vyāptakaḥ.] svaccha.svabhāvākāraḥ sakala.padārthānām ālambanatayâlokaḥ | idaṁ pāramārthikaṁ bodhicittaṁ prajñā.svabhāvaṁ prathamaṁ śūnyam | aṁ vāg.dvārāśraya.bījaṁ dṛḍhī.karaṇa.hetoḥ | alpādhimuktikāḥ sattvās tathāga[A:30b]ta.sandhyāya.vacanaṁ nâvagacchanti | te candra.maṇḍala.rūpam āśrityâlambante | padmaṁ vā strī.rūpaṁ vā vāma.sañjñā rātri.sañjñā mṛdu.bhāvaś cittasya saṁvṛti.rūpaṁ vyaktam iti [Note: iti] AC; Pn Ø.] ||
CMP04.028/ katarad idam ālokābhāsasya [Note: katarad idam ālokābhāsasya] C; A kataropamālokābhāsasya; Pn kataropamālokābhāsa..] lakṣaṇam | tac ca grāhya.grāhaka.rahitaṁ nirākāra.svarūpaṁ [Note: C inserts vā.] kāya.vāṅ nâsti | yathā śarat.kāle sūrya.raśmy.avabhāso vyāpto 'tisvaccho 'tinirmala.svabhāvaḥ | sakala.padārthānām ālambanaṁ samanta.bhadraṁ bodhicittaṁ [Note: C inserts tu.] dvitīyaḥ kramo [Note: dvitīyaḥ kramo] A; C dvitīya.kramo.] 'tiśūnya.lakṣaṇam [Note: 'tiśūnya.lakṣaṇam] A; C 'tiśūnya.lakṣaṇaḥ.] | aḥ vāg.dvārāśraya.bījaṁ [Note: vāgdvārāśraya.bījaṁ] C; A vāgdvārāśrayaṁ bījaṁ.] dṛḍhī.karaṇa.hetoḥ | alpādhimuktikāḥ sattvās tathāgata.sandhyāya.vacanaṁ nâvagacchanti | te sūrya.maṇḍala.rūpam [Note: sūrya.maṇḍala.rūpam] C (also Pn); A sūryamaṇḍalamārūpam.] āśrityâvalambante [Note: āśrityāvalambante] A; C āśrityālambante.] | vajraṁ pañca.sūcikaṁ [Note: vajraṁ pañcasūcikaṁ] C; A vajra.pañcasūcikaṁ.] [Page 404] vā ratnaṁ vā puruṣa.rūpaṁ vā [Note: C inserts: puruṣa.sañjñā vā divā.sañjñā.]dakṣiṇa.sañjñā kharākṛtiś [Note: kharākṛtiś] C; A kharākṛtaiś; Pn kharākṛteś.] caitasikasya [Note: caitasikasya] A; C caitikasya.] saṁvṛti.rūpam [Note: saṁvṛtirūpam] C; A saṁvṛttirūpam.] iti ||
CMP04.029/ ālokopalabdhaṁ katamat | tathaîvâkāśa.lakṣaṇaṁ [Note: tathaivākāśa.lakṣaṇaṁ] rectification; C tathaikākāśa.lakṣaṇaṁ; A tathaivākāśa.lakṣaṇa..] nirākāra.svarūpaṁ kāya.vāṅ nâsti | yathā sandhyāndhakāra.svabhāvo vyāptaḥ [Note: vyāptaḥ] C; A vyāptaṁ. For sandhyāndhakāra.svabhāvo vyāptaḥ, Pn sandhyāntakāla.svabhāvāvyāptaṁ.] sūkṣmaṁ nirālambakaṁ [Note: sūkṣmaṁ nirālambakaṁ] A; C (and TIB) sūkṣmā.nirātmakaṁ.] tattvaṁ [Note: tattvaṁ] A; C stava.] prāṇāyāmo na saṅkrā[A:31a]mati | niścetanam [Note: niścetanam] A; C niśceṣṭatayā |.] asphālakaṁ [Note: asphālakaṁ] A; C āsphālaka.samādhir.] na vāg.bījāśraya.dvāraṁ [Note: vāg.bījāśraya.dvāraṁ] A; C vāg.bījāśraya.dvāraḥ.] pariniṣpannābhidhānakam | idam ālokopalabdhakam [Note: ālokopalabdhakam] A; C ālokopalabdham.] avidyā.lakṣaṇam mahāśūnyam [Note: avidyā.lakṣaṇam mahāśūnyam] AC; Pn avidyākṣaya.mahāśūnyam.] | tri.vidhaṁ vijñānam ity ucyate ||
CMP04.030/ evaṁ sarva.buddhopadeśaṁ śūnya.traya.lakṣaṇaṁ pratipādya | idānīm ekaika.jñānodaye prakṛti.spharaṇaṁ vyavasthāpyate |
CMP04.031/ tatra prajñā.jñānasya [Note: prajñā.jñānasya] A; C prakṛti.prajñā.jñānasya.] prakṛtis tāvat | virāgaḥ | madhyama.virāgaḥ | ativirāgaḥ | [Note: virāgaḥ | madhyamavirāgaḥ | ativirāgaḥ |] emendation; A virāgaḥ | madhyamarāgaḥ | ativirāgaḥ |; C virāgo madhyavirāgo 'tivirāgaḥ |.] yan manogatāgatam | śokaḥ | madhyama.śokaḥ [Note: madhyamaśokaḥ] A; C madhyaśokaḥ.] | atiśokaḥ | saumyam | vikalpam [Note: vikalpaṁ] A; C vikalpaḥ.] | bhītam | madhyama.bhītam [Note: madhyamabhītaṁ] A; C madhyabhītaṁ.] | atibhītam | tṛṣṇā | [Page 405] madhyama.tṛṣṇā [Note: madhyamatṛṣṇā] A; C madhyatṛṣṇā.] | atitṛṣṇā | upādānam | niḥśubham [Note: niḥśubhaṁ] A; C niśubhaṁ.] | kṣut | tṛṣṇā | vedanā | samavedanā | ativedanā | vettṛ [Note: vettṛ] emendation (PK); AC vitṛ; Pn vida.] | vid.dhāraṇāpadam | pratyavekṣaṇam | [Note: vettṛ | vid.dhāraṇāpadam | pratyavekṣaṇaṁ |] emendation; A vitṛvit | dhāraṇāpadam | pratyavekṣaṇaṁ |; C vidaviddhāraṇā | padaṁ pratyavekṣaṇa |. Pn vida, vit, dhāraṇāpadam, pratyavekṣaṇam.] lajjā | kāruṇyam |[C:56b] snehaḥ [Note: snehaḥ] C (also Pn); A sneha.] | madhyama.snehaḥ [Note: madhyamasnehaḥ] C (also Pn); A madhayamasneha.] | atisnehaḥ [Note: atisnehaḥ] C (also Pn); A atisnehaṁ.] | cakitam [Note: cakitam] AC; PK saṁśayaḥ; Pn sāścaryam.] | sañcayaḥ | mātsaryam iti trayastriṁ[A:31b]śat kṣaṇāḥ ||
CMP04.032/ upāya.jñānasya prakṛtiḥ | yad uta rāgaḥ [Note: rāgaḥ] emendation; A rāgaṁ; C rāgo madhyarāgo 'tirāgaḥ.] | raktam | tuṣṭam | madhyama.tuṣṭam [Note: madhyamatuṣṭaṁ] A; C madhyatuṣṭaṁ.] | atituṣṭam | harṣaṇam | prāmodyam | vismayaḥ | hasitam | hlādaḥ [Note: hlādaḥ] A; C āhlādaḥ.] | āliṅganam | cumbanam | cūṣaṇam | [Note: āliṅganam | cumbanam | cūṣaṇaṁ |] C (also Pn); A āliṅganacūṣaṇaṁ | with cumbanaṁ written in along the upper margin.] dhairyam | vīryam | mānaḥ | [Note: vīryam | mānaḥ |] C; A vīryammānaḥ |] karaṇam | haraṇam | balam | utsāhaḥ [Note: utsāhaḥ] C (and PK); A utsāhaṁ.] | sāhasam | madhyama.sāhasam | uttama.sāhasam [Note: uttamasāhasaṁ] A; C atisāhasaṁ.] | raudram | vilāsaḥ [Note: vilāsaḥ] C (and PK); A vilāsaṁ.] | vairam | śubham | vāk.sphuṭam | satyam | asatyam | niścayaḥ [Note: niścayaḥ] C (and PK); A nisrayaṁ; Pn niścayaṁ.] | nirupādānam | [Page 406] dātṛtvam | codanam | sauryam [Note: sauryam] AC; Pn śauryam.] | alajjā | dhūrtatvam | duṣṭam | haṭham | kauṭilyam iti | catvāriṁśat kṣanāḥ ||
CMP04.033/ ālokopalabdha.jñānasya [Note: ālokopalabdha.jñānasya] A ālokopalajñānasya; C ālokopalabdhasya.] prakṛtiḥ | yad uta madhyama.rāgaḥ | vismṛtiḥ | bhrāntiḥ [Note: bhrāntiḥ] C (also Pn); A bhrāntīḥ.] | tūṣṇīm | khedaḥ | ālasyam | dhandhatvam asya sapta kṣaṇāḥ [Note: sapta.kṣaṇāḥ] A; C sapta.kṣaṇāḥ prakṛtayaḥ; TIB reads something similar: rang bzhin gyi mtshan nyid (*prakṛti.lakṣaṇaṁ?).] ||
CMP04.034/ etāḥ [Note: etāḥ] C (also Pn); A etā.] prakṛtayo [Note: prakṛtayo] C (also Pn); A prakṛtiayo.] 'śīti.vidha.kṣaṇāḥ | sākṣāc ca bhidyamānāḥ [Note: sākṣāc ca bhidyamānāḥ] A (and TIB: phye bar gyur); C sākṣād vidyamānāḥ.] ṣaṣṭy.uttara.śataṁ niśam.aniśam [Note: niśam.aniśam] AC; Pn aharniśam.] a[A:32a]ṇḍajādīnām api pracaranti strī.puruṣayor abheda.bhinnaṁ [Note: strī.puruṣayor abheda.bhinnaṁ] C; A strīpuruṣayonibhedabhinnaṁ.] syāt ||
CMP04.035/ vajraśiṣya uvāca || aśīti.vidhaṁ cittaṁ niśam.aniśaṁ pracarati [Note: pracarati] rectification (also Pn); AC pracaranti.] svapareṣāṁ [Note: svapareṣāṁ] A; C svapareṣaṁ.] pratyātma.vedyaṁ nâtra sandehaḥ | tathâpy āgama.pratyayaṁ nirdiśatu [Note: nirdiśatu] C (also Pn); A nirdiśantu.] bhagavān vajraguruḥ śāstā ||
CMP04.036/ vajragurur āha || mantra.śabdasya nirukti.prakāśanenaîva sūcitaṁ bhagavatā samājottare ||
[Page 407]CMP04.037/ pratītyotpadyate yad yad indriyair [Note: yad yad indriyair] A; C yad yad yadīndriyair.] viṣayair manaḥ |CMP04.038/ tan manas tv aśīti.khyātaṁ tra.kāras trāṇanārthata [Note: aśīti.khyātaṁ trakāras trāṇanārthata] A aśīti.khyātas trakāras trāṇanārthata; C aśīti.khyātaṁ ekāras trāṇanārtha.] iti || [Note: This verse seems to be a creative variant on that found in GSUT (Bhattacharyya, p. 156, l. 14–15; Bagchi, p. 126, l. 14–15; and Matsunaga, p. 118, v. 70), of which Matsunaga's edition gives by far the best text (emended, as it is): pratītyotpadyate yad yad indriyair viṣayair manaḥ | tan mano man iti khyātaṁ trakāraṁ trāṇanārthataḥ ||.]
CMP04.039/ etā [Note: etā] C (also Pn); A etāḥ.] aśīti.vidha.prakṛtayo [Note: aśīti.vidha.prakṛtayo] A; C aśīti.vidhayaḥ prakṛtayo; Pn aśīti.bimba.prajṛtayo.] 'ṣṭānavati.kleśā bhavanti | punar dvāṣaṣṭi.dṛṣṭi.prakṛtayo [Note: dvāṣaṣṭi.dṛṣṭi.prakṛtayo] A; C dvāṣaṣṭi.prakṛtayo; TIB may preserve a better reading, to wit *dvāṣaṣṭi.dṛṣṭy.ādayo (lta ba drug cu rtsa gnyis la sogs pa).] bhavanti ||
CMP04.040/ || vajraśiṣya uvāca || prajñā.jñānaṁ candrāloka.nibhaṁ śūnya.mātram [Note: śūnya.mātram] A; C śūnyatā.mātram.] | upāya.jñānam api sūryāloka.nibham [Note: sūryāloka.nibham] A; C sūryāloka.sannibham] atiśūnya.mātram | tathaîvâlokopalabdha.jñānam sandhyāndhakāra.sannibhaṁ [Note: sandhyāndhakāra.sannibhaṁ] C, A andhakāra.sannibhaṁ.] mahāśūnya.lakṣaṇam | tad etad vijñāna.trayam ākāśa.lakṣaṇaṁ nirākāra.svarūpaṁ vyāptaṁ [Note: vyāptaṁ] A; C vyāpakaṁ.] gamanāgamana.rahitam ity uktam [Note: uktam] A; C uktam bhagavatā.] | katham aharniśaṁ svakāye [Note: svakāye] A; C svakāyo.] spharaṇa.saṁha[A:32b]raṇaṁ karoti | ko 'sau jāgarti | kā niścintā [Note: kā niścintā] A; C ko nicintā.] | rāga.virāga.madhyarāgādi.ṣaṣṭy.uttara.śata.prakṛtayaḥ kasya sakāśād anubhūyante | kāraṇam atra nirdiśatu [Note: nirdiśatu] C (also Pn); A nirdiśantu.] bhagavān vajraguruḥ śāstā ||
CMP04.041/ vajragurur āha || tathyaṁ [Note: tathyaṁ] C; A tatthyaṁ; Pn tatra.] vijñāna.trayam amūlam apratiṣṭhitam anālayam aliṅgam avarṇam asaṁsthānam atīndriyam | kintu sābhāsaṁ tena vāyu.dhātu.sahitaṁ [Note: sābhāsaṁ tena vāyu.dhātu.sahitaṁ] AC; Pn sābhāsa.vāyu.dhātu.sahitaṁ.] jāgarti | yasmād vā[C:57a]yu.dhātur arūpī calana.spandanādi.kriyā.darśanād anumāna.gamyaḥ | tathaîva vijñānābhāso 'py [Page 408] arūpī rāga.virāga.madhyarāgādi.prakṛtibhir anumeyatvād anumānena gamyata [Note: anumānena gamyata] A; C anumāna.gamya.] iti | yathôktaṁ vijñāna.saṅkrānti.sūtre ||
CMP04.042/ tadyathā bhadrapāle vāyu.dhātur arūpī anidarśana [Note: anidarśana] A; C anirdarśanaḥ |; Pn anidarśan[opadānād].] upādānād rūpī sandṛśyate | tatra nidarśanaṁ [Note: nidarśanaṁ] C; A darśanaṁ.] vṛkṣa.spandana.samudīraṇa.ravarabha.sataṭataṭā.janita.nirghoṣaḥ | [Note: .nirghoṣaḥ |] A; C .nirghoṣa..] śītoṣṇa.sparśa.janita.vedī | na câsya kara.caraṇa.nayana. [Note: kara.caraṇa.nayana.] A; C kara.caraṇa.nayano.]vaktropalabdhir bhavati | na ca varṇādhikyenôpalakṣyate [Note: varṇādhikyenopalakṣyate] emendation; A varṇādhikyenopalakṣate; C varṇādhikyenopalabhyate.] | śyāmo vā [Note: vā] A; C Ø.] gauro vêti | evam eva bhadrapāle ayaṁ vijñāna.dhātur na[A:33a] rūpeṇôpalakṣyate [Note: na rūpeṇopalakṣyate] emendation; A na rūpeṇopalakṣate; C nirūpeṇopalabhyate.] | na rūpāvabhāsam āgacchati | kāraṇa.viśeṣais tv ayaṁ vijñāna.dhātur avagantavya iti ||
CMP04.043/ anena nyāyena sūkṣma.dhātu.vijñānābhāsayor [Note: sūkṣma.dhātu.vijñānābhāsayor] C (and TIB); A sūkṣma.dhātur vijñānābhāsayor.] arūpatvād ghṛtaṁ ghṛte nyastam iva sammiśrībhūyâśeṣa.laukika.lokottara.kṛtyaṁ [Note: C inserts vijñānadhātus.]sampādayati | yathôktam anuttara.sandhau |
CMP04.044/ saṁvitti.mātrakaṁ jñānam ākāśavad alakṣaṇam |CMP04.045/ kintu tasya prabhedo 'sti sandhyā.rātri.divātmanā ||[Page 409]CMP04.047/ cittaṁ tri.vidham ity uktam ādhāras tasya kathyate ||CMP04.052/ yatra yatra sthito vāyus tāṁ tāṁ prakṛtim udvahed iti ||
CMP04.053/ imam [Note: imam] A; C idam.]arthaṁ dyota[A:33b]yann āha || jhaṭiti.jñāna.sambhūtaṁ khadyotakākāraṁ daśadig.vyāpinaṁ prajvalantam [Note: prajvalantam] C (and TIB); A jvalantam.] iti sandhyā.vacanam || kathaṁ jhaṭiti.jñāna.sambhūtam iti [Note: jhaṭiti.jñāna.sambhūtam iti] C; A jñāna.sambhūtaṁ.] | kṣaṇa.lava.muhūrta.nimiṣa.mātrābhāsodayam [Note: .muhūrta.] A; C .muhūrtā..] ity arthaḥ | khadyotakākāram iti | khaṁ dyotayatîti khadyotakaḥ [Note: khadyotakaḥ] C; A khadyotakaṁ.] | tad.ākāram [Note: tadākāram] A tadākāratham; C tadākākāram.] arthaṁ daśadig.vyāpinaṁ prajvalantam [Note: prajvalantam] A; C jvalantam.] āloka.trayābhāsam | na ca [Note: ca] A; C Ø.] khadyoto jyotiriṅgiṇaḥ [Note: jyotiriṅgiṇaḥ] A; C jyotiriṅgaṇaḥ.] ||
CMP04.054/ ataḥ sūkṣma.dhātu.praveśāt kṣaṇa.lava.muhūrta.nimiṣa.mātrābhāso [Note: .muhūrta.] A; C .muhūrtā.. Pn (after TIB) .muhūrta.nimiṣa.tāla.mātrābhāso.] bhavati [Note: .mātrābhāso bhavati] A; C .mātrāvabhāsaś calati. TIB concurs with C.] | tataḥ kṣaṇa.lava.muhūrta.nimiṣa.mātra.prakṛtir [Note: .muhūrta.nimiṣa.mātra.] A; C .muhūrtā.nimeṣa.mātrā.. Again, Pn (after TIB) adds .tāla. after .nimiṣa..] [Page 410] anubhūyate | kā niścintā [Note: niścintā] A; C nicintā.] | avidyā | ata eva nikhilā sambhavanti | tato vāyu.dhātu.hetoḥ prakṛtayaḥ parasparānyonyānugatā [Note: parasparānyonyānugatā] A; C paramparānyonyānugatāḥ.] asta.vyasta.samasta.viṣaya.vibhāgād aharniśaṁ [Note: aharniśaṁ] A; C āaharniśaṁ.] sva.pareṣā[C:57b]m anubhūyante | evaṁ prakṛty.ābhāsa.vāyu.vāhana.prabhedādhigato [Note: .prabhedādhigato] C; A .bhedādhigato.] mahāyogī atītānāga[A:34a]ta.pratyutpannāni sarva.sattva.citta.carita.saṁspanditāni [Note: .saṁspanditāni] A; C .vispanditāni. For entire compound, MS A reads: sarva.sattvadādhigato mahāyogī atītānāgata.pratyutpannāni sarva.sattva.citta.carita.saṁspanditāni.] prajānāti |
CMP04.055/ yathôktaṁ bhagavatā kinnara.rāja.paripṛcchā.sūtre ||
CMP04.056/ asaṅga.jñāna.samanvāgato hi samyaksambuddhaḥ | tat kasya hetoḥ | kulaputra sarva.sattvānām atītāś citta.dhārāḥ | kṣīṇā niruddhā [Note: niruddhā] C; A niruddha.] vigatā vipariṇatāḥ [Note: vipariṇatāḥ] A; C viparaṇatāḥ.] | sarvās tās tathāgataḥ prajānāti [Note: sarvās tās tathāgataḥ prajānāti] rectification (also Pn); A sarvāsattvās tās tathāgataḥ prajānāti; C sarve tathāgatāḥ prajānanti.] | yair hetubhis tāś [Note: tāś] A; C Ø.] citta.dhārāḥ samutpannā yeṣāṁ hetūnāṁ [Note: hetūnāṁ] rectification (also Pn); A hetunāṁ; C dhātūnāṁ.] vigamāt [Note: vigamāt] A; C vigatāt.] kṣīṇāḥ sākārāḥ soddeśāḥ sanidarśanāḥ [Note: sanidarśanāḥ] C sannidarśanāḥ; A sanirdeśa; Pn sanirddeśāḥ.] | kuśalā vā akuśalā vā [Note: kuśalā vā akuśalā vā] A; C kuśalākuśalā vā.] vyākṛtā avyākṛtā vā [Note: vyākṛtā avyākṛtā vā] A; C vyākṛtāvyākṛtā vā.] |
[Page 411]CMP04.057/ ye 'py [Note: ye 'py] C yepy; A apy.] etarhi pratyutpanne 'dhvani sarva.sattvānāṁ citta.dhārāḥ pravartante | tā api sarvās tathāgataḥ [Note: sarvās tathāgataḥ] rectification (also Pn); A sarvās tathāgatāḥ; C sarvā tathāgataḥ.] prajānāti | yasya cittasyânantaraṁ yac cittam utpadyate | kuśalaṁ vā akuśalaṁ vā vyākṛtaṁ vā avyākṛtaṁ vā [Note: vyākṛtaṁ vā avyākṛtaṁ vā] C vyākṛtam vā avyākṛtam vā; A vyākṛtā avyākṛtā vā. Pn vyākṛtā(taṁ) avyākṛtā(taṁ) vā.] sākāraṁ soddeśaṁ sanidarśanam [Note: sākāraṁ soddeśaṁ sanidarśanaṁ] A; C sākāram vā soddeśam vā sanidarśanam vā.] |
CMP04.058/ yāś ca sarva.sattvānām [Note: sarvasattvānām] A; C sattvānām.] anāgatāś citta.dhārā[A:34b]ś [Note: Pn inserts sanirdarśāḥ sahetukās tathāgataḥ prajānāti | ye ca.] caitasikā [Note: caitasikā] A; C caitisikā.] dharmās tān api sarvāṁs [Note: sarvāṁs] AC; Pn sattvāṁs.] tathāgataḥ prajānāti [Note: cittadhārāś caitasikā dharmās tān api sarvāṁs tathāgataḥ prajānāti] A; C cittadhārāś caitisikā dharmāḥ | tān api sarvān tathāgataḥ prajānāti. This phrase runs over a page break in MS A, of which the former page seems to be broken at the bottom, losing roughly one quarter to one third of a line.] | yasya cittasyânantaraṁ yac cittam utpadyate | kuśalaṁ vā akuśalaṁ vā vyākṛtaṁ vā avyākṛtaṁ vā sākāraṁ soddeśaṁ sanidarśanam [Note: sākāraṁ soddeśaṁ sanidarśanam] A; C sākāram vā soddeśam vā sanidarśanam vā.] |
CMP04.059/ evam asaṅga.jñāna.samanvāgato hi kulaputra [Note: kulaputra] C; A kulaputras.] tathāgato 'rhan samyaksambuddha iti ||
CMP04.060/ anena nyāyena citta.vajra.samādhi.stho jñānī [Note: C adds praṇidhi. to the beginning of this compound.]praṇidhāyaka.praṇidheya.praṇidhānādi.bāhya.vicitra.bhāvābhiniveśam apanīya svādhi- [Page 412] ṣṭhāna.kramābhimukho bhavati | pratipadyasva kulaputra svacitta.pratyavekṣaṇa.samādhānenêti [Note: svacitta.pratyavekṣaṇa.samādhānenêti] emendation (STTS); A (also Pn) svacitta.pratyavekṣaṇaṁ samādhāneneti; C svacittaṁ pratyavekṣaṇa.samādhāneneti.] mūla.tantre vacanāt |
CMP04.061/ evaṁ vyākhyā.tantram āśritya prakṛty.ābhāsānusāreṇa sva.cittasya yathābhūta.parijñānam [Note: yathābhūta.parijñānam] A; C (corrected): yathābhūtābhāsatraya.parijñānam; C (uncorrected): yathābhūtābhāsānusāreṇa svacittasya yathābhūtābhāsatraya.parijñānam.] anadhigamya [Note: anadhigamya] emendation (TIB); AC adhigamya.] karma.vādinaḥ sattvā anādisaṁsāre [Note: anādisaṁsāre] A; C anādisaṁsāreṣu vikalpa..] sva.vikalpodbhūta.kleśa.karma.prabandhāt koṣakāra.kīṭavat | svayam eva mahantaṁ [Note: mahantaṁ] rectification (also Pn); AC mahāntaṁ.] duḥkha.skandham abhisaṁskṛtya janma.paramparayôpacita.śubhāśubha.karmaṇaḥ phala.vipākam anu[A:35a]bhūya [Note: anubhūya] C (also Pn); A anubhūyaḥ.] punaḥ paramārtha.maṇḍala.krameṇa [Note: paramārtha.maṇḍala.krameṇa] C (also Pn); A paramārtha.maṇḍāla.krameṇa.] kalevaraṁ [Note: kalevaraṁ] AC kaḍevaraṁ.] parityajya vāyu.dhātu.saṅgṛhīto [Note: vāyudhātu.saṅgṛhīto] A (and TIB); C vāyu.saṅgṛhīto.] vedanā.samprayuktas [Note: vedanā.samprayuktas] A; C vedanā.saṁyuktaḥ |.] tṛṣṇayânubaddho dharmadhātu.niṣpattitaḥ [Note: dharmadhātu.niṣpattitaḥ] A (sic for niṣpatitaḥ); C (and TIB) dharmadhātu.nisyanditaḥ.] smṛtyā parigṛhītaḥ kuśalākuśalārambaṇa.samprayuktaḥ pañcaṣaḍ.varṣopamaḥ śiśuḥ [Note: pañcaṣaḍ.varṣopamaḥ śiśuḥ] C (also Pn); A pañcaṣaḍ.varṣopama.siśuḥ.] sakalākṣo gandhāhāro vajrādibhi[C:58a]r apy anivāryaḥ [Note: anivāryaḥ] C (and TIB); A abhedyaḥ.] sarva.lakṣaṇopetaḥ karmarddhi.vegavān [Note: karmarddhi.vegavān] A; C karmaddhivegavān |.] saptāhād gatyantarāle sthitvā sva.vikalpodbhūta.śubhāśubha.karmaṇā [Note: sva.vikalpodbhūta.śubhāśubha.karmaṇā] C (also Pn); A sva.vikalpodbhūta.śubhāśubhaḥ karmaṇā.] sañcoditaḥ [Page 413] san [Note: sañcoditaḥ san] C sañcoditaḥ | san; A sañcodite sati.] hetu.pratyayaṁ prāpya pañca.gatiṣu ghaṭī.yantra.nyāyena [Note: ghaṭīyantra.nyāyena] A; C ghaṭīyantra.nyāye.] punaḥ punaḥ pratisandhiṁ gṛhṇāti sāṁsārika.duḥkhaṁ [Note: sāṁsārika.duḥkhaṁ] A; C sāṁsārikaṁ duḥkhaṁ.] cânubhavatîti ||
CMP04.062/ || cittaviveka.melāvana.saṁśaya.paricchedaś [Note: cittaviveka.melāvana.saṁśaya.paricchedaś] rectification; A cittaviveka.saṁśaya.melāvaṇa.paricchedaś; C cittaviveka.śaṁsayo melāvaṇa.paricchedaś.] caturthaḥ ||
CMP05.001/ || vajraśiṣya uvāca || anyad api bhagavan vijñāna.vaicitryaṁ paripṛcchāmi | saced bhagavan vijñāna.traya.prakṛty.ābhāso 'rūpī vāyu.dhātur arūpī karma cârūpi [Note: cârūpi] rectification; AC cârūpī.] tathaîvaîṣām anyonya.manyanābhāvāc [Note: anyonya.manyanābhāvāc] the final consonant here is hard to determine; its lower.half is missing in A; in C, it is not clear what it could be, as it does not resemble any other character in the text. Pn anyonyam aparijñānena.] chūnyam i[A:35b]ty uktaṁ bhagavatā deśanā.pāṭhe | tat kathaṁ śubhāśubha.karmaṇā [Note: śubhāśubha.karmaṇā] C; A śubhāśubha.karmaṇām.] anādye [Note: anādye bhava.cakre] A; C anādi.bhava.cakre.] bhava.cakre tan mano.maya.dehaṁ [Note: mano.maya.dehaṁ] C; A monomayadehaṁ; Pn manomayaśarīram.] badhyate [Note: badhyate] AC; Pn abaddhaṁ syāt.] | tathâpy ābhiḥ ṣaṣṭy.uttara.śata.prakṛtibhiḥ kuśalam akuśalam upacitaṁ tad ihaîva kṣaṇaṁ kṣaṇād [Note: kṣaṇaṁ kṣaṇād] A; C kṣaṇa.kṣaṇād.] utpadya pradhvaṁsī bhavati | tat kathaṁ punaḥ [Note: punaḥ] A; C punaḥ punaḥ.] paraloke côpalabhyate | athavā tat kuśalam akuśalam anyasmād āgacchati | utâho svacitta.vāsanād udbhavatîty | etan me kaukṛtyaṁ viśodhayatu bhagavān vajraguruḥ śāstā ||
CMP05.002/ vajragurur āha || sādhu sādhu mahāsattva karma.viśuddhi.parijñānaṁ [Note: .viśuddhi.] AC; Pn .viśuddha..] nāmâtigambhīraṁ buddha.viṣayam | naîtat kulaputrâdikarmi- [Page 416] kāṇāṁ [Note: kulaputrādikarmikāṇāṁ] C (also Pn); A kuśalaputrādikarmikānāṁ.] karma.vādināṁ [Note: karma.vādināṁ] C (and TIB); A Ø.] ca [Note: ca] A cā.] bhūmiḥ | tasmād yatnataḥ śṛṇu | yukty.āgamābhyāṁ karma.viśuddhiṁ te pratibodhayāmi [Note: pratibodhayāmi] A; C prabodhayāmi.] |
CMP05.003/ tatra prathamaṁ tāvac chubhāśubha.karmaṇāṁ sva.lakṣaṇaṁ [Note: sva.lakṣaṇaṁ] C (also Pn); A sūlakṣaṇaṁ.] vyavasthāpyate | tatra daśa kuśalāḥ karma.pathās tad.viparyayād [Note: tad.viparyayād] A; C etadviparyāyāt.] akuśala.karma.pathāḥ [Note: akuśala.karma.pathāḥ] A; C kuśalakarmapathāḥ.] | ete karma.pathāḥ kāya.[A:36a]vāk.citta.samudbhavā ity uktaṁ bhagavatā vajroṣṇīṣa.tantre tad avatāryate ||
CMP05.004/ bhagavān āha || śṛṇu guhyakādhipate tri.vidhaṁ kāya.duścaritam | catur.vidhaṁ vāg.duścaritam | trīṇi citta.duścaritāni | tato naraka.patanaṁ [Note: naraka.patanaṁ] C; A naraka.pātaṁ.] bhavati ||
CMP05.005/ vajrapāṇir āha || bhāṣatu bhagavān bhāṣatu sugataḥ [Note: sugataḥ] C (also Pn); A sugata.] | kati.vidhaṁ kāya.prabheda.duścaritam | vāk.prabheda.duścaritam [Note: vākprabheda.duścaritam |] C (and TIB); Pn vāgprabheda.duścaritam; A Ø.] | citta.prabheda.duścaritam iti ||
CMP05.006/ bhagavān āha || tad eva guru.sāmānyaṁ [Note: tad eva guru.sāmānyaṁ] A; C deva.guru.sāmānyaṁ.] guhyakādhipate duścaritam | [Note: C inserts an explanation of the deva.duścaritaṁ implied by its reading: tatra stūpa.rūpādi.saddharmāṇāṁ bhedanaṁ deva.duścaritaṁ |. A (and TIB) Ø.] mātā.pitṛ.gurujana.prabhṛtīnāṁ [Note: mātā.pitṛ.gurujana.prabhṛtīnāṁ] A; C mātṛ.pitṛ.gurujana.prabhṛtīnāṁ.] tāḍanaṁ ghātanaṁ [Note: tāḍanaṁ ghātanaṁ] A; C tāḍana.ghātanaṁ.] guru.duścaritam | prāṇātipāta.prabhṛtayo 'kuśala.karma.pathāḥ sāmānya.duścaritam ||
[Page 417]CMP05.007/ vāg.duścaritaṁ yad u[C:58b]ta saddharma.pratikṣepād eva pāruṣya.vacanaṁ tad eva duścaritaṁ vākyam | mātā.pitṛ.gurujana.prabhṛtīnāṁ [Note: mātā.pitṛ.gurujana.prabhṛtīnāṁ] C; A mātā.pitṛ.guru.prabhṛtīnāṁ.] pāruṣya.vacanaṁ guru.duścaritaṁ vākyam | kecit [Note: kecit] AC; Pn kvacit.] pudgalānāṁ śraddhā.pratipatti.kuśalānāṁ [Note: śraddhā.pratipatti.kuśalānāṁ] A; C śraddhā.pratipatti.kuśalāram tu (or śraddhā.pratipatti.kuśalāṁ tu).] kathā.prasaṅgena nâsti paraloka ity udāra.vacanāl lokottara.mṛṣāvādaṁ [Note: lokottara.mṛṣāvādaṁ] A; C lokottara.mṛṣāvāv adyāntena cittaṁ.] kuśala.karma.vighnaṁ [Note: kuśala.karma.vighnaṁ] A; C kuśala.karma.samvighnaṁ.] kurvanti | sambhinna.pralāpaṁ [Note: sambhinna.pralāpaṁ] A; C sambhinna.prarokṣa.pralāpaṁ.] parokṣa.vacanatāṁ [Note: parokṣa.vacanatāṁ] C; A damaged; Pn Ø.] akuśala.karma.vākyaṁ tathā [Note: akuśala.karma.vākyaṁ tathā] emendation; C akuśala.karma.vākyathatāṁ; A is unclear; Pn reconstructs pāruṣyam akuśala.karma.kathā.] [A:36b]sāmānya.vāg.duścaritam |
CMP05.008/ citta.duścaritaṁ [Note: citta.duścaritaṁ] A (and TIB); C citta.prakṛti.duścaritaṁ.] yad uta prathamaṁ styānaṁ [Note: prathamaṁ styānaṁ] C; A prathamaṁ tyānaṁ; Pn prathamastyānaṁ.] tad eva prakṛtibhiś [Note: prakṛtibhiś] C; A prakṛtiś.] citta.prakṛti.duścaritam | caitasika.prakṛti.duścaritam [Note: caitasika.prakṛti.duścaritam] C; A damaged; Pn reconstructs cittodbhūta.prakṛti.duścaritam.] | avidyā.prakṛti.duścaritam ||
CMP05.009/ vajrapāṇir āha || bhāṣasva bhagavan [Note: bhagavan] C (also Pn); A bhāgavaṁ.] bhāṣasva sugata citta.caitasikāvidyā.duścaritāni [Note: .caitasika.] C (also Pn); A .caittasika..] ||
CMP05.010/ bhagavān āha || śṛṇu guhyakādhipate | vighātena cittaṁ [Note: vighātena cittaṁ] A (and TIB); not found in C.] viraktena cittaṁ daśa.kuśala.karma.pathe viraktaṁ [Note: viraktaṁ] A (and TIB); C viraktaṁ cittaṁ.] tad [Page 418] eva duścaritaṁ cittam [Note: duścaritaṁ cittam] C; A duścaritacittam.] | mada.darpāhaṅkāra.krodha.sattva.nāśanaṁ [Note: mada.darpāhaṅkāra.krodha.sattva.nāśanaṁ] (TIB; also Pn); A mada.darpāhaṅkāra.krodha.sattva.nāśana.; C cittena mada.māna.darpāhaṅkāra.krodha.sattva.nāśanaṁ.] rāga.cittaṁ [Note: rāga.cittaṁ] AC; Pn rāgacitta.; TIB 'dod chags kyi sems kyis (*rāga.cittena).] parastrī.paradravyāpaharaṇam [Note: parastrī.] C (and TIB); A Ø, with caret in place—however, the upper margin (where likely written) is destroyed; Pn paradārā''sakti..] | gurujana.kuṭila.cittaṁ citta.duścaritam [Note: gurujana.kuṭila.cittaṁ citta.duścaritam] C (and TIB); A gurujana.kuṭilā.cittaṁ citta.duścaritaṁ; Pn gurujanaṁ prati kuṭila.cittaṁ citta.duścaritam.] caitasikam | daśa.kuśala.karma.patha.ṣaṭpāramitā.vikṣipta.vismṛtir dvandva.pāṅkita.vadano [Note: dvandva.pāṅkita.vadano] rectification; A dvandvapāṅṅkita.vadano; C dvandhapāṅkita.vadano; Pn emends to dvandvāṅkita.vadano.] manasāndhakāratayā 'vidyā.sāmānya.duścaritam iti ||
CMP05.011/ evam ajñānī [Note: ajñānī] AC; Pn ajñānāṁ.] kāya.vāk.citta.sucaritaṁ vā [Note: vā] A; C vāg..] duścaritaṁ vā svakīya.prakṛty.ābhāsa.vāyu.vāhana.svabhāvam ajñātvā svaṁ kāyaṁ svaṁ vāk svaṁ cittam [Note: svaṁ kāyaṁ svaṁ vāk svaṁ cittam] A; C svaya.kāyaḥ | svaya.vāk | svam cittam.] ity ahaṅkāra.mamakāreṇa śubhāśubha.karma kṛtvā sugati.durgati.parā[A:37a]yaṇo bhavati | prakṛty.ābhāsa.krameṇa citta.vivekādhigato jñānī kāya.vāk.citta.sucaritaṁ vā [Note: vā] C; A vāk..] duścaritaṁ vā na manyate na [Note: na] A; not found in C.] vikalpayate | yasmāt [Note: yasmāt] C; A tasmāt; TIB gang gi phyir zhe na (*kasmāt).] śubhāśubha.prakṛtayaḥ śūnya.traya.samudbhavā vāyu.vāhana.vaśāt kṣaṇe kṣaṇe côtpadya viṣayān anubhūya punaḥ punaḥ prabhāsvaraṁ praviśanti || yathôktam anuttara.sandhau ||
[Page 419]CMP05.012/ payodharā yathā naîke [Note: naike] C and PK (also Pn); A naikā.] nānā.saṁsthāna.varṇakāḥ |CMP05.013/ udbhūtā gaganābhogāl layaṁ gacchanti tatra vai ||CMP05.014/ evaṁ prakṛtayaḥ sarvā ābhāsa.traya.hetukāḥ |
CMP05.024/ imam [Note: imam] A; C idam.] arthaṁ dyotayann āha || bhagavān [Note: bhagavān] A; C bhagavān āha |.] kinnara.rāja.paripṛcchā.sūtre ||
[Page 420]CMP05.025/ citta.caritam asaṁskṛtam arūpī [Note: citta.caritam asaṁskṛtam arūpī] C cittacaritasaṁskṛto arūpī, A is illegible; Pn yathā cittacaryāḥ asaṁskṛtā arūpiṇas.] yathā.vidham [Note: yathāvidhaṁ] C; text illegible in A; Pn tathaîva.] | vāyur aśaktaḥ | sarva.loke citta.prakṛtiṁ jñātvā tu tāṁ [Note: jñātvā tu tāṁ] C; A jñātvānāṁ; Pn jñātvā.] viśuddhatvān [Note: viśuddhatvān] A; C viśuddhān.] na bhavati [Note: bhavati] C (also Pn); A bhavanti.] kleśa.tamasaḥ [Note: kleśa.tamasaḥ] C kleśa.tamasas; A kleśa.tamasya; Pn kleśatamasā.] sambhavo hîti ||
CMP05.026/ anena nyāyenâpi citta.vivekādhigato mahāyogī [Note: mahāyogī] A (and TIB); C yogī.] śubhāśubha.karma.phalam [Note: śubhāśubha.karmaphalam] A; C śubhāśubhaṁ karmaphalam.] anapekṣya [Note: anapekṣya] C; A anapekṣa.] mokṣābhimukho bhavati | yathôktaṁ bhagavatā vajracchedikāyām ||
CMP05.027/ dharmā eva prahātavyāḥ | prāg evâdharmā [Note: evādharmā] C (also Pn); A evādharmo.] iti |
CMP05.028/ śrī.guhyasamāja.mahāyoga.tantre 'py āha ||
CMP05.029/ daśa.kuśalān karma.pathān kurvanti jñāna.varjitā iti ||[B:38a] [Note: This marks the end of MS A and the beginning of MS B.]
CMP05.030/ evaṁ sattvāḥ [Note: sattvāḥ] C and PKṬYM; B satvā; Pn matvā.] kalyāṇamitra.virahāt svacittasya yathābhūta.parijñānam anadhigamyâhaṅkāra.mamakāreṇa riktaṁ tucchaṁ śūnyaṁ śubhāśubhādikaṁ [Note: śubhāśubhādikaṁ] AC; Pn śubhāśubhādhikaṁ.] kalpayitvā [Note: kalpayitvā] AC; Pn kalpe 'pi vā.] 'nādisaṁsāre duḥkham anubhavanti [Note: This sentence is cited in PKṬYM, pp. 59: evaṁ satvāḥ kalyāṇamitravirahāt svacittasya yathābhūtaparijñānam anadhigamyāhaṅkāramamakāra.riktaṁ tucchaṁ śūnyaṁ śubhādikaṁ kalpayitvā anādisaṁsāre duḥkham anubhavanti.] || yathôktaṁ [Page 421] bhagavatâryāṣṭasāhasrikāyāṁ [Note: āryāṣṭasāhasrikāyām] B — āryāṣṭhasāhasrikāyām; C — āryāṣṭasāhasriyāṁ.] prajñāpāramitāyāṁ kalyāṇa.mitra.parivarte |
CMP05.031/ subhūtir āha || yadi bhagavan sarva.dharmā viviktāḥ sarva.dharmāḥ śūnyāḥ kathaṁ bhagavan sarva.sattvānāṁ [Note: sarva.sattvānāṁ] B; C and ASPP (and TIB) sattvānāṁ.] saṅkleśaḥ [Note: saṅkleśaḥ] C; B saṅkleśaṁ.] prajñāyate [Note: prajñāyate] BC; Pn prajāyate.] | kathaṁ bhagavan [Note: bhagavan] rectification (also Pn); BC bhagavān.] sarva.sattvānāṁ vyavadānaṁ prajñāyate [Note: prajñāyate] BC; Pn prajāyate.] | na ca bhagavan [Note: B adds sarva.sattvānāṁ.] viviktaṁ saṅkliśyate | na ca bhagavan viviktaṁ vyavadāyate [Note: vyavadāyate] B; C vyavadāpayati; ASPP vyavadāyati.] | na ca bhagavan śūnyaṁ saṅkliśyate | na ca bhagavan śūnyaṁ vyavadāyate [Note: vyavadāyate] B; C vyavadāpayati; ASPP vyavadāyati.] | na ca bhagavan viviktaṁ vā śūnyaṁ vā [Note: na ca bhagavan viviktaṁ vā śūnyaṁ vā] C (also Pn); B na ca sūnyaṁ vā viviktaṁ vā śūnyaṁ vā.] anuttarāṁ samyaksambodhim abhisambudhyate | anyatrâpi bhagavan śūnyatāyāḥ saddharmo [Note: saddharmo] BC; Pn and ASPP sarvadharmo.] nôpalabhyate | [B:38b]yo 'nuttarāṁ samyaksambodhim abhisambuddhyate vā | abhisambhotsyate vā | abhisambuddho vā | [Note: abhisambuddhyate vā | abhisambhotsyate vā | abhisambuddho vā |] C; B abhisambuddhyate | cābhisambhotsate vābhisambuddhyate vā; Pn and ASPP abhisambuddho vā, abhisambhotsyate vā, abhisambuddhyate vā |.] kathaṁ vā vayaṁ bhagavann asya [Page 422] bhāṣitasyârtham ājānīmo deśayatu bhagavān [Note: bhagavān] BC; Pn and ASPP bhagavan.] deśayatu sugataḥ [Note: sugataḥ] C; B and ASPP sugata.] ||
CMP05.032/ evam ukte bhagavān āyuṣmantaṁ subhūtiṁ etad avocat | tat kiṁ manyase subhūte dīrgha.rātraṁ sattvā [Note: dīrgha.rātraṁ sattvā] B and ASPP; C sattvā dīrgha.rātraṁ.] ahaṅkāra.mamakāre caranti ||
CMP05.033/ subhūtir āha || evam etad bhagavann evam etat sugata | dīrgha.rātraṁ sattvā ahaṅkāra[C:59b].mamakāre caranti ||
CMP05.034/ bhagavān āha || tat kiṁ manyase subhūte | api tv [Note: tv] BC; Pn and ASPP nu.] ahaṅkāra.mamakārau śūnyau ||
CMP05.035/ subhūtir āha || śūnyau bhagavan śūnyau sugata ||
CMP05.036/ bhagavān āha || tat kiṁ manyase subhūte | ahaṅkāreṇa mamakāreṇa [Note: ahaṅkāreṇa mamakāreṇa] B and ASPP; C ahaṅkāra.mamakāreṇa.] ca sattvāḥ saṁsāre saṁsaranti ||
CMP05.037/ subhūtir āha || evam etad bhagavann evam etat sugata | ahaṅkāreṇa mamakāreṇa ca [Note: ahaṅkāreṇa mamakāreṇa ca] B and ASPP; C ahaṅkāra.mamakāreṇa ca.] sattvāḥ saṁsāre saṁsaranti [Note: saṁsaranti] C and ASPP (also Pn); B saṁsarati.] ||
CMP05.038/ bhagavān āha || evaṁ khalu subhūte sattvānāṁ saṅkleśaḥ prajñāyate [Note: prajñāyate] BC and ASPP; Pn prajāyate.] | evaṁ vyavadānaṁ prajñāyata iti [Note: prajñāyata iti] C (and ASPP); B prajñāyate iti; Pn prajāyate iti.] |
CMP05.039/ tathā sa[B:39a]rva.karmāvaraṇa.viśuddhi.sūtre [Note: sarva.karmāvaraṇa.viśuddhi.sūtre] B; C sarva.dharmāvaraṇa.viśuddhi.sūtre.] 'py uktam ||
[Page 423]CMP05.040/ tat kiṁ manyase bhikṣo | api cânutpāda utpadyate vā nirudhyate vā saṅkliśyate vā vyavadāyate vā ||
CMP05.041/ āha || no hîdaṁ bhagavan ||
CMP05.042/ bhagavān āha || tat kiṁ manyase bhikṣo | api cânutpannā dharmā narakaṁ vā gacchanti tiryag.yoniṁ vā yama.lokaṁ vā gacchanti ||
CMP05.043/ āha || utpāda eva tāvad bhagavan nâsti | kutaḥ punar durgati.gamanam ||
CMP05.044/ āha || evaṁ prabhāsvarā bhikṣo sarva.dharmā bāla.pṛthagjanā abhūtaṁ kalpayitvā vitathaṁ kalpayitvā riktaṁ tucchaṁ śūnyaṁ kalpayitvā [Note: Pn inserts narakaṁ vā, which fits the discursive pattern. However, it is not found in either B, C, or TIB. This may be an early, common error, or it may be native to the author's text (perhaps an authorial error). Presuming it to be the latter, rather than the former, I have not emended here, though a good case can be made for doing so.] tiryagyoniṁ vā [Note: tiryagyoniṁ vā] C; B tiryagyoniṁ.] yama.lokaṁ vā gacchanti | tat kiṁ bhikṣavo [Note: tat kiṁ bhikṣavo] B; C tat kiṁ manyase bhikṣo.] na mayā dharmo deśitaś [Note: dharmo deśitaś] B dharmo deśitaś |, with medial.e on dharmo erroneously cancelled; C dharmo deśitaḥ; Pn dharmo deśitas.] citta.saṅkleśāt sattvāḥ saṅkliśyante citta.viśuddhyā viśuddhyanta iti ||
CMP05.045/ tathāgata.guhya.koṣa.sūtre [Note: tathāgata.guhya.koṣa.sūtre] C (SS tathāgata.guhya.kośa.sūtre [more regular]); B (and TIB) tathāgata.koṣa.sūtre.] 'py uktam |
CMP05.046/ ādi.śuddhān [Note: ādi.śuddhān] BC; SS ādi.viśuddhān.] sarva.dharmān iti [Note: iti] BC; SS Ø; Pn Ø, inserting instead aśraddhayā after TIB.] śraddhātavyān [Note: BC; SS abhiśraddhadhāti.] adhimucyate [Note: Pn inserts iti; SS adhimuñcate for adhimucyate.] | na tasya [Note: na tasya] BC: SS nâhaṁ tasya.] sattvasyâpāya.gamanaṁ [Note: sattvasyâpāya.gamanaṁ] B; C sattvasyâpāgamanam.] [Page 424] vadāmi | tat kasya hetoḥ [Note: tat kasya hetoḥ] BC; SS Ø.] | [B:39b]nâsti kleśānāṁ [Note: kleśānāṁ] B; C saṅkleśānāṁ.] rāśī.bhāvaḥ | vilīnā [Note: vilīnā] BC; SS utpannabhagnavilīnā.] hi sarva.kleśā [Note: sarva.kleśā] BC; SS kleśāḥ.] hetu.pratyaya.sāmagrī.saṁyogād [Note: hetu.pratyaya.sāmagrī.saṁyogād] BC; SS te tatpratyaya.sāmagrī.yogata (sic for hetu.pratyaya.sāmagrī.yogata).] utpadyante [Note: utpadyante] C (also Pn); B upapadyante.] | utpanna.mātrāś ca nirudhyante | yaś cittotpāda.bhaṅgaḥ sa eva [Note: yaś cittotpāda.bhaṅgaḥ sa eva] emendation (SS yaś cittotpādabhaṅgaḥ sa eva bhagavan); C yaś cotpāda.bhaṅgaḥ sa eva; B yasyotpāda.bhaṅgād eva.] kleśānāṁ [Note: kleśānāṁ] BC: SS sarva.kleśānāṁ.] bhaṅga iti ||
CMP05.047/ bhaṭṭāraka.pādo [Note: bhaṭṭārakapādo] C; B bhaṭṭārakapādair. Pn, on this account, emends the subsequent text to dyotayadbhir uktam; this is clearly not called for as both MSS share the reading dyotayann āha.] 'pîmam arthaṁ dyotayann āha ||
[Page 425]CMP05.050/ ahaṅkāra.mamakārais tathā rāgādibhir malaiḥ |
CMP05.054/ tad anena nyāyena yukty.āgamābhyāṁ sarva.tathāgatā mahākṛpātmakāḥ sarva.sattvān duḥkhārṇava.patitān aśaraṇān aparāyaṇān dṛṣṭvā saṁvṛti.satyānusāreṇa [Note: saṁvṛti.satyānusāreṇa] C (and TIB); B saṁvṛ‸tyānusāreṇa in the main text, but the syllables .tisa. are written along the lower margin with a note that they are to be inserted two lines up; Pn samvṛtyanusāreṇa.] kleśa.svabhāva.[(C:60a)] [Note: From here on, the film of MS C contains only alternate sides of each folio. The reverse of these folios were either not filmed, or the film was lost.]parijñānena kleśa.viśuddhiṁ [Note: kleśa.viśuddhiṁ] rectification (also Pn); B kleśa | viśuddhiṁ.] prabodhya saṁvṛti.satyam api paramārtha.satyena viśodhya bhūta.nayātmaka[B:40a].samādhau pratiṣṭhāpayantîti ||
CMP05.055/ || karmānta.vibhāga.melāvana.saṁśaya.paricchedaḥ [Note: karmānta.vibhāga.melāvana.saṁśaya.paricchedaḥ] rectification; B karmānta.vibhāga.melāvana.saṁśayāḥ paricchedo; Pn karmānta.vibhāga.melāvaṇa.saṁśaya.paricchedaḥ pañcamaḥ.] pañcamaḥ ||
CMP06.001/ || vajraśiṣya uvāca || yuṣmat.pāda.prasādād anantarokta.pravacanānusāreṇa kāya.vāk.cittasya sva.lakṣaṇaṁ pravicāryamāṇe [Note: pravicāryamāṇe] B; Pn pravicāryamāṇaṁ.] yad avadhāritaṁ [Note: avadhāritaṁ] B; Pn avadhīritaṁ.] samādhy.anantaraṁ tad bhaṭṭāraka.pādo [Note: .pādo] B; Pn .pādau.] nivedyôttarottara.samādhi.viśeṣaṁ paripṛcchāmi |
CMP06.002/ utpatti.kramād ārabhya kāya.vivekasya paryantaṁ tri.vajra.vinābhāva.lakṣaṇādhimukti.mātram | ataḥ [Note: .mātram | ataḥ] emendation; B .mārmatrataḥ |; Pn .mātram ataḥ.] kāya.viveka.devatā.rūpaṁ [Note: kāya.viveka.] B; Pn kāya.viveko.] na vidyate | paramāṇu.samūha.mātratvāt kāyasya | vāg.vivekasyâpi paryantaṁ praveśādi.krameṇa vajra.jāpa.mātra.parijñānaṁ [Note: vajra.jāpa.mātra.parijñānaṁ] C (also Pn); B vajra.jāpa.mātra | parijñānaṁ (with the ḍaṇḍa cancelled).] tatrâpi devatākāro na vidyate | pratiśrutkopama.svabhāvatvāc chabdasya | citta.vivekasyâpi paryantaṁ prakṛty.ābhāsa.parijñāna.mātram | tatrâpi sarvākāra.varopetādi.lakṣaṇānvita.devatā.svarūpaṁ nôpalabhyate | ābhāsa.mātratvāc [Note: ābhāsa.mātratvāc] C (also Pn); B 'bhāsa.mātratvāc.] cittasya |
CMP06.003/ anena nyāyena saṁvṛti.satyam āśritena [Note: āśritena] rectification (also Pn); B āśrityena.] vinā pratiṣṭhāṁ na labhate | [Note: pratiṣṭhāṁ na labhate |] rectification (also Pn); B pratiṣṭhānaṁ labhate |.] ta[B:40b]smāj [Note: tasmāj] rectification; B tatasmāt; Pn tasmād.] jñāna.mātreṇa devatā.niṣpattiṁ guru.prasādād adhigantum icchāmi ||
CMP06.004/ vajragurur āha || sādhu sādhu mahāsattva | acintyaṁ te devatā.tattvaṁ sarva.buddhopadeśaṁ guru.parva.kramāgatam daśa.bhūmīśvarāṇām [Page 428] apy agocaraṁ te pratipādayāmi | sva.cittasya yathābhūta.parijñānaṁ nāma skandha.dhātv.āyatanādīnām abhāve jñāna.traya.prakṛty.ābhāsa.mātreṇa [Note: .prakṛty.ābhāsa.] B; TIB suggests *.paribhāsa. (yongs su snang ba).] sarva.lakṣaṇopeta.devatā.rūpa.grahaṇam | [Note: sarvalakṣaṇopeta.devatārūpa.grahaṇam] rectification (also Pn); B sarvalakṣaṇopeta.devatārūpaṁ grahaṇam.] tac ca svapna.māyādi.dvādaśa.dṛṣṭāntair upalakṣitam ayaṁ buddhānāṁ manomaya.kāyaḥ |
CMP06.005/ vajraśiṣya uvāca || kāyādhāreṇa vinā cittasya pravṛttir [Note: pravṛttir] B; TIB suggests *prakṛtir (rang bzhin).] nâsti cittena vinā kāyo nôpalabhyata [Note: nôpalabhyata] B nôpalabhyate.] ity uktaṁ deśanā.pāṭhe [Note: deśanā.pāṭhe] emendation (also Pn); B uddeśanā.pāṭhe.] | kathaṁ punaḥ kevalena citta.mātreṇa hasta.pādādi.sarva.lakṣaṇopeta.devatā.vigraho [Note: .devatā.vigraho] rectification (also Pn); B .devatā.vigraha.] niṣpādyata iti || upalambha.dṛṣṭaya [Note: upalambha.dṛṣṭaya] B; Pn upalambha.dṛṣṭā ya.] āgamādhigamena vinā na pratipadyante | tasmāt teṣāṁ nirupalambha.devatā.tattvaṁ sukareṇa sākṣāt.karaṇopāyaṁ nirdiśatu [Note: nirdiśatu] B nirdisatu; Pn nidarśayatu.] bhagavān vajraguruḥ śāstā ||
CMP06.006/ [B:41a]vajragu[C:60b]rur āha || sādhu sādhu mahāsattva | ye sūtrāntādi.naye [Note: sūtrāntādi.naye] C and B (B .ādi na pra. in the main text [no caret], with ye written in the upper margin between na and pra); Pn sūtrāntādiṣu.] pravṛttā [Note: pravṛttā] B; C pravṛttāḥ |.] utpattikrama.bhāvakāś câpi māyopamāḥ [Note: māyopamāḥ] B; C māyopamās sarvadharmāḥ |.] svapnopamāḥ [Note: svapnopamāḥ] B; C svapnopamāḥ sarvadharmā.] pratibimbopamā [Note: pratibimbopamā] B; C pratibimbopamā sarvadharmā.] ityādy.upamāṁ vadanty adhimucyanti [Note: adhimucyanti] BC; Pn adhimucyante.] | na te aupamyaṁ [Note: na te aupamyaṁ] BC (proper sandhi: na ta aupamyaṁ); Pn na tejaupamyam.] [Page 429] svādhiṣṭhānopadeśa.jñāna.mātreṇa manomaya.devatā.niṣpattiṁ prajānanti | tasmād ahaṁ yoga.tantrānusāreṇa vajrasattva.niṣpatter [Note: vajrasattva.niṣpatter] C; B vajrasattva.niṣpatti..] hetu.pratyayaṁ te [Note: te] B; C Ø.] pratibodhayāmi |
CMP06.007/ tathyaṁ cittaṁ [Note: cittaṁ] BC; Pn citta..] varṇa.saṁsthāna.rahitam ābhāsa.mātraṁ [Note: ābhāsamātraṁ] B; C ābhāsa.traya.mātraṁ.] khasama.svabhāvaṁ paramārtha.satyam iva duḥsparśam [Note: duḥsparśam] C (also Pn); B duṣparśam.] | kintu sābhāsam āloka.trayam | vāyuś ca dhātu.bhūtaḥ [Note: vāyuś ca dhātubhūtaḥ] B; C vāyu.dhātubhūtas.] sādhāraṇo laghus tena vāyunā vijñānaṁ sambadhyate | tataḥ prajñopāyam āloka.dvayaṁ [Note: prajñopāyam āloka.dvayaṁ] B; C prajñopāyalokadvayaṁ.] pañca.raśmi.sahitaṁ vicitraṁ sarva.guṇopetaṁ [Note: sarva.guṇopetaṁ] C (and TIB); B sarvajña.guṇopetaṁ.] māyopama.devatā.rūpam [Note: māyopama.devatā.rūpam] B; C māyopamaṁ devatā.rūpam.] utpadyate | ko 'sau [Note: 'sau] BC; TIB suggests emending to 'smai.] vāhano vāyu.dhātur iti | yaś citta.vajro 'śvam [Note: cittavajro 'śvam] C; B cittavajro am. in the main text (no caret), but has śva written below in the margin; Pn cittavajras tam.] ivâruhya yatrêcchati [Note: yatrecchati] C (and TIB); B yatregacchati; Pn yatra gacchati.] tatra saṅkrāmatîti ||
CMP06.008/ vijñāna.saṅkrānti.sūtre 'pi vispaṣṭayann āha [Note: āha] B; C Ø.] ||
CMP06.009/ bhagavān āha || asyaîva mayā mahauṣadhe [Note: mahauṣadhe] C (also Pn); B mahauṣadher.] gāthā.dvayasyârthe giri.śikha[B:41b]ra.taṭād ātmā mukto 'nekāni ca duṣkara.śatasāhasrāṇy anubhūtāni [Note: duṣkara.śatasāhasrāṇy anubhūtāni] rectification (also Pn); C duṣkara.śatasahasrāṇy anubhūtāni; B duṣkara.śatasahasrāṇānubhūtāni.] | pṛccha tvaṁ [Page 430] mahauṣadhe [Note: mahauṣadhe] BC; Pn mahoṣadhe.] yad yad evâkāṅkṣasy ahaṁ te vyākariṣyāmi |
CMP06.010/ evam ukte mahauṣadhir [Note: mahauṣadhir] C; B mahauṣadhīr; Pn mahoṣadhir.] bodhisattvo bhagavantam etad [Note: etad] C (also Pn); B evatad.] avocat | kiṁ.rūpi [Note: kiṁ.rūpi] rectification; BC kiṁ.rūpī.] bhagavann idaṁ vijñānam ||
CMP06.011/ bhagavān āha || yad.rūpī [Note: yadrūpī] C (also Pn); B yadrūpi.] mahauṣadhe [Note: mahauṣadhe] C; B mahauṣadhi; Pn mahoṣadhe.] māyākārasyâgniḥ | yad.rūpiṇī puruṣa.cchāyā [Note: puruṣa.cchāyā] B; C puruṣasya cchāyā |.] jala.talāntargatā [Note: jalatalāntargatā] B; C jala.candra.talāntargatā.] vyaktāvyakta.rūpiṇī | yat punar mahauṣadhe [Note: mahauṣadhe] BC; Pn mahoṣadhe.] kathayasi katham anutpannasya prathama.cyutasyâkṛtir draṣṭavyêti | tadyathā jala.talāntargatā cchāyā [Note: cchāyā] Pn cchāyā..] puruṣa.rūpeṇa ca sandṛśyate | [Note: puruṣa.rūpeṇa ca sandṛśyate] emendation (also Pn); B puruṣa.rūpeṇa ca sandṛśyante; C puruṣeṇa ca dṛśyate.] na ca tasyântargatāvabhāsā draṣṭavyāḥ | [Note: draṣṭavyāḥ |] C (also Pn); B draṣṭavyā |.]
CMP06.012/ tasya khalu punar mahauṣadhe [Note: mahauṣadhe] BC; Pn mahoṣadhe.] sama.śiraḥ.kara.caraṇa.samanvāgatasya [Note: sama.śiraḥ.kara.caraṇa.samanvāgatasya] BC; Pn mama.śira.kara.caraṇa.samanvāgatasya.] puruṣasya jala.talāntargatasya naîvaṁ bhavaty uṣṇaṁ vā śītaṁ [Note: śītaṁ] B; C śītalaṁ.] vā kāya.klamatho vêti | na [Note: na] C; B na ca tasya.] [Page 431] tac charīraṁ māṁsa.peśy.upameyaṁ bhavati [Note: charīraṁ māṁsa.peśy.upameyaṁ bhavati] emendation; C charīra.māṁsa.peśy.upameyaṁ bhavati; B charīrān māṁsa.peśy upasambhavati.] | na ca sā [Note: na ca sā] C; B na ca.] chāyā dhātubhir vyākulā [Note: vyākulā] C; B vyākulī.] bhavati [Note: bhavati] C (also Pn); B bhavanti.] | na ca tasmāt puruṣa.pratibimbāj jala.talāntargatāc chabdo niścarati | duḥkha.śabdaḥ [Note: duḥkha.śabdaḥ] B; C duḥkha.śabdo vā.] sukha.śa[B:42a]bdo vā | evam idaṁ vijñānaṁ prathama.cyuta.śarīra.bimbaṁ [Note: prathama.cyuta.śarīra.bimbaṁ] B; C prathamaṁ cyutaṁ śarīra.bimbaṁ] parityajya [Note: parityajya] C (also Pn); B paritajya.] sva.bimbā[C:61a]kṛtivad bhavatîti [Note: bhavatîti] emendation; B bhavati.] |
CMP06.013/ etad bāla.pṛthagjanānām antarābhavābhidhānakaṁ [Note: antarābhavābhidhānakaṁ] B; Pn antarbhāvābhidhānakaṁ.] saṁsāra.hetukaṁ [Note: saṁsāra.hetukaṁ] rectification (also Pn); B saṁsāra.hetakaṁ.] bhavati | tad eva guru.parva.krameṇa sarva.buddhopadeśa.prāptānāṁ svādhiṣṭhāna.kramābhidhānakam idaṁ citra.paṭo darpaṇa.madhya upalakṣitaḥ [Note: citra.paṭo darpaṇa.madhya upalakṣitam] rectification; B citrapaṭe darpaṇa.madhyopalakṣitam; Pn citra.paṭa.darpaṇa.madhyopalakṣitam. Cf. AKṬ (p. 25): yathā citra.paṭo darpaṇa.madhya upalakṣitaḥ. Thanks to Harunaga Isaacson for this reference.] | tathaîva vajra.kāya.svabhāvānātmā [Note: vajrakāya.svabhāvānātmā] B; Pn vajra.sattva.kāya.svabhāvātmā, presumably following TIB. The .sattva. is, notably, not found in the Peking version of the text—suggesting it may have been a Tibetan interpolation. The variation between ātman and anātman is more interesting.] nirmitaḥ | sarvākāra.varopeto 'secana.vigraho dvātriṁśan.mahāpuruṣa.lakṣaṇādy.alaṅkṛtagātraḥ [Note: .alaṅkṛtagātraḥ] emendation; B (also Pn) .alaṅkṛtagātraṁ.] | saṅkṣepataḥ sarva.buddha.guṇālaṅkṛta iti yāvat | yathôktaṁ bhagavatā vairocanābhisambodhi.tantre |
[Page 432]CMP06.014/ indrāyudha.nibhaṁ kāyaṁ labhate tattva.bhāvanād iti |
CMP06.015/ asyâyam arthaḥ | indrêti śakraḥ | yathā indra.dhanuḥ pañca.raśmi.varṇopalakṣitaṁ gagana.tale parisphuṭaṁ [Note: parisphuṭaṁ] B; Pn parisphuṭati.] tathaîva kāya upalakṣitavya ity arthaḥ | [Note: This citation and interpretation of this verse from the VAT is echoed (not to say plagiarized) in the Pañcakramaṭippaṇī of Muniśrībhadra (cf. Jiang and Tomabechi, pp. 61–62), which reads: asyāyam arthaḥ | indra iti śakraḥ | āyudham iti dhanuḥ saṅketāt | śakradhanur ity arthaḥ | indradhanu[ḥ] kin tat pañcaraśmi.varṇṇopalakṣitaṁ yathā indradhanuḥ | gaganatale varṇṇabhedena parisphuṭan tathaiva sambhogakāya upalakṣita ity arthaḥ |.] [B:42b]labhate tattva.bhāvanād iti | labhate guru.pādopadeśāt [Note: guru.pādopadeśāt] B; Pn guru.pādopadeśanāt.] tattva.bhāvanāt paramārtha.satyālambanārtham ity arthaḥ ||
CMP06.016/ vajraśiṣya uvāca || bhagavan yaḥ kaścit me saṁśayo 'sti | kim.arthaṁ cireṇa svapiti kim.arthaṁ kaḍevara.mātraṁ [Note: kaḍevara.mātraṁ] rectification; B kaḍevaremātram; Pn kalevaramātraṁ (an equally good variant).] parityajya svapne sakala.tridaśālayam anya.deśāntaraṁ vā gatvā pañca.kāma.guṇān anubhūya punar asmin kāye saṅkrāmati | kim.arthaṁ śubhāśubha.svapna.darśanāc ca tat.phala.vipākaṁ prāpnoti | tadyathā svapnajāgrad.avasthāyāḥ kiṁ nānākāram [Note: nānākāram] rectification (also Pn); B nānākaram.] asti utāho nêti ||
CMP06.017/ vajragurur āha || sādhu sādhu mahāsattva anādi.prākṛtāhaṅkāra.śarīra.svabhāva.graha.gṛhītānāṁ [Note: anādi.prākṛtāhaṅkāra.śarīra.svabhāva.graha.gṛhītānāṁ] emendation; B anādi.prākṛtāhaṅkāra.śarīra.svabhāva.graha.grahītānāṁ; Pn anādi.prākṛtāhaṅkāraṁ śarīra.svabhāva.graha.grahītānāṁ.] cikitsārthaṁ [Note: cikitsārthaṁ] B; Pn emends to vicikitsāpanayanārthaṁ.] punaḥ punaḥ svādhiṣṭhāna.kramopadeśa.vispaṣṭārthaṁ svapnasya lakṣaṇaṁ paripṛcchasi | tasmād ekāgra.cittena śṛṇu svapna.dvāre[B:43a]ṇa pratibimbopama.devatā.rūpaṁ sarveṣāṁ pratyātmavedya.tantraṁ sūtrānusāreṇa [Note: pratyātmavedya.tantraṁ sūtrānusāreṇa] emendation; B pratyātmavedyantatraṁ sūtrānusāreṇa; Pn pratyātmavedyaṁ tantraṁ sūtrānusāreṇa. TIB suggests *pratyātmavedyaṁ tantra.sūtrānusāreṇa (thams cad kyi so so rang rig par gyur pa rgyud dang mdo sde rnams kyi rjes su 'brangs nas).] te pratibodhayāmi |
[Page 433]CMP06.018/ skandhe ca [Note: skandhe ca] B; PU tathaiva.] dhātvāyatanendriyādau jñāna.dvaye tatra susaṁskṛto [Note: susaṁskṛto] emendation (TIB); B reading is unclear, seems to be su‽‽to; Pn samaṁ sthite; TIB rab 'dus; PU susaṁhato.] 'smin |CMP06.019/ śūnye mahattve sati yaḥ prasuptaḥ svapnaṁ prapaśyet khalu vāta.vegāt ||CMP06.020/ svapne [Note: svapne] B; PU supte.] prabuddhe ca na cânyabhedaḥ saṅkalpayet svapna.phalābhilāṣī |CMP06.021/ rātrindivā svapnam upaiti jantur [Note: jantur] emendation; B jantu; Pn jantuṁ.] mahīghanatve sucireṇa siddhiḥ [Note: siddhiḥ] B; Pn emends to suptaḥ. CGKV ( p. 129) cites this verse in a different form: supta.prabuddhe tu na ca arthabhedaḥ saṅkalpayet svapna.phala.abhilāṣī | rātrin.divaṁ svapnam upaiti jantuḥ mahāprayatnena cirena siddhiḥ ||.] ||CMP06.022/ phale na pakve [Note: pakve] emendation (metra causa; also Pn); B pakvena.] kṛta.karmaṇaś ca vāyuḥ punaḥ krāmati janmanîha [Note: janmanîha] emendation (TIB; also Pn); B janmahīnaḥ.] |CMP06.023/ pakvaṁ phalaṁ syād gata eva vāyuḥ paratra śīghraṁ maraṇaṁ hi loke ||[Page 434]
CMP06.028/ imam evârthaṁ dyotayann [Note: imam evārthaṁ dyotayann] C; B iyam evārthodyotayann; Pn imam evārtham udotayann.] āha || sarva.karmāvaraṇa.viśuddhi.sūtre |[B:43b]
CMP06.029/ tat kiṁ manyase bhikṣo tac cittaṁ svapnaḥ svapnāntara.gataḥ saṅkalpayed [Note: saṅkalpayed] B; C saṅkalpayan.] rāgam adhyāpannaṁ [Note: rāgam adhyāpannaṁ] BC; Pn rāgam adhyāyantaṁ.] sañjānāsi [Note: sañjānāsi] B; C sañjānasi; Pn na sañjānāsi.] ||
CMP06.030/ āha || sañjānāmi [Note: sañjānāmi] B; C sañjānāmi bhagavan.] |
CMP06.031/ bhagavān āha || tat kiṁ manyase [Note: manyase] C; not found in B.] bhikṣo cittena rāgam adhyāpannaṁ [Note: adhyāpannaṁ] C; B either sic or adhyāpantum; Pn adhyāyantaṁ.] sañjānāsi [Note: sañjānāsi] B; C jānāsi.] ||
CMP06.032/ āha || evaṁ bhagavan |
CMP06.033/ āha || tat kiṁ [Note: B adds tvam asti; Pn adds manyase; neither found in C; TIB khyod kyis (*tvayā?).] bhikṣo viśeṣaṁ kiṁ nānākaraṇaṁ paśyasi | svapna.cittasyânya.cittasya vā [Note: vā] C; B ca.] ||
[Page 435]CMP06.034/ āha || nâhaṁ bhagavan kiñcit [Note: kiñcit] emendation; C na kiñcit; B kiñ cittaṁ.] nānākaraṇaṁ svapna.cittasyânya.cittasya [Note: svapna.cittasyânya.cittasya] B svapna.cittasya anya.cittasya; C svapna.cittasya cānya.cittasya.] vā samanupaśyāmi |
CMP06.035/ āha || tat kiṁ manyase bhikṣo mayā [Note: mayā] B; C na mayā.] svapnopamo dharmo deśitaḥ |
CMP06.036/ āha || [Note: āha |] C (also Pn); not found in B.] evaṁ bhagavann iti |
CMP06.037/ imam evârthaṁ dyotayann āha bhagavān śrī.guhyasamāja.mahāyoga.tantre [Note: śrīguhyasamāja.mahāyogatantre] rectification (also Pn); B śrī‸hyasamāja.mahātayogatantre, with gu written in lower margin; C śrīguhyasamājata.mahāyogantre.] |
CMP06.038/ tadyathâpi nāma bhagavantaḥ [Note: bhagavantaḥ] C (also Pn); B bhagavanta.] sarva.tathāgatā bodhicittaṁ sarva.tathāgata.jñānotpādana.vajrapada.karam [Note: .jñānotpādana.vajrapada.karam] C and GST (also Pn); B .jñānotpādana.karam; PU (and some Tibetan translations of GST) .jñānotpādana.vajrapadākāram.] | tac ca bodhicittaṁ na kāya.sthitaṁ [Note: kāya.sthitaṁ] C (also Pn); B kāye sthitaṁ.] na vāk.sthitaṁ na citta.sthitam | yaś ca dharmas traidhātuke na sthitas tasyôtpādo nâsti | idaṁ sarva.tathāgata.jñānotpādana.vajra.padam |
CMP06.039/ na ca bhagavantaḥ sarva.tathāgatāḥ svapnasyaîvaṁ bhavaty ahaṁ traidhātuke svapna.[B:44a]padaṁ darśayeyam | na ca puruṣasyaîvaṁ bhavaty aham svapnaṁ paśyeyam iti | sā ca traidhātuka.kriyā svapnopamā [Note: svapnopamā] B; C svapnopamāḥ.] svapna.sadṛśī svapna.sambhūtā || evam eva bhagavantaḥ sarva.tathāgatā yāvanto daśadig.lokadhātuṣu [Note: daśadig.lokadhātuṣu] B, C and PU; GST daśadig.sarva.lokadhātuṣu.] sarva.buddha.bodhi- [Page 436] sattvā [Note: sarva.buddha.bodhisattvā] BC; GST buddhāś ca bodhisattvāś ca.] yāvantaḥ sarva.sattvāḥ sarve te svapna.nairātmya.padenânugantavyā [Note: svapna.nairātmya.padenânugantavyā] C (also Pn); B svapna.nairātma.padenânugantavyā.] iti ||
CMP06.040/ jñāna.vajra.samuccaya.mahāyoga.tantre 'pîmam eva māyopama.samādhiṁ dyotayann āha ||
CMP06.041/ citta.caitasika.mahāyogo [Note: citta.caitasika.mahāyogo] B (and TIB); C and PKṬYM citta.caitasika.samāyogo.] mahāsukha.samādhiḥ | sa māyādi.dṛṣṭāntair [Note: māyādi.dṛṣṭāntair] B and PKṬYM; C (and TIB) māyā.dṛṣṭāntair.] upalakṣitaḥ | ataḥ sarva.tathāgatā gaṅgā.nadī.vālukopamā [Note: gaṅgānadīvālukopamā] B, PKṬYM (and TIB); C (equivalent expression) gaṅgāyāṁ sikatopamā.] buddha.kṣetrā māyopamā udaka.candropamāḥ [Note: māyopamā udaka.candropamāḥ] B and PKṬYM; C māyopamodaka.candropamāḥ.] | pratibhāsopamā marīci.svapna.pratiśrutkaṁ gandharva.nagaram indra.jālaṁ śakrāyudhaṁ vidyud.budbuda.darpaṇa.pratibimbaṁ [Note: pratibhāsopamā marīci.svapna.pratiśrutkaṁ gandharva.nagaram indrajālaṁ śakrāyudhaṁ vidyud.budbuda.darpaṇa.pratibimbaṁ] B; C pratibhāsa.marīci.svapna.pratiśrutka.
gandharvanagarendrajāla.śakrāyudha.vidyut.budbuda.darpaṇa.pratibimbaṁ; PKṬYM prati-
bhāsopamāḥ | marīci.svapna.pratiśrutka.gandharvanagara indrajāla.śakradhanur.vidyut.
budbuda.darpaṇa.pratibimbaṁ; Pn inflects as .pratibimbaś.] cêti || dvādaśa.māyā.dṛṣṭāntair [Note: dvādaśa.māyā.dṛṣṭāntair] B and PKṬYM; C dvādaśa.māyādi.dṛṣṭāntair.] mahāsukha.samādhir upalakṣito [Note: upalakṣito] C and PKṬYM; B upalakṣitaṁ.] bhavati | [Note: This passage, from jñānavajrasamuccayamahāyogatantre to the end of the citation, is cited in PKṬYM, p. 62.]
CMP06.042/ evaṁ ca [Note: ca] B; not found in C.] daśadig.vyava[(C:62a)]sthitāḥ [Note: C stops again after daśadigvyava..] sarva.tathāgatā āsaṁsāraṁ yāvad māyopama.samādhinā viharanti pañcabhiḥ kāma.guṇaiḥ [B:44b]krīḍanti ramanti [Page 437] paricārayanti | svecchayā sarva.guṇānvitā buddha.kṣetrād buddha.kṣetraṁ saṅkrāmanti || evaṁ traikālika.sāṁsārika.duḥkham [Note: .sāṁsārika.duḥkham] rectification (also Pn); B .saṁsārika.duḥkham.] anusmṛtya vimukti.kāmena yatnena vajra.gurum ārādhya svādhiṣṭhāna.kramopadeśaṁ prāpya tad.viśuddhy.upāyo 'nveṣitavya iti ||
CMP06.043/ || saṁvṛtisatya.melāvana.saṁśaya.paricchedaḥ ṣaṣṭhaḥ ||
CMP07.001/ vajraśiṣya uvāca || saṁvṛti.satye [Note: saṁvṛti.satye] B; Pn saṁvṛti.satyo.] 'pagata.saṁśayaḥ | idānīm ābhāsa.viśuddhi.padaṁ paramārtha.satya.vibhāgaṁ guru.pāda.prasādena jñātum icchāmi ||
CMP07.002/ vajragurur āha || saṁvṛti.satyam iti svādhiṣṭhāna.krameṇa niṣpannaṁ vajrasattva.rūpaṁ dvādaśa.māyā.dṛṣṭāntena pratipādayituṁ śakyate | paramārtha.satyaṁ punar amūrtikaṁ niraupamyaṁ sarvārambhaṇāpagataṁ pratyātma.vedyam | tena guru.vaktreṇa vinā na jñāyate | yathôktaṁ deśanā.pāṭhe ||
CMP07.003/ yathā dīpo ghaṭānta.stho [Note: ghaṭānta.stho] B; Pn ghaṭāntaḥstho.] bāhye naîvâvabhāsate |CMP07.004/ bhinne tu tad.ghaṭe paścād dīpa.jvālâbhibhāsate ||CMP07.005/ sva.kāya [Note: sva.kāya] rectification (also Pn); B sva.kaya.] eva hi [B:45a]ghaṭo dīpa eva hi tattvakam |CMP07.006/ guru.vaktreṇa sambhinne buddha.jñānaṁ sphuṭaṁ bhavet ||CMP07.007/ gaganaṁ gaganodbhūtam ākāśâkāśaṁ sa paśyati |CMP07.008/ tathaîva hi guror vaktrāt prayogo 'yaṁ pradarśita iti ||
CMP07.009/ anena nyāyena śabdākārodbhavatvād anādi.nidhanābhāsa.svabhāvo [Note: anādi.nidhanābhāsa.svabhāvo] rectification (also Pn); B anādi.nidhana ābhāsa.svabhāvo. TIB suggests *abhāva.svabhāva (dngos po med pa'i ngo bo nyid).] grāhya.grāhaka.rahitaḥ saṁvṛti.satya.lakṣaṇo yac.chabda.dvāreṇa [Note: saṁvṛtisatya.lakṣaṇo yac.chabda.dvāreṇa] B; Pn saṁvṛtisatya.lakṣaṇopacchanda.dvāreṇa.] pratipādyate | paramārtha.satyaṁ tad apy akṛtakaṁ khasamaṁ nirmala.svabhāvam iti || imam evârthaṁ dyotayann āha eka.naya.nirdeśa.sūtre ||
[Page 440]CMP07.012/ evaṁ kārya.kāraṇādvaidhīkārādhigataḥ śiṣyo guru.tuṣṭājñāṁ prāpya yathā.tantrokta.vidhānena yathā.vibhavato gaṇa.maṇḍalaṁ kṛtvârdha.rātre mudrāṁ suśikṣitāṁ susnā[B:45b]tāṁ sugandhāṅgīṁ sarvālaṅkāra.bhūṣitāṁ gurave pratipādya guhyottara.pūjābhiḥ sampūjya guror agrato dakṣiṇaṁ jānu.maṇḍalaṁ pṛthivyāṁ pratiṣṭhāpya kṛta.kara.puṭo bhūtvā saṁ[C:62b]sārodvigna.mānasena [Note: saṁsārodvigna.mānasena] C; B saṁsārodvigna.mānasesana; Pn saṁsārodvigna.mānase(so) manasā.] sākṣāt tathāgatam [Note: tathāgatam] B; C tathāgatān.] ivâcāryam adhimucya [Note: adhimucya] B; C adhimucyām.] anena stotropahāreṇâbhisambodhim adhyeṣate |
CMP07.015/ dadasva me mahācārya abhisambodhi.darśanam |CMP07.016/ sarva.buddha.mahājñānaṁ sarva.śūnyam anuttaram ||[Page 441]CMP07.021/ evaṁ śrutvā [Note: śrutvā] BC; Pn śtutvā.] tu taṁ [Note: tu taṁ] B; C tu tad; GS adbhūtaṁ.] divyam adhyeṣaṇa.vidhiṁ [Note: adhyeṣaṇa.vidhiṁ] C (also Pn); B adhyeṣaṇe vidhiṁ.] param |CMP07.022/ śiṣye kāruṇyam utpādya guruḥ śrīmān guṇodadhiḥ ||CMP07.023/ prasanna.vadano bhūtvā sānukampaḥ praharṣitaḥ |CMP07.024/ śrāvayet samayaṁ divyaṁ yoga.tantrodbhavaṁ param ||CMP07.029/ abhiṣeko hi dātavyo dvitīyenêva vajriṇā |[Page 442]CMP07.033/ mālā.salila.sambuddha.vajra.ghaṇṭā 'tha darpaṇam |
CMP07.037/ tatra dvi.vidho 'bhisambodhi.kramo yad uta bāhya ādhyātmikaś [Note: bāhya ādhyātmikaś] emendation (also Pn); BC (double sandhi) bāhyādhyātmikaś.] ca | bāhyas [Note: bāhyas] emendation (also Pn); BC bāhyaṁ.] tāvan nirdiśyate | pratyūṣa.sandhyāyām avidyā.tāmasābhāsaṁ [Note: avidyātāma.sābhāsaṁ] C; B adhiṣṭhātāmrasyabhāsaṁ, with .mavidyā. written in above (initial m is corrected final anusvāra in preceding word): perhaps corrected to avidyā.tāmrasyābhāsaṁ, or even avidyātām[r]asābhāsaṁ; Pn avidyātāmrasyā(tāmarasā)bhāsaṁ.] yāvad virocano [Note: virocano] C; B vairocano.] na spṛṣṭo [Note: na spṛṣṭo] B; C spṛṣṭaḥ |; Pn spṛ(spa)ṣṭo.] 'smin prabhāsvaraṁ [Note: prabhāsvaraṁ] C; B prabhāsvara..] nirmalākāraṁ svacchaṁ kāya.vāk.citta.rahitaṁ sarva.śūnya.lakṣaṇam | virocanodaye [Note: virocanodaye] C; B vairocanodaye.] ālokābhāsam | astamana.sandhyāyām [Note: astamana.sandhyāyām] B; C astaṅgamana.sandhyāyām.] avidyā | niśākarodaye ālokam [Note: ālokam] C (also Pn); B alokaṁ.] |
CMP07.038/ evaṁ śūnya.catuṣṭayasya [Note: śūnya.catuṣṭayasya] C (also Pn); B śūnya.catuṣṭhayasya.] bāhya.nidarśanaṁ pratipādya idānīm adhyātmābhisambodhiṁ pratyātma.vedya.lakṣaṇaṁ darśayaty anena krameṇa | tatrâyaṁ kramaḥ || prathamaṁ marīcikākāraṁ pañca.raśmi.puñjaṁ paśyet | dvitī[B:47a]yam ālokaṁ candra.raśmi.nibham | tṛtīyam ālokābhāsaṁ sūrya.raśmi.nibham | caturthaṁ tāmasākāram [Note: tāmasākāram] C and PKṬYM; B tāmrasākāram; Pn tāmarasākāram.] ālokopalabdha- [Page 443] kam | tata[(C:63a)]s tamopagate kṣaṇāt prabhāsvaram atisvacchaṁ satatāloka.svabhāvaṁ paramārtha.satyaṁ sva.lakṣaṇaṁ jñāna.cakṣuṣā paśyet | [Note: This process, from prathamaṁ to this point, is cited in PKṬYM, p. 69. The only variants are ālokopalabdhaṁ for ālokopalabdhakaṁ, kṣaṇe for kṣaṇāt, and paramārtha.satya.lakṣaṇaṁ for paramārtha.satyaṁ svalakṣaṇaṁ. Cf. SUṬ, p. 66.] evaṁ sarva.śūnyaṁ sākṣāt.kṛtvā dvi.vidhaṁ dhyānam ālambayed anena krameṇa |
CMP07.039/ tatrâyaṁ kramaḥ | toye nirmalake nadīsarasi vā binduś ca yo līnakas [Note: līnakas] PKṬYM (Pn līnakaḥ); B līnaka..] tadvat [Note: tadvat] B and PKṬYM; Pn śuddhaṁ.] tat kramaśo 'nubheda.gaditaṁ yogī smaren nityaśaḥ | ādarśe hy anilakṣayaḥ krama.gatas tadvan na [Note: na] emendation (also Pn); B ta.] samprekṣyate piṇḍa.grāha iti kramo vidhimatām evaṁ [Note: evaṁ] emendation (TIB; also Pn); B eva.] samutprekṣyate || [Note: This verse is cited in PKṬYM (p. 72), which reads: toye nirmalake nadīsarasi vā binduś ca yo līnakas tadvat tat kramaśo 'nubheda.gaditaṁ yogī smaren nityaśaḥ | ādarśe hy anilakṣayaḥ krama.gatas tadvan samutprekṣyaḥ piṇḍagrāhakramo vidhimatām evaṁ samutprekṣyate.]
CMP07.040/ idānīṁ vākyābhiniviṣṭānāṁ [Note: vākyābhiniviṣṭānāṁ] rectification (also Pn); B vākyābhiniviṣṭhānāṁ.] bhrānty.apanayanārthaṁ paramārtha.satyaṁ nāma.paryāyaḥ kaścid avatāryate | prathamaṁ tāvat prabhāsvaraṁ sarva.śūnyaṁ buddha.jñānaṁ | vajra.jñānam | anuttara.jñānam | nirmalaṁ niḥsvabhāvam | nirābhāsam | nirātmakam | nirvāṇam | niḥsattvam | nirjīvam | niṣpudgalam | nirlepam | nirmalam [Note: nirmalam] B; Pn Ø (presumably following TIB).] | anutpa[B:47b]nnam | anirodham | anakṣaram | avācyam | anupalambham | anuttaram | anabhilāpyam | acintyam | anantam | asaṅkhyam | atīndriyam | anālayam | alakṣaṇam | anabhisaṁskṛtam | animittam | acalam | anālambanam | avijñeyam | apratarkyam | akṣayam | [Note: TIB adds 'phel ba med pa (*apravṛddhaṁ?); Pn adds avṛddhikaṁ.] avācyam [Note: Note that this term has occurred already in this list.] | anāvaraṇam | eka.nayam | śivam | śāntam | kha.samam | svabhāva.śuddham | anādim | amadhyam | anavasānam | na gataṁ nâgatam | na dūram | nâsannam | naîkaṁ nânekam [Note: nânekam] rectification (also Pn); B nânaikam.] | duḥsparśam [Note: duḥsparśaṁ] rectification (also Pn); B dusparśaṁ.] | [Page 444] durvibhāvyam | dhyāna.bhūtam | dharma.kāyaḥ | bhūta.koṭiḥ | asaṅga.koṭiḥ | dharma.dhātuḥ | amūrtiḥ | arajam | ananta.siddhiḥ [Note: Note that TIB this as two items: mtha' med pa dang | grub med pa dang |; Pn emends accordingly to anataṁ siddhiḥ.] | guhya.siddhiḥ | pāramitā.viśuddhiḥ | dṛṣṭi.viśuddhiḥ | hetu.viśuddhiḥ | phala.viśuddhiḥ | traidhātuka.viśuddhiḥ | puṇya.viśuddhiḥ | pāpa.viśuddhiḥ | kleśa.viśuddhiḥ | karma.viśuddhiḥ | janma.viśuddhir [Note: janma.] rectification (also Pn); B jarma..] iti ||
CMP07.041/ prajñā.pāramitā sarva.buddha.mātā [Note: TIB inserts: thams cad mkhyen pa dang (*sarvajñatā) and Pn emends accordingly.]sarvākāra.jñatā mārgākāra.jñatā | tathatā | avitathatā | samatā | akṣaya.puṇya.jñāna.sambhāra.sambhṛtyā [Note: akṣaya.puṇya.jñāna.sambhāra.sambhṛtyā] emendation; B akṣaya.puṇya.sambhāraḥ sambhṛtyā (Pn .saṁskṛtyā); TIB bsod nams dang ye shes kyi tshogs mi zad pa nyid, suggests a reading of akṣaya.puṇya.jñāna.sambhāratā.] | jñāna.vāhinī | sarva.bodhisattva.jananī | sarva.śrāvaka.dhā[B:48a]trī sarva.pratyekabuddha.janayitrī | sarvaloka.dhātrī | divya.cakṣu.viśodhana.karī | divya.śrotra.pradāna.karī [Note: divya.śrotra.pradāna.karī] rectification; B divyaṁśrotra.pradāna.karī.] | para.citta.jñāna.pūrva.nivāsānusmaraṇa.karī | anantarddhi.karī | sarva.kleśa.kṣayaṅkarī cêti ||
CMP07.042/ tathaîva śrī.guhyasamāja.mahāyoga.[C:63b]tantre abhāva ity.ādi.ṣaḍ.bodhicitta.gāthābhir [Note: These six verses are as follows (GST II.3–7): abhāve bhāvanābhāvo bhāvanā naîva bhāvanā | iti bhāvo na bhāvaḥ syād bhāvanā nôpalabhyate ||; sarvabhāva.vigataṁ skandha.dhātv.āyatana.grāhya.grāhaka.varjitam | dharma.nairātmya.samatayā sva.cittam ādy.anutpannaṁ śūnyatābhāvaṁ ||; anutpannā ime bhāvā na dharmā na ca dharmatā | ākāśam iva nairātmyam idaṁ bodhicittaṁ dṛḍham ||; abhāvaḥ sarvadharmās te dharma.lakṣaṇa.varjitāḥ | dharma.nairātmya.sambhūtā idaṁ bodhicittaṁ dṛḍham ||; anutpanneṣu na bhāvo na ca bhāvanā | ākāśa.pada.yogena iti bhāvaḥ pragīyate ||; and prakṛti.prabhāsvarā dharmāḥ suviśuddhā nabhaḥsamāḥ | na bodhir nâbhisamayam idaṁ bodhicittaṁ dṛḍham ||.] abhisambodhi.lakṣaṇam [Note: ityādi.ṣaḍbodhicitta.gāthābhir abhisambodhi.lakṣaṇam] C (and TIB); B ityādi.ṣaḍbodhicittagāthābhisambodhilakṣaṇam; Pn ityādi.ṣaḍbodhicittagāthābhiḥ sambodhilakṣaṇam.] uktam | [Note: There is an unclear reading here in MS C which inserts ca. six syllables not found in B.] anyatrâpi [Note: anyatrâpi] B; C unclear; Pn anyatra.] — yogatantre 'py āha ||
[Page 445]CMP07.051/ kim anena bahutara.sandhyā.vacanena [Note: bahutara.sandhyā.vacanena] C; B bahutara.sandhyāya.vacanena; Pn bahutara.sandhāya.vacanena. Both sandhyā.vacana and sandhyāya.vacana are used twice elsewhere in this work; either reading seems suitable here.] nāma.paryāya.melāpakena yāvac caturaśītisāhasrair dharma.skandhaiḥ [Note: caturaśīti.sāhasrair dharma.skandhaiḥ] rectification; B caturaśīti.sahasrair dharma.skandhaiḥ; C caturaśīti.sahasra.dharma.skandhaiḥ.] kaṣṭa[B:48b].śabdārthair [Note: kaṣṭa.śabdārthair] BC; Pn kathaṁ śabdārthair, though he reconstructs in his apparatus (from TIB) as śabdārthaduṣkaraiḥ.] aniyata.liṅga.vācyair etaiḥ paramārtha.satyāśrayo 'bhikīrtyata iti ||
[Page 446]CMP07.052/ atha vajraśiṣyo dvi.vidhaṁ sambodhi.kramaṁ [Note: dvividhaṁ sambodhikramaṁ] B; C dvividhābhisambodhikramaṁ.] dvi.vidhaṁ dhyānaṁ [Note: dvividhaṁ dhyānaṁ] B; C dvividha.dhyānaṁ.] câdhigamya paramārtha.satyasya nāma.paryāya.melāpakaṁ [Note: nāma.paryāya.melāpakaṁ] C; B paryāya.melāpakaṁ; Pn paryāyaṁ melāpakaṁ.] ca śrutvâbhiniveśam apanīya praharṣita.vadanaḥ [Note: praharṣita.vadanaḥ] B; C prahasita.vadanaḥ.] kṛta.karapuṭo bhūtvā idam udānam udīritavān ||
CMP07.055/ atha vajrācāryo dvitīyācāryam [Note: dvitīyācāryam] C (also Pn); B dvitīyācāryem.] iva nirīkṣya
CMP07.058/ gāthām udīrayann advaidhīkāram ālambya prajñā.jñānābhiṣekaṁ dadyāt |
CMP07.059/ anenaîva krameṇa || bhagavān śrī.śākyasiṁhaḥ [Note: śrīśākyasiṁhaḥ] C; B śrīśākyasiṁhasya.] sarva.tathāgatair acchaṭā.śabdaiḥ [Note: acchaṭā.śabdaiḥ] C; B acchraṭā.śabdais; Pn acchaṭā.śabde.] sañcodite sati | āsphānaka.samādher [Note: āsphānaka.samādher] B āsphānaka.samādh[i/e]r (ambiguous); C āsphānaka.samādhir; Pn āsphānaka.samādhiṁ.] vyutthāya bodhi.mūle niṣadyârddharātra.samaye prabhāsvaraṁ sākṣāt.kṛtvā | māyopama- [Page 447] samādhinā [Note: māyopama.samādhinā] BC; Pn māyopama.samādhiṁ.] vyutthāya jane[B:49a]bhyo [Note: janebhyo] B; C vijaneya.janebhyo; Pn jayambo (jagati).] dharma.cakraṁ [Note: dharmacakraṁ] C; B dharmaṁ.] pravartitavān | tad [Note: tad] B; C tāvad.] ārabhya yāvat saddharmo 'sthāt tāvad guru.vaktrād guru.vaktraṁ saṅkrāmati yoga.yugma.viśva.viśuddhi.rahasyābhisambodhi.kramaḥ saṅkrāmatîti [Note: yoga.yugma.viśva.viśuddhi.rahasyābhisambodhikramaḥ saṅkrāmatîti] B; C yoga.sukha.viśuddhi.viśva.rahasyābhisambodhikrama; Pn yoga.yugma.viśuddhi.rahasyābhisambodhikramaḥ saṅkrāmatīti. TIB suggests yoga.yugma.viśuddhi.sukhābhisambodhi.kramaḥ.] ||
CMP07.060/ || paramārthasatya.melāvana.saṁśaya.paricchedaḥ saptamaḥ [Note: paramārthasatya.melāvana.saṁśaya.paricchedaḥ saptamaḥ] rectification; B paramārthasatyaā.melāpaka.saṁśaya.paricchedaḥ saptamaḥ samāptaḥ ||; C (also Pn) paramārthasatya.melāvaṇa.saṁśaya.paricchedaḥ saptamaḥ ||.] ||
CMP08.001/ || vajraśiṣya uvāca || paramārtha.satyādhigame 'pagata.saṁśayaḥ [Note: 'pagata.saṁśayaḥ] BC; Pn 'pagataḥ saṁśayaḥ.] | kathaṁ punar bhagavan paramārtha.satyaṁ praviśya niḥsva[(C:64a)]bhāvo bhūtvā vyutthānaṁ karoti | ko 'sāv [Note: ko 'sāv] Correction: for ko 'sav in CMP ed. read ko 'sāv.] atra sat.sukham [Note: sat.sukham] emendation (TIB[Chag]: bde ba dam pa); B sva.sukham; TIB suggests *atra sammukham or *atrâbhimukhīm ('dir mngon du phyogs pa).] anubhavati | ko 'sāv avaivartiko bhavati | kim-artho [Note: kim-artho] Correction: for kim artho in CMP ed. read kim-artho.] mokṣaḥ kuto mukta iti ||
CMP08.002/ vajragurur āha || sādhu sādhu mahāsattva prabhāsvarād vyutthāna.kramaṁ [Note: vyutthāna.kramaṁ] B; Pn vyutthāna.krama..] tathāgata.sampradāya.bahir.mukhānām aviṣayam śrī.guhyasamāja.mahāyoga.tantrānusāreṇa te pratibodhayāmi | śṛṇv ekāgra.cittena |
CMP08.003/ atra vajrayāna [Note: vajrayāna] rectification; B vajrayāni, poss. corrected to vajrayāna; Pn reads vajrapāṇi and emends to vajrayāne.] utpatti.kramābhyāsād aṣṭamīṁ bhūmiṁ [Note: aṣṭamīṁ bhūmiṁ] rectification (also Pn); B aṣṭamī.bhūmiṁ.] prāpya punaḥ punaḥ sugatāv [Note: sugatāv] rectification; B sugatād.] upapadya yāvan niṣpanna.kramaṁ na labhate tāvat kalyāṇa.mitram ārādhayate | kāya.vāk.ci[B:49b]tta.vivekādhigato 'pi daśamīṁ bhūmiṁ [Note: daśamīṁ bhūmiṁ] rectification (also Pn); B daśa.bhūmiṁ.] prāpya māyopama.samādhiṁ pratilabhate | māyopama.samādhim adhigamyâbhāsa.viśuddhiṁ [Note: adhigamyâbhāsa.viśuddhiṁ] rectification (also Pn); B adhigamyabhāsa.viśuddhiṁ.] pratilabhate | nirābhāsād vyutthāya yuganaddha.vāhi.krameṇa [Note: yuganaddha.vāhi.krameṇa] rectification (also Pn); B yugavanaddha.vāhi.krameṇa.] buddha.kāyaṁ sākṣāt.kṛtvā vajropama.samādhinā sarva.guṇālaṅkṛto viharati | yathôktaṁ bhagavatā laṅkāvatāra.sūtre ||
[Page 450]CMP08.004/ [Note: The extant Sanskrit text (MS B) begins its citation at this point. As this passage falls in one of the lacunae in MS C, we have only this witness upon which to rely. I think it highly likely that C would have confirmed this, as the Subhāṣita.saṅgraha (which is largely based on the CMP, and copies its scriptural quotations frequently) also cites this passage of the LAS from here. The Tibetan translation, however, cites more of the text at the beginning. The passage quoted in the Tibetan (as found in Nanjio) reads: mahākaruṇopāya.kauśalyānābhoga.gatena mahāmate prayogeṇa sarvasattvadhātu.māyāpratibimba.samatayā anārabdha.pratyayatayā adhyātma.bāhya.viṣaya.vimuktatayā citta.bāhyādarśanatayā animittādhiṣṭhānānugatā. The text preserved in MS B renders the subjects and verbs (plural in the sūtra) in the singular. Thus, if the above passage were native to the CMP, the final word would presumably animittādhiṣṭhānānugato ['nupūrveṇa].]anupūrveṇa bhūmi.krama.samādhi.viṣayānugamanatayā [Note: bhūmi.krama.samādhi.viṣayānugamanatayā] rectification (LAS); B bhūmi.kramaṁ samādhi.viṣayānugamanatayā; SS and some LAS MSS .gamatayā.] traidhātuka.svacitta.māyādhimuktitaḥ [Note: traidhātuka.svacitta.māyādhimuktitaḥ] rectification (LAS); B traidhātukaṁ svacitta.māyādhimuktitaḥ; SS traidhātukaṁ svacittaṁ māyādhimuktitaḥ.] prativibhāvayamāno māyopama.samādhiṁ pratilabhate [Note: prativibhāvayamāno...pratilabhate] B prativibhāvayamāno...pratilavabhate; LAS prativibhāvayamānā...pratilabhante and Pn prativibhāvyamānā...pratilabhante. However, MS B consistently the singular, so emendation is not appropriate here. SS pratibhāvyamānā....] | sva.citta.nirābhāsāvatāra.mātreṇa prajñāpāramitā.vihārānuprāpta [Note: prajñāpāramitā.vihārānuprāpta] B; LAS and Pn prajñāpāramitā.vihārānuprāptā.] utpāda.kriyā.yoga.rahito [Note: utpāda.kriyā.yoga.rahito] B; LAS utpāda.kriyā.yoga.rahitāḥ; Pn utpāda.kriyā.yoga.virahitā; SS utpādādi.kriyā.yoga.rahitāḥ.] vajra.bimbopamaṁ samādhiṁ tathāgata.kāyānugataṁ pratilabhate [Note: pratilabhate] B; Pn pratilabhante.] | tathā nirmāṇānugataṁ balābhijñā.vaśitā.karuṇopāya.maṇḍitaṁ sarva-buddha-kṣetra-tīrthāyatanopapattiṁ [Note: sarva-buddha-kṣetra-tīrthāyatanopapattiṁ] Correction: for sarva-buddha-kṣetra-tīrthāyanopapattiṁ in CMP ed. read sarva-buddha-kṣetra-tīrthāyatanopapattiṁ; Correction: to CMP ed. add new note - emendation (also Pn); B sarva-buddha-kṣetra-tīrthāyanopapattiṃ; SS sarva-buddha-kṣetra-tīrthāyatanotpannaṃ; LAS sarva-buddha- kṣetra-tīrthāyatanopagataṃ.] tac.citta.mano.manovijñāna.rahitaṁ [Note: tac.citta.mano.manovijñāna.rahitaṁ] rectification (LAS): B tac.cittam mano.manovijñāna.rahitaṁ; SS citta.manovijñāna.rahitaṁ.] parāvṛtty.anuśaya.pūrvakaṁ [Note: parāvṛtty.anuśaya.pūrvakaṁ] emendation (SS); B parāvṛttyāsayānupūrvakaṁ; LAS and Pn parāvṛttyānuśrayānupūrvakaṁ; perhaps parāvṛtty.āśayānuśaya.pūrvakaṁ?] tathāgata.kāyaṁ mahāmate bodhisattvaḥ prati- [Page 451] lapsyate [Note: bodhisattvaḥ pratilapsyate] rectification (SS); B bodhisattvaḥ pratilapsate; LAS, SS, and Pn bodhisattvāḥ pratilapsyante.] | tasmāt tarhi mahāmate bodhisattvair mahāsattvais tathāgata.kāyānugama.pratilā[B:50a]bhibhiḥ [Note: tathāgata.kāyānugama.pratilābhibhiḥ] B and SS; Pn tathāgata.kāyānugamena pratilābhibhiḥ; LAS (Vaidya) tathāgata.kāyānugamena pratilābhinā.] skandha.dhātv.āyatana.citta.hetu.pratyaya.kriyā.yogotpādana.
sthiti.bhaṅga.vikalpa.prapañca.rahitair bhavitavyam |
CMP08.005/ māyopama.samādhi.samāpanno 'pi yāvat paramārtha.satyābhigamanaṁ na labhate tāvad vaivartiko [Note: tāvad vaivartiko] B (or, perhaps, tāvadvavaivartiko); the context and TIB suggest tāvad vaivartiko; Pn tāvad avaivartiko.] bhavati | kasmād aviśuddham [Note: aviśuddham] B; Pn viśuddham.] ābhāsa.trayam | yāvat vijñāna.saṅkalpas tāvat [Note: yāvat vijñāna.saṅkalpaḥ tāvat] B; Pn yāvat [tāvad vijñāna.saṅkalpaḥ, yāvat] saṅkalpas tāvat.] kleśa.vāsanā.prabandhaḥ kleśa.prabandhāt punar.bhavaḥ | sarva.cintā.rahitaṁ [Note: sarva.cintā.rahitaṁ] For .rahitas in CMP ed. read .rahitaṁ; For note 24 in CMP ed. read emendation; SS sarva.cintā.rahitas; B (also Pn) sarva.cittā.rahitas. However, see Kambala verse infra.] tad viśuddhi.padam || yathôktaṁ paramādya.ma[C:64b]hāyoga.tantre ||
CMP08.006/ rāga.viśuddhi.padam etad yad uta bodhisattva.padam ||CMP08.007/ dveṣa.viśuddhi.padam etad yad uta bodhisattva.padam ||CMP08.008/ moha.viśuddhi.padam etad yad uta bodhisattva.padam iti |
CMP08.009/ kambalācārya.pādenâpy [Note: kambalācārya.pādenâpy] B; C kambalācāryapādair apy; SS kambalāmbarapādair apy.] uktam — adhyātma.sādhane [Note: adhyātma.sādhane] B; C ādhyātma.sādhane; Pn emends (after TIB) to adhyātma.sādhanopāyikāyām.] |
[Page 452]
CMP08.012/ yo 'nena nyāyenâbhisambodhi.krameṇaîva prabhāsvaropadeśaṁ [Note: prabhāsvaropadeśaṁ] BC; Pn prabhāsvarapade.] labdhavāṁs tasya kāya.vāk.citta.nirmala.svabhāva.sarva.śūnyatvād [Note: kāyavākcitta.nirmala.svabhāva.sarvaśūnyatvād] B; C kāyavākcitta.nirmala.svabhāvaḥ | sarvaśūnyatvād.] vijñāna.traya.viśuddhaḥ [Note: vijñānatraya.viśuddhaḥ] B; C vijñānatraya.viśuddhiḥ.] prajñāpāramitā.svabhāvo nâsti cintā [Note: cintā] C; B cittā.] na tūṣṇīṁ so 'yaṁ nirvāṇa.dhātur amūrti[B:50b]r duḥsparśaḥ [Note: duḥsparśaḥ] rectification (also Pn); BC dusparśaḥ.] | karma.janma.vinirmukto na ca [Note: ca] C (also Pn); B Ø.] ravi.śaśi.cintāmaṇīnāṁ [Note: ravi.śaśi.cintāmaṇīnāṁ] BC; Pn ravi.candrāgni.maṇīnāṁ.] prabhā.svabhāvo 'tisvacchaḥ [Note: 'tisvacchaḥ] BC; Pn [bhāsate].] |
CMP08.013/ tasmāt [Note: tasmāt] B (and TIB); C tasmāt svacchāt (presumably a scribal/editorial interpolation).] tāmasābhāsālokopalabdhodayo [Note: tāmasābhāsālokopalabdhodayo] BC; Pn tāmasābhāsā''lokopalabdhyudayo.] bhavati | ālokopalabdhāt [Note: ālokopalabdhāt] C; B alokopalabdhāt; Pn ālokopalabdhyā.] svacchāditya.raśmy.ābhāsātapaḥ.svabhāva [Note: svacchāditya.raśmy.ābhāsātapaḥ.svabhāva] B svecchāditya.raśmy.ābhāsātrapaḥ.svabhāva; C svacchāditya.raśmy.ābhāsātpaḥ.svabhāvā.; Pn (unnecessarily emending from TIB) araśmy.ābhāsoṣṇasvabhāva.] ālokābhāsodayo bhavati | tasmāt svaccha.candra.raśmy.ābhāsa.śītala.svabhāvo [Note: svaccha.] C (and TIB); B svacchāt (or svacchās); Pn svacchāś.] vyāpta.prajñā.jñānodayo [Note: vyāpta.prajñā.jñānodayo] B; C vyāpakaṁ prajñā.jñānodayo..] bhavati | paramādye 'py āha ||
CMP08.014/ ākāśād ākāśa.sambhūtaṁ sarvākāśaṁ mahānabha iti ||
CMP08.015/ ataś [Note: ataś] B; C tataś.] catuḥ.śūnyaikībhūtam ālokaṁ [Note: ālokaṁ] B; C āloka.] puñjavat khadyotakākāraṁ sarva.lokadhātv.avabhāsi [Note: sarvalokadhātv.avabhāsi] C; B sarvalokadhātv.avabhāsinaṁ.] sūkṣma.dhātu.sahitaṁ chāyākāram acchedyābhedya- [Page 453] vajrakāya.svabhāvam acyutam anāsravaṁ sarva.kleśa.vāsanā.vinirmuktam icchā.vaśitā.prāptam | jalān mīnam iva suptaprabuddham [Note: suptaprabuddham] B; C susuptaprabuddham.] iva paramānanda.mūrti.svarūpaṁ [Note: paramānanda.mūrti.svarūpaṁ] rectification (also Pn); B paramānanda.mūrtti.svarūpa; C paramānanda.mūrti.rūpaṁ] niṣpadyate [Note: niṣpadyate] B; C niṣpādyate.] | yan nāma.rūpātmako mahāvajradhara iti | saṁsāra.bandhanān nirmuktatvān mokṣa [Note: mokṣa] B; C mokṣam.] ity ucyate ||
CMP08.016/ imam [Note: imam] B; C amum.] evârthaṁ dyotayann āha śrī.guhya.siddhau ||
CMP08.019/ jñātvā tattvaṁ tataḥ kṛtvā bhakti.bhāvam aharniśam |CMP08.022/ tasminn utpadyate rūpaṁ kim apy ānanda.jaṁ param ||[Page 454]CMP08.025/ bhāvanā.ba[(C:65a)]la.sāmarthyāt [Note: bhāvanā.bala.sāmarthyāt] B; GS bhāvanā.tattva.sāmarthyāt; C seems to concur with GS, reading bhāvanāta..] prajñopāyātmakaṁ [Note: prajñopāyātmakaṁ] rectification; B prajñopātmakaṁ.] śivam |CMP08.026/ sarva.kleśa.vinirmuktaṁ [Note: In B, after sarvakleśa., the text reads dvaṁ svacchaṁ prakṛti.nirmalam, and then proceeds from that point on (i.e. the text skips six pāda-s). However, the missing portion (with some repeated, i.e. .vinirmuktaṁ...prakṛtinirmalam) is written along the lower margin of the text.] sarva.lakṣaṇa.bhūṣitam ||CMP08.028/ sarvākāra.varopetaṁ grāhya.grāhaka.varjitam ||CMP08.029/ jñānaṁ māyopamaṁ śuddhaṁ svacchaṁ prakṛti.nirmalam |CMP08.031/ dṛśyate param ekena samādhau jñāna.cakṣuṣā |CMP08.032/ chāyā.māyopamaṁ divyaṁ divya.saṁsthāna.saṁyutam ||CMP08.035/ bhāvanā.yoga.sāmarthyāt samayānāṁ ca pālanāt |[Page 455]
CMP08.041/ imam eva vyutthāna.kramaṁ śrī.guhyasamāja.mahāyoga.tantre [Note: śrīguhyasamāja.mahāyogatantre] rectification (TIB); B śrīguhyasamāja.yogatantre.] sarva.tathāgatā varṇayanti ||
CMP08.044/ bhaṭṭāraka.pādenâpi varṇitaḥ [Note: varṇitaḥ] emendation; B varṇayanti; Pn uktaṁ.] ||
CMP08.045/ sauṣīryaṁ [Note: sauṣīryaṁ] For sauṣiryaṁ in CMP ed. read sauṣīryaṁ; For note 79 in CMP ed. read rectification; B sauśiryaṃ; PK-Poussin (p. 36) and CS-Tucci (p. 318) śauṣiryaṃ; CS-Patel (p. 319) śauṣīryaṃ (allegedly citing PK-Poussin).] nâsti te kāye [Note: kāye] rectification (PK; also Pn); B kāyo.] māṁsāsthi.rudhiraṁ na ca |CMP08.046/ indrāyudham ivâkāśe kāyaṁ darśitavān asi ||
CMP08.049/ sarva.kalpa.samuccaye 'py āha ||
CMP08.052/ samādhi.rāja.sūtre candra.prabha.kumāreṇâpi tathāgata.kāyo varṇitaḥ ||
[Page 456]CMP08.053/ khasamā virajā vara.rūpa.dharā aśarīra alakṣaṇa prajña.sutā [Note: prajñasutā] B (also Pn); SRS prajñasūtā or prajñāśūnyā.] |CMP08.054/ sugambhīra.guṇodadhi kāruṇikā [Note: kāruṇikā] rectification (SRS; also Pn); B karuṇikā.] dada mūrdhni pāṇi [Note: pāṇi] rectification (TIB and SRS; also Pn); B prāṇi.] mama apratimā iti [Note: apratimā iti] rectification (SRS; also Pn); B apratimāḥ with miti written in the margin below.] ||
CMP08.055/ āryāṣṭasāhasrikāyām [Note: āryāṣṭasāhasrikāyām] rectification (also Pn); B āryāṣṭhasahasrikāyām.] apy āha ||
CMP08.056/ nirvāṇaṁ māyopamaṁ svapnopamam iti vadāmi | nirvāṇād anyaḥ [B:52a]kaścid viśiṣṭataro dharmaḥ syāt tam apy ahaṁ [Note: ahaṁ] rectification (ASPP; also Pn); B āhaṁ.] māyopamaṁ svapnopamam iti vadāmi [Note: ASPP (Vaidya ed., p. 20) reads: subhūtir āha | nirvāṇaṁ apy devaputrā māyopamaṁ svapnopamam iti vadāmi | kiṁ punar anyaṁ dharmam | te devaputrā āhuḥ | nirvāṇam apy ārya subhūte māyopamaṁ svapnopamam iti vadasi | āyuṣmān subhūtir āha | tad yadi devaputrā nirvāṇād apy anyaḥ kaścid dharmo viśiṣṭataraḥ syāt tam apy ahaṁ māyopamaṁ svapnopamam iti vadeyam |.] ||
CMP08.057/ atha tasyaîva [Note: tasyaiva] rectification (also Pn); B tasaiva.] viśeṣaṇam | na ca rūpaṁ na cârūpaṁ na satyaṁ na ca mṛṣêti || evaṁ na bhāvo nâpy abhāvo nôcchedo nâpi śāśvato | na sākāro na nirākāro na dharmo [C:65b]nâdharmo na saṅkleśo na vyavadānaṁ na saṁsāro na nirvāṇaṁ na nityo nânityo nâtmā na cânātmā [Note: na cānātmā] C; B: nā mā (spaced thus); Pn nânātmā.] nâparātmā [Note: nāparātmā] B (and TIB); C Ø.] nâdhyātmā na bahirdhā na laukikaṁ [Note: laukikaṁ] C (also Pn): B laukika.] na lokottaraṁ na dvayaṁ nâdvayam iti |
CMP08.058/ asya [Note: asya] B; C tasya.] yuganaddhātmakasya pariniṣpanna.vajrakāyasya nāma.paryāyaḥ [Note: nāma.paryāyaḥ] C; B nāma.paryāyasyaḥ: Pn nāma.paryāyasya.] kaścid avatāryate || mahāvidyā.puruṣa.mūrtiḥ | satya.dvaya- [Page 457] naye sthitaḥ | prakṛti.prabhāsvarātmakaḥ | prajñopāyātmakaḥ [Note: prajñopāyātmakaḥ] B; C prajñopāyātmaka.] | trilokātmakaḥ [Note: trilokātmakaḥ] B; C trilokātmaka.] | trikālātmakaḥ | [Note: trikālātmakaḥ |] B (and TIB); C trikāyātmakas.] triyānātmakaḥ [Note: triyānātmakaḥ] BC; Pn trinayātmakaḥ.] | trimaṇḍalātmakaḥ | sarvakulātmakaḥ | tathā [Note: tathā] B (and TIB); C tathāgatapuruṣas.] sat.puruṣaḥ | agra.puruṣaḥ | mahāpuru[B:52b]ṣaḥ | puruṣa.nāgaḥ | puruṣa.śūraḥ | puruṣa.vīraḥ | puruṣa.damyaḥ | puruṣa.damakaḥ | puruṣottamaḥ | puruṣa.sārathiḥ | puruṣa.siṁhaḥ | ākāśa.puruṣaḥ | sarvātmakaḥ | puruṣaḥ śuddhātmaka [Note: sarvātmakaḥ | puruṣaḥ śuddhātmaka] rectification (TIB and Pn); B sarvātmakaḥ puruṣa.śuddhātmaka; C sarvātmaka.puruṣaḥ | śuddhātmaka.] iti ||
CMP08.059/ evaṁ tīrṇa.saṁsāra.sāgaraḥ [Note: tīrṇa.saṁsāra.sāgaraḥ] C; B tīrṇa.pāragaḥ.] | sthala.gataḥ | kṣema.prāptaḥ | abhaya.prāptaḥ [Note: abhaya.prāptaḥ] C; B Ø.] | utkṣipta.parighaḥ | mardita.kaṇṭakaḥ | [Note: utkṣipta.parighaḥ | mardita.kaṇṭakaḥ |] C (and TIB); B utkṣipta.parighaḥ | marjita.kaṇṭako (perhaps for mārjita°?); Pn utkṣiptaḥ parigha.marjita.kaṇṭako.] niṣprapañcaḥ | [Note: niṣprapañcaḥ |] B niṣprapañcaḥ; C niṣprapañco.] bhikṣuḥ | arhan | kṣīṇāsravaḥ | niṣkiñcanaḥ | śramaṇaḥ | brāhmaṇaḥ | kṣatriyaḥ | buddha.putraḥ | niḥkleśaḥ | vaśībhūtaḥ | suvimukta.cittaḥ | suvimukta.prajñaḥ | ājāneyo [Note: ājāneyo] B; C ajāneyo.] mahānāgaḥ | kṛta.kṛtyaḥ | kṛta.karaṇīyaḥ | apahṛta.bhāraḥ | anuprāpta.svakārthaḥ | parikṣīṇa.bhava.saṁyojanaḥ | [Note: parikṣīṇa.bhava.saṁyojanaḥ |] C; B parikṣīṇabhavaṁsayojanaḥ; Pn parikṣīṇa.bhavaṁ(bhavaḥ) sayojanaḥ.] samyagājñā.suvimukta.cittaḥ | sarva.ceto.vaśī | parama.pāramitā.prāptaḥ | saṁsāra.pārakoṭi.sthaḥ | jñāna.mūrtiḥ [Note: .mūrtiḥ] BC; Pn .mūrttiḥ.] | svayambhūr ity ucyate ||
[Page 458]CMP08.060/ imam eva vajropama.samādhiṁ viśeṣayann āha bhagavān śūraṅgama.sūtre ||
CMP08.061/ buddha.viṣayānugatās te satpuruṣāḥ sva.jñāna.vaśavartino yair ayaṁ sūraṅgama.samādhiḥ [Note: sūraṅgama.samādhiḥ] B; C sūraṅgama.samādhi..] pratilabdhaḥ | nâhaṁ taṁ bodhisattvam iti vadāmi | apratilabdhatvād a[B:53a]sya samādheḥ [Note: samādheḥ] C; B samādhiḥ.] | nâhaṁ taṁ bodhisattvam abhijñā.prāptam iti [Note: iti] B; not found in C.] vadāmi | apratilabdhatvād asya samādheḥ [Note: samādheḥ] C (also Pn); B samādhiḥ. TIB here inserts another sentence not found in SKT. Pn reconstructs as: nāhaṁ taṁ bodhisattvaṁ viśuddhikaram iti vadāmi apratilabdhatvād asya samādheḥ.] | nâhaṁ taṁ bodhisattvaṁ dāna.śīla.kṣānti.vīrya.dhyāna.prajñā.sampannam iti vadāmi | apratilabdhatvād asya samādheḥ [Note: samādheḥ] C (also Pn); B samādhiḥ.] | nâhaṁ taṁ bodhisattvaṁ bahu.śrutaṁ pratibhāna.sampannam iti vadāmi | apratilabdhatvād asya samādheḥ [Note: samādheḥ] C (also Pn); B samādhiḥ.] || tasmāt tarhi kulaputra sarva.niryāṇa.patheṣu [Note: sarva.niryāṇa.patheṣu] C; B sarva.niryāṇa.pathe.] niryātu.kāmena bodhisattvena mahāsattvenêha śūraṅgama.samā[(C:66a)]dhau śikṣitavyam iti ||
CMP08.062/ || apratiṣṭhita.nirvāṇa.dhātu.melāvana.saṁśaya.paricchedo [Note: apratiṣṭhita.nirvāṇa.dhātu.melāvana.saṁśaya.paricchedo] rectification; B apratiṣṭhita.nirvāṇa.dhātu.melāvaṇa.saṁsaya.paricchedo; Pn apratiṣṭhita.nirvāṇa.dhātu.melāvaṇa.saṁśaya.paricchedo.] 'ṣṭamaḥ ||
CMP09.001/ || vajraśiṣya uvāca || śruta.cintā.mayena sakala.krama.tattvādhigama.paricchedakena [Note: sakala.krama.tattvādhigama.paricchedakena] B; TIB suggests *saphala.krameṇa tattvādhigama.paricchedakena ('bras bu dang bcas pa'i rim pas de kho na nyid rtogs pa yongs su gcod pa).] guruṇā kṛtānujñātena sarvajña.sampadam āvāhayitu.kāmena ghaṭamānena yoginā hetv.avasthāyāṁ [Note: hetv.avasthāyāṁ] B; Pn heutvavyavasthāyāṁ.] kathaṁ sthātavyam | [Note: kathaṁ sthātavyaṁ |] There are cancellation marks over this phrase in MS B which seem to indicate that a scribe or editor felt that this should be omitted; Pn Ø.] kathaṁ pratipattavyaṁ [Note: kathaṁ pratipattavyaṁ] B; TIB Ø.] kathaṁ bhāvayitavyaṁ kathaṁ vrata.caryāṁ [B:53b]caritavyaṁ vyākarotu bhagavān vajraguruḥ śāstā ||
CMP09.002/ vajragurur āha || sādhu sādhu mahāsattva viśiṣṭa.kāraṇa.prāptānām uttapta.vīryāṇāṁ kāya.jīvita.nirapekṣāṇām [Note: kāya.jīvita.nirapekṣāṇām] rectification (also Pn); B kāya.jivita.nirapekṣāṇām.] ihaîva janmani svarūpa.parāvṛttyâṣṭaguṇaiśvarya.phalaṁ [Note: .phalaṁ] emendation; B .phala..] niṣpādayitu.kāmānāṁ niḥsandehārthaṁ paripṛcchasi | tena bhāva.graham apanīya mokṣa.kāmena śṛṇu bhāvanā.viśuddhiṁ caryā.viśuddhiṁ [Note: bhāvanā.viśuddhiṁ caryā.viśuddhiṁ] B bhāvanā.viśuddhiñ caryā.viśuddhiñ; Pn bhāvanā.viśuddhiś caryā.viśuddhiś.] cânupūrveṇa kathayāmi te |
CMP09.003/ iha satya.dvayādvaye sati hetu.phalam apy advayam | hetu.phalādvaye prāpya.prāpakam apy advayam | prāpya.prāpakādvaye bhāvya.bhāvakam apy advayam | tad.advaye sādhaka.sādhana.sādhyam api nôpalabhyate [Note: nopalabhyate] B; Pn nopalambhate.] | tad.anupalambhāt ko 'tra bhāvayati ko 'sau caryāyāṁ caratîti | vicāraṇāyāṁ ghaṭamāna.pariniṣpannāyāṁ nâsti bhedaḥ [Note: bhedaḥ] rectification (also Pn); B bheda.] |
[Page 460]CMP09.005/ [B:54a]tathâvasthābhedaṁ [Note: tathâvasthābhedaṁ] B; Pn (presumably emending acc. to TIB) tathā 'py avasthābhedaṁ.] prāpya hetu.phalaṁ ca loke dṛśyate | anyathā [Note: anyathā] B (and TIB); Pn athavā. Vowels sandhi sic in MS.] ahetuka.doṣa.prasaṅgaḥ syāt | ato ghaṭamānāvasthāyāṁ bhāvako bhāvanā bhāvyaḥ [Note: bhāvyaḥ] rectification (also Pn); B bhāvya.] sādhakaḥ sādhanaṁ sādhyaṁ caryā [Note: sādhyaṁ caryā] B; Pn (presumably following TIB) sādhyacaryā.] 'pi ca vidyata iti | na sandehaḥ | sādhako 'tra saṁvṛti.satyaṁ sādhanaṁ paramārtha.satyam | anena sādhyam advaya.jñānam | ato hetu.phalayor advaidhīkāra.parijñānam atra bhāvanā | yathôktaṁ sarva.rahasya.tantre ||
CMP09.008/ caryā.viśuddhim api darśayann āha || advaya.jñāne gate [Note: advaya.jñāne gate] B; Pn advaya.jñāna.gate.] sati samāhitāsamāhitāvasthā 'py advayaṁ bhavati | tad.advaye kaś caryāṁ carati | yathā kartur abhāvāt kriyāyā 'py abhāvo bhavatîti loke niścayo 'tha ca [Note: 'tha ca] B; Pn 'thavā.] vrata.caryayā vinânādi.kleśa.vāsanā.kṣayaṁ kartuṁ na pāryata iti deśanā.pāṭhe loke ca [B:54b]prasiddham [Note: prasiddham] emendation (also Pn); B prasiddhim, perhaps prasiddhiḥ(?).] | yathô[C:66b]ktaṁ śrī.samāje [Note: śrīsamāje] BC; Pn emends to śrīguhyasamāje, presumably following TIB (gsang ba 'dus pa).] ||
[Page 461]CMP09.010/ tathā côktaṁ [Note: tathā coktaṁ] B; C yathoktaṁ.] śrī.guhya.siddhau ||
CMP09.015/ tasmād animitta.samādhi.samāpannenânādi.kleśa.vāsanā.malam apy apahāya [Note: apy apahāya] B; C vyapahāya. Vowel sandhi sic in MSS.] anābhoga.phalam āvāhayitu.kāmena [Note: āvāhayitu.kāmena] B; C āvahitu.kāmena.] caryāṁ [Note: caryāṁ] B caryāñ; Pn caryāś.] carāmi na carāmîti mananām [Note: mananām] B; C manyanām.] apanīyâṣṭa.loka.dharmān abhibhūya yathôkta.yoga.caryāyāṁ [Note: yathôkta.yoga.caryāyāṁ] rectification; B yathôktaṁ yoga.caryāyāṁ.] caritavyam | atas tāṁ vrata.caryāṁ guru.pāda.prasādena yathā.śaktito vivṛṇomi |
CMP09.016/ prathamaṁ tāvad bhagavān carama.bhavika.bodhisattvāvasthāyāṁ [Note: carama.bhavika.bodhisattvāvasthāyāṁ] B; C carama.bhaviko.bodhisattvāvasthāyāṁ.] dvīpādy.avalokanaṁ [Note: dvīpādy.avalokanaṁ] C; B dīpādyavalokanaṁ; Pn dī(dvī)pādyavalokanaṁ.] kṛtvā tuṣita.bhuvanād [Note: tuṣita.bhuvanād] B; C tuṣita.bhavanād.] avatīrya santānādi.caturvidha.[B:55a]nyāyaṁ darśayitvā vīta.rāga.rūpam abhinirmāya hīnādhimuktikānāṁ [Note: hīnādhimuktikānāṁ] B; C hīnādhimuktīkānāṁ.] catur.ārya.satyādhigamaṁ virāga.caryāṁ ca pratipādya | punar [Page 462] mahāyānābhiniviṣṭānām [Note: mahāyānābhiniviṣṭānām] C (also Pn); B mahāyānābhiniṣṭhānām.] aṣṭa.vijñāna.kāyādi.dharma.nairātmyādhigamaṁ [Note: aṣṭa.vijñāna.kāyādi.dharma.nairātmyādhigamaṁ] C; B aṣṭa.vijñāna.kāyādi.dharma.nairātmādhigamaṁ.] bhūmi.pāramitādi.caryāṁ [Note: bhūmi.pāramitādi.caryāṁ] B; C bhūmi.pāramitā.caryāṁ.] ca [Note: ca] B; C Ø.] pratipādya | punaś cakravarti.rūpam abhinirmāya gambhīrādhimuktikānāṁ satya.dvayādvayādhigamaṁ [Note: satya.dvayādvayādhigamaṁ] C; B (and TIB) satya.dvayādvayādhigamāya.] rāga.dharma.caryāṁ ca pratipāditavān |
CMP09.017/ tasmāt satyadvaya.parigṛhīta.mūrtīnāṁ sakala.padārtha.pariccheda.kāriṇāṁ parama.mahāsukha.phalānveṣiṇāṁ [Note: parama.mahāsukha.phalānveṣiṇāṁ] B; C parama.mahāsukha.phalābhilāṣiṇāṁ.] śrāvaka.sautrāntika.caryā na yuktā | [Note: na yuktā |] C; B naya yuktā; Pn nayayuktā[nāṁ noktaḥ].] yathā śrāvakādayo hīnādhimuktikā vitarka.caritā ātma.sādhana.rahitā [Note: vitarka.caritā ātma.sādhana.rahitā] C; B vitarkācaritātma.sādhana.rahitā.] dāna.śīlādi.kriyā.mārgārūḍhās tattva.jñāne 'śraddha.dhānā mokṣe dūra.sañjñinaḥ [Note: mokṣe dūra.sañjñinaḥ] rectification; B mokṣa.dūra.sañjñinaḥ; C mokṣe dūra.saṅginaḥ.] sukhopāyam anadhigamya dvādaśa.dhūta.guṇādi.duṣkara.caryābhiś cira.kālena bodhim anveṣayanti | [B:55b]tathā 'pi na prāpnuvanti niṣpanna.kramādhigama.rahitatvāt [Note: niṣpanna.kramādhigama.rahitatvāt] emendation; B niṣpanna.kramādhigatamanahitatvād; C niṣpanna.krama.samādhi.rahitatvāt.] | ata evôktaṁ bhagavatā ||
CMP09.020/ ata evâha vairocanābhisambodhi.caryā.tantre ||
[Page 463]CMP09.021/ upāya.rahitaṁ jñānaṁ śikṣā câpi hi deśitā |
CMP09.023/ mūla.sūtre 'py āha ||
CMP09.025/ ata evâha bhagavān ||
CMP09.028/ ato viśiṣṭāt kāraṇād vi[(C:67a)]śiṣṭam eva kāryam utpadyate | evam eva rūpādi.viṣaya.paribhoga.bhāvam [Note: rūpādi.viṣaya.paribhoga.bhāvam] emendation; B rūpādayoviṣayaparibhogabhāvam; TIB suggests *rūpādi.pañcakāmaguṇa.viṣaya.viśiṣṭa.paribhoga.bhāvam] āpadyamānā viśiṣṭa.phalāvāhakā bhavantîty avagantavyaḥ [Note: avagantavyaḥ] emendation; B avagantavyā; Pn emends to avagantavyāḥ.] | anyathā duṣkara.caryayā [Note: duṣkara.caryayā] emendation (TIB); B duṣkara.caryā.] cittasyaîkāgratā na bhavati | pañcendriya.nigrahatvāt | yathôktaṁ bhagavatā śrī.paramādya.mahāyoga.tantre ||
CMP09.031/ mūla.sūtre 'py āha ||
[Page 464]CMP09.034/ vajra.śiṣya uvāca ||
CMP09.035/ rāgo dveṣaś ca mohaś ca ete loke trayo viṣāḥ |
CMP09.036/ ity uktam tathaîva rūpādayo viṣayāḥ kleśa.prasūti.hetutvād apāya.hetava iti nirdiṣṭaṁ bhagavatā | kathaṁ punas te sevyamānānām [Note: sevyamānānām] rectification (also Pn); B sevamānānām.] anuttara.padam āśu sidhyatîti [Note: sidhyatîti] B; Pn siddhyatîti.] | paraspara.viruddham ||
CMP09.037/ vajra.gurur āha || sādhu sādhu vajra.śiṣya yas tu rāga.dharma.caritānāṁ niḥśaṅkārthaṁ paripṛcchasi | tena śṛṇu mahāsattva rāgādayaḥ kleśāḥ śrāvakādy.upalambha.dṛṣṭīnām apāya.hetukā bhavanti | kleśa.svabhāvāparijñānāt svabhāva.parijñānāt tu [Note: svabhāva.parijñānāt tu] rectification (also Pn); B svabhāva.parijñānātu.] bodhi.hetukā bhavantîti | bhagavataîva sūtrake nirdiṣṭam | ya[B:56b]thôktaṁ śrī.paramādya.mahāyoga.tantre ||
CMP09.041/ ratna.kūṭa.sūtre 'py āha ||
CMP09.042/ tadyathā kāśyapa [Note: kāśyapa] rectification (also Pn); B kasyapa.] ikṣu.kṣetreṣu mṛdvīkā.kṣetreṣu saṅkāra.kūṭa upakārī.bhūto bhavati || evam eva bodhisattvasya kleśā upakārī bhavanti |
[Page 465]CMP09.043/ tadyathā kāśyapa mantrauṣadhi.parigṛhītaṁ viṣaṁ na vinipātayati | evam eva prajñopāya.samanvito bodhisattvaḥ kleśair na vinipātyate |
CMP09.044/ ata āha vinayāmoghasiddhi.mahātantre ||
CMP09.045/ badhyati yena jaḍaḥ parimucyati tena budhaḥ |CMP09.046/ bodhi.vibhāvanayā viparītam idaṁ sakalam ||CMP09.047/ yena mūḍhāḥ prabadhyante śīryante rauravāntike |CMP09.048/ tair eva hi vimucyante sukhaṁ prajñābalena tv iti ||
CMP09.049/ anena nyāyena viśiṣṭa.samāropād viśiṣṭa.pariṇāmanāc ca viśiṣṭa.phala.[B:57a]niṣpattau hetu.bhāvaṁ prati[C:67b]pannasyânuttara.mahāsukha.phalāvāptau [Note: pratipannasyânuttara.mahāsukha.phalāvāptau] B; C .pannasyānaruttara.mahāsukha.phalāvāptau.] nânyat sādhanam asti | tad.arthaṁ tair eva sukhāhāra.vihārādibhir [Note: sukhāhāra.vihārādibhir] C sukhāhāra.vihārādibhiḥ |; B sukhāhārādibhir.] aṣṭa.guṇaiśvaryādi.sarvajña.sampattir āmukhī.kriyate |
CMP09.050/ ataḥ sukhaṁ sukhenaîva sarva.buddhatvam āpyata iti ||
CMP09.051/ śrī.saṁvare nirdiṣṭam |
CMP09.052/ tatra rāgaja.bodhi.caryā tri.vidhā | yad uta prapañcatā niṣprapañcatā atyanta.niṣprapañcatā cêti || tatra [Note: C inserts prathamaṁ; B (and TIB) Ø.] prapañcatā caryā katamā | yad uta tathāgatāśvāse vajradharāśvāse ca yathā nirdiṣṭaṁ sarva.tathāgatāralli.vistaraḥ sā prapañcatā | niṣprapañcatā katamā [Note: katamā] B; C katathamā.] | satata.vyāpi.kārya.vaśāt [Note: satata.vyāpi.kārya.vaśāt] C; B satataṁ vyāpi.kārya.vaśāt.] kvacid āralliḥ [Note: kvacid āralliḥ] emendation; C kvacidāralliṁ; B kacidvāralliḥ; Pn kecid vāralliḥ.] syāt sā niṣprapañcatā [Note: syāt sā niṣprapañcatā] rectification; C syāt | sā niḥprapañcatā; B syān niṣprapañcatā; Pn syāt niṣprapañcatā.] | atyanta.niṣprapañcatā katamā | sarva.saṅgam apahāya kevala.dhyānāhāra.vihārī [Note: kevala.dhyānāhāra.vihārī] B; C kevaladhyānāhāravihāra.] jñāna.mudrā.samāpattyâbhyaset sâtyanta.niṣprapañcatā [Note: sātyantaniṣprapañcatā] B; C sā atyantaniḥprapañcatā.] | yathā kāṣṭhaṁ dahati [Page 466] bhavati bhūtiḥ | tāla.patraṁ [Note: tālapatraṁ] C (and TIB; also Pn); B alapatraṁ.] dahati bhavati [B:57b]bhūtiḥ | karpāsaṁ [Note: karpāsaṁ] C; B kārpāsaṁ, corrected to karpāsaṁ; PKṬYM tūlakaṁ.] dahati bhavati bhūtiḥ | sarve [Note: sarve] BC; Pn emends to sarvaṁ.] bhasmasād bhavanti | [Note: bhavanti] C; B bhavati.] evam eva tri.vidha.caryābhir [Note: tri.vidha.caryābhir] BC; Pn (presumably following TIB) tri.vidha.caryādibhir.] mahā.vajra.dhara.padaṁ [Note: mahāvajradharapadaṁ] C (and TIB); B mahāvajrapada; Pn mahāvajrapadaṁ.] niṣpādayanti |
CMP09.053/ atha [Note: atha] C; B athavā.] kecit sādhakās tattva.saṅgrahādi.tantrānusāriṇo [Note: tattvasaṅgrahādi.tantrānusāriṇo] rectification; B tattvasaṁhagrahādi.tantrānusāriṇā; C tattvapahādbhatapa.tantrānuśāriṇo.] hasta.mudrā.gītopahārākṣepābhinaya.naṭa.nartanādi.prayogair [Note: hastamudrā.gītopahārākṣepābhinaya.naṭa.nartanādi.prayogair] emendation; B hastamudrā.gītopahārākṣepābhinaya.naṭa.nartakādi.prayogair; C hastamudrā.gītopahārāt kṣepābhinaya.naṭanartanādi.prayogair.] nityam udyukta.manaso [Note: udyukta.manaso] rectification; C udyūkta.manaso; B udyukta.mānaso.] 'harniśaṁ prapañca.caryayā mahāmudrā.siddhiṁ sādhayanti || tathā kecic — chrī.paramādyādi.mahāyoga.tantram [Note: chrīparamādyādi.mahāyogatantram] B chrīparamādyādi.mahāyogatantrem, but the medial.e has been crossed out; likewise, C śrīparamādyādi.mahāyogatantrem, with the medial.e partially erased. There are also two syllables between śrī and paramādyādi. in C, which I believe to have been incompletely.erased errors.] āśritya paryaṅkāsana.bandhana.nava.nāṭya.rasādi.sarva.tathāgata.krīḍā.prapañca.caryayā mahāsukha.padam āvāhayanti [Note: āvāhayanti] B; C āvahanti.] | asmiñ chrī.guhyasamāje [Note: asmiñ chrī.guhyasamāje] rectification; C asmin śrīguhyasamāje; B asmiṁ guhyasamāje (with śrī written in the margin below).] tu kevalaṁ niṣprapañcatā | atyanta.niṣprapañcatā caryā [Note: atyanta.niṣprapañcatā caryā] C; B atyanta.niṣprapañca.caryā.] ca nirdiṣṭā |
CMP09.054/ adhunā prapañcatā caryā śrī.sarva.buddha.samāyoga.ḍākinī.jāla.saṁvara.mahāyoga.tantrād [Note: śrī.sarvabuddha.samāyoga.ḍākinī.jāla.saṁvara.mahāyoga.tantrād] C; B śrī.sarvabuddha.samāgama.yoga.ḍākinī.jāla.saṁvara.mahāyoga.tantrād.] avatāryate ||
[Page 467]CMP09.059/ tathāgata.mahādivya.ratna.jālādy.alaṅkṛtam |[Page 468]
CMP09.072/ eṣāṁ sūtrāṇām arthaṁ [Note: arthaṁ] rectification (also Pn); B artha.] vistareṇa vivṛṇomi |
CMP09.073/ ādau tāvan manonukūle udyānādi.vivikta.pradeśe śrāvakā[B:58b]di.durbhaga.rahite iṣṭakā.mayaṁ tri.puraṁ deva.gṛhaṁ vicitra.karma.yuktaṁ kārayet | tatra prathama.pure mahānasaṁ sthāpayet | dvitīya.pure tantrī.gītakādi.pūjopakaraṇaṁ sthāpayet | tṛtīya.pure yoginībhiḥ saha śrī.viśvaṁ subhagottamo [Note: subhagottamo] B śubhagottamo; Pn subhagottamo(maṁ).] viharatām [Note: viharatām] emendation; B viharantaṁ.] |
CMP09.074/ athavā bhū.gṛhe dṛḍha.prākārādi.samprayukta.nānālaṅkāra.vajramaya.bhūbhāge sphaṭika.vaiḍūryendranīla.marakata.(padma)rāga.mayaṁ [Note: sphaṭika.vaiḍūrya.indranīla.marakata.(padma)rāga.mayaṁ] emendation (TIB); B sphaṭika.vaiḍūrya.indranīla.marakata.rāga.mayaṁ.] mahāmeru.vajraśikhara.kūṭāgāraṁ [Note: .kūṭāgāraṁ] rectification (also Pn); B .kūṭagāraṁ.] vicintya ||
CMP09.075/ catur.asraṁ catur.dvāraṁ catus.toraṇa.maṇḍitam |CMP09.076/ catuḥ.sūtra.samāyuktam aṣṭa.stambhopaśobhitam ||CMP09.077/ hārārdhahāra.racitaṁ paṭa.srag.dāma.bhūṣitam [Note: paṭa.] B either paṭa. or, perhaps, paṭu.; Pn paṭṭa..] |[Page 469]
CMP09.081/ tatra sādhako gurubhir anujñāto niṣpannāniṣpannān mahāyogīśvarān [Note: niṣpannāniṣpannān mahāyogīśvarān] rectification; B niṣpannāniṣpannāt mahāyogīśvarāṁ.] sampūjya | sahacary.anucary.ādi.priyābhiḥ [Note: sahacary.anucary.ādi.priyābhiḥ] rectification; B sahacaryānucarādi.priyābhiḥ.] prākṛtāhaṅkāram [Note: prākṛtāhaṅkāram] rectification; B prakṛtāhaṅkāram; Pn prakṛtā'haṅkāram.] apanītavatībhiḥ saha nirviśa[B:59a]ṅkena cetasā siṁhavan mahāmudrā.sādhanaṁ praviśed anena krameṇa |
CMP09.082/ tatrâyaṁ kramaḥ || paramārtha.satyālambana.pūrvakaṁ svādhiṣṭhāna.krameṇa vajrasattva.rūpam ātmānaṁ niṣpādya | maṇḍalādhipatitvena niṣadya rūpa.viṣayam anubhavati [Note: anubhavati] rectification (also Pn); B anubhavanti.] || tataḥ sarva.tathāgata.strī.māyākāra.pradarśanāya [Note: sarva.tathāgata.strī.māyākāra.pradarśanāya] B (ambiguous: could read sarva.tathāgata.strī.mayākāra.pradarśanāya). Pn inserts bāhye.] kācit saṁvary.ākāreṇa [Note: saṁvary.ākāreṇa] B (and TIB); Pn sañcaryākāreṇa.] rāga.santati.svabhāvatayā bhagavataḥ purataḥ [Note: purataḥ] rectification (also Pn); B purata.] sthitā | kācid ahosukhākāreṇa surata.santati.svabhāvatayā dakṣi[C:68b]ṇa.dik.sthitā | kācit pradīpākāreṇa raudra.santati.svabhāvatayā paścima.dik.sthitā | kācic chiṣyākāreṇa [Note: chiṣyākāreṇa] BC; TIB suggests chaśy.ākāreṇa.] jīva.santati.svabhāvatayôttara.dik.sthitā [Note: jīva.santati.svabhāvatayôttara.] B jīvasantatisvabhāvatayottara.; C jīvitasantanti.svabhāvatayā uttara..] | etāḥ sahacaryaḥ |
[Page 470]CMP09.083/ kācid buddhabodhy.ākāreṇa moha.viśodhanāyâgneya.koṇe vyavasthitā | kācit dharma.cakrākāreṇa trai[B:59b]lokya.laṅghanākṣepa.mada.viśodhanāya [Note: trailokya.laṅghanākṣepa.mada.viśodhanāya] rectification; C trailokyālaṅghanākṣepa.mada.viśodhanāya]; B seemingly trailokyaṁ gha[dā?]nākṣepamada.viśodhanāya, but I suspect that one sees here the elision of the syllable la. TIB suggests *.pada. for .mada.. Pn trailokyaṁ dānākṣepa.mada.viśodhanāya.] naiṛti.koṇe [Note: naiṛtikoṇe] BC; Pn nairṛtikoṇe.] vyavasthitā | kācit trailokyavijayākāreṇa [Note: trailokyavijayākāreṇa] C (and TIB); B trai‸kyākāreṇa, with .lo. written in the margin above.] dveṣāpanayanāya vāyavya.koṇe vyavasthitā | kācit kāmalatākāreṇa rāga.tamopanayanāya īśāna.koṇe [Note: īśāna.koṇe] B; C aiśāna.koṇe.] vyavasthitā |
CMP09.084/ kācic chuṣirākāreṇa [Note: chuṣirākāreṇa] rectification (also Pn); C chūṣirākāreṇa; B chuṣikāreṇa.] bāhyāgneya.koṇe vyavasthitā | kācit nṛtyākāreṇa [Note: nṛtyākāreṇa] B; C stutyākāreṇa?; TIB rgyud mangs.] śṛṅgāra.vīṇā.vādanatayā trailokyaṁ [Note: trailokyaṁ] B; C trailokyaśa.] vaśam ānayantī bāhya.naiṛti.koṇe [Note: bāhya.naiṛtikoṇe] BC; Pn bāhya.nairṛtikoṇe.] vyavasthitā | kācit vitatākāreṇa mukunda.vādanatayā [Note: mukunda.vādanatayā] C; B muktanda.pravādanatayā.] gara.jvarāpanayanāya [Note: gara.jvarāpanayanāya] B; C rogajvarāpanayanāya; Pn garajvarāpanapanāya.] bāhya.vāyavya.koṇe vyavasthitā | kācid ghanākāreṇa muraja.vādanatayā bāhyaiśāna.koṇe vyavasthitā |
CMP09.085/ kācid vajrapuṣpākāreṇa puṣpa.vyagra.hastā [Note: puṣpa.vyagra.hastā] B; C su.puṣpa.vyagra.hastā.] bāhya.paṭṭikāyām agni.koṇe vyavasthitā | [B:60a]kācid vajradhūpākāreṇa dhūpa.kaṭacchuka.dhāritayā [Note: dhūpa.kaṭacchuka.dhāritayā] B; C dhūpa.kaṭacchūdhāritayā; Pn dhūpa.kaṭucchukādhāritayā.] naiṛti.koṇe [Note: naiṛtikoṇe] B; C nairitikoṇe; Pn nairṛtikoṇe.] vyavasthitā | kācid vajrālokākāreṇa mahāpradīpa.dhāritayā vāyavya.koṇe vyavasthitā | kācid vajragandhākāreṇa [Page 471] gandha.paripūrṇa.śaṅkha.vyagra.hastā [Note: gandha.paripūrṇa.śaṅkha.vyagra.hastā] C; B gandha.pariparipūrṇa.śaṅkha.vyagra.hastā.] bāhya.paṭṭikāyām evaîśānakoṇe vyavasthitā |
CMP09.086/ kācit turagākāreṇa [Note: turagākāreṇa] B; C turaṅgamā[‽]kāreṇa.] paramāśva.mukhodbhavāśvāsāt [Note: paramāśva.mukhodbhavāśvāsāt] B; C paramāśvāmukhodbhavāśvāsāt.] tri.bhuvanaṁ śoṣayantī kṛta.pūrva.dvāra.rakṣā vyavasthitā | kācid vajra.mukhy.ākāreṇa [Note: vajramukhy.ākāreṇa] B; C vajramukhākāreṇa.] trailokyaṁ saṁharantī kṛta.dakṣiṇa.dvāra.rakṣā [Note: kṛta.dakṣiṇa.dvāra.rakṣā] C (also Pn); B kṛta.dakṣiṇa.dvāra, with rakṣā along the bottom margin. The same correction is made for the next to instances of this expression. The text is not entirely clear, but they may have corrected from .dvāre to .dvārarakṣā.] vyavasthitā | kācid vajrālokākāreṇa trailokyaṁ [Note: trailokyaṁ] C; B trailokyān.] nirīkṣamāṇā kṛta.paścima.dvāra.rakṣā [Note: kṛta.paścima.dvāra.rakṣā] C (also Pn); B kṛta.paścima.dvāra, with rakṣā along the bottom margin.] vyavasthitā | kācid bhasma.pralaya.vetāly.ākāreṇa [Note: C inserts ca; not found in B.]bhūr.bhuvaḥ.svar.āśvāsanatayā [Note: bhūr.bhuvaḥ.svar.āśvāsanatayā] C (and TIB); B bhūr.bhuvaḥ.svar.aśvasanatayā; Pn bhur.bhuvaḥ.svaḥ.śvasanatayā.] sa.bhasmakam [Note: sa.bhasmakam] C; B sva.bhasmakam.] api jīvayantī [Note: jīvayantī] C; B jīvantī.] kṛtottara.dvāra.rakṣā [Note: kṛtottara.dvāra.rakṣā] C (also Pn); B kṛtottaradvāra, with rakṣā along the bottom margin.] vya[B:60b]vasthitā ||
CMP09.087/ tatra bhagavān mahāsukhaś cakravartī [Note: mahāsukhaś cakravartī] B; C mahāsukhacakravartī.] bhūta.nayātmaka.samādhi.smaraṇa.pūrvakaṁ [Note: bhūtanayātmaka.samādhi.smaraṇa.pūrvakaṁ] C (and TIB); B bhūtanayātmaka.samādhi.smaraṇa.pūrvaka..] sva.kāya.maṇḍala.sthān [Note: sva.kāya.maṇḍala.sthān] C (also Pn); B sva.kāya.maṇḍala.sthāṁ.] sarva.tathāgatān [Page 472] prīṇayāmîti viśiṣṭāhaṅkāram utpādya [Note: utpādya] C (also Pn); B utpādyā.] prathamaṁ [Note: prathamaṁ] C; B and SS prathama..] rūpādi.trividha.viṣayam āsvādya tad.anu śodhanādi.dvividha.vidhinā [Note: śodhanādi.dvividha.vidhinā] C (also Pn); B śodhanādidvividhāvidhinā; SS śodhanādi.vidhinā.] sarvāhā[(C:69a)]ram [Note: sarvāhāram] C (and TIB); the reading in B is unclear: it could be sarvāhāram or (as Pn) sarvākāram.] abhisaṁskṛtya prakṛti.siddham [Note: prakṛti.siddham] Reading in B is unclear: the text prakṛtisiddhim, but the i.element seems to have been elided. Pn also prakṛtisiddham.] adhyātma.kuṇḍam anusmṛtyâhutī [Note: anusmṛtyâhutī] B; Pn anusmṛtyāhutīḥ; SS anusmṛtyātmākṛtiṁ.] samādhi.sattvasya mukhe tri.śikhāgni.madhye juhomîty ahaṅkāram utpādyâbhyavaharati | tataḥ sukhena pariṇamayati [Note: pariṇamayati] B; SS pariṇamati.] rasāyanaṁ ca bhavati ||
CMP09.088/ evaṁ sādhako bhakṣya.bhojya.peyādibhiḥ kāya.vajraṁ [Note: kāya.vajraṁ] rectification (also Pn); B
kāya.vajra.] santarpya paryavasāne [Note: paryavasāne] rectification; B paryāvasāne.]
pañcamaṁ sparśa.viṣayam āsvādayati | anena krameṇa ca
sahacary.ādi.devī.cakram anurāgaṇa.nipuṇaṁ dṛṣṭvā yathābhimata.mudrām
ādāyâṅke [Note: ādāyâṅke] rectification
(also Pn); B ādāya aṅko.] sthāpayitvā mahāmudrā.siddhiṁ [Note: .siddhiṁ] rectification (also Pn); B
.siddhi.] niṣpāda[B:61a]yāmîti
dṛḍhādhimokṣam [Note: dṛḍhādhimokṣam] B;
SS dṛḍhāhaṅkāram.] utpādyâliṅgana.cumbana.cūṣaṇa.
nakhapraharaṇa.sītkāra.kokila.bhṛṅganāda.nāḍī.sañcodanādikaṁ kṛtvā
tathāgataparyaṅka.vajraparyaṅka.ratnaparyaṅka.padmaparyaṅka.karma-
paryaṅkādi.bandhaṁ [Note: tathāgataparyaṅka.vajraparyaṅka.ratnaparyaṅka.padmaparyaṅka.karmaparyaṅkādi.
bandhaṁ] B; Pn tathāgataparyaṅkaṁ vajraparyaṅkaṁ ratnaparyaṅkaṁ
padmaparyaṅkaṁ karmaparyaṅkādi.bandhaṁ.] baddhvā [Note: baddhvā] rectification (also Pn); B
badvā (baddhā?).] karma.stho bhavet [Note: bhavet] B; Pn bhavati.] | tato [Note: tato] emendation (SS and TIB); B
tau.] vajra- [Page 473] padma.saṁharṣaṇāt
prajñopāya.samāpattyā skandhādi.svabhāvān sarva.tathāgatān [Note: sarvatathāgatān] rectification (also
Pn); B sarvatathāgatāṁ.] mūrdhna ārabhya
dvāsaptati.nāḍī.sahasrān nirjhara.dhārākāreṇâlikāli.dravī.bhūya
rāga.virāga.madhyarāga.krameṇa [Note: rāga.virāga.madhyarāga.krameṇa] rectification (also Pn); B
rāgavirāgamadhyamarāgakrameṇa.] patataḥ [Note: patataḥ] emendation (TIB 'babs); B yattataḥ; SS
tataḥ.] prajñāpāramitā.svarūpān pratyātma.vedyān [Note: prajñāpāramitā.svarūpān
pratyātma.vedyān] rectification (SS also Pn); B
prajñāpāramitā.svarūpāṁ pratyā‸vedyāṁ, with the syllable .tma.
written in along the lower margin. SS prajñāpāramitādi.svarūpān
pratyātma.vedyān.] karoti ||
CMP09.089/ evaṁ śrī.mahāsukha.samādhim abhyasya prāptotkarṣo yogī tatraîva gaṇa.maṇḍale nigrahānugraheṇa sattvān paripācayati [Note: paripācayati] B; SS paripācayet.] | keṣāñcic chūnyatābhiniveśa.dṛṣṭikānāṁ sa eva [Note: eva] rectification (also Pn); B seems to evaṁ.] bhagavān mahāvairocana.rūpeṇa mahāśāntika.samādhinā na śūnyaṁ nâpi câśū[B:61b]nyam ity apratiṣṭhita.nirvāṇa.lakṣaṇaṁ pratipādya śūnyatā.dṛṣṭi.nigrahaṁ karoti | evam atyanta.raudra.durvineyānāṁ śrī.vajraheruka.krodha.samādhinā kutsita.dṛṣṭi.nirgrahaṁ kṛtvânugrahaṁ karoti | mithyā.dṛṣṭīnāṁ padmanarteśvara.rūpeṇa paramārtha.satyaṁ pratipādya vaśyaṁ karoti | atyanta.hīna.mātsarya.lubdhakānāṁ śrī.vajrasūrya.rūpeṇa mahāpauṣṭika.samādhinā sarva.dhana.ratna.pravarṣakaiḥ kleśa.dṛṣṭi.nigrahaṁ karoti | atyanta.hīna.vīryāṇāṁ paramāśva.rūpeṇa haṭhayoga.samādhinā parākrameṇa hīna.vīrya.nigrahaṁ karoti ||
CMP09.090/ tatra bhagavān śrī.mahāsukho dharmoda[C:69b]ya.mahāralli.krīḍā.svabhāva.pradarśanārtham ananya.manastho 'nyonya.praharṣaṇārthaṁ ca buddha.nāṭyaṁ [Note: buddha.nāṭyaṁ] B; C buddha.nāṭakaṁ.] karoty anena krameṇa mudrā pratimudrā vandanaṁ prativandanaṁ [Note: vandanaṁ prativandanaṁ] rectification (TIB); C vandanaṁ vandanaṁ prativandanaṁ; B vandanaṁ; Pn vandanaṁ (prativandanaṁ).] pūjā [B:62a]pratipūjā nāṭakaṁ pratināṭakaṁ gītaṁ pratigītakaṁ kāya.cchomā [Note: kāya.cchomā] rectification (also Pn); C kāyacchomo; B kāyaḥ | cchommā.] vāk.cchomā [Note: vākcchomā] rectification; B vākcchomma; C vākcchomaḥ; Pn vākchomā.] saṅketena vyavahāraḥ kriyate |
[Page 474]CMP09.091/ tatra vāk.cchomā [Note: vākcchomā] B; C vākcchomo; Pn vākchomā.] nirdiśyate | oṁ ati hoḥ mlecchêyaṁ [Note: mlecchêyaṁ] C; B mlecchajaṁ; Pn emends this to saṅketena, based on the Tibetan translation.] praṇamāmîti nirdiśet [Note: nirdiśet] B; C nirdiśyate.] | oṁ pratikā punaḥ pratipraṇāmam [Note: pratipraṇāmaṁ] B; C pratipraṇāmaḥ.] | ccheṁ [Note: ccheṁ] C; B cche; TIB ccheṁ ccheṁ; Pn cche cche.] ācārya.vandanam | bhakṣa [Note: bhakṣa] B (and TIB); C bhakṣya.] praviśatu [Note: praviśatu] C; B praviśantaḥ; Pn praviśantaṁ.] | ccho [Note: ccho] C; B cche; TIB(D) ccheṁ; TIB(P) chchoṁ.] svāgatam | cchaṁ avarundhanam | khaṁ bhuñja [Note: bhuñja] rectification; C bhuñja or bhuñjaṁ; B bhuñjyaṁ.] | khaḥ prabhakṣa [Note: prabhakṣa] emendation (also Pn); B prabhakṣaḥ; C prabhakṣyaṁ.] | draṁ draṁ [Note: draṁ draṁ] B (and TIB); C dradraṁ.] māṁsam | śraṁ śraṁ [Note: śraṁ śraṁ] C (and TIB); B sraṁ sraṁ.] raktam | dreṁ dreṁ māṁsaṁ prabhakṣa [Note: māṁsaṁ prabhakṣa] B; C matsyaṁ prabhakṣya[ṁ?]; Pn māṁsaṁ prabhakṣaṁ.] | japaṁ [Note: japaṁ] B; C japam; TIB(P) japhaṁ; TIB(D) and Pn jaṁ phaṁ.] vajrodakam | somaṁ pañcāmṛtam | iyati [Note: iyati] BC; TIB idaya; Pn iyadi (idaya?).] madyam | saṁvarī [Note: saṁvarī] BC; TIB śampari.] pānam | saṁvaram [Note: saṁvaram] BC; TIB saṁvari.] udakam | supriyaṁ puṣpam | sañcayaṁ phalam [Note: sañcayaṁ phalaṁ] C (also Pn); B sañcayaḥ phalaḥ.] | jālakaṁ vastram | kṣaṁ [Note: kṣaṁ] BC; TIB skaṁ.] gṛham [Note: gṛhaṁ] C (and TIB; also Pn); B sṛhaṁ.] | kṣorṇṇaṁ [Note: kṣorṇṇaṁ] BC; TIB kṣo rnams; Pn kṣoṇṇaṁ.] sva.gṛham | kāmadaṁ [Page 475] devatā.gṛham | kṣepaṇaṁ [Note: kṣepaṇaṁ] BC; TIB kṣepana.] maṇḍalam | bodhano [Note: bodhano] BC; TIB bhodana.] maṇḍalācāryaḥ | upāyaḥ śiṣyaḥ | mitraṁ [Note: mitraṁ] BC; TIB mitrataraṁ.] bhrātaram | rañjitā [Note: rañjitā] BC; TIB rañjina; Pn rañjinā.] devatī | gopitā [Note: gopitā] BC; TIB kovita.] vajra.yo[B:62b]ginī | tatpurī [Note: tatpurī] C; B ttatpuri; Pn tatpuri; TIB tarmari.] ḍākinī | viklavā mātaraḥ | svamūkaḥ [Note: svamūkaḥ] C; B svasūkaḥ; TIB svamukha; Pn svasṛkaḥ.] pitaraḥ | yogyaḥ [Note: yogyaḥ] BC; TIB kayokya; Pn ka yogyaḥ.] putraḥ | prīṁ prīṁ [Note: prīṁ prīṁ] BC; TIB priṁ priṁ.] putrī [Note: putrī] C (also Pn); B putrīṁ.] | bahulā rūpiṇī [Note: rūpiṇī] BC; Pn emends to bhadra.rūpiṇī.] | loṭanam [Note: loṭanam] BC; TIB loṭaṭa.] agamyāgamanam | prīti [Note: prīti] B; C pāhi; TIB(D) vahari; TIB(P) vahira; Pn bahari.] bhakṣyam [Note: bhakṣyaṁ] B bhakṣaṁ; C bhakṣyamiti.] | dhanur [Note: dhanur] BC; TIB dhanuda; Pn dhanū.] dravyaṁ dehi | śe śe [Note: śe śe] C (and TIB; also Pn); B ṣe ṣe.] gaccha | pre pre [Note: pre pre] B (and TIB); C priye priye.] āgaccha | traṁ [Note: traṁ] C (and TIB; also Pn); B may read bhraṁ, though bha and ta look similar in these scripts.] nâsti | vihramo ruṣṭaḥ | cchora māraṇam | jīva rakṣā | nīra [Note: nīra] B (and TIB); C either nīra or nīca.] viraktam | hri [Note: hri] B (and TIB); C hrīḥ.] rāgaḥ [Note: rāgaḥ] C (also Pn); B rāga.] | drava dravyam |
CMP09.092/ kramāt pūjya suratas tvam iti bruvan sva.devānusmaraṇam | surato 'ham iti bruvan | anurāgayāmîti [Note: anurāgayāmīti] BC; TIB anutarāgayāmi.] suprativāg [Note: suprativāg] B; C pratiprativāk.] vajrasattvasya sādhanaḥ || [Page 476] anubodhayāmîti [Note: anubodhayāmīti] B; TIB anubodayāmi.] prativāk | śrī.vairocana.sādhanaḥ [Note: śrīvairocana.sādhanaḥ] B; C śrīvairocanasya śadhanaḥ; Pn emends to śrī.vajra.vairocana.sādhanaḥ.] || anumodayāmîti prativāk | herukavajrasya [Note: herukavajrasya] BC; Pn emends to śrī.herukavajrasya.] sādhanaḥ || anurāgayāmîti [Note: anurāgayāmīti] B anuṣodayāmīti, but the syllables ṣoda are underscribed with .rāga.; C anurāgamayāmi; TIB anurāgayāmi.] prativāk | śrī.padmanarteśvara.sādhanaḥ || [B:63a]anumodayāmîti prativāk | vajrasūryasya sādhanaḥ || [Note: anumodayāmīti prativāk | vajrasūryasya sādhanaḥ] C anumodayāmīti vāk | vajrasūryasya sādhanaḥ; B anumodayāmīti prativāk | vajrasattvasya sādhanaḥ ||; TIB and Pn Ø.] anumardayāmîti [Note: anumardayāmīti] B; C (and TIB) anuvarṣayāmi.] prativāk | paramāśvasya sādhanaḥ | devyas [Note: devyas] C; B devyās.] tāḥ pratipūjyāś ca [Note: pratipūjyāś ca] emendation; B pratipūjāś ca; C pratipūjyāḥ.] samayas tvam [Note: samayas tvam] B (and TIB); C svasamayas tvam.] itîyaṁ tu vāk [Note: itīyaṁ tu vāk] B itīyan tu vāk; C iti iyan tu vāk; Pn (after TIB) iti pañcavāk.] | sva.devatā.smaraṇāya [Note: svadevatā.smaraṇāya] C; B svadevatā.smaraṇīya.] | samayo 'ham iti ca vāk [Note: vāk] B; C prativāk.] | śrī.vajrasattva.subhaga.maṇḍala.gaṇa.pūjakam [Note: śrī.vajrasattva.subhaga.maṇḍala.gaṇa.pūjakam] C; B śrīvajrasattvaṁmagamaṇḍalaḥ | in the main text, with subha. (sūrbha?) written in along the lower margin. TIB seems to follow B; Pn śrī.vajrasattvaṁ ga[ṇa]maṇḍalaḥ gaṇa.pūjakam.] iti | vāk.cchomā.parivarta.kramaḥ [Note: .cchomā.parivartta.kramaḥ] C .cchoma.parivartta.kramaḥ; B .sthoma.parivarttyā kramaḥ; Pn vākcchoma.parivartyā kramaḥ.] ||
CMP09.093/ idānīṁ kāya.cchomā [Note: kāyacchomā] B; C kāyacchomo.] nirdiśyate | mūrdhna.sparśāt praṇāmaḥ | lalāṭa.sparśāt [Note: lalāṭa.sparśāt] B; C ṣalāṭa.sparśāt.] pratipraṇāmaḥ [Note: pratipraṇāmaḥ] C; B pratipraṇāmaṁ.] | dakṣiṇa.bhrū.kṣepāt [Note: dakṣiṇa.bhrū.kṣepāt] B; C dakṣiṇa.bhruṁ kṣepāt.] kārya- [Page 477] siddhi[End MS C]r [Note: kāryasiddhir] B; C (and TIB) kāya.siddhir. This is the end of the available section of MS C.] iti | vāme [Note: vāme] emendation (also Pn); B varme.] vijayam | vāma.netra.spandanād [Note: vāma.netra.spandanād] C (also Pn); B vāma.netra.spandanāmud.] rūpavatī nārī | dakṣiṇe rūpavān naraḥ | vāma.śrotra.sparśāt suṣṭhu.gatam [Note: suṣṭhugataṁ] emendation (also Pn); B suṣṭhusataṁ. This reading may work: ``a kind of sacrificial vessel.''] | dakṣiṇe sādhu.bhāṣitaḥ | [B:63b]dakṣiṇa.nāsāpuṭa.sparśād dhūpam | vāme gandhaṁ prayacchati [Note: prayacchati] B; Pn prayaccheti.] | jihvāyā dakṣiṇe lālanān māṁsam | vāme madyaṁ prayacchati [Note: prayacchati] B; Pn prayaccheti.] | vāma.kukṣi.sparśād annam | dakṣiṇe vyañjanaṁ prayacchatîti [Note: prayacchatīti] B; Pn prayaccheti.] | kāya.cchomā.parivarta.kramaḥ ||
CMP09.094/ evaṁ laukika.dhyānam apanīya mano.rājyam apahāya sadā pramudita.manastho yoginībhiḥ saha ramamāṇo yathā rājā indrabhūtiḥ [Note: indrabhūtis] rectification; B indrabhūti; Pn indrabhūtiḥ.] tadvat kalevaraṁ [Note: tadvat kalevaraṁ] emendation (SS); B śuddha.kṣalevaraṁ (or, perhaps, [s]tadvakṣalevaraṁ); Pn śuddha.kṣalevaraṁ, emending to śuddha.kalevaraṁ; TIB suggests *skandha.kalevaraṁ (phung po'i khog pa).] parivartya vajrakāyo bhūtvântaḥpureṇa sahântardhāyâṣṭaguṇaiśvaryānvito buddha.kṣetrād buddha.kṣetraṁ gacchati | yathôktaṁ mūla.tantre |
CMP09.095/ sarva.devy.upabhogais tu sevyamānair yathā.sukham |[Page 478]CMP09.099/ anena sarva.bu[B:64a]ddhātmā rasāyana.sukhena tu |CMP09.101/ sarva.buddha.mahākāyaḥ sarva.buddha.sarasvatī |CMP09.102/ sarva.buddha.mahācittaḥ sarva.buddha.mahāmahaḥ ||CMP09.103/ sarva.buddha.mahārājā sarva.vajradharādhipaḥ |
CMP09.107/ athavā yaḥ kṛśa.vibhavo [Note: kṛśa.vibhavo] emendation (TIB, also Pn); B is unclear: kṛṣavibharavo? kṛṣavibharatho?] 'nantarokta.krameṇa krīḍā.prapañca.vistaraṁ [Note: .vistaraṁ] rectification (also Pn); B .vistara.] satataṁ sampādayitum aśaktaḥ | tasya niṣprapañcatā atyanta.niṣprapañcatā câtra śrī.saṁvare nirdiṣṭā | tāṁ caryāṁ nidarśayann āha ||
CMP09.108/ pratyahaṁ pratimāsaṁ vā pratisaṁvatsaraṁ tathā |CMP09.109/ yathādhiṣṭhānato vā 'pi nāṭayed buddha.saṁvaram iti ||CMP09.110/ utthito vā niṣaṇṇo vā caṅkraman vā yathā.sthitaḥ |[Page 479]CMP09.112/ yad yad indriya.mā[B:64b]rga.tvaṁ yāyāt tat tat svabhāvataḥ |CMP09.116/ gṛhītaṁ vastu.mātraṁ ca śiṣya.bodhana.kāraṇāt |CMP09.117/ kati janmāntaraṁ vaktuṁ sahyate rāga.deśanêti ||
CMP09.118/ || śrī.sarvabuddhasamāyoga.ḍākinī.jāla.saṁvara.nyāyena bodhisattva.carita.dharmodayābhisambodhi.prapañcatā.melāvana.saṁśaya.paricchedo [Note: bodhisattva.carita.dharmodayābhisambodhi.prapañcatā.melāvana.saṁśaya.paricchedo] rectification; B bodhisattva.carita.dharmodayābhisambodhi.prapañcatā.melāvaṇa.saṁsaya.paricchedo.] navamaḥ ||
CMP10.001/ || vajraśiṣya uvāca || sa.prapañca.caryā parisphuṭa.bhūtā niṣprapañca.caryāṁ nirdiśatu bhagavān vajraguruḥ śāstā ||
CMP10.002/ vajragurur āha || sādhu sādhu mahāsattva śrī.guhyasamāja.mahāyoga.tantrāmnāyena niṣprapañca.caryāṁ pratipādayāmi śṛṇv ekāgra.cittena |
CMP10.003/ mahāṭavī.pradeśe[B:65a]ṣu phala.puṣpādy.alaṅkṛte |CMP10.004/ parvate vijane sādhyam idaṁ dhyāna.samuccayam (||)
CMP10.005/ ityādi.tantrokta.manonukūla.pradeśe [Note: ityādi.tantrokta.manonukūla.pradeśe] B; Pn ityādi tantrokte manonukūla.pradeśe.] bhūmi.gṛhaṁ vā prāsādaṁ vā yathokta.vidhinā saṁskṛtya | tatra catur.asrādi.guṇa.yuktaṁ vajra.maṇi.śikhara.kūṭāgāraṁ niṣpādya | tataḥ prākṛtāhaṅkārāpagato [Note: prākṛtāhaṅkārāpagato] rectification; B prakṛtāhaṅkārāpagato.] mahāyogī bāhyāṅganām api saṁskṛtya [Note: api saṁskṛtya] B; TIB mngon par sbyangs (*abhisaṁskṛtya).] | eka.jāti.pratibaddhakaiḥ saha śiṣya.gaṇair [Note: śiṣya.gaṇair] emendation (also Pn); B śiṣya.guṇair; TIB rang gi slob ma (*sva.śiṣyena).] vakṣyamāṇa.krameṇa [Note: vakṣyamāṇa.krameṇa] rectification (also Pn); B vakṣamāṇa.krameṇa.] mahāmudrā.sādhanam ārabhet [Note: ārabhet] B; Pn ārabheta.] ||
CMP10.006/ tatrâyaṁ kramaḥ | prathamataraṁ paramārtha.satyam ālambya svādhiṣṭhāna.krameṇa vyutthāyâkṣobhyotsargānupraveśena maṇḍalādhipatitvena vyavasthitaḥ | tataḥ prākṛtāhaṅkāram apanītān abhedya.parivārān sva.kāya.maṇḍalasyaîvâvayava.bhūtān vairocanādi.māṇḍaleya.devatākārān adhimucya sakala.cakram anurāgya [Note: anurāgya] B; Pn anurañjya.] nija.[B:65b]mudrayā saha [Note: A piece of MS B containing the first three syllables of the first line is broken off. The syllables mudrayā sa. are emended from TIB: rang gi phyag rgya dang lhan cig (Pn concurs).] piṇḍagrahānubheda.krameṇa paramārtha.satyaṁ praviśati | tato locanādi- [Page 482] devībhiś [Note: locanādi.devībhiś] rectification (TIB and grammar); B locanādidevīs; Pn locanādidevīś.] catur.brahma.vihāra.viśuddhyā tvaṁ vajracittetyādi.gāthābhiḥ [Note: These verses are as follows: Māmakī's song: tvaṁ vajracitta bhuvaneśvara sattva.dhāto trāyāhi māṁ rati.manojña mahārtha.kāmaiḥ | kāmāhi māṁ janaka sattva.mahāgra.bandho yadîcchase jīvituṁ adya nātha ||. Buddhalocanā's song: tvaṁ vajrakāya bahu.sattva.priyāṅka.cakra buddhārtha.bodhi.paramārtha.hitānudarśī | rāgeṇa rāga.samayaṁ mama kāmayasva yadîcchase jīvituṁ adya nātha ||. Lokeśvaradayitā's song: tvaṁ vajravāca sakalasya hitānukampī lokārtha.kārya.karane sadā sampravṛttaḥ | kāmāhi māṁ surata.carya samantabhadra yadîcchase jīvituṁ adya nātha ||. Sarvatathāgatakāyavākcittasamayavajra.dayitā's song: tvaṁ vajrakāma samayāgra mahāhitārtha sambuddhavaṁśatilakaḥ samatānukampī | kāmāhi māṁ guṇa.nidhiṁ bahuratnabhūtaṁ yadîcchase jīvituṁ adya nātha || (GST XVII.72–75).] sañcoditaḥ svādhiṣṭhāna.krameṇa jhaṭiti prabuddhaḥ [Note: prabuddhaḥ] emendation; B (also Pn) prabuddha..] paramānanda.rasānubhavanārthaṁ nava.nāṭya.rasena krīḍati |
CMP10.007/ evaṁ punaḥ punar bhūta.koṭiṁ praviśya punaḥ punar vyutthāya pañca.tathāgata.svabhāvān [Note: .svabhāvān] B; SS .rūpān.] pañca.kāma.guṇān āsvādayati | yathā na mlāyate manas tathāgatāralliṁ [Note: tathāgatāralliṁ] rectification; B tathāgatoralliṁ; Pn tathāgato'ralliṁ.] sampādayati | tatra rūpādi.trividhaṁ rūpa.viṣayam anubhavati | gīta.tantrī.vādyādi.trividhaṁ śabda.viṣayam anubhavati | puṣpa.dhūpānulepanādi.trividhaṁ gandha.viṣayam anubhavati | kaṭuka.tikta.kaṣāyāmla.lavaṇādi.trividhaṁ rasaviṣayam anubhavati |
CMP10.008/ tataḥ ṣoḍaśābdikâkṣata.yoniḥ pīna.stana.bhara.namrāvayavā gṛhīta.caryānvitā [Note: Pn inserts yathā.] ca[B:66a]ṇḍālī rajakī mālākārī naṭī veṇukārī śilpikâṅgavikalā [Note: śilpikāṅgavikalā] B; Pn śilpikāṅgāvikalā.] vā ca bandhu.bhūtā yāḥ [Note: yāḥ] emendation (grammar; Pn concurs); B yā.] striyas tāsām anyatamāṁ [Note: striyas tāsām anyatamāṁ] B; Pn striyastāsāmānyatamāṁ.] gṛhītvā | tato nirvikalpātmako mahāyogī svātmanaḥ [Note: svātmanaḥ] B and SS; Pn tvātmanaḥ.] sarva.bhāva.svabhāva.pratipādanāya loka.garhitam [Note: loka.garhitam] B; SS loke garhitam.] bhakṣaṇīya.samayaṁ [Note: bhakṣaṇīya.samayaṁ] B bhakṣaṇīya.samaya; Pn bhakṣaṇīyaṁ samaya..] śodhanādi.krameṇâbhi- [Page 483] saṁskṛtya laukika.nimittopalambham apanīya pracchanne pradeśe sthitvâbhyavaharati |
CMP10.009/ tathā ca na mudrā.bandho na maṇḍalaṁ na kuṇḍaṁ na caityaṁ na pustaka.vācanaṁ [Note: pustaka.vācanaṁ] rectification (SS; also Pn); B putsaka.vācanaṁ.] na kāya.kleśo na paṭa.kāṣṭha.pāṣāṇa.pratimāṁ praṇamati | na śrāvaka.pratyekabuddha.śaraṇam anusmarati na tithi.karaṇa.muhūrta.nakṣatra.kālākṣepaṇaṁ karoti | sarvam etad adhyātmanaîva sampādayati |
CMP10.010/ yadi sāmagrī.vikalaḥ saṅgraha.maṇḍalaṁ sampādayitum aśaktaḥ syāt | tatas tena sādhakena pañca.guhya.mahātattvātmakenâpi niṣprapa[B:66b](ñca.caryâ)bhyasanīyā [Note: Again, a few akṣara-s are missing from the first line of this folio, due to breakage. Here, the missing syllables are easily emended. Vowel sandhi sic in MS.] anena krameṇa |
CMP10.011/ tatrâyaṁ kramaḥ | kācid rūpa.vajrākāreṇa
darpaṇa.vyagra.komala.kara.kamalā saumya.nayana.nirīkṣaṇā
aśeṣa.muktā.hāra.vikaṭa.saṅkaṭa.pīna.payodharā
kiñcic.chithilī.kṛta.cela.nidarśitārddha.nitamba.bimbā
mahāsukhānurāgaṇāya pūrva.koṇe vyavasthitā | kācic chabda.vajrākāreṇa
vikasita.nayana.nirīkṣaṇā śṛṅgāra.rasa.lalita.līlākṛti.yuta.rāga.
carita.dharma.deśanā.prakāśana.kuśala.kathodgāyana.pragīta.kākalī.
gītakānuvādana.vīṇā.pravādanatayā dakṣiṇa.koṇe [Note: dakṣiṇa.koṇe] rectification (also Pn); B dakṣiṇe
koṇe.] vyavasthitā | kācid gandhavajrākāreṇa
sasmita.nayana.nirīkṣaṇā
snigdhonnata.nakha.mayūkha.virājita.tāmra.jālāvanaddha.kara.kamalā
nartanākāra.gṛhīta.maṇi.mayādi.bhājana.nyasta.kuṅkumāgaru.[B:67a]mṛgamadoraga.sāra.
candana.karpūrāmoda.vāsita.daśadik.kuṭī.gandha.vaha.bhājanatayā [Note: nartanākāra.gṛhīta.maṇi.mayādi.bhājana.nyasta.kuṅkumāgaru.mṛgamadoraga.sāra.
candana.karpūrāmoda.vāsita.daśadik.kuṭī.gandha.vaha.bhājanatayā]
emendation; B vartta-
ṇākāra.gṛhīta.maṇi.mayādi.bhājana.nyasta.kuṅkumāgaru.mṛgamadoraga.sāra.candana.
karpūrāmoda.vāsita.daśadik.kūṭa.gandha.vaha.bhājanatayā;
Pn vartaṇākāra.gṛhīta.maṇi.
mayādi.bhājana.nyasta.kuṅkumāgaru.mṛgamadoraga.sāra.candana.karpūrāmoda.vāsita.
daśadik.kūṭī.gandha.vaha.bhājanatayā.] paścima.koṇe
vyavasthitā | kācid rasavajrākāreṇa madhu.nayana.nirīkṣaṇā
'neka.maṇi.kanaka.rajata.bhājanādi.nihita.vividha.vyañjana.
saṅkīrṇa.rasa.rasāgra.divyāhāra.mahāmṛta.pathya.bhojana.dhāritayôttara.
koṇe [Note: .rasāgra.divyāhāra.] B; Pn
.rasāgrādivyāhāra..] vyavasthitā | kācit sparśavajrākāreṇa
sarva.lakṣaṇālaṅkṛta.gātrā [Page 484]
trivalī.taraṅga.bhaṅgābhirāmâtyanta.kṛśa.madhyā [Note: tri.valīta.raṅga.bhaṅgābhirāmātyanta.kṛśa.madhyā] B
tri.valīta.raṅga.bhaṅgābhirāmātyanta.kṛṣa.madhyā; Pn
tri.valīta.raṅga.bhaṅgābhirāmātyanta.kṛcchra.madhyā.]
romarājy.antarita.vipula.pradakṣiṇāvarta.gambhīra.nābhideśā [Note: romarājy.antarita.vipula.pradakṣiṇāvarta.gambhīra.nābhideśā]
emendation; B
romarājyābhavita.vipula.pradadakṣiṇavartta.gambhīra.nābhi.deśā;
Pn cāmarādy.ākṛti.tadvipula.pradakṣiṇāvarta.gambhīra.nābhideśā. SS
paraphrases this as:
romaraj(j)v.antarita.vipula.gambhīra.nābhideśā.]
jaghana.ghana.nitamba.
stabdha.śṛṅgāra.lalita.komala.gati.smita.vadana.saumya.dṛṣṭā [Note: jaghana.ghana.nitamba.stabdha.śṛṅgāra.lalita.komala.gati.smita.vadana.saumya.dṛṣṭā]
emendation; B
jaghana.ghana.daśanakhara.nitamba.stabdha.śṛṅgāra.lalita.komala.gati.
smitavadana.saumya.dṛṣṭā; Pn
jaghana.ghana.daśanakhara.nitamba.stabdha.śṛṅgāra.
lalita.komala.gati.smitavadana.saumyekṣaṇā. SS paraphrases as:
jaghana.ghana.nitamba.stabdha.śṛṅgāra.lalita.komala.gati.smita.vadanā
saumya.dṛṣṭyā.] mahāsukhānurāgaṇatayôtsaṅge vyavasthitā |
CMP10.012/ tato mahāsukhaḥ
śrī.surata.sukha.rāga.carita.pradarśanāyâliṅgana.
cumbana.cūṣaṇa.kucagrahaṇa.pulakatāḍana.daṁśana.nakhadāna.ma[B:67b](rda-
na.dola) [Note: Again, MS B is broken
here at the top left. Text restored from TIB and
SS.].sūcī.kūrparādi.karaṇa.pramodanatayā [Note: āliṅgana.cumbana.cūṣaṇa.kucagrahaṇa.pulakatāḍana.daṁśana.nakhadāna.ma(rdana.
dola).sūcī.kūrparādi.karaṇa.pramodanatayā] Again, MS B is broken
here at the top left. Text restored from TIB and SS; Pn āliṅgana.cumbana.cūṣaṇa.kucagrahaṇa.pulakatāḍana.
daśananakhadanta.mardana.dola.sūcī.kūrparādi.karaṇa.pramodanatayā.
PU (parallel passage) āliṅgana.cumbana.bhūṣaṇa(read:
cūṣaṇa).pulakatāḍana.saṁśana.nakhadāna.mardana.dolā.sūcī.grāmyādi.karaṇa.mohanatayā.]
pracalita.muktāhāra.
valaya.kaṭaka.keyūra.nūpura.rava.viṣayendriya.vajra.padma.samāyoga.
prajñopāya.jñāna.jñeya.samāpattyâlikāli.madanātapatra.kūrmakaṇṭha.
śaśāṅka.nāḍītraya.tryaṅguli.cālana.codana.pracodanena [Note: .keyūra.nūpura.rava.viṣayendriya.vajra.padma.samāyoga.prajñopāya.jñāna.jñeya.samā-
pattyâlikāli.madanātapatra.kūrmakaṇṭha.śaśāṅka.naḍītraya.tryaṅguli.cālana.codana.pra-
codanena] B
.keyūra.nūpura.rava.viṣayendriya.vajra.padma.samāyoga.prajñopāya.jñāna.
jñeya.samāpattyâlikāli.madanātapatra.kūrmakaṇṭha.śaśāṅka.naḍītraya.tryaṅguli.cālana.
codana.pracodanena; Pn
.keyūra.mukuṭa.nūpura.rava.viṣayendriya.vajra.padma.samā-
yoga.prajñopāya.jñāna.jñeya.samāpattyâlikāli.madanātapatra.kūrmakaṇṭha.śaśāṅka.naḍī-
traya.tryaṅguli.cālana.codana.pracodana..]
skandhādi.svabhāvān [Note: skandhādi.svabhāvān] B; Pn and SS skandhādi.svabhāvāt; PU (parallel
passage) skandha.dhātv.āyatana.svabhāvān.] sarva.tathāgatān
nirjhara.dhārākāreṇa dravī.bhūtān jñāna.bhūmiṁ prāpya
parama.mahāsukha.padam āsvādayati ||
CMP10.013/ imam arthaṁ dyotayann āha mūla.tantre ||
CMP10.015/ yadi rūpavajrādayo 'pi na saṁvidyante | tadaîkaika.sparśavajrayā saha sampuṭa.yogenâpi sādhayitavyam | yasmāt sarva.tathāgatāḥ sādhakasya kāya.maṇḍale 'ntarbhūtāḥ | sarva.devyaḥ sparśa.vajrāyāḥ kāya.maṇḍale 'ntarbhūtāḥ | tasmā[B:68a]d abhinnāhaṅkāriṇâvikalpenâbhyasanīyam [Note: abhinnāhaṅkāriṇâvikalpenâbhyasanīyam] B; Pn abhinnāhaṅkāreṇāvikalpenābhyasanīyam.] iti || mūla.sūtre pratipādayann [Note: pratipādayann] emendation; B pratipāyann.] āha ||
CMP10.016/ atha vajrapāṇiḥ sarvatathāgatādhipatiḥ sarva.tathāgata.kāya.vāk.citta.vajra.vidyā.vrata.samādāna.caryāṁ sva.kāya.vāk.citta.vajrebhyo niścārayet ||
CMP10.017/ kāya.vāk.citta.vajrāṇāṁ kāya.vāk.citta.bhāvanam |CMP10.019/ tatrêdaṁ kāya.vāk.citta.vidyā.vratam ||
CMP10.020/ jaṭā.mukuṭa.dharaṁ bimbaṁ sita.varṇa.nibhaṁ mahat |CMP10.022/ ṣoḍaśābdikāṁ gṛhya sarvālaṅkāra.bhūṣitām |CMP10.023/ cāru.vaktrāṁ viśālākṣīṁ prāpya vidyā.vratam caret ||CMP10.024/ locanā.pada.sambhogair vajra.cihnais tu bhāvayet ||[Page 486]CMP10.025/ mudrā.mantra.vidhāna.jñāṁ mantra.tantra.suśikṣitām [Note: mantra.tantra.suśikṣitām] rectification (also Pn); B mantra.tantra.suśikṣitāḥ.] |CMP10.026/ kuryāt tāthāgatīṁ bhāryāṁ buddhabodhi.pratiṣṭhitām ||CMP10.031/ vane bhikṣāṁ bhramen nityaṁ sādhako dṛḍha.niścayaḥ |
CMP10.036/ evaṁ ṣaṭ.kāmāvacarā dvandvāliṅgana.pāṇyāpti.hasitekṣita.maithunāḥ paramānanda.sukhaṁ kṣaṇaṁ kṣaṇam anubhavanti | pariniṣpannāvasthāyāṁ câsaṁsāraṁ yāvat satatānanda.mūrtayo bhavanti | imam arthaṁ dyotayann āha sarva.deva.samāgama.tantre ||
CMP10.039/ || niṣprapañcacaryā.me[B:69a]lāvana.saṁśaya.paricchedo [Note: niṣprapañcacaryā.melāvana.saṁśaya.paricchedo] rectification; B niṣprapañcacaryā.melāvaṇa.saṁsaya.paricchedo.] daśamaḥ ||
CMP11.003/ śmaśānādiṣv [Note: śmaśānādiṣv] rectification (GST, PU; also Pn); B smaśānānādiśv.] api kāryam [Note: kāryam] emendation (GST, PU; also Pn); B kāyam.] idaṁ dhyāna.samuccayam ||
CMP11.004/ ity.ādi.tantrokta.manonukūla.pradeśeṣu yakṣiṇī.kiṅkarādīni bhakta.sarāva.nimittaṁ prasādhayet | atha vôttara.sādhakād [Note: atha vôttara.] emendation (TIB); B atha côttara.; SS athottara..] vā mahā.sattre [Note: mahā.sattre] rectification (SS; also Pn); B mahā.satre; TIB (PN) suggest *mahāsattreṇa (tshogs [pa] chen pos); TIB (DCo) suggest *mahāsattrasya (tshogs chen po'i).] vā bhakta.mātraṁ [Note: bhakta.mātraṁ] B; SS bhakta.sarāva.mātraṁ.] sampādyâtyanta.niṣprapañca.caryāṁ praviśed anena krameṇa |
CMP11.005/ tatrâyaṁ kramaḥ | prathamaṁ tāvat sādhakenânādi.sāṁsārika.duḥkhānubhavaṁ [Note: anādi.sāṁsārika.duḥkhānubhavaṁ] rectification (also Pn); B anādi.saṁsārika.duḥkham anubhavaṁ; SS anādi.sāṁsārika.duḥkhaṁ.] smṛtya nirvāṇa.sukhaṁ kāṅkṣayā [Note: nirvāṇa.sukha.kāṅkṣayā] rectification (SS, also Pn); B nirvāṇa.sukhaṁ kāṅkṣayā.] sarva.saṅga.parityāginā bhavitavyam || antaśo rājaiśvarye [Note: rājaiśvarye] B; SS rājyaiśvarye.] 'pi duḥkha.sañjñinā bhavitavyam | dvitīyaṁ [Note: dvitīyaṁ] emendation (SS); B dvitīya; Pn dvitīye.] tila.mātreṣv api vastuṣu parigraha.buddhiṁ [Page 488] parityajet | tṛtīyaṁ [Note: tṛtīyaṁ] emendation (SS); B tṛtīya; Pn tṛtīye.] paramārtha.satyaṁ sandhāya [Note: paramārtha.satyaṁ sandhāya] B; Pn paramārthasatya.sattvāya; TIB suggests *paramārtha.satyaṁ śraddhāya (don dam pa'i bden pa la dad pas).] kāya.jīvita.ni[B:69b]rapekṣeṇa bhavitavyam | [Note: SS inserts cathurthaṁ; not found in B or TIB.]yathôktaṁ samādhi.rāja.sūtre |
CMP11.006/ tasmāt tarhi kumāra bodhisattvena [Note: Pn adds (as do SRS, SS and TIB) mahāsattvena.] imaṁ [Note: imaṁ] rectification (SRS, also Pn); B imāṁ.] samādhim ākāṅkṣatā kṣipraṁ cânuttarāṁ samyak.sambodhim abhisamboddhu.kāmena [Note: abhisamboddhu.kāmena] rectification (SRS and SS, also Pn); B abhisambodhakāmena.] kāya.jīvite cânadhyavasitena [Note: kāya.jīvite cânadhyavasitena] emendation (SRS); B kāya.jīvitenânadhyavasitena; Pn kāya.jīvite cādhyavasitena; SS kāya.jīvitānadhyavasitena.] bhavitavyam |
CMP11.007/ tathā laukika.kṣudra.siddhir [Note: laukika.kṣudra.siddhir] rectification; B laukika.kṣudra.siddhiṁ; Pn laukika.kṣudra.siddhiṁ(ddhiḥ).] lokottarāṣṭa.mahāsiddhiś [Note: lokottarāṣṭa.mahāsiddhiś] B; Pn lokottarāṣṭa.mahāsiddhayaś.] ca na prārthayitavyā vikṣepatvād vaivartikatvāc ca | yathôktam asādhāraṇa.guhya.mahāyoga.tantre ||
CMP11.008/ athâparāṁ sarvajña.siddhi.prāptau na kiñcit siddhim ākāṅkṣati [Note: ākāṅkṣati] rectification (also Pn); B ākāṅkṣyati.] | sarva.lokāyatana.vāk.siddhiṁ kiṅkara.siddhiṁ bhadraghaṭa.siddhiṁ pātāla.siddhiṁ rājya.siddhiṁ vaśya.siddhiṁ pauṣṭika.siddhiṁ abhicāra.siddhiṁ na prārthayet | tat kasya hetoḥ | yathā mahāsiddhy.arthī kṣudra.siddhiṁ na kāṅkṣate | kevalaṁ [Note: kevalaṁ] emendation; B kevala; Pn kevala..] nirvikalpa.siddhau samavadhānaṁ gaccha[B:70a]ti ||
CMP11.009/ tathā côktaṁ guhya.siddhau |
[Page 489]CMP11.012/ prayogo 'pi na budhyet [Note: prayogo 'pi na budhyet] B; SS prayogo 'pi na budhyeta; GS (also Pn) prayogā 'pi na budhyante; TIB suggests *prayogo 'pi na kuryāt (sbyor ba rnams kyang mi bya ste).] śuddha.tattva.vyavasthite [Note: śuddha.tattva.vyavasthite] emendation; B śuddha.tattve vyavasthite; SS śuddha.tattva.vyavasthitaiḥ; GS buddha.tattve vyavasthitaiḥ.] |CMP11.014/ niḥsvabhāva.pada.sthasya divyopāya.yutasya ca |CMP11.015/ siddhyate nirvicāreṇa yat kiñcit kalpa.coditam ||CMP11.016/ bhāvanā.yoga.sāmarthyāt svayam evôpatiṣṭhate |CMP11.017/ tat sarvaṁ kṣaṇa.mātreṇa yat kiñcit siddhi.lakṣaṇam iti ||
CMP11.018/ ato bāhyāṅganām [Note: bāhyāṅganām] rectification (also Pn); B bāhyaṅganām.] apanīya hṛd.gata.jñāna.mudrayā saha samāpattyā śīghrataraṁ mahāvajradhara.padaṁ [Note: mahāvajradhara.padaṁ] B; SS mahāvajra.padaṁ.] niṣpādayāmîti sāhasam avalambya ekākinā vakṣyamāṇa.krameṇa dhyeyam |
CMP11.019/ tatrâyaṁ kramaḥ | yāvat skandha.karaṇḍako 'sti tāvad vijñāna.traya.svabhāvaḥ | prakṛty.ābhāsasya sākṣāt jagati vartate svātmā parātmā [Note: parātmā] emendation (TIB); B paramātmā.] cêti | kathaṁ prathamābhāso dvitīya.prakṛtiḥ sā[B:70b] vāyu.saṁyuktā yena diśo daśa [Note: diśo daśa] rectification (also Pn); B diśodaśaṁ.] bhrāmyati | kena rāga.virāga.madhyarāgādibhiḥ | api ca raudraṁ saumyaṁ harṣaṇaṁ śokaḥ kṣut tṛṣṇā [Note: tṛṣṇā] B; Pn tṛṣā.] vedanā ityādi.ṣaṣṭyuttaraśata- [Page 490] prakṛtayo 'harniṣaṁ manasi kṛtvā avidyāyāṁ niruddhaḥ punar vyutthāya bhramanti [Note: bhramanti] B; Pn bhramati.] vāyu.vaśāt | tena śarīra.vyākulatā | cakṣur.ādīndriyaṁ [Note: cakṣurādīndriyaṁ] emendation; B cakṣurādīndriya..] yāvad viṣayaṁ nôpalabhate [Note: nôpalabhate] B; Pn nopalabhyate.] tāvat tatraîvālambate anādi.kālābhyāsāt | ato janma.paramparayā nairātmya.dharmābhyāsato [Note: .dharmābhyāsato] emendation; B .dharmābhyasto.] vidagdha.prayogādhigataḥ prakṛty.ābhāsasyaîkatra mīlanaṁ kṛtvā paramārtha.satyam ālambayed anena [Note: ālambayed anena] emendation (also Pn); B ālamba‸nodarena, with .ya. is written in the lower margin.] krameṇa ||
CMP11.020/ tatrâyaṁ kramaḥ | skandhādayaḥ sūkṣma.dhātau praviśanti | sūkṣma.dhātuś ca punaś citte praviśati | tataś cittaṁ [Note: tataś cittaṁ] emendation (also Pn); B taścittaṁ.] punaś caitasike praviśati | caitasikas tu punar avidyāyāṁ tathā niyuktaḥ svapiti | tasmin kāle citta.caitasikāvidyā.[B:71a]praveśa.lakṣaṇa.vismṛtiḥ paścād vismṛtir api nâsti jñāna.svabhāvaṁ prabhāsvaram iti | punar muñcati vāyuḥ prakṛtiś calati | no cet svapnāntarodayo [Note: svapnāntarodayo] emendation (TIB); B svapnāntarādayo.] yāvad vijñānaṁ na calati tāvat svapiti | prabhāsvaraṁ samīkṣate | tad eva pratyātma.vedyaṁ [Note: pratyātma.vedyaṁ] B; Pn pratyātma.vedya.] kāya.vāk.citta.rahitaṁ paramārtha.satyam adhyātmābhisambodhir ity ucyate |
CMP11.021/ anenânupūrveṇa kāya.maṇḍala.sthaṁ tathāgata.vyūhaṁ mārayet tathatāyāṁ praveśayet sutarāṁ siddhim āpnuyād iti | prapañcatā.niṣprapañcatā.caryām anapekṣya śīghrataram atra svarūpa.parivarto bhavatîty arthaḥ || imam evârtham āha [Note: āha] rectification; B ahā; Pn .mmahā..] sandhyā.vyākaraṇa.mahāyoga.tantre ||
CMP11.022/ rūpādy.ādhyātmikān dharmān paśyet vipaśyanôcyate |CMP11.023/ akṣobhyādi.yathā.saṅkhyaṁ kalpayet śamatho bhavet ||
CMP11.026/ punaś côktaṁ sarva.deva.samāgama.tantre ||
CMP11.027/ nirvāṇāgni.mahāghore bhasmaśo 'pi na mucyate |
CMP11.029/ anenânupūrveṇa yukty.āgamābhyām adhigama.rūpāṁ [Note: adhigama.rūpāṁ] rectification (also Pn) B adhigama.rūpaṁ.] sarva.buddha.jananīṁ [Note: sarva.buddha.jananīṁ] rectification (also Pn); B sarvabuddhajananī.] niścitya sarvāralliṁ [Note: sarvāralliṁ] rectification; B (also Pn) sarvārallir.] viṣayāsaktiṁ ca prahāya | bhusuku.caryāṁ ācared [Note: bhusuku.caryāṁ ācared] emendation (SS); B bhusuku.caryayā cared.] anena krameṇa |
CMP11.030/ tatrâyaṁ kramaḥ | bhu [Note: bhu] rectification (also Pn); B bhū.] iti bhuktvā tan.mātram anusarati | [Note: anusarati] B; TIB suggests *anusmarati (rjes su dran pa); Pn emends after TIB.] saṅgam [Note: saṅgam] B; Pn saṅgamam.] apaharati duṣkarair niyamair iti | kiñcin na cintanīyam [Note: cintanīyam] rectification (also Pn); B cintanīyāmā.] | su iti suptvā etad vijñānam avidyopalakṣitaṁ [Note: vijñānam avidyopalakṣitaṁ] B vijñānavidyopalakṣitaṁ with .ma. written in the lower margin of the MS; Pn vijñāya na vidyopalakṣitaṁ.] sākṣāt.kurvīta [Note: kurvīta] rectification (also Pn); B kurvītaḥ.] saîvâvidyâṅkuśākārāṅkita.vijñānaṁ [Note: saîvâvidyāṅkuśākārāṅkita.vijñānaṁ] rectification (also Pn); B saîvâvidyāṅkuśākāraṅkita.vijñānaṁ.] [na] [Note: na] suggested by TIB and likely given the context.] punar āvartayati prabhāsvaram eva sākṣāt.karoti nirmala.svabhāvam | ku iti kuṭiṁ gacced viṇ.mūtrotsargārthaṁ [Note: viṇ.mūtrotsargārthaṁ] rectification (TIB, also Pn); B vidyātroccharggārthan.] tan.mātram anubhavati [Note: anubhavati] B; SS eva smarati.] | saṅgam apanayati kāya.vedanā.vi[B:72a]ṣayendriya.svabhāvaṁ ca na cintayed iti ||
[Page 492]CMP11.031/ unmatta.vratenâpy atyanta.niṣprapañca.caryāyāṁ vyākhyā.tantrokta.krameṇa caritavyam | tatrâyaṁ kramaḥ ||
CMP11.036/ aśeṣa.pāpa.yuktānāṁ mohāvaraṇa.susthitāḥ |CMP11.038/ sarva.buddhān svayaṁ paśyet sarva.kāmaiḥ prapūjyate [Note: prapūjyate] B; SS (also Pn) prapūryate.] |CMP11.039/ na kṣīṇo na ca hānitvaṁ svecchāyur jāyate vapuḥ ||CMP11.040/ anuttarāṁ parāṁ bodhiṁ samprāpnoty aprayatnataḥ ||CMP11.041/ vinā yatnena sidhyanti sarva.kāma.sukhotsukāḥ |[Page 493]CMP11.042/ parama.gambhīra.padaṁ nityaṁ gacchaṁs tiṣṭhan niṣaṇṇakaḥ [Note: nityaṁ gacchaṁs tiṣṭhan niṣaṇṇakaḥ] B nityaṁ‸ṣṭhanniṣaṇṇakaḥ with .gacchanti. written in the margin below; Pn parama.gambhīra.padaṁ nityaṁ gacchanti suniṣaṇṇakāḥ, and emends to gambhīrapadaṁ nityaṁ gacchet tiṣṭhan niṣaṇṇakaḥ; SS gambhīrapadaṁ nityaṁ gacchaṁs tiṣṭhan niṣaṇḍakaḥ.] ||CMP11.044/ anena dhyāna.yogena [Note: anena dhyāna.yogena] B; SS anenaiva hi yogena.] citta.ratnaṁ dṛḍhībhavet ||CMP11.045/ adhiṣṭhānaṁ ca kurvanti buddhā bodhi.pratiṣṭhitāḥ ||CMP11.050/ hasan jalpan kvacit tiṣṭhan kvacit kuryāt pravartanam |CMP11.051/ bhāvanāsakta.cittas tu yathā khedo na jāyate ||
CMP11.054/ evaṁ mṛdu.madhyādhimātra.bhedena yathānurūpeṇa [Note: yathānurūpeṇa] B; TIB suggests *yuvānurūpeṇa (na tshod dang rjes su mthun pas); SS vayasānurūpeṇa.] ca tri.vidha.caryā pakṣād vā māsād vā yāvat ṣaṇ.māsād vâbhyasyamānasya [Note: ṣaṇ.māsād vâbhyasyamānasya] emendation (SS, also Pn); B ṣaṇ.māsābhyasyamānasya.] mahāmudrā.siddhi.nimittam upajāyate | tatrêdaṁ nimittam |
[Page 494]
CMP11.057/ punar api svapna.nimittam āha śrī.guhyasamāja.mahāyoga.tantre ||
CMP11.058/ bodhi.jñānāgra.samprāptaṁ paśyate [Note: paśyate] B (and SS); Pn (and GST) paśyati.] buddha.suprabham |CMP11.060/ traidhātuka.mahāsattvaiḥ pūjyamānaṁ ca paśyati ||CMP11.061/ buddhaiś ca bodhisattvaiś ca pañca.kāma.guṇair dhruvam |CMP11.064/ sva.bimbaṁ paśyate svapne guhyavajra.mahāyaśāḥ [Note: guhyavajra.mahāyaśāḥ] rectification (GST, also Pn)); B guhyavajra.mahāyaśaḥ; SS guhyavajra.mahāśayaḥ.] |CMP11.065/ praṇamanti mahābuddhā bodhisattvāś ca vajriṇaḥ ||CMP11.067/ sarvālaṅkāra.sampūrṇāṁ sura.kanyāṁ manoramām |[Page 495]CMP11.071/ dharma.kāya.gataṁ sarvaṁ sarva.sattva.parīvṛtam | [Note: dharma.kāya.gataṁ sarvaṁ sarva.sattva.parīvṛtam] emendation; or, alternatively, dharma.cakra.gataṁ kāyaṁ sarva.sattva.parīvṛtam; B dharma.kāya.gataṁ sarva.sattva.sattva.parīvṛtam; GST dharma.cakra.gataṁ kāyaṁ sarva.buddhaiḥ parivṛtam; Pn dharma.cakra.gataṁ kāyaṁ sarva.sattva.parivṛtam.]
CMP11.073/ vajraśiṣya uvāca || yadi sādhako dṛṣṭa.satyo 'pi pūrva.vāsanābhyāsa.balāt kṛṣī.vāṇijya.sevādi.vyāpārair [Note: kṛṣī.vāṇijya.sevādi.vyāpārair] B; Pn kṛṣi.vāṇijya.sevādi.vyāpārair.] vyagratayā tri.vidha.caryāṁ na caret [Note: caret] emendation (also Pn); B cet.] sāmagrīvaikalyād yathā.tantrokta.vidhānaṁ sampādayitum [Note: sampādayitum] rectification (also Pn); B sampāyitum.] aśaktatvāc [Note: aśaktatvāc] B; Pn aśakyatvāc.] ca sa kāla.kriyāṁ kṛtvā janmāntare punar.bhavaṁ pratilabhed utāho mahāvajradharatvaṁ pratilabhate ||
CMP11.075/ nâpaneyam ataḥ kiñcit prakṣeptavyaṁ na kiñcana |CMP11.076/ draṣṭavyaṁ bhūtato bhūtaṁ bhūta.darśī vimucyata iti ||
CMP11.077/ niṣpanna.kramasyaîtad adhivacanaṁ yad uta bhūta.darśanam iti | bhūta.darśanāc chāśvatoccheda.saṅkrāntādi.dṛṣṭayo [Note: .saṅkrāntādi.dṛṣṭayo] B: Pn .saṅkrāntyādi.dṛṣṭayo.] niruddhyante [Note: niruddhyante] rectification (also Pn); B niruddhanti.] | tathâpi vyavahāram āśritya saṅkrānti.viśuddhiṁ ni.[End MS B] [Note: The Nepalese MS (B) ends at this point and, with it, the extant Sanskrit text of the CMP.]
NOTE: Though I had intended to include comprehensive English-Sanskrit-Tibetan glossaries here, as a contribution to the further development of esoteric Buddhist lexicography, limitations of space and time have rendered this impracticable.
A tilde (~) before Tibetan entries indicates an attested equivalent that I judge to be either erroneous or imperfect.